મહાભારત · અધ્યાય 1.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.20.1
एतत्ते कथितं सर्वममृतं मथितं यथा ।
यत्र सोऽश्वः समुत्पन्नः श्रीमानतुलविक्रमः ॥ १.२०.१ ॥
અમૃત જે રીતે મથાયું અને જ્યાં અતુલ પરાક્રમી, શ્રીમાન એ અશ્વ ઉત્પન્ન થયો, તે બધું તને કહ્યું.
1.20.2
तं निशाम्य तदा कद्रूर्विनतामिदमब्रवीत् ।
उच्चैःश्रवा हि किंवर्णो भद्रे प्रब्रूहि मा चिरम् ॥ १.२०.२ ॥
તે જોઈને ત્યારે કદ્રુએ વિનતાને કહ્યું: 'હે ભદ્રે, ઉચ્ચૈઃશ્રવા કયા રંગનો છે? જલદી કહે, વિલંબ ન કર.'
1.20.3
श्वेत एवाश्वराजोऽयं किं वा त्वं मन्यसे शुभे ।
ब्रूहि वर्णं त्वमप्यस्य ततोऽत्र विपणावहे ॥ १.२०.३ ॥
વિનતાએ કહ્યું: 'આ અશ્વરાજ તો શ્વેત જ છે. હે શુભે, તું શું માને છે? તું પણ એનો રંગ કહે, પછી અહીં હોડ લગાવીએ.'
1.20.4
कृष्णवालमहं मन्ये हयमेनं शुचिस्मिते ।
एहि सार्धं मया दीव्य दासीभावाय भामिनि ॥ १.२०.४ ॥
કદ્રુએ કહ્યું: 'મને લાગે છે કે આ ઘોડો કાળી પૂંછડીવાળો છે. હે શુચિસ્મિતે, આવ, મારી સાથે હોડ લગાવ, હે ભામિની, દાસી થવા માટે.'
1.20.5
एवं ते समयं कृत्वा दासीभावाय वै मिथः ।
जग्मतुः स्वगृहानेव श्वो द्रक्ष्याव इति स्म ह ॥ १.२०.५ ॥
આ રીતે દાસી થવાનો કરાર કરીને, 'કાલે જોઈશું' એમ કહી બંને પોતપોતાને ઘરે ગઈ.
1.20.6
ततः पुत्रसहस्रं तु कद्रूर्जिह्यं चिकीर्षती ।
आज्ञापयामास तदा वाला भूत्वाऽञ्जनप्रभाः ॥ १.२०.६ ॥
ત્યારે છળ કરવા ઇચ્છતી કદ્રુએ પોતાના હજાર પુત્રોને આજ્ઞા આપી: અંજનની કાંતિવાળા વાળ બનીને એ ઘોડાની પૂંછડીએ ચોંટી જાઓ.
1.20.7
आविशध्वं हयं क्षिप्रं दासी न स्यामहं यथा ।
नावपद्यन्त ये वाक्यं ताञ्शशाप भुजंगमान् ॥ १.२०.७ ॥
"ઝડપથી ઘોડામાં પ્રવેશ કરો, જેથી હું દાસી ન બનું." જેમણે એ આજ્ઞા માની નહીં, તે સર્પોને તેણે શાપ આપ્યો.
1.20.8
सर्पसत्रे वर्तमाने पावको वः प्रधक्ष्यति ।
जनमेजयस्य राजर्षेः पाण्डवेयस्य धीमतः ॥ १.२०.८ ॥
"સર્પસત્ર ચાલતું હશે ત્યારે, પાંડવવંશજ અને બુદ્ધિમાન રાજર્ષિ જનમેજયનો અગ્નિ તમને બાળી નાખશે."
1.20.9
शापमेनं तु शुश्राव स्वयमेव पितामहः ।
अतिक्रूरं समुत्सृष्टं कद्र्वा दैवादतीव हि ॥ १.२०.९ ॥
આ શાપ સ્વયં પિતામહે (બ્રહ્માએ) સાંભળ્યો. કદ્રુએ ઉચ્ચારેલો એ શાપ, દૈવયોગે, અતિ ક્રૂર હતો.
1.20.10
सार्धं देवगणैः सर्वैर्वाचं तामन्वमोदत ।
बहुत्वं प्रेक्ष्य सर्पाणां प्रजानां हितकाम्यया ॥ १.२०.१० ॥
સર્વ દેવગણો સાથે તેમણે એ વચનને અનુમોદન આપ્યું. સર્પોની બહુલતા જોઈને, પ્રજાના હિતની કામનાથી.
