મહાભારત · અધ્યાય 1.208
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.208.1
ततस्तथोक्तः परिहृष्टरूपः ।
पित्रे शशंसाथ स राजपुत्रः।
धृष्टद्युम्नः सोमकानां प्रबर्हो ।
वृत्तं यथा येन हृता च कृष्णा ॥ १.२०८.१ ॥
આમ કહેવાયા પછી, હર્ષિત રૂપવાળા તે રાજપુત્ર, સોમકોમાં શ્રેષ્ઠ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને પિતાને કૃષ્ણાનું હરણ કેવી રીતે અને કોણે કર્યું તે કહ્યું.
1.208.2
योऽसौ युवा व्यायतलोहिताक्षः ।
कृष्णाजिनी देवसमानरूपः।
यः कार्मुकाग्र्यं कृतवानधिज्यं ।
लक्षं च यः पातितवान्पृथिव्याम् ॥ १.२०८.२ ॥
લાંબી રાતી આંખોવાળો, કાળું મૃગચર્મ ધારણ કરેલો, દેવસમાન રૂપવાળો તે યુવાન, જેણે શ્રેષ્ઠ ધનુષ પર દોરી ચડાવી લક્ષ્યને ધરતી પર પાડ્યું.
1.208.3
असज्जमानश्च ततस्तरस्वी ।
वृतो द्विजाग्र्यैरभिपूज्यमानः।
चक्राम वज्रीव दितेः सुतेषु ।
सर्वैश्च देवैर्ऋषिभिश्च जुष्टः ॥ १.२०८.३ ॥
ત્યારે અનાસક્ત અને વેગવાન તે યુવાન, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોથી ઘેરાયેલો અને પૂજાતો, દિતિના પુત્રોમાં વજ્રધારી ઇન્દ્રની જેમ ચાલ્યો; બધા દેવો અને ઋષિઓથી સેવાયેલો.
1.208.4
कृष्मा प्रगृह्याजिनमन्वयात्तं ।
नागं यथा नागवधूः प्रहृष्टा।
श्यामो युवा वारणमत्तगामी ।
कृत्वा महत्कर्म सुदुष्करं तत् ॥ १.२०८.४ ॥
કૃષ્ણાએ મૃગચર્મ પકડીને તેનો પીછો કર્યો, જેમ આનંદિત હાથણી હાથીનો પીછો કરે. શ્યામવર્ણો, મદમસ્ત હાથી જેવી ચાલવાળો તે યુવાન, અતિ દુષ્કર તે મહાન કર્મ કરીને (ગયો).
1.208.5
यः सूतपुत्रेण चकार युद्धं ।
शङ्केऽर्जुनं तं त्रिदशेशवीर्यम्।
अमृष्यमाणेषु नराधिपेषु ।
क्रुद्धेषु वै तत्र समापतत्सु ॥ १.२०८.५ ॥
જેણે સૂતપુત્ર સાથે યુદ્ધ કર્યું — મને શંકા છે કે તે અર્જુન હતો, ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમવાળો. રાજાઓ અસહિષ્ણુ બનીને ક્રોધથી ત્યાં એકત્ર થઈ તૂટી પડ્યા ત્યારે.
1.208.6
ततोऽपरः पार्थिवसङ्घमध्ये ।
प्रवृद्धमारुज्य महीप्ररोहम्।
प्राकालयत्तेन स पार्थिवौघान् ।
भीमोऽन्तकः प्राणभृतो यथैव ॥ १.२०८.६ ॥
પછી બીજા એક જણે રાજાઓના સમૂહ વચ્ચે ઊગેલા એક વૃક્ષ પર ચડીને, તેનાથી રાજાઓના ટોળાને હાંકી કાઢ્યું; પ્રાણીઓનો સંહાર કરતા ભયંકર યમની જેમ.
1.208.7
बाह्यां पुराद्भार्गवकर्मशालाम् ॥ १.२०८.७ ॥
નગરની બહાર, ભાર્ગવ (પરશુરામ)ની કર્મશાળા તરફ.
1.208.8
तत्रोपविष्टार्चिरिवानलस्य ।
तेषां जनित्रीति मम प्रतर्कः।
तथाविधैरेव नरप्रवीरै-
रुपोपविष्टैस्त्रिबिरग्निकल्पैः ॥ १.२०८.८ ॥
ત્યાં બેઠેલા અગ્નિની જ્વાળા જેવા; તેમની માતા છે એવો મારો અનુમાન; એવા નરવીરો સાથે, અગ્નિ સમાન ત્રણ સાથે બેઠેલા.
