મહાભારત · અધ્યાય 1.204
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.204.1
तस्मै दित्सति कन्यां तु ब्राह्मणाय तदा नृपे ।
कोप आसीन्महीपानामालोक्यान्योन्यमन्तिकात् ॥ १.२०४.१ ॥
તે રાજા તે બ્રાહ્મણને કન્યા આપવા ઇચ્છતો હતો ત્યારે, ત્યાંના રાજાઓમાં ક્રોધ જાગ્યો; તેઓ એકબીજા તરફ નજીકથી જોવા લાગ્યા.
1.204.2
ऊचुः सर्वे समागम्य परस्परहितैषिणः ।
वयं सर्वे समाहूता द्रुपदेन दुरात्मना।
संहत्य चाभ्यगच्छाम स्वयंवरदिदृक्षया ॥ १.२०४.२ ॥
બધા એકત્ર થઈને, એકબીજાનું હિત ઇચ્છતા કહેવા લાગ્યા: 'આપણા સૌને દુરાત્મા દ્રુપદે આમંત્રિત કર્યા છે; સ્વયંવર જોવાની ઇચ્છાથી આપણે સાથે આવ્યા.'
1.204.3
अस्मानयमतिक्रम्य तृणीकृत्य च संगतान् ।
दातुमिच्छति विप्राय द्रौपदीं योषितां वराम् ॥ १.२०४.३ ॥
આ આપણને અવગણીને, એકઠા થયેલા આપણને તરણા જેવા ગણીને, સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રૌપદીને એક બ્રાહ્મણને આપવા ઇચ્છે છે.
1.204.4
अवरोप्येह वृक्षस्तु फलकाले निपात्यते ।
निहन्मैनं दुरात्मानं योयमस्मान्न मन्यते ॥ १.२०४.४ ॥
ફળ આવવાના સમયે ઝાડ કાપીને પાડી દેવાય છે, તેમ આપણને ન માનનાર આ દુરાત્માને હું મારી નાખીશ.
1.204.5
न ह्यर्हत्येष संमानं नापि वृद्धक्रमं गुणैः ।
हन्मैनं सह पुत्रेण दुराचारं नृपद्विषम् ॥ १.२०४.५ ॥
ગુણોથી આ સન્માનને કે વડીલોના ક્રમને પણ લાયક નથી; આ દુરાચારી, રાજાઓના શત્રુને હું પુત્ર સહિત મારી નાખીશ.
1.204.6
अयं हि सर्वानाहूय सत्कृत्य च नराधिपान् ।
गुणवद्भोजयित्वान्नं ततः पश्चान्न मन्यते ॥ १.२०४.६ ॥
આ બધા રાજાઓને બોલાવીને, સત્કાર કરીને, ઉત્તમ અન્નથી ભોજન કરાવીને, પછી તેમને માનતો નથી.
1.204.7
अस्मिन्राजसमवाये देवानामिव सन्नये ।
किमयं सदृशं कंचिन्नृपतिं नैव दृष्टवान् ॥ १.२०४.७ ॥
દેવોની સભા જેવા આ રાજસમૂહમાં, શું એણે એના સમાન કોઈ રાજાને જોયો નથી?
1.204.8
न च विप्रेष्वधीकारो विद्यते वरणं प्रति ।
स्वयंवरः क्षत्रियाणामितीयं प्रथिता श्रुतिः ॥ १.२०४.८ ॥
વરણ વિશે બ્રાહ્મણોનો અધિકાર નથી; ક્ષત્રિયોનો સ્વયંવર હોય છે, એવી આ પ્રસિદ્ધ શ્રુતિ છે.
1.204.9
अथवा यदि कन्येयं न च कंचिद्बुभूषति ।
अग्नावेनां परिक्षिप्य याम राष्ट्राणि पार्थिवाः ॥ १.२०४.९ ॥
અથવા જો આ કન્યા કોઈને પણ ઇચ્છતી ન હોય, તો હે રાજાઓ, એને અગ્નિમાં નાખીને આપણે આપણા રાષ્ટ્રોમાં જઈએ.
1.204.10
ब्राह्मणो यदि चापल्याल्लोभाद्वा कृतवानिदम् ।
विप्रियं पार्थिवेन्द्राणां नैष वध्यः कथंचन ॥ १.२०४.१० ॥
જો કોઈ બ્રાહ્મણે ચપળતાથી કે લોભથી આ કર્યું હોય, તોપણ રાજાધિરાજોનો આ અપરાધ કરવા માટે તે કોઈ પણ રીતે વધને યોગ્ય નથી.
