ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.203
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.203.1
यदा निवृत्ता राजानो धनुषः सज्यकर्मणः ।
अथोदतिष्ठद्विप्राणां मध्याज्जिष्णुरुदारधीः ॥ १.२०३.१ ॥
ରାଜାମାନେ ଧନୁରେ ଗୁଣ ଲଗାଇବାର କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଫେରିଗଲା ବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ଜିଷ୍ଣୁ (ଅର୍ଜୁନ) ଉଠିଲେ।
1.203.2
उदक्रोशन्विप्रमुख्या विधुन्वन्तोऽजिनानि च ।
दृष्ट्वा संप्रस्थितं पार्थमिन्द्रकेतुसमप्रभम् ॥ १.२०३.२ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କୁ ଅଗ୍ରସର ହେବାର ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ମୃଗଚର୍ମ ହଲାଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
1.203.3
केचिदासन्विमनसः केचिदासन्मुदान्विताः ।
आहुः परस्परं केचिन्निपुणा बुद्धिजीविनः ॥ १.२०३.३ ॥
କେହି ମନ ଖରାପ କଲେ, କେହି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ବୁଦ୍ଧି ଉପରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା ନିପୁଣ କେତେକ ପରସ୍ପର ସହିତ କଥା ହେଲେ।
1.203.4
यत्कर्णशल्यप्रमुखैः क्षत्रियैर्लोकविश्रुतैः ।
नानतं बलवद्भिर्हि धनुर्वेदपरायणैः ॥ १.२०३.४ ॥
କର୍ଣ୍ଣ, ଶଲ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଲୋକବିଖ୍ୟାତ, ବଳଶାଳୀ, ଧନୁର୍ବେଦରେ ନିଷ୍ଠାବାନ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବି ଯାହା ନତ କରାଯାଇ ନ ପାରିଲା ଧନୁ।
1.203.5
तत्कथं त्वकृतास्त्रेण प्राणतो दुर्बलीयसा ।
वटुमात्रेण शक्यं हि सज्यं कर्तुं धनुर्द्विजाः ॥ १.२०३.५ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଗଣ! ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ଅଜ୍ଞ, ଶରୀରରେ ଦୁର୍ବଳ, କେବଳ ଜଣେ ବାଳକ ଦ୍ୱାରା ଧନୁରେ ଗୁଣ ଲଗାଇବା କିପରି ସମ୍ଭବ?
1.203.6
अवहास्या भविष्यन्ति ब्राह्मणाः सर्वराजसु ।
कर्मण्यस्मिन्नसंसिद्धे चापलादपरीक्षिते ॥ १.२०३.६ ॥
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ନ ହେଲେ, ପରୀକ୍ଷା ନ କରି ଚପଳତାରେ କରାଗଲେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପହାସର ପାତ୍ର ହେବେ।
1.203.7
यद्येष दर्पाद्धर्षाद्वाप्यथ ब्राह्मणचापलात् ।
प्रस्थितो धनुरायन्तुं वार्यतां साधु मा गमत् ॥ १.२०३.७ ॥
ଯଦି ଏ ଦର୍ପରୁ, ହର୍ଷରୁ ବା ବ୍ରାହ୍ମଣର ଚପଳତାରୁ ଧନୁ ଟାଣିବାକୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ତାକୁ ଭଲରେ ଅଟକାଅ; ସେ ଆଗକୁ ନ ଯାଉ।
1.203.8
नावहास्या भविष्यामो न च लाघवमास्थिताः ।
न च विद्विष्टतां लोके गमिष्यामो महीक्षिताम् ॥ १.२०३.८ ॥
ଆମେ ଉପହାସର ପାତ୍ର ହେବୁ ନାହିଁ, ଲଘୁତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବୁ ନାହିଁ, ଏବଂ ଜଗତରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ବିଦ୍ୱେଷର ପାତ୍ର ହେବୁ ନାହିଁ।
1.203.9
केचिदाहुर्युवा श्रीमान्नागराजकरोपमः ।
पीनस्कन्धोरुबाहुश्च धैर्येण हिमवानिव ॥ १.२०३.९ ॥
କେହି କେହି କହିଲେ — ସେ ଯୁବକ, ତେଜସ୍ୱୀ; ଗଜରାଜଙ୍କ ଶୁଣ୍ଡ ପରି; ପୁଷ୍ଟ କାନ୍ଧ, ଊରୁ ଓ ବାହୁଯୁକ୍ତ; ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ହିମାଳୟ ପରି।
1.203.10
सिंहखेलगतिः श्रीमान्मत्तनागेन्द्रविक्रमः ।
संभाव्यमस्मिन्कर्मेदमुत्साहाच्चानुमीयते ॥ १.२०३.१० ॥
