మహాభారతం · అధ్యాయం 1.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.202.1
तेऽलङ्कृताः कुण्डलिनो युवानः ।
परस्परं स्पर्धमाना नरेन्द्राः।
अस्त्रं बलं चात्मनि मन्यमानाः ।
सर्वें समुत्पेतुरुदायुधास्ते ॥ १.२०२.१ ॥
అలంకరించబడిన, కుండలాలు ధరించిన ఆ యువ రాజులు, ఒకరితో ఒకరు పోటీపడుతూ, తమలో ఆయుధమూ బలమూ ఉన్నాయని భావించి, అందరూ ఆయుధాలు పైకెత్తి లేచారు.
1.202.2
रूपेण वीर्येण कुले चैव ।
शीलेन वित्तेन च यौवनेन।
समिद्धदर्पा मदवेगभिन्ना ।
मत्ता यथा हैमवता गजेन्द्राः ॥ १.२०२.२ ॥
అందం, పరాక్రమం, కులం, శీలం, ధనం, యౌవనం వలన గర్వం మండుతున్నవారు, మద వేగంతో ఉన్మత్తులైన హిమాలయ గజరాజుల్లా ఉన్నారు.
1.202.3
परस्परं स्पर्धया प्रेक्षमाणाः ।
सङ्कल्पजेनाभिपरिप्लुताङ्गाः।
कृष्णा ममैवेत्यभिभाषमाणा ।
नृपाः समुत्पेतुरथासनेभ्यः ॥ १.२०२.३ ॥
ఒకరినొకరు పోటీతో చూస్తూ, కామం వలన పుట్టిన వికారంతో అవయవాలు ముంచబడినవారై, 'కృష్ణ నాదే' అని పలుకుతూ, రాజులు తమ ఆసనాల నుండి లేచారు.
1.202.4
ते क्षत्रिया रङ्गगताः समेता ।
जिगीषमाणा द्रुपदात्मजां ताम्।
चकाशिरे पर्वतराजकन्या-
मुमां यथा देवगणाः समेताः ॥ १.२०२.४ ॥
రంగభూమికి చేరి సమావేశమైన ఆ క్షత్రియులు, ద్రుపదుని కుమార్తెను గెలవాలనే కోరికతో, పర్వతరాజు కుమార్తె ఉమ చుట్టూ చేరిన దేవగణాల్లా ప్రకాశించారు.
1.202.5
कन्दर्पबाणाभिनिपीडिताङ्गां ।
कृष्णागतैस्ते हृदयैर्नरेन्द्राः।
रङ्गावतीर्णा द्रुपदात्मजार्थं ।
द्वेषं प्रचक्रुः सुहृदोऽपि तत्र ॥ १.२०२.५ ॥
మన్మథుని బాణాలతో అవయవాలు గాయపడి, కృష్ణపై హృదయాలు నిలిపిన ఆ రాజులు, రంగభూమిలోకి దిగి, ద్రుపదుని కుమార్తె కారణంగా అక్కడ తమ మిత్రులపైనే కూడా ద్వేషం చూపారు.
1.202.6
अथाययुर्देवगणा विमानै ।
रुद्रादित्या वसवोऽथाश्विनौ च।
साध्याश्च सर्वे मरुतस्तथैव ।
यमं पुरस्कृत्य धनेश्वरं च ॥ १.२०२.६ ॥
అప్పుడు విమానాలపై దేవతాగణాలు వచ్చారు. రుద్రులు, ఆదిత్యులు, వసువులు, ఇద్దరు అశ్వినులు, సాధ్యులు అందరూ, మరుత్తులూ వచ్చారు; యముని ముందుంచి ధనేశ్వరుడు కుబేరుడినీ వెంట తెచ్చారు.