1.204.11
ब्राह्मणार्थं हि नो राज्यं जीवितं हि वसूनि च ।
पुत्रपौत्रं च यच्चान्यदस्माकं विद्यते धनम् ॥ १.२०४.११ ॥
બ્રાહ્મણો માટે જ અમારું રાજ્ય, અમારું જીવન, ધન, પુત્ર-પૌત્ર અને અમારી બીજી સંપત્તિ છે.
1.204.12
अवमानभयाच्चैव स्वधर्मस्य च रक्षणात् ।
स्वयंवराणामन्येषां मा भूदेवंविधा गतिः ॥ १.२०४.१२ ॥
અપમાનના ભયથી અને પોતાના ધર્મના રક્ષણ માટે, બીજા સ્વયંવરોની આવી દશા ન થાઓ.
1.204.13
इत्युक्त्वा राजशार्दूला रुष्टाः परिघबाहवः ।
द्रुपदं तु जिघांसन्तः सायुधाः समुपाद्रवन् ॥ १.२०४.१३ ॥
એમ કહીને લોખંડના પરિઘ જેવા બાહુવાળા, ક્રોધિત રાજશાર્દૂલો દ્રુપદને મારવાની ઇચ્છાથી શસ્ત્રો સાથે તેના પર ધસી ગયા.
1.204.14
तान्गृहीतशरावापान्क्रुद्धानापततो बहून् ।
द्रुपदो वीक्ष्य संग्रासाद्ब्राह्मणाञ्छरणं गतः ॥ १.२०४.१४ ॥
ધનુષ-બાણ હાથમાં લઈ ક્રોધે ધસી આવતા એ ઘણાને જોઈને દ્રુપદે એ હુમલાથી બચવા બ્રાહ્મણોનું શરણ લીધું.
1.204.15
न भयान्नापि कार्पण्यान्न प्राणपरिरक्षणात् ।
जगाम द्रुपदो विप्राञ्शमार्थी प्रत्यपद्यत ॥ १.२०४.१५ ॥
ભયથી નહીં, દીનતાથી નહીં, પ્રાણ બચાવવા માટે પણ નહીં; શાંતિની ઇચ્છાથી દ્રુપદ બ્રાહ્મણો પાસે ગયો અને તેમનું શરણ લીધું.
1.204.16
वेगेनापततस्तांस्तु प्रभिन्नानिव वारणान् ।
पाण्डुपुत्रौ महेष्वासौ प्रतियातावरिन्दमौ ॥ १.२०४.१६ ॥
વેગથી ધસી આવતા એમની સામે, મદમસ્ત હાથીઓની જેમ, પાંડુના બે મહાધનુર્ધર શત્રુદમન પુત્રો આગળ વધ્યા.
1.204.17
ततः समुत्पेतुरुदायुधास्ते ।
महीक्षितो बद्धगोधाङ्गुलित्राः।
जिघांसमानाः कुरुराजपुत्रा-
वमर्षयन्तोऽर्जुनभीमसेनौ ॥ १.२०४.१७ ॥
ત્યારે ગોધાચર્મના આંગળીરક્ષક બાંધી, શસ્ત્રો ઉગામી રાજાઓ ઉછળ્યા; કુરુરાજપુત્રો અર્જુન અને ભીમસેનને મારવાની ઇચ્છાથી, તેમના પ્રત્યે અસહિષ્ણુતા સાથે.
1.204.18
ततस्तु भीमोऽद्भुतभीमकर्मा ।
महाबलो वज्रसमानसारः।
उत्पाट्य दोर्भ्यां द्रुममेकवीरो ।
निष्पत्रयामास यथा गजेन्द्रः ॥ १.२०४.१८ ॥
ત્યારે અદ્ભુત અને ભયાનક કર્મ કરનાર, મહાબળવાન, વજ્ર જેવા દૃઢ સારવાળા, એકવીર ભીમે બંને ભુજાઓથી એક વૃક્ષ ઉખેડી, ગજરાજની જેમ તેનાં પાન ખેરવી નાખ્યાં.
1.204.19
तं वृक्षमादाय रिपुप्रमाथी ।
दण्डीव दण्डं पितृराज उग्रम्।
तस्थौ समीपे पुरुषर्षभस्य ।
पार्थस्य पार्थः पृथुदीर्घबाहुः ॥ १.२०४.१९ ॥
શત્રુઓનો સંહાર કરનાર તે ભીમે તે વૃક્ષ ઉઠાવીને, દંડધારી યમના ઉગ્ર દંડની જેમ, પુરુષશ્રેષ્ઠ પાર્થ (અર્જુન)ની સમીપે ઊભો રહ્યો. વિશાળ અને લાંબી ભુજાઓવાળા પાર્થે આ રીતે કર્યું.
