มหาภารตะ · อัธยายะ 1.203

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.203.1

यदा निवृत्ता राजानो धनुषः सज्यकर्मणः ।
अथोदतिष्ठद्विप्राणां मध्याज्जिष्णुरुदारधीः ॥ १.२०३.१ ॥

เมื่อบรรดากษัตริย์ถอยออกจากการขึงคันธนูที่มีสายนั้นแล้ว อรชุนผู้มีจิตใจกว้างขวาง ก็ลุกขึ้นจากท่ามกลางพวกพราหมณ์

1.203.2

उदक्रोशन्विप्रमुख्या विधुन्वन्तोऽजिनानि च ।
दृष्ट्वा संप्रस्थितं पार्थमिन्द्रकेतुसमप्रभम् ॥ १.२०३.२ ॥

เมื่อเห็นปารถ (อรชุน) เดินเข้ามา รุ่งโรจน์ดุจธงของพระอินทร์ บรรดาพราหมณ์ผู้เป็นประมุขต่างร้องขึ้นเสียงดัง พลางสะบัดหนังกวางของตน

1.203.3

केचिदासन्विमनसः केचिदासन्मुदान्विताः ।
आहुः परस्परं केचिन्निपुणा बुद्धिजीविनः ॥ १.२०३.३ ॥

บางคนก็มีใจหม่นหมอง บางคนก็เต็มไปด้วยความยินดี และบางคนซึ่งเป็นผู้ฉลาดและหาเลี้ยงชีพด้วยปัญญา ก็เริ่มพูดกันเอง

1.203.4

यत्कर्णशल्यप्रमुखैः क्षत्रियैर्लोकविश्रुतैः ।
नानतं बलवद्भिर्हि धनुर्वेदपरायणैः ॥ १.२०३.४ ॥

คันธนูที่แม้กษัตริย์ผู้มีชื่อเสียงในโลก มีกรรณะและศัลยะเป็นต้น ผู้มีกำลังและยึดมั่นในวิชาธนุรเวท ก็ยังดึงให้โค้งไม่ได้

1.203.5

तत्कथं त्वकृतास्त्रेण प्राणतो दुर्बलीयसा ।
वटुमात्रेण शक्यं हि सज्यं कर्तुं धनुर्द्विजाः ॥ १.२०३.५ ॥

ดังนั้นจะเป็นไปได้อย่างไร ที่เด็กหนุ่มเพียงคนเดียว ซึ่งไม่ชำนาญอาวุธและมีกำลังกายอ่อนแอ จะขึงคันธนูนี้ได้ ข้าแต่พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้ง

1.203.6

अवहास्या भविष्यन्ति ब्राह्मणाः सर्वराजसु ।
कर्मण्यस्मिन्नसंसिद्धे चापलादपरीक्षिते ॥ १.२०३.६ ॥

หากกิจนี้ซึ่งลงมือด้วยความบุ่มบ่ามและไม่ได้ทดสอบมาก่อน ไม่สำเร็จ บรรดาพราหมณ์ก็จะกลายเป็นที่เยาะเย้ยในหมู่กษัตริย์ทั้งปวง

1.203.7

यद्येष दर्पाद्धर्षाद्वाप्यथ ब्राह्मणचापलात् ।
प्रस्थितो धनुरायन्तुं वार्यतां साधु मा गमत् ॥ १.२०३.७ ॥

หากท่านนี้ออกมาเพื่อดึงคันธนูด้วยความทะนง ด้วยความฮึกเหิม หรือด้วยความบุ่มบ่ามของพราหมณ์ ก็ควรห้ามไว้โดยชอบ อย่าให้เขาก้าวไปข้างหน้า

1.203.8

नावहास्या भविष्यामो न च लाघवमास्थिताः ।
न च विद्विष्टतां लोके गमिष्यामो महीक्षिताम् ॥ १.२०३.८ ॥

พวกเราจะไม่กลายเป็นที่เยาะเย้ย จะไม่ประพฤติอย่างเบาความ และจะไม่ก่อความเกลียดชังจากบรรดากษัตริย์ในโลก

1.203.9

केचिदाहुर्युवा श्रीमान्नागराजकरोपमः ।
पीनस्कन्धोरुबाहुश्च धैर्येण हिमवानिव ॥ १.२०३.९ ॥

บางคนกล่าวว่า ผู้นี้หนุ่มและงดงาม ดุจงวงของจอมช้าง มีบ่า ต้น และแขนอวบอิ่ม และมั่นคงดุจเทือกเขาหิมาลัย

1.203.10

सिंहखेलगतिः श्रीमान्मत्तनागेन्द्रविक्रमः ।
संभाव्यमस्मिन्कर्मेदमुत्साहाच्चानुमीयते ॥ १.२०३.१० ॥