ସିଂହର ଖେଳନ୍ତି ଗତିଯୁକ୍ତ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ମତ୍ତ ଗଜରାଜର ପରାକ୍ରମଯୁକ୍ତ — ଏଥିରେ ଏହି କର୍ମ ସମ୍ଭବ; ଉତ୍ସାହରୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ।
1.203.11
शक्तिरस्य महोत्साहा न ह्यशक्तः स्वयं व्रजेत् ।
न च तद्विद्यते किंचित्कर्म लोकेषु यद्भवेत् ॥ १.२०३.११ ॥
ଏଥିରେ ମହା ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଅଶକ୍ତ ଲୋକ ନିଜେ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ ନାହିଁ। ଲୋକମାନଙ୍କରେ ଏପରି କୌଣସି କର୍ମ ନାହିଁ ଯାହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
1.203.12
ब्राह्मणानामसाध्यं च नृषु संस्थानचारिषु ।
अब्भक्षा वायुभक्षाश्च फलाहारा दृढव्रताः ॥ १.२०३.१२ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ଚାଲୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଅସାଧ୍ୟ — ଜଳ ପିଉଥିବା, ବାୟୁ ଖାଉଥିବା, ଫଳାହାରୀ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ।
1.203.13
दुर्बला अपि विप्रा हि बलीयांसः स्वेतजसा ।
ब्राह्मणो नावमन्तव्यः सदसद्वा समाचरन् ॥ १.२०३.१३ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଦେଖାଗଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ତେଜରେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ। ଭଲ ବା ମନ୍ଦ ଯାହା ହେଉ, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.203.14
सुखं दुःखं महद्ध्रस्वं कर्म यत्समुपागतम् ।
जामदग्न्येन रामेण निर्जिताः क्षत्रिया युधि ॥ १.२०३.१४ ॥
ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ବଡ଼-ଛୋଟ, ଯେଉଁ କର୍ମ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।
1.203.15
पीतः समुद्रोऽगस्त्येन अगाधो ब्रह्मतेजसा ।
तस्माद्ब्रुवन्तु सर्वेऽत्र वटुरेष धनुर्महान् ॥ १.२०३.१५ ॥
ଅଗାଧ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ପାନ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ଏଠାରେ ସମସ୍ତେ କହନ୍ତୁ, ଏହି ଯୁବକ ଏହି ମହାନ ଧନୁକୁ (ଉଠାଇ ପାରିବ)।
1.203.16
आरोपयतु शीघ्रं वै तथेत्यूचुर्द्विजर्षभाः ।
एवं तेषां विलपतां विप्राणां विविधा गिरः ॥ १.२०३.१६ ॥
'ଏ ଶୀଘ୍ର ଧନୁରେ ଗୁଣ ଲଗାଉ' ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ। ଏହିପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ନାନା ପ୍ରକାର ବାଣୀ (ଶୁଣାଗଲା)।
1.203.17
अर्जुनो धनुषोऽभ्याशे तस्थौ गिरिरिवाचलः ।
अर्जुनः पाण्डवश्रेष्ठो धृष्टद्युम्नमथाब्रवीत् ॥ १.२०३.१७ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଧନୁ ନିକଟରେ ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ। ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.203.18
एतद्धनुर्ब्राह्मणानां सज्यं कर्तुमलं तु किम् ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा धृष्टद्युम्नोऽब्रवीद्वचः ॥ १.२०३.१८ ॥
'ଏହି ଧନୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁଣଯୁକ୍ତ କରିବା ସମ୍ଭବ କି?' ତାଙ୍କର ସେହି କଥା ଶୁଣି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏହି କଥା କହିଲେ।
1.203.19
ब्राह्मणो वाथ राजन्यो वैश्यो वा शूद्र एव वा ।