1.202.7
दैत्याः सुपर्णाश्च महोरगाश्च ।
देवर्षयो गुह्यकाश्चारणाश्च।
विश्वावसुर्नारदपर्वतौ च ।
गन्धर्वमुख्याः सहसाऽप्सरोभिः ॥ १.२०२.७ ॥
దైత్యులు, సుపర్ణులు, మహా సర్పాలు, దేవర్షులు, గుహ్యకులు, చారణులు, విశ్వావసువు, నారద పర్వతులు, ప్రధాన గంధర్వులు అప్సరసలతో కలిసి వెంటనే వచ్చారు.
1.202.8
हलायुधस्तत्र जनार्दनश्च ।
वृष्ण्यन्धकाश्चैव यताप्रधानम्।
प्रेक्षां स्म चक्रुर्यदुपुङ्गवास्ते ।
स्थिताश्च कृष्णस्य मते महान्तः ॥ १.२०२.८ ॥
అక్కడ హలాయుధుడు బలరాముడు, జనార్దనుడు కృష్ణుడు, వృష్ణి-అంధక వంశ యాదవ వీరులు, సంయమశీలులలో ప్రధానులు చూస్తూ ఉన్నారు; కృష్ణుని అభిప్రాయంలో నిలిచిన మహనీయులు కూడ అక్కడే ఉన్నారు.
1.202.9
दृष्ट्वा तु तान्मत्तगजेन्द्ररूपा-
न्पञ्चाभिपद्मानिव वारणेन्द्रान्।
भस्मावृताङ्गानिव हव्यवाहान् ।
कृष्णः प्रदध्यौ यदुवीरमुख्यः ॥ १.२०२.९ ॥
మదించిన గజరాజుల రూపంలో ఉన్న వారిని, తామర పూలలాంటి ఐదు శ్రేష్ఠ ఏనుగుల వలె, భస్మంతో కప్పబడిన శరీరాలు గల హవ్యవాహన అగ్నుల వలె చూసి, యాదవ వీరులలో ప్రధానుడైన కృష్ణుడు ఆలోచించాడు.
1.202.10
शशंस रामाय युधिष्ठिरं स ।
भीमं सजिष्णुं च यमौ च वीरौ।
शनैःशनैस्तान्प्रसमीक्ष्य रामो ।
जनार्दनं प्रीतमना ददर्श ह ॥ १.२०२.१० ॥
అతడు రామునికి యుధిష్ఠిరుని, భీముని, విజయుడైన అర్జునుని, ఇద్దరు వీర యమళులను వివరించాడు. క్రమంగా వారిని బాగా పరిశీలించి, ప్రసన్నమనస్కుడైన రాముడు జనార్దనుని చూశాడు.
1.202.11
अन्ये तु वीरा नृपपुत्रपौत्राः ।
कृष्णागतैर्नत्रमनःस्वभावैः।
व्यायच्छमाना ददृशुर्न तान्वै ।
सन्दष्टदन्तच्छदताम्रनेत्राः ॥ १.२०२.११ ॥
కాని కృష్ణ కోసం వచ్చిన ఇతర వీరులు, రాజపుత్రులు మరియు మనవలు, మనసులు, స్వభావాలు ఆమెవైపు మళ్లినవారు, ప్రయత్నించినా వారు దానిని చూడలేకపోయారు; పళ్ళతో పెదవులు కరచి ఎర్రని కళ్ళతో ఉన్నారు.
1.202.12
तथैव पार्थाः पृथुबाहवस्ते ।
वीरौ यमौ चैव महानुभावौ।
तां द्रौपदीं प्रेक्ष्य तदा स्म सर्वे ।
कन्दर्पबाणाभिहता बभूवुः ॥ १.२०२.१२ ॥
అలాగే పృథ కుమారులైన ఆ విశాల బాహువులు, మహాప్రభావులైన కవల వీరులు కూడా ద్రౌపదిని చూసి అందరూ మన్మథుని బాణాలతో కొట్టబడినవారయ్యారు.
