Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 1.199

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

1.199.1

अस्माकमनुरूपो वै यः स्याद्गन्धर्व वेदवित् ।
पुरोहितस्तमाचक्ष्व सर्वं हि विदितं तव ॥ १.१९९.१ ॥

जो हमारे अनुरूप वेदों का ज्ञाता गन्धर्व पुरोहित हो, उसका नाम बताइए, क्योंकि यह सब आपको ज्ञात है।

1.199.2

यवीयान्देवलस्यैष वने भ्राता तपस्यति ।
धौम्य उत्कोचके तीर्थे तं वृणुध्वं यीच्छथ ॥ १.१९९.२ ॥

देवल का यह छोटा भाई धौम्य वन में तपस्या करता है; वह उत्कोचक तीर्थ में है। यदि चाहते हो, तो उसी को चुनो।

1.199.3

ततोऽर्जुनोऽस्त्रमाग्नेयं प्रददौ तद्यथाविधि ।
गन्धर्वाय स च प्रीतो वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १.१९९.३ ॥

तब अर्जुन ने विधिपूर्वक उस गन्धर्व को आग्नेय अस्त्र दिया। प्रसन्न होकर गन्धर्व ने यह वचन कहा।

1.199.4

मयि सन्ति हयश्रेष्ठास्तव दास्यामि वै सखे ।
उपकारकृतं मित्रं प्रतिकारेण योजये ॥ १.१९९.४ ॥

हे मित्र, मेरे पास उत्तम घोड़े हैं; मैं वे तुम्हें दूँगा। उपकार करने वाले मित्र को मैं प्रत्युपकार से बाँधता हूँ।

1.199.5

गृह्णीष्व चाक्षुषीं विद्यामिमां भरतसत्तम ।
एवमुक्तोऽर्जुनः प्रीतो वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १.१९९.५ ॥

हे भरतश्रेष्ठ, यह चाक्षुषी विद्या भी ग्रहण करो। ऐसा कहे जाने पर प्रसन्न अर्जुन ने यह वचन कहा।

1.199.6

त्वय्येव तावत्तिष्ठन्तु हया गन्धर्वसत्तम ।
कार्यकाले ग्रहीष्यामः स्वस्ति तेऽस्त्विति चाब्रवीत् ॥ १.१९९.६ ॥

हे गन्धर्वश्रेष्ठ, घोड़े अभी तुम्हारे ही पास रहें; आवश्यकता के समय हम उन्हें ले लेंगे। तुम्हारा कल्याण हो, ऐसा उसने कहा।

1.199.7

तेऽन्योन्यमभिसंपूज्य गन्धर्वः पाण्डवाश्च ह ।
रम्याद्भागीरथीतीराद्यथाकामं प्रतस्थिरे ॥ १.१९९.७ ॥

वे परस्पर सम्मान करके गन्धर्व और पाण्डव सुरम्य भागीरथी के तट से अपनी इच्छानुसार चल पड़े।

1.199.8

तत उत्कोचकं तीर्थं गत्वा धौम्याश्रमं तु ते ।
तं वव्रुः पाण्डवा धौम्यं पौरोहित्याय भारत ॥ १.१९९.८ ॥

फिर उत्कोचक तीर्थ जाकर वे धौम्य के आश्रम पहुँचे, और हे भारत, पाण्डवों ने धौम्य को पुरोहित पद के लिए वरण किया।

1.199.9

तान्धौम्यः प्रतिजग्राह सर्ववेदविदां वरः ।
वन्येन फलमूलेन पौरोहित्येन चैव ह ॥ १.१९९.९ ॥

सब वेदज्ञों में श्रेष्ठ धौम्य ने उन्हें स्वीकार किया, वन के फल-मूल और पुरोहित्य के द्वारा।

1.199.10

ते समाशंसिरे लब्धां श्रियं राज्यं च पाण्डवाः ।
ब्राह्मणं तं पुरस्कृत्य पाञ्चालीं च स्वयंवरे ॥ १.१९९.१० ॥

पाण्डवों ने उस ब्राह्मण को आगे रखकर, प्राप्त होने वाली समृद्धि और राज्य की, तथा स्वयंवर में पांचाली की आशा की।

1.199.11

पुरोहितेन तेनाथ गुरुणा संगतास्तदा ।
नाथवन्तमिवात्मानं मेनिरे भरतर्षभाः ॥ १.१९९.११ ॥

उस पुरोहित और गुरु से मिलकर तब भरत-श्रेष्ठों ने अपने को मानो किसी स्वामी वाला समझा।

1.199.12

स हि वेदार्थतत्त्वज्ञस्तेषां गुरुरुदारधीः ।
वेदविच्चैव वाग्मी च धौम्यः श्रीमान्द्विजोत्तमः ॥ १.१९९.१२ ॥

वह वेदों के अर्थ का तत्त्व जानने वाला, उदार बुद्धि वाला उनका गुरु था; वेदज्ञ, वाक्पटु, तेजस्वी धौम्य, श्रेष्ठ द्विज।

1.199.13

तेजसा चैव बुद्ध्या च रूपेण यशसा श्रिया ।
मन्त्रैश्च विविधैर्धौम्यस्तुल्य आसीद्बृहस्पतेः ॥ १.१९९.१३ ॥

तेज, बुद्धि, रूप, यश और श्री में, तथा विविध मंत्रों में धौम्य बृहस्पति के समान था।

1.199.14

स चापि विप्रस्तान्मेने स्वभावाभ्यधिकान्भुवि ।
तेन धर्मविदा पार्था योज्या सर्वविदा वृताः ॥ १.१९९.१४ ॥

और उस विप्र ने भी उन्हें पृथ्वी पर स्वभाव से श्रेष्ठ माना। उस धर्मज्ञ और सर्वज्ञ ने पार्थों को (योग्य कार्य में) नियुक्त किया, जो उसके द्वारा चुने गए थे।

1.199.15

मेनिरे सहिता वीराः प्राप्तं राज्यं च पाण्डवाः ।
बुद्धिवीर्यबलोत्साहैर्युक्ता देवा इवापरे ॥ १.१९९.१५ ॥

साथ मिलकर उन वीर पाण्डवों ने माना कि राज्य प्राप्त हो गया है। बुद्धि, वीर्य, बल और उत्साह से युक्त वे मानो दूसरे देवताओं के समान थे।

1.199.16

कृतस्वस्त्ययनास्तेन ततस्ते मनुजाधिपाः ।
मेनिरे सहिता गन्तुं पाञ्चाल्यास्तं स्वयंवरम् ॥ १.१९९.१६ ॥

उसके द्वारा मंगल-अनुष्ठान सम्पन्न होने के बाद वे मनुष्यों के अधिपति एक साथ पांचाल देश के उस स्वयंवर में जाने का निश्चय करने लगे।