1.204.20
तत्प्रेक्ष्य कर्मातिमनुष्यबुद्धि-
र्जिष्णुः स हि भ्रातुरचिन्त्यकर्मा।
विसिष्मिये चापि भयं विहाय ।
तस्थौ धनुर्गृह्य महेन्द्रकर्मा ॥ १.२०४.२० ॥
તે કર્મ જોઈને, મનુષ્યથી પરના બુદ્ધિ અને કર્મવાળા જિષ્ણુ (અર્જુન) આશ્ચર્યચકિત થયા; તે ભાઈનું અચિંત્ય કર્મ હતું. ભય ત્યજીને મહેન્દ્ર સમાન કર્મ કરનાર તેઓ ધનુષ લઈને ઊભા રહ્યા.
1.204.21
तत्प्रेक्ष्य कर्मातिमनुष्यबुद्धि-
र्जिष्णोः सहभ्रातुरचिन्त्यकर्मा।
दामोदरो भ्रातरमुग्रवीर्यं ।
हलायुधं वाक्यमिदं बभाषे ॥ १.२०४.२१ ॥
અર્જુન અને તેના ભાઈનું તે મનુષ્યથી પરની બુદ્ધિ અને અચિંત્ય કર્મ જોઈને, દામોદર (કૃષ્ણ)એ ઉગ્ર પરાક્રમી ભાઈ હલાયુધ (બલરામ)ને આ વચન કહ્યું.
1.204.22
य एष सिंहर्षभखेलगामी ।
मदद्धनुः कर्षति तालमात्रम्।
एषोऽर्जुनो नात्र विचार्यमस्ति ।
यद्यस्मि संकर्षण वासुदेवः ॥ १.२०४.२२ ॥
સિંહ અને વૃષભની ચાલથી ચાલતો આ તાડ જેટલું પોતાનું ધનુષ ખેંચે છે; આ અર્જુન જ છે, એમાં વિચારવાનું નથી. હે સંકર્ષણ! હું વાસુદેવ હોઉં તો આ સત્ય છે.
1.204.23
यस्त्वेष वृक्षं तरसाऽवभज्य ।
राज्ञां निकारे सहसा प्रवृत्तः।
वृकोदरान्नान्य इहैतदद्य ।
कर्तुं समर्थः समरे पृथिव्याम् ॥ १.२०४.२३ ॥
વૃક્ષને બળપૂર્વક તોડી પાડીને, રાજાઓના સંહારમાં અચાનક પ્રવૃત્ત થયેલો આ; વૃકોદર (ભીમ) સિવાય આ પૃથ્વી પર આજે યુદ્ધમાં આ કરવા સમર્થ બીજો કોઈ નથી.
1.204.24
योऽसौ पुरस्तात्कमलायताक्षो ।
महातनुः सिंहगतिर्विनीतः।
गौरः प्रलम्बोज्ज्वलचारुघोणो ।
विनिःसृतः सोऽप्युत धर्मपुत्रः ॥ १.२०४.२४ ॥
જે પૂર્વે કમળ જેવી વિશાળ આંખોવાળા, વિશાળ શરીરવાળા, સિંહ જેવી ચાલવાળા, વિનમ્ર, ગોરા, લાંબા, તેજસ્વી અને સુંદર નાકવાળા હતા, તે ધર્મપુત્ર પણ બહાર આવ્યા.
1.204.25
यौ तौ कुमाराविव कार्तिकेयौ ।
द्वावाश्विनेयाविति मे वितर्कः।
मुक्ता हि तस्माज्जतुवेश्मदाहा-
न्मया श्रुताः पाण्डुसुताः पृथा च ॥ १.२०४.२५ ॥
કાર્તિકેય જેવા તે બે કુમારો, અશ્વિનીપુત્રો જેવા તે બે — આ મારો અનુમાન છે. લાક્ષાગૃહના દાહમાંથી તેઓ મુક્ત થયા હતા એમ મેં સાંભળ્યું છે — પાંડુના પુત્રો અને પૃથા.
1.204.26
तमब्रवीन्निर्जलतोयदाभो ।
हलायुधोऽनन्तरजं प्रतीतः।
प्रीतोऽस्मि दृष्ट्वा हि पितृष्वसारं ।
पृथां विमुक्तां सह कौरवाग्र्यैः ॥ १.२०४.२६ ॥
પાણી વિનાના મેઘ જેવી કાંતિવાળા, હળ આયુધવાળા (બલરામ) તેમના નાના ભાઈને બોલ્યા — મારી ફોઈ પૃથા કૌરવશ્રેષ્ઠો સાથે મુક્ત છે એ જોઈને હું પ્રસન્ન છું.