మహాభారతం · అధ్యాయం 1.203
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.203.1
यदा निवृत्ता राजानो धनुषः सज्यकर्मणः ।
अथोदतिष्ठद्विप्राणां मध्याज्जिष्णुरुदारधीः ॥ १.२०३.१ ॥
రాజులు విల్లుకు వింటి నారను ఎక్కించే పని నుండి వెనుతిరిగినప్పుడు, బ్రాహ్మణుల మధ్య నుండి ఉదారబుద్ధి గల జిష్ణువు (అర్జునుడు) లేచాడు.
1.203.2
उदक्रोशन्विप्रमुख्या विधुन्वन्तोऽजिनानि च ।
दृष्ट्वा संप्रस्थितं पार्थमिन्द्रकेतुसमप्रभम् ॥ १.२०३.२ ॥
ఇంద్రధ్వజంలా ప్రకాశించే పార్థుడు (అర్జునుడు) ముందుకు సాగడం చూసి, ప్రముఖ బ్రాహ్మణులు తమ జింకచర్మాలను ఊపుతూ గట్టిగా అరిచారు.
1.203.3
केचिदासन्विमनसः केचिदासन्मुदान्विताः ।
आहुः परस्परं केचिन्निपुणा बुद्धिजीविनः ॥ १.२०३.३ ॥
కొందరు విచారగ్రస్త మనస్కులయ్యారు, కొందరు ఆనందంతో నిండిపోయారు; బుద్ధిని ఆధారంగా జీవించే నేర్పరులైన కొందరు ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకున్నారు.
1.203.4
यत्कर्णशल्यप्रमुखैः क्षत्रियैर्लोकविश्रुतैः ।
नानतं बलवद्भिर्हि धनुर्वेदपरायणैः ॥ १.२०३.४ ॥
కర్ణుడు, శల్యుడు మొదలైన లోకప్రసిద్ధులు, బలవంతులు, ధనుర్వేదంలో నిష్ఠ కలవారైన క్షత్రియులైనా వంచలేకపోయిన విల్లు.
1.203.5
तत्कथं त्वकृतास्त्रेण प्राणतो दुर्बलीयसा ।
वटुमात्रेण शक्यं हि सज्यं कर्तुं धनुर्द्विजाः ॥ १.२०३.५ ॥
ఓ ద్విజులారా! అస్త్రవిద్య తెలియని, శరీరబలం తక్కువైన కేవలం ఒక బాలుడు విల్లుకు వింటి నారను ఎలా ఎక్కించగలడు?
1.203.6
अवहास्या भविष्यन्ति ब्राह्मणाः सर्वराजसु ।
कर्मण्यस्मिन्नसंसिद्धे चापलादपरीक्षिते ॥ १.२०३.६ ॥
ఈ పని నెరవేరకుండా, పరీక్షించకుండా, చపలత్వంతో చేస్తే, సమస్త రాజుల మధ్య బ్రాహ్మణులు ఎగతాళికి గురవుతారు.
1.203.7
यद्येष दर्पाद्धर्षाद्वाप्यथ ब्राह्मणचापलात् ।
प्रस्थितो धनुरायन्तुं वार्यतां साधु मा गमत् ॥ १.२०३.७ ॥
ఇతడు గర్వంతో, ఉత్సాహంతో, లేదా బ్రాహ్మణుని చపలత్వంతో ధనస్సును ఎక్కుపెట్టడానికి ముందుకు వెళ్లినట్లయితే, అతడిని బాగా ఆపండి; అతడు ముందుకు వెళ్లకూడదు.
1.203.8
नावहास्या भविष्यामो न च लाघवमास्थिताः ।
न च विद्विष्टतां लोके गमिष्यामो महीक्षिताम् ॥ १.२०३.८ ॥
మనం పరిహాసానికి గురికాము, తేలికతనాన్ని ఆశ్రయించము, లోకంలో రాజుల ద్వేషానికి పాత్రులము కాము.
1.203.9
केचिदाहुर्युवा श्रीमान्नागराजकरोपमः ।
पीनस्कन्धोरुबाहुश्च धैर्येण हिमवानिव ॥ १.२०३.९ ॥
కొందరు ఇలా అన్నారు — అతడు యువకుడు, తేజస్వి; గజరాజు తొండంలా ఉన్నవాడు; బలిసిన భుజాలు, తొడలు, బాహువులు కలవాడు; ధైర్యంలో హిమవంతుడిలా ఉన్నాడు.