1.202.13
देवर्षिगन्धर्वसमाकुलं त-
त्सुपर्णनागासुरसिद्धजुष्टम्।
दिव्येन गन्धेन समाकुलं च ।
दिव्यैश्च पुष्पैरवकीर्यमाणम् ॥ १.२०२.१३ ॥
దేవతలు, ఋషులు, గంధర్వులతో నిండిన ఆ ప్రదేశం, సుపర్ణులు, నాగులు, అసురులు, సిద్ధులు సేవించినది; దివ్య సుగంధంతో నిండి, దివ్య పుష్పాల వర్షంతో కప్పబడి ఉంది.
1.202.14
महास्वनैर्दुन्दुभिनादितैश्च ।
बभूव तत्सङ्कुलमन्तरिक्षम्।
विमानसंबाधमभूत्समन्ता-
त्सवेणुवीणापणवानुनादम् ॥ १.२०२.१४ ॥
మహా ధ్వనులతో, దుందుభి నాదాలతో ఆ ఆకాశం నిండిపోయింది; అన్ని వైపులా విమానాలతో కిక్కిరిసి, వేణువు, వీణ, పణవ ధ్వనులతో ప్రతిధ్వనించింది.
1.202.15
समाजवाटोपरि संस्थितानां ।
मेघैः समन्तादिव गर्जमानैः।
ततस्तु ते राजगणाः क्रमेण ।
कृष्णानिमित्तं कृतविक्रमाश्च।
सकर्णदुर्योधनशाल्वशल्य-
द्रौणायनिक्राथसुनीथवक्राः ॥ १.२०२.१५ ॥
సభ చుట్టూ నిలిచిన వారి చుట్టూ మేఘాలు గర్జించినట్లు, అప్పుడు ఆ రాజసమూహాలు క్రమంగా కృష్ణుని నిమిత్తం తమ పరాక్రమాన్ని చూపాయి. కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు, శాల్వుడు, శల్యుడు, ద్రౌణాయని, క్రాథుడు, సునీథుడు, వక్రుడు వారితో కలిసి ఉన్నారు.
1.202.16
कलिङ्गवङ्गाधिपपाण्ड्यपौण्ड्रा ।
विदेहराजो यवनाधिपश्च।
अन्ये च नानानृपपुत्रपौत्रा ।
राष्ट्राधिपाः पङ्कजपत्रनेत्राः ॥ १.२०२.१६ ॥
కళింగ, వంగ, పాండ్య, పౌండ్ర దేశాధిపతులు, విదేహ రాజు, యవనుల అధిపతి, ఇతర అనేక రాజుల కుమారులు, మనుమలు, రాష్ట్రాధిపతులు; కమలదళ నేత్రులు.
1.202.17
किरीटहाराङ्गदचक्रवालै-
र्विभूषिताङ्गाः पृथुबाहवस्ते।
अनुक्रमं विक्रमसत्वयुक्ता ।
बलेन वीर्येण च नर्दमानाः ॥ १.२०२.१७ ॥
కిరీటాలు, హారాలు, భుజకీర్తులు, కంకణాలతో అలంకరించిన అవయవాలు గల, విశాల బాహువులు గల వారు, క్రమంగా పరాక్రమం, ధైర్యంతో కూడినవారై, బలం, వీర్యంతో గర్జించారు.
1.202.18
तत्कार्मुकं संहननोपपन्नं ।
सज्यं न शेकुर्मनसाऽपि कर्तुम्।
ते विक्रमन्तः स्फुरता दृढेन ।
विक्षिप्यमाणा धनुषा नरेन्द्राः ॥ १.२०२.१८ ॥
ఆ ధనుస్సు దృఢంగా నిర్మితమైనది; వారు మనసుతో కూడా దానికి నారి ఎక్కించలేకపోయారు. పరాక్రమంతో యత్నించిన ఆ రాజులు, ఆ దృఢమైన కంపించే విల్లుతో అటూ ఇటూ విసిరివేయబడ్డారు.
