Mahābhārata · Adhyāya 1.200
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.200.1
ततस्ते नरशार्दूला भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः ।
तं ब्राह्मणं पुरस्कृत्य पाञ्चाल्याश्च स्वयंवरम्।
प्रययुर्द्रौपदीं द्रष्टुं तं च देशं महोत्सवम् ॥ १.२००.१ ॥
Then the five Pāṇḍava brothers, tigers among men, placing that brahmin in front, set out to see Draupadī's svayaṃvara and that country in great festival.
1.200.2
ततस्ते तं महात्मानं शुद्धात्मानमकल्मषम् ।
ददृशुः पाण्डवा वीराः पथि द्वैपायनं तदा ॥ १.२००.२ ॥
Then the heroic Pāṇḍavas saw on the road that great-souled, pure-souled, stainless Dvaipāyana.
1.200.3
तस्मै यथावत्सत्कारं कृत्वा तेन च सत्कृताः ।
कथान्ते चाभ्यनुज्ञाताः प्रययुर्द्रुपदक्षयम् ॥ १.२००.३ ॥
Having duly honoured him, and themselves honoured by him, and given leave at the end of their talk, they set out toward the realm of Drupada.
1.200.4
पश्यन्तो रमणीयानि वनानि च सरांसि च ।
तत्रतत्र वसन्तश्च शनैर्जग्मुर्महराथाः ॥ १.२००.४ ॥
Looking at lovely forests and lakes, stopping here and there, the great chariot-warriors went on slowly.
1.200.5
स्वाध्यायवन्तः शुचयो मधुराः प्रियवादिनः ।
आनुपूर्व्येण संप्राप्ताः पाञ्चालान्पाण्डुनन्दनाः ॥ १.२००.५ ॥
Devoted to recitation, pure, gentle, speaking kindly, the sons of Pāṇḍu arrived in due course in the land of the Pāñcālas.
1.200.6
ते तु दृष्ट्वा पुरं तच्च स्कन्धावारं च पाण्डवाः ।
कुम्भकारस्य शालायां निवासं चक्रिरे तदा ॥ १.२००.६ ॥
Having seen that city and its encampment, the Pāṇḍavas then took up lodging in a potter's shed.
1.200.7
तत्र भैक्षं समाजह्रुर्ब्राह्मणीं वृत्तिमाश्रिताः ।
तान्संप्राप्तांस्तथा वीराञ्जज्ञिरे न नराः क्वचित् ॥ १.२००.७ ॥
There they gathered alms, having taken up the life of brahmins; and the men there did not recognize those heroes who had arrived.
1.200.8
यज्ञसेनस्तु पाञ्चालो भीष्मद्रोमकृतागसम् ।
ज्ञात्वाऽऽत्मानं तदारेभे त्राणायात्मक्रियां क्षमां ॥ १.२००.८ ॥
But Yajñasena, the Pāñcāla king (Drupada), who had been wronged by Bhīṣma and Droṇa, knowing his own plight, patiently began his own efforts for protection.
1.200.9
अवाप्य धृष्टद्युम्नं हि न स द्रोणमचिन्तयत् ।
स तु वैरप्रसङ्गाच्च भीष्माद्भयमचिन्तयत् ॥ १.२००.९ ॥
Having obtained Dhṛṣṭadyumna, he did not think about Droṇa; but because of the matter of enmity, he began to fear Bhīṣma.
1.200.10
कन्यादानात्तु शरणं सोऽमन्यत महीपतिः ।
यज्ञसेनस्य कामस्तु पाण्डवाय किरीटिने ॥ १.२००.१० ॥
That king considered that refuge lay in giving his daughter; and Yajñasena's desire was for the crowned Pāṇḍava, Arjuna.
1.200.11
दास्यामि कृष्मामिति वै न चैनं विवृणोति सः ।
जामातृबलसंयोगं मेने हि बलवत्तरम् ॥ १.२००.११ ॥
Though he thought, 'I shall give Kṛṣṇā,' he did not disclose it to him; for he considered the alliance with the strength of a son-in-law to be far stronger.
1.200.12
सोऽन्वेषमाणः कौन्तेयान्पाञ्चालो जनमेजय ।
दृढं धनुरथानम्यं कारयामास भारत ॥ १.२००.१२ ॥
Searching for the sons of Kuntī, O Janamejaya, O Bhārata, the Pāñcāla king had a strong bow made, one that could not be bent.