1.203.10
सिंहखेलगतिः श्रीमान्मत्तनागेन्द्रविक्रमः ।
संभाव्यमस्मिन्कर्मेदमुत्साहाच्चानुमीयते ॥ १.२०३.१० ॥
సింహం ఆటలాడే నడక కలవాడు, తేజస్వి, మదించిన గజరాజు పరాక్రమం కలవాడు; ఇతనిలో ఈ కర్మ సాధ్యమే; ఉత్సాహం వల్ల కూడా అది ఊహింపబడుతోంది.
1.203.11
शक्तिरस्य महोत्साहा न ह्यशक्तः स्वयं व्रजेत् ।
न च तद्विद्यते किंचित्कर्म लोकेषु यद्भवेत् ॥ १.२०३.११ ॥
ఇతనికి గొప్ప ఉత్సాహంతో పాటు శక్తి కూడా ఉంది; అశక్తుడు స్వయంగా ముందుకు వెళ్ళడు. లోకాల్లో సాధ్యమయ్యే పనికి మించిన పని ఏదీ లేదు.
1.203.12
ब्राह्मणानामसाध्यं च नृषु संस्थानचारिषु ।
अब्भक्षा वायुभक्षाश्च फलाहारा दृढव्रताः ॥ १.२०३.१२ ॥
మానవులలో తమ మర్యాదలో నడిచే బ్రాహ్మణులకు అసాధ్యమైనది ఏదీ లేదు — నీటిని త్రాగేవారు, గాలిని తినేవారు, పండ్లను ఆహారంగా తీసుకునేవారు, దృఢ వ్రతులు.
1.203.13
दुर्बला अपि विप्रा हि बलीयांसः स्वेतजसा ।
ब्राह्मणो नावमन्तव्यः सदसद्वा समाचरन् ॥ १.२०३.१३ ॥
బ్రాహ్మణులు బలహీనులుగా కనిపించినా తమ తేజస్సుతో వారు అత్యంత బలవంతులు. మంచి చేసినా చెడు చేసినా బ్రాహ్మణుడిని అవమానించరాదు.
1.203.14
सुखं दुःखं महद्ध्रस्वं कर्म यत्समुपागतम् ।
जामदग्न्येन रामेण निर्जिताः क्षत्रिया युधि ॥ १.२०३.१४ ॥
సుఖమైనా దుఃఖమైనా, పెద్దదైనా చిన్నదైనా, వచ్చిన కర్మ ఫలితంగా జామదగ్న్య రాముడు యుద్ధంలో క్షత్రియులను జయించాడు.
1.203.15
पीतः समुद्रोऽगस्त्येन अगाधो ब्रह्मतेजसा ।
तस्माद्ब्रुवन्तु सर्वेऽत्र वटुरेष धनुर्महान् ॥ १.२०३.१५ ॥
అగాధమైన సముద్రాన్ని అగస్త్యుడు బ్రహ్మతేజస్సుతో త్రాగాడు. కాబట్టి ఇక్కడ అందరూ చెప్పనీయండి, ఈ యువకుడు ఈ మహా ధనుస్సును (ఎక్కుపెట్టగలడు).
1.203.16
आरोपयतु शीघ्रं वै तथेत्यूचुर्द्विजर्षभाः ।
एवं तेषां विलपतां विप्राणां विविधा गिरः ॥ १.२०३.१६ ॥
'వీడు త్వరగా ఎక్కుపెట్టాలి' అని శ్రేష్ఠ ద్విజులు అన్నారు. ఈ విధంగా విలపిస్తున్న ఆ బ్రాహ్మణుల నానా విధ వాక్కులు (వినిపించాయి).
1.203.17
अर्जुनो धनुषोऽभ्याशे तस्थौ गिरिरिवाचलः ।
अर्जुनः पाण्डवश्रेष्ठो धृष्टद्युम्नमथाब्रवीत् ॥ १.२०३.१७ ॥
అర్జునుడు ధనుస్సు సమీపంలో పర్వతంలా కదలక నిలిచాడు. అప్పుడు పాండవశ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు ధృష్టద్యుమ్నునితో అన్నాడు.
1.203.18
एतद्धनुर्ब्राह्मणानां सज्यं कर्तुमलं तु किम् ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा धृष्टद्युम्नोऽब्रवीद्वचः ॥ १.२०३.१८ ॥
'ఈ ధనుస్సును బ్రాహ్మణుల కోసం ఎక్కుపెట్టడం సాధ్యమేనా?' అతని ఆ మాటలు విని ధృష్టద్యుమ్నుడు ఇలా అన్నాడు.