1.20.11
तिग्मवीर्यविषा ह्येते दन्दशूका महाबलाः ।
तेषां तीक्ष्णविषत्वाद्धि प्रजानां च हिताय च ॥ १.२०.११ ॥
આ દંશ દેનારા સર્પો પ્રચંડ વીર્ય અને વિષવાળા, મહાબલી છે. તેમના તીક્ષ્ણ વિષને કારણે, અને પ્રજાના હિત માટે પણ.
1.20.12
युक्तं मात्रा कृतं तेषां परपीडोपसर्पिणाम् ।
अन्येषामपि सत्त्वानां नित्यं दोषपरास्तु ये ॥ १.२०.१२ ॥
બીજાને પીડા આપવા સરકનારા તેમના માટે માતાએ કરેલું યોગ્ય છે. બીજા પ્રાણીઓનું અહિત સદા ઇચ્છનારાઓ માટે પણ એ જ.
1.20.13
तेषां प्राणान्तिको दण्डो दैवेन विनिपात्यते ।
एवं संभाष्य देवस्तु पूज्य कद्रूं च तां तदा ॥ १.२०.१३ ॥
તેમને પ્રાણાંતક દંડ દૈવ દ્વારા આપવામાં આવે છે. આ રીતે બોલીને ત્યારે દેવે કદ્રૂનું સન્માન કર્યું.
1.20.14
आहूय कश्यपं देव इदं वचनमब्रवीत् ।
यदेते दन्दशूकाश्च सर्पा जातास्त्वयानघ ॥ १.२०.१४ ॥
કશ્યપને બોલાવીને દેવે આ વચન કહ્યું - હે નિષ્પાપ, આ દંદશૂક અને સર્પો તારાથી જન્મ્યા છે.
1.20.15
विषोल्बणा महाभोगा मात्रा शप्ताः परंतप ।
तत्र मन्युस्त्वया तात न कर्तव्यः कथंचन ॥ १.२०.१५ ॥
ઝેરથી ઉગ્ર, મહાન કુંડળવાળા સર્પો માતા દ્વારા શાપિત થયા છે. હે પરંતપ, હે તાત, આમાં તારે કોઈ પણ રીતે ક્રોધ ન કરવો.
1.20.16
दृष्टं पुरातनं ह्येतद्यज्ञे सर्पविनाशनम् ।
इत्युक्त्वा सृष्टिकृद्देवस्तं प्रसाद्य प्रजापतिम्।
प्रादाद्विषहरीं विद्यां कश्यपाय महात्मने ॥ १.२०.१६ ॥
આ પ્રાચીન કાળમાં યજ્ઞમાં સર્પવિનાશ રૂપે જોવામાં આવ્યું છે. આ કહીને સૃષ્ટિકર્તા દેવે પ્રજાપતિને પ્રસન્ન કર્યા અને મહાત્મા કશ્યપને વિષહરી વિદ્યા આપી.
1.20.17
एवं शप्तेषु नागेषु कद्र्वातु द्विजसत्तम ।
अद्विग्नः शापतस्तस्याः कद्रूं कर्कोटकोऽब्रवीत् ॥ १.२०.१७ ॥
આ રીતે કદ્રૂ દ્વારા નાગો શાપિત થતાં, હે દ્વિજોત્તમ, તેના શાપથી ચલિત ન થયેલો કર્કોટક કદ્રૂને બોલ્યો.
1.20.18
मातरं परमप्रीतस्तथा भुजगसत्तमः ।
आविश्य वाजिनं मुख्यं बालो भूत्वाञ्जनप्रभः ॥ १.२०.१८ ॥
માતા પર અત્યંત પ્રસન્ન થયેલો સર્પશ્રેષ્ઠ, એ જ રીતે શ્રેષ્ઠ ઘોડામાં પ્રવેશીને, અંજન જેવી કાંતિવાળો બાળક બનીને.
1.20.19
दर्शयिष्यामि तत्राहमात्मानं काममाश्वस ।
एवमस्त्विति सा पुत्रं प्रत्युवाच यशस्विनी ॥ १.२०.१९ ॥
ત્યાં હું મારી જાતને બતાવીશ; તારી ઇચ્છા મુજબ ધીરજ રાખ. "એમ જ થાઓ" એમ કહીને યશસ્વિની માતાએ પુત્રને ઉત્તર આપ્યો.