1.200.13
वैयाघ्रपद्यस्योग्रं वै सृञ्जयस्य महीपतिः ।
तद्धनुः किन्धुरं नाम देवदत्तमुपानयत् ॥ १.२००.१३ ॥
The Sṛñjaya king, a descendant of Vaiyāghrapadya, had brought forward that fearsome bow named Kinndhura, given by the gods.
1.200.14
आयसी तस्य च ज्याऽऽसीत्प्रतिबद्धा महाबला ।
न तु ज्यां प्रसहेदन्यस्तद्धनुःप्रवरं महत् ॥ १.२००.१४ ॥
Its bowstring was of iron, firmly bound and very strong; no other man could draw that string — that was the foremost great bow.
1.200.15
शङ्करेण वरं दत्तं प्रीतेन च महात्मना ।
तन्निष्फलं स्यान्न तु मे इति प्रामाण्यमागतः ॥ १.२००.१५ ॥
Śaṅkara, the great-souled one, had given a boon, pleased; 'it must not be in vain' — with this confidence he came forward.
1.200.16
मया कर्तव्यमधुना दुष्करं लक्ष्यवेधनम् ।
इति निश्चित्य मनसा कारितं लक्ष्यमुत्तमम् ॥ १.२००.१६ ॥
'Now I must perform the difficult feat of piercing the target' — resolving this in his mind, he had an excellent target made.
1.200.17
यन्त्रं वैहायसं चापि कारयामास कृत्रिमम् ।
तेन यन्त्रेण सहितं राजँल्लक्ष्यं च काञ्चनम् ॥ १.२००.१७ ॥
He also had made an artificial mechanism hanging in the sky; O king, together with that apparatus was a golden target.
1.200.18
इदं सज्यं धनुः कृत्वा सज्जैरेभिश्च सायकैः ।
अतीत्य लक्ष्य यो वेद्धा स लब्धा मत्सुतामिति ॥ १.२००.१८ ॥
Whoever strings this bow, pierces the target with these ready arrows and passes through, he shall win my daughter.
1.200.19
इति स द्रुपदो राजा स्वयंवरमघोषयत् ।
तच्छ्रुत्वा पार्थिवाः सर्वे समीयुस्तत्र भारत ॥ १.२००.१९ ॥
Thus King Drupada proclaimed the swayamvara. Hearing this, all the kings gathered there, O Bhārata.
1.200.20
ऋषयश्च महात्मानः स्वयंवरदिदृक्षवः ।
दुर्योधनपुरोगाश्च सकर्णाः कुरवो नृप ॥ १.२००.२० ॥
The great-souled sages, desiring to see the swayamvara, came, and the Kurus led by Duryodhana, together with Karṇa, O king.
1.200.21
यादवा वासुदेवेन सार्धमन्धकवृष्णयः ।
ततोऽर्चिता राजगुणा द्रुपदेन महात्मना ॥ १.२००.२१ ॥
The Yādavas, the Andhakas and the Vṛṣṇis came together with Vāsudeva; then they were honored by the great-souled Drupada.
1.200.22
उपोपविष्टा मञ्चेषु द्रष्टुकामाः स्वयंवरम् ।
ब्राह्मणाश्च महाभागा देशेभ्यः समुपागमन् ॥ १.२००.२२ ॥
Those seated on the platforms, desiring to see the swayamvara, and the greatly fortunate brahmins came from various lands.
1.200.23
ब्राह्मणैरेव सहिताः पाण्डवाः समुपाविशन् ।
त्रयस्त्रिंशत्सुराः सर्वे विमानैर्व्योम्न्यवस्थिताः ॥ १.२००.२३ ॥
The Pāṇḍavas sat down together with the brahmins, and all thirty-three gods stood in the sky in their celestial chariots.
1.200.24
ततः पौरजनाः सर्वे सागरोद्धूतनिःस्वनाः ।
शिंशुमारशिरः प्राप्य न्यविशंस्ते स्म पार्थिवाः ॥ १.२००.२४ ॥
Then all the city folk, roaring like the ocean in tumult, reached the crocodile-headed gate, entered and took their seats; and the kings likewise.
1.200.25
प्रागुत्तरेण नगराद्भूमिभागे समे शुभे ।
समाजवाटः शुशुभे भवनैः सर्वतो वृतः ॥ १.२००.२५ ॥
To the north-east of the city, on a level and auspicious piece of ground, the assembly enclosure shone, surrounded on all sides by buildings.