एतेषां यो धनुःश्रेष्ठं सज्यं कुर्याद्द्विजोत्तम ॥ १.२०३.१९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଉ, ବୈଶ୍ୟ ହେଉ ବା ଶୂଦ୍ର ହେଉ — ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁରେ ଜ୍ୟା ଚଢ଼ାଇବ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
1.203.20
तस्मै प्रदेया भगिनी सत्यमुक्तं मया वचः ॥ १.२०३.२० ॥
ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଭଉଣୀ ଦିଆଯିବ — ଏହି ବଚନ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହିଛି।
1.203.21
ततः पश्चान्महातेजाः पाण्डवो रणदुर्जयः ।
स तद्धनुः परिक्रम्य प्रदक्षिणमथाकरोत् ॥ १.२०३.२१ ॥
ତା'ପରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ରଣରେ ଅଜେୟ ପାଣ୍ଡବ ସେଇ ଧନୁକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ।
1.203.22
प्रणम्य शिरसा देवमीनं वरदं प्रभुम् ।
कृष्णं च मनसा कृत्वा जगृहे चार्जुनो धनुः ॥ १.२०३.२२ ॥
ମସ୍ତକ ନୁଆଇ ବରଦାତା ଦେବ, ମୀନଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଏବଂ ମନରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି ଅର୍ଜୁନ ସେଇ ଧନୁ ଧରିଲେ।
1.203.23
यत्पार्थिवै रुक्मसुनीथवक्रै ।
राधेयदुर्योधनशल्यसाल्वैः।
तदा धनुर्वेदपरैर्नृसिंहैः ।
कृतं न सज्यं महतोऽपि यत्नात् ॥ १.२०३.२३ ॥
ରୁକ୍ମୀ, ସୁନୀଥ, ବକ୍ର, ରାଧେୟ (କର୍ଣ୍ଣ), ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଶଲ୍ୟ, ସାଲ୍ୱ ପରି ରାଜାମାନେ ଏବଂ ଧନୁର୍ବେଦରେ ନିପୁଣ ନରସିଂହମାନେ ମହାନ ଯତ୍ନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୟା ଚଢ଼ାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ।
1.203.24
तदर्जुनो वीर्यवतां सदर्प-
स्तदैन्द्रिरिन्द्रावरजप्रभावः।
सज्यं च चक्रे निमिषान्तरेण ।
शरांश्च जग्राह दशार्दसङ्ख्यान् ॥ १.२०३.२४ ॥
ତେବେ ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ବିତ ଅର୍ଜୁନ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, କ୍ଷଣେ ମଧ୍ୟରେ ସେଥିରେ ଜ୍ୟା ଚଢ଼ାଇଲେ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ମଧ୍ୟ ଉଠାଇଲେ।
1.203.25
विव्याध लक्ष्यं निपपात तच्च ।
छिद्रेण भूमौ सहसातिविद्धम्।
ततोऽन्तरिक्षे च बभूव नादः ।
समाजमध्ये च महान्निनादः ॥ १.२०३.२५ ॥
ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବିନ୍ଧିଲେ; ତାହା ପଡ଼ିଗଲା। ଛିଦ୍ର ଦେଇ ତାହା ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ। ତା'ପରେ ଆକାଶରେ ଏକ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, ଏବଂ ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହା ଗର୍ଜନ ହେଲା।
1.203.26
पुष्पाणि दिव्यानि ववर्ष देवः ।
पार्थस्य मूर्ध्नि द्विषतां निहन्तुः ॥ १.२०३.२६ ॥
ଦେବତା ପାର୍ଥଙ୍କ ମସ୍ତକରେ, ଶତ୍ରୁ ସଂହାରକାରୀଙ୍କ ଉପରେ, ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷଣ କଲେ।
1.203.27
चेलानि विव्यधुस्तत्र ब्राह्मणाश्च सहस्रशः ।
विलक्षितास्ततश्चक्रुर्हाहाकारांश्च सर्वशः।
न्यपतंश्चात्र नभसः समन्तात्पुष्पवृष्टयः ॥ १.२०३.२७ ॥
ସେଠାରେ ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ବସ୍ତ୍ର ଦୋଳାଇଲେ। ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେମାନେ ସର୍ବତ୍ର ହାହାକାର କଲେ। ଏଠାରେ ଆକାଶରୁ ଚାରିଦିଗରୁ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା।
1.203.28
शताङ्गानि च तूर्याणि वादकाः समवादयन् ।