ผู้งดงาม มีท่าเดินดุจราชสีห์ที่เล่นสนุก มีความกล้าหาญดุจจอมช้างที่คลั่ง กิจนี้อาจสำเร็จได้โดยผู้นี้ และอนุมานได้จากความกระตือรือร้นของเขา

1.203.11

शक्तिरस्य महोत्साहा न ह्यशक्तः स्वयं व्रजेत् ।
न च तद्विद्यते किंचित्कर्म लोकेषु यद्भवेत् ॥ १.२०३.११ ॥

เขามีความเพียรอันยิ่งใหญ่และมีกำลังด้วย ผู้ไร้กำลังจะไม่ก้าวออกมาเองเป็นแน่ และในโลกทั้งหลายไม่มีกิจใดที่ทำไม่ได้

1.203.12

ब्राह्मणानामसाध्यं च नृषु संस्थानचारिषु ।
अब्भक्षा वायुभक्षाश्च फलाहारा दृढव्रताः ॥ १.२०३.१२ ॥

สำหรับพราหมณ์ผู้ดำรงตนอยู่ในฐานะของตนท่ามกลางมนุษย์ ไม่มีสิ่งใดเป็นไปไม่ได้ แม้พวกที่ดื่มน้ำ กินลม หรือกินผลไม้ ผู้มั่นคงในวัตรปฏิบัติ

1.203.13

दुर्बला अपि विप्रा हि बलीयांसः स्वेतजसा ।
ब्राह्मणो नावमन्तव्यः सदसद्वा समाचरन् ॥ १.२०३.१३ ॥

แม้พราหมณ์จะดูอ่อนแอ แต่ก็ยิ่งมีกำลังด้วยเดชะของตน พราหมณ์ไม่ควรถูกดูหมิ่น ไม่ว่าเขาจะประพฤติถูกหรือผิด

1.203.14

सुखं दुःखं महद्ध्रस्वं कर्म यत्समुपागतम् ।
जामदग्न्येन रामेण निर्जिताः क्षत्रिया युधि ॥ १.२०३.१४ ॥

ความสุขและความทุกข์ ใหญ่และเล็ก กรรมใดก็ตามที่มาถึง ด้วยกรรมนั้นพระรามบุตรของชมทัคนีได้ปราบบรรดากษัตริย์ในสงคราม

1.203.15

पीतः समुद्रोऽगस्त्येन अगाधो ब्रह्मतेजसा ।
तस्माद्ब्रुवन्तु सर्वेऽत्र वटुरेष धनुर्महान् ॥ १.२०३.१५ ॥

มหาสมุทรที่หยั่งไม่ถึง ถูกอคัสตยะดื่มจนหมดด้วยเดชแห่งพรหมัน เพราะฉะนั้น ขอให้ทุกคนที่นี่กล่าวว่า เด็กหนุ่มนี้อาจขึงคันธนูใหญ่นี้ได้

1.203.16

आरोपयतु शीघ्रं वै तथेत्यूचुर्द्विजर्षभाः ।
एवं तेषां विलपतां विप्राणां विविधा गिरः ॥ १.२०३.१६ ॥

พราหมณ์ผู้ประเสริฐกล่าวว่า ขอให้เขาขึงคันธนูนี้โดยเร็วเถิด เมื่อพวกพราหมณ์ที่ร่ำไห้คร่ำครวญเช่นนั้น ถ้อยคำต่างๆ ก็ดังขึ้น

1.203.17

अर्जुनो धनुषोऽभ्याशे तस्थौ गिरिरिवाचलः ।
अर्जुनः पाण्डवश्रेष्ठो धृष्टद्युम्नमथाब्रवीत् ॥ १.२०३.१७ ॥

อรชุนยืนอยู่ใกล้คันธนู มั่นคงดุจภูเขา แล้วอรชุน ผู้ประเสริฐที่สุดในปาณฑพ จึงกล่าวกับธฤษฏทยุมน์

1.203.18

एतद्धनुर्ब्राह्मणानां सज्यं कर्तुमलं तु किम् ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा धृष्टद्युम्नोऽब्रवीद्वचः ॥ १.२०३.१८ ॥

พราหมณ์ทั้งหลายจะขึงคันธนูนี้ได้เลยหรือ เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเขาแล้ว ธฤษฏทยุมน์จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้

1.203.19

ब्राह्मणो वाथ राजन्यो वैश्यो वा शूद्र एव वा ।
एतेषां यो धनुःश्रेष्ठं सज्यं कुर्याद्द्विजोत्तम ॥ १.२०३.१९ ॥