1.200.26
प्राकारपरिखोपेतो द्वारतोरणमण्डितः ।
वितानेन विचित्रेण सर्वतः समलङ्कृतः ॥ १.२००.२६ ॥
Furnished with a rampart and a moat, adorned with gateways and arches, and finely decorated on all sides with a variegated canopy.
1.200.27
तूर्यौघशतसङ्कीर्णः परार्ध्यागुरुधूपितः ।
चन्दनोदकसिक्तश्च माल्यदामोपशोभितः ॥ १.२००.२७ ॥
Crowded with hundreds of streams of musical instruments, fumigated with the finest aloe incense, sprinkled with sandal water, and graced with garlands.
1.200.28
कैलासशिखरप्रख्यैर्नभस्तलविलेखिभिः ।
सर्वतः संवृतः शुभ्रैः प्रासादैः सुकृतोच्छ्रयै ॥ १.२००.२८ ॥
Surrounded on all sides by bright, well-built, lofty mansions resembling the peaks of Kailāsa and scraping the surface of the sky.
1.200.29
सुवर्णजालसंवीतैर्मणिकुट्टिमभूषणैः ।
सुखारोहणसोपानैर्महासनपरिच्छदैः ॥ १.२००.२९ ॥
Enclosed by golden lattices, adorned with gem-inlaid floors, furnished with stairways easy to ascend and with the appurtenances of great seats.
1.200.30
स्रग्दामसमवच्छन्नैरगुरूत्तमवासितैः ।
हंसांशुवर्णैर्बहुभिरायोजनसुगन्धिभिः ॥ १.२००.३० ॥
Covered with strings of garlands, scented with the finest aloe, with many white mansions like the rays of the swan, its fragrance spreading a full yojana around.
1.200.31
असंबाधशतद्वारैः शयनासनशोभितैः ।
बहुधातुपिनद्धाङ्गैर्हिमवच्छिखरैरिव ॥ १.२००.३१ ॥
With hundreds of gates, spacious, adorned with couches and seats, like the peaks of the Himālaya with limbs bound in many minerals.
1.200.32
तत्र नानाप्रकारेषु विमानेषु स्वलङ्कृताः ।
स्पर्धमानास्तदाऽन्योन्यं निषेदुः सर्वपार्थिवाः ॥ १.२००.३२ ॥
There, in mansions of many kinds, all the well-adorned kings sat down, vying with one another.
1.200.33
तत्रोपविष्टान्ददृशुर्महासत्वान्पृथग्जनाः ।
राजसिंहान्महाभागान्कृष्णागुरुविभूषितान् ॥ १.२००.३३ ॥
There the common people saw the seated kings, great-souled lions among kings, greatly fortunate, adorned with black aloe.
1.200.34
महाप्रसादान्ब्राह्मण्यान्स्वराष्ट्रपरिरक्षिणः ।
प्रियान्सर्वस्य लोकस्य सुकृतैः कर्मभिः शुभैः ॥ १.२००.३४ ॥
Greatly gracious, devoted to the Brahmins, protectors of their own realms, dear to all the world, by good deeds and auspicious actions.
1.200.35
मञ्चेषु च परार्द्ध्येषु पौरजानपदा जनाः ।
कृष्णादर्शनसिद्ध्यर्थं सर्वतः समुपाविशन् ॥ १.२००.३५ ॥
On the finest platforms, the city and country people sat all around, in order to gain the sight of Kṛṣṇa.
1.200.36
ब्राह्मणैस्ते च सहिताः पाण्डवाः समुपाविशन् ।
ऋद्धिं पञ्चालराजस्य पश्यन्तस्तामनुत्तमाम् ॥ १.२००.३६ ॥
Together with the Brahmins, the Pāṇḍavas sat down, beholding the unsurpassed splendour of the king of the Pañcālas.
1.200.37
ततः समाजो ववृधे स राजन्दिवसान्बहून् ।
रत्नप्रदानबहुलः शोभितो नटनर्तकैः ॥ १.२००.३७ ॥
Then, O king, that festival grew for many days, abounding in gifts of jewels and adorned with actors and dancers.
1.200.38
वर्तमाने समाजे तु रमणीयेऽह्नि षोडशे ।
मैत्रे मुहूर्ते तस्याश्च राजदाराः पुराविदः।
पुत्रवत्यः सुवसनाः प्रतिकर्मोपचक्रमुः ॥ १.२००.३८ ॥
While the festival was going on, on the pleasant sixteenth day, at the auspicious Maitra moment, the queens of the kings, versed in ancient custom, mothers of sons and well-clad, began her adornment rites.