1.202.19
विचेष्टमाना धरणीतलस्था ।
यथाबलं शैक्ष्यगुणक्रमाश्च।
गतौजसः स्नस्तकिरीटहारा ।
विनिःश्वसन्तः शमयांबभूवुः ॥ १.२०२.१९ ॥
నేలపై పడి కొట్టుకుంటూ, తమ బలానికి, నైపుణ్యానికి, గుణాలకు తగిన క్రమంలో, ఓజస్సు కోల్పోయి, కిరీటాలు హారాలు జారిపోయి, గట్టిగా నిట్టూర్పులు విడుస్తూ వారు శాంతించారు.
1.202.20
हहाकृतं तद्धनुषा दृढेन ।
विस्रस्तहाराङ्गदचक्रवालम्।
कृष्णानिमित्तं विनिवृत्तकामं ।
राज्ञां तदा मण्डलमार्तमासीत् ॥ १.२०२.२० ॥
ఆ దృఢమైన ధనువు వల్ల అప్పుడు సభ 'అయ్యో' అని అరిచింది. రాజుల హారాలు, భుజకీర్తులు, కడియాలు జారిపోయాయి; కృష్ణుని కారణంగా వారి కోరిక వెనక్కి మళ్ళింది; రాజుల సమూహం బాధపడింది.
1.202.21
एवं तेषु निवृत्तेषु क्षत्रियेषु समन्ततः ।
चेदीनामधिपो वीरो बलवानन्तकोपमः ॥ १.२०२.२१ ॥
ఈ విధంగా ఆ క్షత్రియులు అన్ని వైపుల నుండి వెనక్కి తగ్గగా, చేదుల వీరుడు, బలవంతుడైన అధిపతి, యముని వంటివాడు ముందుకు వచ్చాడు.
1.202.22
दमघोषात्मजो धीमाञ्शिशुपालो महाद्युतिः ।
धनुषोऽभ्याशमागम्य तस्थौ राज्ञां समक्षतः ॥ १.२०२.२२ ॥
దమఘోషుని కుమారుడు, బుద్ధిమంతుడు, గొప్ప తేజస్సు కలవాడు అయిన శిశుపాలుడు ధనువు సమీపానికి వచ్చి రాజుల ఎదుట నిలిచాడు.
1.202.23
तदप्यारोप्यमाणं तु माषमात्रेऽभ्यताडयत् ।
धनुषा पीड्यमानस्तु जानुभ्यामगमन्महीम् ॥ १.२०२.२३ ॥
ఆ ధనువు ఎక్కుపెట్టబడుతుండగానే, ఒక మాష మాత్రపు దూరంలోనే అది అతనిని కొట్టింది; ధనువుతో పీడించబడి అతను మోకాళ్లపై నేలకు కూలాడు.
1.202.24
तत उत्थाय राजा स स्वराष्ट्राण्यभिजग्मिवान् ।
ततो राजा जरासन्धो महावीर्यो महाबलः ॥ १.२०२.२४ ॥
అప్పుడు ఆ రాజు లేచి తన రాజ్యాలకు వెళ్లిపోయాడు. తరువాత మహా పరాక్రమశాలి, మహాబలుడు అయిన రాజు జరాసంధుడు ముందుకు వచ్చాడు.
1.202.25
कम्बुग्रीवः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः ।
मत्तवारणताम्राक्षो मत्तवारणवेगवान् ॥ १.२०२.२५ ॥
శంఖం వంటి మెడ కలవాడు, విశాలమైన భుజాలు కలవాడు, మదించిన ఏనుగు పరాక్రమం కలవాడు, మదించిన ఏనుగు వంటి రాగి రంగు కళ్లు కలవాడు, మదించిన ఏనుగు వేగం కలవాడు.