ไม่ว่าจะเป็นพราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ หรือแม้แต่ศูทร ผู้ใดในหมู่คนเหล่านี้ที่ขึงคันธนูอันประเสริฐได้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง

1.203.20

तस्मै प्रदेया भगिनी सत्यमुक्तं मया वचः ॥ १.२०३.२० ॥

ผู้นั้นจะได้น้องสาวไปเป็นภรรยา ถ้อยคำนี้เราพูดด้วยความสัตย์จริง

1.203.21

ततः पश्चान्महातेजाः पाण्डवो रणदुर्जयः ।
स तद्धनुः परिक्रम्य प्रदक्षिणमथाकरोत् ॥ १.२०३.२१ ॥

ครั้นแล้ว ปาณฑพผู้มีเดชรุ่งโรจน์และไม่อาจปราชัยในการรบ ได้เดินเวียนธนูนั้นโดยหันขวา

1.203.22

प्रणम्य शिरसा देवमीनं वरदं प्रभुम् ।
कृष्णं च मनसा कृत्वा जगृहे चार्जुनो धनुः ॥ १.२०३.२२ ॥

เขาก้มศีรษะถวายความเคารพแด่พระเจ้าผู้ประทานพร ผู้มีธงเป็นรูปปลา และระลึกถึงพระกฤษณะในใจ อรชุนจึงหยิบธนูขึ้นมา

1.203.23

यत्पार्थिवै रुक्मसुनीथवक्रै ।
राधेयदुर्योधनशल्यसाल्वैः।
तदा धनुर्वेदपरैर्नृसिंहैः ।
कृतं न सज्यं महतोऽपि यत्नात् ॥ १.२०३.२३ ॥

ธนูนั้น แม้กษัตริย์ทั้งหลาย เช่น รุกมิน สุนีถะ วักระ ราธาเกยะ (กรรณะ) ทุรโยธน์ ศัลยะ และสาลวะ พร้อมด้วยนรสิงห์ผู้ชำนาญในศาสตร์แห่งธนู ได้พยายามอย่างยิ่งแล้ว ก็ไม่อาจขึงสายได้

1.203.24

तदर्जुनो वीर्यवतां सदर्प-
स्तदैन्द्रिरिन्द्रावरजप्रभावः।
सज्यं च चक्रे निमिषान्तरेण ।
शरांश्च जग्राह दशार्दसङ्ख्यान् ॥ १.२०३.२४ ॥

ครั้งนั้น อรชุนผู้มีความภาคภูมิใจในหมู่ผู้ทรงพลัง ผู้เป็นบุตรของพระอินทร์ และมีอานุภาพดั่งน้องชายของพระอินทร์ (พระวิษณุ) ได้ขึงสายธนูนั้นในชั่วพริบตา และหยิบลูกศรห้าดอกขึ้นมา

1.203.25

विव्याध लक्ष्यं निपपात तच्च ।
छिद्रेण भूमौ सहसातिविद्धम्।
ततोऽन्तरिक्षे च बभूव नादः ।
समाजमध्ये च महान्निनादः ॥ १.२०३.२५ ॥

เขายิงเป้าถูก และเป้าก็ร่วงลง เมื่อทะลุช่องนั้น มันก็ตกลงสู่พื้นดินทันที ถูกเจาะทะลุตลอด แล้วก็มีเสียงดังขึ้นในท้องฟ้า และในท่ามกลางที่ประชุมก็มีเสียงโห่ร้องกึกก้อง

1.203.26

पुष्पाणि दिव्यानि ववर्ष देवः ।
पार्थस्य मूर्ध्नि द्विषतां निहन्तुः ॥ १.२०३.२६ ॥

เทพเจ้าโปรยดอกไม้ทิพย์ลงบนศีรษะของปารถะ ผู้สังหารศัตรูทั้งหลาย

1.203.27

चेलानि विव्यधुस्तत्र ब्राह्मणाश्च सहस्रशः ।
विलक्षितास्ततश्चक्रुर्हाहाकारांश्च सर्वशः।
न्यपतंश्चात्र नभसः समन्तात्पुष्पवृष्टयः ॥ १.२०३.२७ ॥

ที่นั่น พราหมณ์นับพันโบกผ้าของตน ด้วยความตะลึง พวกเขาร้องคร่ำครวญว่า อ้า อ้า ทั่วทุกทิศ และที่นี่ ฝนดอกไม้ก็เริ่มโปรยปรายลงมาจากท้องฟ้ารอบด้านเช่นกัน

1.203.28

शताङ्गानि च तूर्याणि वादकाः समवादयन् ।
सूतमागधसङ्घाश्चाप्यस्तुवंस्तत्र सुस्वराः ॥ १.२०३.२८ ॥