1.200.39
वैडूर्यमयपीठे तु निविष्टां द्रौपदीं तदा ।
सतूर्यं स्नापयाञ्चक्रुः स्वर्णकुम्भस्थितैर्जलैः ॥ १.२००.३९ ॥
Then, Draupadī, seated on a seat of lapis lazuli, was bathed with water held in golden pots, to the sound of music.
1.200.40
तां निवृत्ताभिषेकां च दुकूलद्वयधारिणीम् ।
निन्युर्मणिस्तम्भवतीं वेदिं वै सुपरिष्कृताम् ॥ १.२००.४० ॥
When the bathing was done, they led her, wearing two silken garments, to the well-adorned altar with pillars of jewels.
1.200.41
निवेश्य प्राङ्मुखीं हृष्टां विस्मिताक्ष्यः प्रसाधिकाः ।
केनालङ्करणेनेमामित्यन्योन्यं व्यलोकयन् ॥ १.२००.४१ ॥
Seating her joyfully facing east, the wide-eyed attendants looked at one another, wondering with what adornment to decorate her.
1.200.42
धूपोष्मणा च केशानामार्द्रभावं व्यपोहयन् ।
बबन्धुरस्या धम्मिल्लं माल्यैः सुरभिगन्धिभिः ॥ १.२००.४२ ॥
With the warmth of incense smoke they dried the dampness from her hair, and they bound up her braided knot with fragrant garlands.
1.200.43
दूर्वामधूकरचितं माल्यं तस्या ददुः करे ।
चक्रुश्च कृष्णागरुणा पत्रसङ्गं कुचद्वये ॥ १.२००.४३ ॥
They placed in her hand a garland woven of dūrvā grass and madhūka flowers, and with black aloe they drew leaf-patterns upon her two breasts.
1.200.44
रेजे सा चक्रवाकाङ्का स्वर्णदीर्घा सरिद्वरा ।
अलकैः कुटिलैस्तस्या मुखं विकसितं बभौ ॥ १.२००.४४ ॥
She shone, marked with the cakravāka bird, golden and long, like the foremost of rivers; her face, blossoming, gleamed with its curling locks.
1.200.45
आसक्तभृङ्गं कुसुमं शशिम्बिम्बं जिगाय तत् ।
कालाञ्जनं नयनयोराचारार्थं समादधुः ॥ १.२००.४५ ॥
Her face, like a flower with bees clinging to it, surpassed even the disc of the moon; and for the sake of custom they applied black collyrium to her eyes.
1.200.46
भूषणं रत्नखचितैरलंचक्रुर्यथोचितम् ।
माता च तस्याः पृषती हरितालमनश्शिलाम् ॥ १.२००.४६ ॥
They adorned her fittingly with ornaments set with gems; and her mother Pṛṣatī gave orpiment and realgar.
1.200.47
अङ्गुलीभ्यामुपादाय तिलकं विदधे मुखे ।
अलङ्कृतां वधूं दृष्ट्वा योषितो मुदमाययुः ॥ १.२००.४७ ॥
Taking it up with two fingers, she made a tilaka mark upon her face; seeing the adorned bride, the women rejoiced.
1.200.48
माता न मुमुदे तस्याः पतिः कीदृग्भविष्यति ।
सौविदल्लाः समागम्य द्रुपदस्याज्ञया ततः ॥ १.२००.४८ ॥
Her mother did not rejoice, thinking, 'What sort of husband will she have?' Then, by Drupada's command, the Sauvidallas came together and arrived.
1.200.49
एनामारोपयामासुः करिणीं कुचभूषिताम् ।
ततोऽवाद्यन्त वाद्यानि मङ्गलानि दिवि स्पृशन् ॥ १.२००.४९ ॥
They mounted her on a female elephant adorned at the breasts, and then auspicious instruments sounded, touching the sky.
1.200.50
विलासिनीजनाश्चापि प्रवरं करिणीशतम् ।
माङ्गल्यगीतं गायन्त्यः पार्स्वयोरुभयोर्ययुः ॥ १.२००.५० ॥
The graceful women too, with hundreds of excellent female elephants, singing auspicious songs, went along both sides.
1.200.51
जनापसरणे व्यग्राः प्रतिहार्यः पुरा ययुः ।
कोलाहलो महानासीत्तस्मिन्पुरवरे तदा ॥ १.२००.५१ ॥
The doorkeepers, busy with clearing away the people, had gone on ahead; and then a great uproar arose in that excellent city.