1.202.26
धनुषोऽभ्याशमागत्य तस्थौ गिरिरिवाचलः ।
धनुरारोप्यमाणं तु सर्षमात्रेऽभ्यताडयत् ॥ १.२०२.२६ ॥
విల్లు దగ్గరకు వచ్చి అతను పర్వతంలా కదలకుండా నిలిచాడు. విల్లు ఎక్కుపెట్టబడుతుండగా ఆవగింజపై బాణం వేశాడు.
1.202.27
ततः शल्यो महावीर्यो मद्रराजो महाबलः ।
धनुरारोप्यमाणं तु मुद्गमात्रेऽभ्यताडयत् ॥ १.२०२.२७ ॥
అప్పుడు మహావీర్యుడు, మహాబలుడైన మద్రరాజు శల్యుడు విల్లు ఎక్కుపెట్టబడుతుండగా పెసరగింజపై బాణం వేశాడు.
1.202.28
तदैवागात्स्वयं राज्यं पश्चादनवलोकयन् ।
इदं धनुर्वरं कोऽद्य सज्यं कुर्वीत पार्थिवः ॥ १.२०२.२८ ॥
అప్పుడే రాజసమూహం వెనుక చూడకుండా ముందుకు వచ్చి, "ఈ శ్రేష్ఠమైన విల్లుకు నేడు ఏ రాజు నారి ఎక్కిస్తాడు?" అని ఆలోచించింది.
1.202.29
इति निश्चित्य मनसा भूय एव स्थितस्तदा ।
ततो दुर्योधनो राजा धार्तराष्ट्रः परन्तपः ॥ १.२०२.२९ ॥
మనసులో ఇలా నిశ్చయించుకుని వారు మళ్లీ నిలబడ్డారు. అప్పుడు శత్రువులను దహించే రాజు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు దుర్యోధనుడు —
1.202.30
मानी दृढास्त्रसंपन्नः सर्वैश्च नृपलक्षणैः ।
उत्थितः सहसा तत्र भ्रातृमध्ये महाबलः ॥ १.२०२.३० ॥
గర్విష్ఠుడు, దృఢమైన అస్త్రాలలో నిపుణుడు, రాజలక్షణాలన్నింటితో కూడినవాడు, మహాబలుడు అయిన అతడు సోదరుల మధ్య నుంచి అకస్మాత్తుగా లేచాడు.
1.202.31
विलोक्य द्रौपदीं हृष्टो धनुषोऽभ्याशमागमत् ।
स बभौ धनुरादाय शक्रश्चापधरो यथा ॥ १.२०२.३१ ॥
ద్రౌపదిని చూసి సంతోషంతో అతను విల్లు దగ్గరకు వెళ్ళాడు. విల్లు చేతబట్టగానే విల్లు ధరించిన ఇంద్రునిలా ప్రకాశించాడు.
1.202.32
धनुरारोपयामास तिलमात्रेऽभ्यताडयत् ।
आरोप्यमाणं तद्राजा धनुषा बलिना तदा ॥ १.२०२.३२ ॥
అతడు విల్లును ఎక్కుపెట్టడానికి ప్రయత్నించి, నువ్వు గింజంత లక్ష్యాన్ని కొట్టాడు. అప్పుడు రాజు బలమైన విల్లుతో, ఎక్కుపెట్టబడుతున్న ఆ విల్లును కొట్టాడు.
1.202.33
उत्तानशय्यमपतदङ्गुल्यन्तरताडितः ।
स ययौ ताडितस्तेन व्रीडन्निव नराधिपः ॥ १.२०२.३३ ॥
వేళ్ల మధ్య కొట్టబడి అతడు వెల్లకిలా పడిపోయాడు. అతడి చేత కొట్టబడిన ఆ రాజు సిగ్గుపడినట్లుగా వెళ్లిపోయాడు.
1.202.34
ततो वैकर्तनः कर्णो वृषा वै सूतनन्दनः ।
धनुरभ्याशमागम्य तोलयामास तद्धनुः ॥ १.२०२.३४ ॥
అప్పుడు విఖర్తనుని కుమారుడు, సూతుని కుమారుడైన కర్ణుడు, ఆ విల్లు దగ్గరకు వచ్చి దానిని బరువు చూడటం ప్రారంభించాడు.