นักดนตรีบรรเลงเครื่องดนตรีร้อยองค์ประกอบพร้อมกัน และคณะนักขับกวีและนักสรรเสริญ ซึ่งมีเสียงไพเราะ ก็ขับสรรเสริญเขาที่นั่นด้วย

1.203.29

तं दृष्ट्वा द्रुपदः प्रीतो बभूव रिपुसूदनः ।
सह सैन्यैश्च पार्थस्य साहाय्यार्थमियेष सः ॥ १.२०३.२९ ॥

เมื่อเห็นเขา ท่านทรุบท ผู้ทำลายศัตรู ก็เกิดความยินดี และปรารถนาจะช่วยปารถะด้วยกองทัพของตน

1.203.30

तस्मिंस्तु शब्दे महति प्रवृद्धे ।
युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः।
आवासमेवोपजगाम शीघ्रं ।
सार्धं यमाभ्यां पुरुषोत्तमाभ्याम् ॥ १.२०३.३० ॥

เมื่อเสียงใหญ่นั้นดังกระหึ่มขึ้น ยุธิษฐิระ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม ก็รีบกลับไปยังที่พัก พร้อมด้วยฝาแฝดผู้ประเสริฐในหมู่บุรุษทั้งสอง

1.203.31

विद्धं तु लक्ष्यं प्रसमीक्ष्य कृष्णा ।
पार्थं च शक्रप्रतिमं निरीक्ष्य।
स्वभ्यस्तरूपापि नवेव नित्यं ।
विनापि हासं हसतीव कन्या ॥ १.२०३.३१ ॥

เมื่อเห็นเป้าถูกยิงแล้ว และเห็นปารถะผู้เปรียบด้วยพระอินทร์ กฤษณาก็มองดูเขา หญิงสาวผู้งดงามอยู่เสมอราวกับใหม่อยู่เสมอ แม้จะชำนาญในความงามอยู่แล้ว ดูเหมือนยิ้มทั้งที่ไม่มีเสียงหัวเราะ

1.203.32

मदादृतेऽपि स्खलतीव भावै-
र्वाचा विना व्याहरतीव दृष्ट्या।
आदाय शुक्लं वरमाल्यदाम ।
जगाम कुन्तीसुतमुत्स्मयन्ती ॥ १.२०३.३२ ॥

แม้มิได้มึนเมา นางดูเหมือนจะเซไปด้วยอารมณ์ แม้ไม่เอ่ยวาจา นางดูเหมือนจะพูดด้วยสายตา นางหยิบพวงมาลัยสีขาวอันประเสริฐขึ้นมา แล้วยิ้มเดินไปหาบุตรของกุนตี

1.203.33

गत्वा च पश्चात्प्रसमीक्ष्य कृष्णा ।
पार्थस्य वक्षस्यविशङ्कमाना।
क्षिप्त्वा स्रजं पार्थिववीरमध्ये ।
वराय वव्रे द्विजसङ्घमध्ये ॥ १.२०३.३३ ॥

นางเดินไปข้างหน้า แล้วหันกลับมามองอกของปารถะอย่างไม่ลังเล กฤษณาโยนพวงมาลัยไปท่ามกลางกษัตริย์ผู้กล้าทั้งหลาย และเลือกเขาเป็นสามีท่ามกลางที่ประชุมของพราหมณ์

1.203.34

शचीव देवेन्द्रमथाग्निदेवं ।
स्वाहेव लक्ष्मीश्च यथा मुकुन्दम्।
उषेव सूर्यं मदनं रतीव ।
महेश्वरं पर्वतराजपुत्री ॥ १.२०३.३४ ॥

ดั่งศจีเลือกเทพอินทร์ ดั่งสวาหาเลือกเทพอัคนี ดั่งลักษมีเลือกมุกุนทะ ดั่งอุษาเลือกพระอาทิตย์ ดั่งรตีเลือกมทนะ และดั่งธิดาแห่งราชาภูเขาเลือกพระมเหศวร

1.203.35

स तामुपादाय विजित्य रङ्गे ।
द्विजातिभिस्तैरभिपूज्यमानः।
रङ्गान्निरक्रामदचिन्त्यकर्मा ।
पत्न्या तया चाप्यनुगम्यमानः ॥ १.२०३.३५ ॥

เขาพานางไป หลังจากชนะในสังเวียน และพราหมณ์เหล่านั้นให้เกียรติเขา ผู้มีกรรมที่หยั่งคิดมิได้ก็เดินออกจากสังเวียน โดยมีภรรยาของเขาเดินตามหลังไป