1.200.52
धृष्टद्युम्नो ययावग्रे हयमारुह्य भारत ।
द्रुपदो रङ्गदेशे तु बलेन महता युतः ॥ १.२००.५२ ॥
Dhṛṣṭadyumna went in front, mounted on a horse, O Bhārata; and Drupada, accompanied by a great force, went to the arena.
1.200.53
तस्थौ व्यूह्य महानीकं पालितं दृढधन्विभिः ।
आप्लुताङ्गीं सुवसनां सर्वाभरणभूषिताम् ॥ १.२००.५३ ॥
He stood with his great army arranged in battle-array, guarded by firm archers; she, with bathed body, finely clothed, adorned with all ornaments.
1.200.54
मालां च समुपादाय काञ्चनीं समलङ्कृताम् ।
आगतां ददृशुः सर्वे रङ्गभूमिमलङ्कृताम् ॥ १.२००.५४ ॥
Taking up a golden garland, well adorned, she came; all saw her coming into the adorned arena.
1.200.55
अवतीर्णा ततो रङ्गं द्रौपदी भरतर्षभ ।
तस्थौ प्रमुदितान्सर्वान्नृपतीन्रङ्गमण्डले।
प्रेक्षन्ती व्रीडितापाङ्गी द्रष्टृणां सुमनोहरा ॥ १.२००.५५ ॥
O bull of the Bharatas, then Draupadī descended into the arena and stood in the circle of the arena, glancing at all the delighted kings with bashful sidelong looks, most charming to those who beheld her.
1.200.56
पुरोहितः सोमकानां मन्त्रविद्ब्राह्मणः शुचिः ।
परिस्तीर्य जुहावाग्निमाज्येन विधिवत्तदा ॥ १.२००.५६ ॥
The priest of the Somakas, a brahmin learned in mantras and pure, then spread the sacred grass and duly offered oblations of ghee into the fire.
1.200.57
संतर्पयित्वा ज्वलनं ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च ।
वारयामास सर्वाणि वादित्राणि समन्ततः ॥ १.२००.५७ ॥
Having satisfied the blazing fire and had the brahmins pronounce blessings, he then stopped all the musical instruments on every side.
1.200.58
निःशब्दे तु कृते तस्मिन्धृष्टद्युम्नो विशांपते ।
कृष्णामादाय विधिवन्मेघदुन्दुभिनिःस्वनः ॥ १.२००.५८ ॥
O lord of men, when complete silence had been made there, Dhṛṣṭadyumna, whose voice was like the thunder of a cloud and of a drum, taking Kṛṣṇā according to rule,
1.200.59
रङ्गमध्यं गतस्तत्र मेघगम्भीरया गिरा ।
वाक्यमुच्चैर्जगादेदं श्लक्ष्णमर्थवदुत्तमम् ॥ १.२००.५९ ॥
Going to the middle of the arena, he spoke aloud, in a voice deep as a cloud, these excellent, gentle and meaningful words.
1.200.60
इदं धनुर्लक्ष्यमिमे च बाणाः ।
शृण्वन्तु मे भूपतयः समेताः।
छिद्रेण यन्त्रस्य मसर्पयध्वं ।
शरैः शितैर्व्योमचरैर्दशार्धैः ॥ १.२००.६० ॥
This is the bow, this is the target, and these are the arrows. Let the assembled kings hear me: advance through the hole of the machine with sharp, sky-moving arrows, by tens and halves.
1.200.61
एतन्महत्कर्म करोति यो वै ।
कुलेन रूपेण बलेन युक्तः।
तस्याद्य भार्या भगिनी ममेयं ।
कृष्णा भवित्री न मृषा ब्रवीमि ॥ १.२००.६१ ॥
Whoever performs this great feat, endowed with lineage, beauty and strength, shall today become the husband of this my sister Kṛṣṇā. I do not speak falsely.
1.200.62
तानेवमुक्त्वा द्रुपदस्य पुत्रः ।
पश्चादिदं तां भगिनीमुवाच।
नाम्ना च गोत्रेण च कर्मणा च ।
संकीर्तयन्भूमिपतीन्समेतान् ॥ १.२००.६२ ॥
Having spoken thus to them, the son of Drupada then said this to his sister, proclaiming the names, lineages and deeds of the assembled lords of the earth.