1.203.19
ब्राह्मणो वाथ राजन्यो वैश्यो वा शूद्र एव वा ।
एतेषां यो धनुःश्रेष्ठं सज्यं कुर्याद्द्विजोत्तम ॥ १.२०३.१९ ॥
బ్రాహ్మణుడైనా, క్షత్రియుడైనా, వైశ్యుడైనా, లేదా శూద్రుడైనా — వీరిలో ఎవరు శ్రేష్ఠమైన ధనుస్సుకు వింటినారు ఎక్కిస్తాడో, ఓ ద్విజోత్తమా.
1.203.20
तस्मै प्रदेया भगिनी सत्यमुक्तं मया वचः ॥ १.२०३.२० ॥
అతనికే సోదరిని ఇవ్వాలి — ఇది నేను సత్యంగా చెప్పిన మాట.
1.203.21
ततः पश्चान्महातेजाः पाण्डवो रणदुर्जयः ।
स तद्धनुः परिक्रम्य प्रदक्षिणमथाकरोत् ॥ १.२०३.२१ ॥
తరువాత, మహా తేజస్వి, యుద్ధంలో జయింపరాని పాండవుడు ఆ ధనుస్సును ప్రదక్షిణం చేశాడు.
1.203.22
प्रणम्य शिरसा देवमीनं वरदं प्रभुम् ।
कृष्णं च मनसा कृत्वा जगृहे चार्जुनो धनुः ॥ १.२०३.२२ ॥
శిరసా వంచి, వరాలిచ్చే దేవుడు, మీనధ్వజుడైన ప్రభువుకు నమస్కరించి, మనసులో కృష్ణుడిని ఉంచుకొని అర్జునుడు ఆ ధనుస్సును పట్టుకున్నాడు.
1.203.23
यत्पार्थिवै रुक्मसुनीथवक्रै ।
राधेयदुर्योधनशल्यसाल्वैः।
तदा धनुर्वेदपरैर्नृसिंहैः ।
कृतं न सज्यं महतोऽपि यत्नात् ॥ १.२०३.२३ ॥
రుక్మి, సునీథ, వక్రుడు, రాధేయుడు (కర్ణుడు), దుర్యోధనుడు, శల్యుడు, సాల్వుడు వంటి రాజులు, ధనుర్వేదంలో నిపుణులైన నరసింహులు గొప్ప ప్రయత్నం చేసినా ఆ ధనుస్సుకు వింటినారు ఎక్కించలేకపోయారు.
1.203.24
तदर्जुनो वीर्यवतां सदर्प-
स्तदैन्द्रिरिन्द्रावरजप्रभावः।
सज्यं च चक्रे निमिषान्तरेण ।
शरांश्च जग्राह दशार्दसङ्ख्यान् ॥ १.२०३.२४ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు, వీరులలో గర్వంతో, ఇంద్రుని కుమారుడు, ఇంద్రుని తమ్ముడి (విష్ణువు) ప్రభావం కలవాడు, ఒక్క క్షణంలోనే ఆ ధనుస్సుకు వింటినారు ఎక్కించి, ఐదు బాణాలను కూడా తీసుకున్నాడు.
1.203.25
विव्याध लक्ष्यं निपपात तच्च ।
छिद्रेण भूमौ सहसातिविद्धम्।
ततोऽन्तरिक्षे च बभूव नादः ।
समाजमध्ये च महान्निनादः ॥ १.२०३.२५ ॥
అతడు లక్ష్యాన్ని కొట్టాడు; అది పడిపోయింది. రంధ్రం గుండా అది అకస్మాత్తుగా నేలపై పడింది, పూర్తిగా గుచ్చబడి. అప్పుడు ఆకాశంలో ఒక ధ్వని కలిగింది, సభ మధ్యలో ఒక గొప్ప గర్జన కలిగింది.
1.203.26
पुष्पाणि दिव्यानि ववर्ष देवः ।
पार्थस्य मूर्ध्नि द्विषतां निहन्तुः ॥ १.२०३.२६ ॥
దేవుడు పార్థుని తలపై, శత్రువులను సంహరించిన అతనిపై, దివ్య పుష్పాలను వర్షించాడు.
1.203.27
चेलानि विव्यधुस्तत्र ब्राह्मणाश्च सहस्रशः ।
विलक्षितास्ततश्चक्रुर्हाहाकारांश्च सर्वशः।
न्यपतंश्चात्र नभसः समन्तात्पुष्पवृष्टयः ॥ १.२०३.२७ ॥
అక్కడ వేలాది బ్రాహ్మణులు తమ వస్త్రాలను ఊపారు. ఆశ్చర్యచకితులై వారు అన్ని వైపులా హాహాకారాలు చేశారు. ఇక్కడ ఆకాశం నుండి నలుదిక్కులా పుష్పవర్షాలు కురిశాయి.