1.202.35
तं चाप्यारोप्यमाणं तद्रोममात्रेऽभ्यताडयत् ।
त्रैलोक्यविजयी कर्णः सत्वे त्रैलोक्यविश्रुतः ॥ १.२०२.३५ ॥
ఎక్కుపెట్టబడుతున్న ఆ విల్లును కూడా అతడు వెంట్రుక మాత్రపు లక్ష్యంపై కొట్టాడు. త్రిలోకవిజయి కర్ణుడు, పరాక్రమంలో త్రిలోకాల్లో ప్రసిద్ధుడు.
1.202.36
धनुषा सोऽपि निर्धूत इति सर्वे भयाकुलाः ।
एवं कर्णे विनिर्धूते धनुषा च नृपोत्तमाः ॥ १.२०२.३६ ॥
ఆ విల్లు చేత అతడు కూడా కూలిపోయాడని అందరూ భయంతో కలవరపడ్డారు. ఈ విధంగా కర్ణుడు విల్లు చేత కూలినప్పుడు, ఉత్తమ రాజులు.
1.202.37
चक्षुर्भिरपि नापश्यन्विनम्रमुखपङ्कजाः ।
दृष्ट्वा कर्णं विनिर्धूतं लोके वीरा नृपोत्तमाः ॥ १.२०२.३७ ॥
వంగిన కమలముఖాలతో వారు కళ్లతో కూడా చూడలేకపోయారు. కర్ణుడు కూలిపోవడం చూచి, లోకంలోని వీరులైన ఉత్తమ రాజులు.
1.202.38
निराशा धनुरुद्धारे द्रौपदीसंगमेऽपि च ॥ १.२०२.३८ ॥
ధనుస్సును ఎత్తడంలోనూ ద్రౌపదిని పొందడంలోనూ నిరాశ (కలిగింది).
1.202.39
तस्मिंस्तु संभ्रान्तजने समाजे ।
निक्षिप्तवादेषु जनाधिपेषु।
कुन्तीसुतो जिष्णुरियेष कर्तुं ।
सज्यं धनुस्तत्सशरं च वीरः ॥ १.२०२.३९ ॥
కలత చెందిన జనులతో నిండిన ఆ సభలో, రాజులు వాదాలను విడిచిపెట్టిన తర్వాత, కుంతీపుత్రుడు జిష్ణువు (అర్జునుడు) వీరుడిగా ఆ ధనుస్సును నారి మరియు బాణంతో సిద్ధం చేయాలని కోరాడు.
1.202.40
ततो वरिष्ठः सुरदानवाना-
मुदरधीर्वृष्णिकुलप्रवीरः।
जहर्ष रामेण स पीड्य हस्तं ।
हस्तंगतां पाण्डुसुतस्य मत्वा ॥ १.२०२.४० ॥
అప్పుడు దేవదానవులలో శ్రేష్ఠుడు, ఉదారబుద్ధి గలవాడు, వృష్ణికులంలోని మహావీరుడు బలరాముడితో చేయి నొక్కి, పాండుపుత్రునికి విజయం చేతికి అందినదని భావించి ఆనందించాడు.
1.202.41
न जज्ञिरेऽन्ये नृपविप्रमुख्याः ।
संछन्नरूपानथ पाण्डुपुत्रान्।
विना हि लोके च यदुप्रवीरौ ।
धौम्यं हि धर्मं सह सोदरांश्च ॥ १.२०२.४१ ॥
ఇతర ప్రముఖ రాజులు, బ్రాహ్మణులు వేషం మార్చుకున్న పాండుపుత్రులను గుర్తించలేదు; లోకంలో యాదవ వీరులిద్దరు తప్ప. ధౌమ్యుని, సోదరులతో కూడిన ధర్మాన్ని కూడా (గుర్తించలేదు).