सूतमागधसङ्घाश्चाप्यस्तुवंस्तत्र सुस्वराः ॥ १.२०३.२८ ॥
ଶତାଙ୍ଗ ବାଦ୍ୟ ବଜାଇବାଲାମାନେ ଏକତ୍ର ବଜାଇଲେ; ସୂତ ଓ ମାଗଧମାନଙ୍କ ଦଳ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
1.203.29
तं दृष्ट्वा द्रुपदः प्रीतो बभूव रिपुसूदनः ।
सह सैन्यैश्च पार्थस्य साहाय्यार्थमियेष सः ॥ १.२०३.२९ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶତ୍ରୁସୂଦନ ଦ୍ରୁପଦ ପ୍ରୀତ ହେଲେ। ନିଜ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ପାର୍ଥଙ୍କ ସହାୟତା ପାଇଁ ସେ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
1.203.30
तस्मिंस्तु शब्दे महति प्रवृद्धे ।
युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः।
आवासमेवोपजगाम शीघ्रं ।
सार्धं यमाभ्यां पुरुषोत्तमाभ्याम् ॥ १.२०३.३० ॥
ସେହି ମହା ଶବ୍ଦ ବଢ଼ିଲେ, ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶୀଘ୍ର ଆବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଦୁଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯମଜ ଭାଇଙ୍କ ସହିତ।
1.203.31
विद्धं तु लक्ष्यं प्रसमीक्ष्य कृष्णा ।
पार्थं च शक्रप्रतिमं निरीक्ष्य।
स्वभ्यस्तरूपापि नवेव नित्यं ।
विनापि हासं हसतीव कन्या ॥ १.२०३.३१ ॥
ଲକ୍ଷ୍ୟ ବିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଦେଖି କୃଷ୍ଣା ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ। ସର୍ବଦା ନୂଆ ପରି, ଭଲ ଭାବେ ପରିଚିତ ରୂପର ସେ କନ୍ୟା ହସ ବିନା ହସୁଥିବା ପରି ଲାଗିଲେ।
1.203.32
मदादृतेऽपि स्खलतीव भावै-
र्वाचा विना व्याहरतीव दृष्ट्या।
आदाय शुक्लं वरमाल्यदाम ।
जगाम कुन्तीसुतमुत्स्मयन्ती ॥ १.२०३.३२ ॥
ମଦ ବିନା ବି ଭାବରେ ଟଳମଳ, ବାକ୍ୟ ବିନା ବି ଦୃଷ୍ଟିରେ କଥା କହୁଥିବା ସେ, ଶୁଭ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳା ନେଇ ହସି ହସି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
1.203.33
गत्वा च पश्चात्प्रसमीक्ष्य कृष्णा ।
पार्थस्य वक्षस्यविशङ्कमाना।
क्षिप्त्वा स्रजं पार्थिववीरमध्ये ।
वराय वव्रे द्विजसङ्घमध्ये ॥ १.२०३.३३ ॥
ଯାଇ, ପରେ କୃଷ୍ଣା ପାର୍ଥଙ୍କ ଛାତି ଆଡ଼କୁ ନିଃସଙ୍କୋଚରେ ଚାହିଁଲେ। ରାଜବୀରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାଳା ଫିଙ୍ଗି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମୂହ ମଧ୍ୟରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ବର ରୂପେ ବରଣ କଲେ।
1.203.34
शचीव देवेन्द्रमथाग्निदेवं ।
स्वाहेव लक्ष्मीश्च यथा मुकुन्दम्।
उषेव सूर्यं मदनं रतीव ।
महेश्वरं पर्वतराजपुत्री ॥ १.२०३.३४ ॥
ଶଚୀ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ, ଉଷା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ରତି ମଦନଙ୍କୁ, ପର୍ବତରାଜ କନ୍ୟା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ (ବରଣ କରିଥିବା ପରି)।
1.203.35
स तामुपादाय विजित्य रङ्गे ।
द्विजातिभिस्तैरभिपूज्यमानः।
रङ्गान्निरक्रामदचिन्त्यकर्मा ।
पत्न्या तया चाप्यनुगम्यमानः ॥ १.२०३.३५ ॥
ସେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ରଙ୍ଗଭୂମିରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ, ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟକର୍ମା ସେ ରଙ୍ଗଭୂମିରୁ ବାହାରିଲେ; ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।