1.203.28
शताङ्गानि च तूर्याणि वादकाः समवादयन् ।
सूतमागधसङ्घाश्चाप्यस्तुवंस्तत्र सुस्वराः ॥ १.२०३.२८ ॥
వందల అంగాలు గల వాద్యాలను వాయించేవారు కలిసి వాయించారు; సూతులు, మాగధుల సమూహాలు కూడా అక్కడ మధురస్వరంతో స్తుతించాయి.
1.203.29
तं दृष्ट्वा द्रुपदः प्रीतो बभूव रिपुसूदनः ।
सह सैन्यैश्च पार्थस्य साहाय्यार्थमियेष सः ॥ १.२०३.२९ ॥
అతడిని చూసి శత్రుసూదనుడైన ద్రుపదుడు సంతోషించాడు. తన సేనలతో కలిసి పార్థునికి సహాయం చేయాలని కోరాడు.
1.203.30
तस्मिंस्तु शब्दे महति प्रवृद्धे ।
युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः।
आवासमेवोपजगाम शीघ्रं ।
सार्धं यमाभ्यां पुरुषोत्तमाभ्याम् ॥ १.२०३.३० ॥
ఆ మహాశబ్దం పెరిగినప్పుడు, ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరుడు వెంటనే నివాసానికి వెళ్ళాడు, ఇద్దరు పురుషోత్తములైన యమళులతో కలిసి.
1.203.31
विद्धं तु लक्ष्यं प्रसमीक्ष्य कृष्णा ।
पार्थं च शक्रप्रतिमं निरीक्ष्य।
स्वभ्यस्तरूपापि नवेव नित्यं ।
विनापि हासं हसतीव कन्या ॥ १.२०३.३१ ॥
లక్ష్యం ఛేదించబడినదని చూసి కృష్ణ, ఇంద్రునితో సమానుడైన పార్థుని చూసింది. ఎల్లప్పుడూ కొత్తదానిలా, బాగా అలవాటైన రూపంతో ఉన్న ఆ కన్య, నవ్వు లేకుండానే నవ్వుతున్నట్లుగా ఉంది.
1.203.32
मदादृतेऽपि स्खलतीव भावै-
र्वाचा विना व्याहरतीव दृष्ट्या।
आदाय शुक्लं वरमाल्यदाम ।
जगाम कुन्तीसुतमुत्स्मयन्ती ॥ १.२०३.३२ ॥
మదం లేకుండానే భావాలతో తడబడుతున్నట్లుగా, మాట లేకుండానే చూపుతో మాట్లాడుతున్నట్లుగా, తెల్లని శ్రేష్ఠమైన పూలమాలను తీసుకుని, నవ్వుతూ కుంతీ కుమారుని వద్దకు వెళ్లింది.
1.203.33
गत्वा च पश्चात्प्रसमीक्ष्य कृष्णा ।
पार्थस्य वक्षस्यविशङ्कमाना।
क्षिप्त्वा स्रजं पार्थिववीरमध्ये ।
वराय वव्रे द्विजसङ्घमध्ये ॥ १.२०३.३३ ॥
వెళ్లి, వెనుక తిరిగి కృష్ణ పార్థుని వక్షాన్ని సందేహం లేకుండా చూసింది. రాజవీరుల మధ్య మాలను విసిరి, బ్రాహ్మణ సమూహం మధ్యలో వరునిగా అతన్నే ఎంచుకుంది.
1.203.34
शचीव देवेन्द्रमथाग्निदेवं ।
स्वाहेव लक्ष्मीश्च यथा मुकुन्दम्।
उषेव सूर्यं मदनं रतीव ।
महेश्वरं पर्वतराजपुत्री ॥ १.२०३.३४ ॥
శచీదేవి ఇంద్రుడిని, అగ్నిదేవునికి స్వాహా, లక్ష్మి ముకుందుని, ఉష సూర్యుని, రతి మదనుని, పర్వతరాజ పుత్రిక మహేశ్వరుని (ఎంచుకున్నట్లు).
1.203.35
स तामुपादाय विजित्य रङ्गे ।
द्विजातिभिस्तैरभिपूज्यमानः।
रङ्गान्निरक्रामदचिन्त्यकर्मा ।
पत्न्या तया चाप्यनुगम्यमानः ॥ १.२०३.३५ ॥
అతడు ఆమెను తీసుకుని, రంగంలో విజయం సాధించి, ఆ ద్విజులచే పూజింపబడుతూ, అచింత్యకర్ముడు రంగం నుండి బయటకు వెళ్లాడు; భార్య కూడా అతని వెంట నడిచింది.