1.208.9
तस्यास्ततस्तावभिवाद्य पादा-
वुक्त्वा च कृष्णामभिवादयेति।
स्थितौ च तत्रैव निवेद्य कृष्णां ।
भिक्षाप्रचाराय गता नराग्र्याः ॥ १.२०८.९ ॥
પછી તેમના પગે પ્રણામ કરીને, 'કૃષ્ણાને પ્રણામ કરો' એમ કહીને, તે બન્ને ત્યાં જ ઊભા રહ્યા; કૃષ્ણાને ત્યાં જ સોંપીને, ભિક્ષા માટે નરશ્રેષ્ઠો ચાલ્યા ગયા.
1.208.10
तेषां तु भैक्षं प्रतिगृह्य कृष्णा ।
दत्वा बलिं ब्राह्मणसाच्च कृत्वा।
तां चैव वृद्धां परिवेष्य तांश्च ।
नरप्रवीरान्स्वयमप्यभुङ्क्त ॥ १.२०८.१० ॥
પછી કૃષ્ણાએ તેમની ભિક્ષા સ્વીકારી, બ્રાહ્મણોને બલિ આપ્યો, તે વૃદ્ધાને પીરસ્યું, નરવીરોને પણ પીરસ્યું, અને પોતે પણ જમી.
1.208.11
सुप्तास्तु ते पार्थिव सर्व एव ।
कृष्णा च तेषां चरणोपधाने।
आसीत्पृथिव्यां शयनं च तेषां ।
दर्भाजिनाग्रास्तरणोपपन्नम् ॥ १.२०८.११ ॥
હે રાજા, તેઓ સૌ સૂઈ ગયા; કૃષ્ણા તેમના પગ માટે ઓશીકું બની. તેમની શય્યા ભૂમિ પર હતી, દર્ભ અને મૃગચર્મના પાથરણાથી સજ્જ.
1.208.12
ते नर्दमाना इव कालमेघाः ।
कथा विचित्राः कथयांबभूवुः।
न वैश्यशूद्रौपयिकीः कथास्ता ।
न च द्विजानां कथयन्ति वीराः ॥ १.२०८.१२ ॥
તેઓ ગર્જતા કાળા મેઘોની જેમ અદ્ભુત કથાઓ કહેવા લાગ્યા. તે કથાઓ વૈશ્ય અને શૂદ્રોને યોગ્ય ન હતી, અને તે વીરો બ્રાહ્મણોની કથાઓ પણ કહેતા ન હતા.
1.208.13
निःसंशयं क्षत्रियपुंगवास्ते ।
यथा हि युद्धं कथयन्ति राजन्।
आशा हि नो व्यक्तमियं समृद्धा ।
मुक्तान्हि पार्थाञ्शृणुमोऽग्निदाहात् ॥ १.२०८.१३ ॥
નિઃસંદેહ આ ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠ છે, કારણ કે હે રાજા, તેઓ યુદ્ધની જ વાત કરી રહ્યા છે. પૃથાના પુત્રો અગ્નિદાહથી મુક્ત થયા એમ અમે સાંભળ્યું છે; અમારી આશા સ્પષ્ટ રીતે ફળી રહી છે.
1.208.14
यथा हि लक्ष्यं निहतं धनुश्च ।
सज्यं कृतं तेन तथा प्रसह्य।
यथा हि भाषन्ति परस्परं ते ।
छन्ना ध्रुवं ते प्रचरन्ति पार्थाः ॥ १.२०८.१४ ॥
લક્ષ્ય વીંધાયું હોય અને ધનુષ્ય પર બળપૂર્વક પણછ ચડાવી હોય તેમ, તેઓ પરસ્પર વાત કરી રહ્યા છે. ચોક્કસ પૃથાના પુત્રો છુપાઈને ફરી રહ્યા છે.
1.208.15
ततः स राजा द्रुपदः प्रहृष्टः ।
पुरोहितं प्रेषायामास तेषाम्।
विद्याम युष्मानिति भाषमाणो ।
महात्मानः पाण्डुसुताः स्थ कच्चित् ॥ १.२०८.१५ ॥
ત્યારે તે રાજા દ્રુપદ આનંદિત થઈને તેમની પાસે પોતાના પુરોહિતને મોકલ્યા; 'અમે જાણવા માંગીએ છીએ કે તમે મહાત્મા પાંડુપુત્રો છો કે નહીં' એમ કહીને.
1.208.16
गृहीतवाक्यो नृपतेः पुरोधा ।
गत्वा प्रशंसामभिधाय तेषाम्।
वाक्यं समग्रं नृपतेर्यथाव-
दुवाच चानुक्रमविक्रमेण ॥ १.२०८.१६ ॥
રાજાના વચનો સ્વીકારીને પુરોહિત તેમની પાસે ગયા, પ્રશંસા કરીને રાજાનો સમગ્ર સંદેશ ક્રમબદ્ધ અને પરાક્રમપૂર્વક કહ્યો.
1.208.17
विज्ञातुमिच्छत्यवनीश्वरो वः ।
पाञ्चालराजो वरदो वरार्हाः।
लक्ष्यस्य वेद्धारमिमं हि दृष्ट्वा ।
हर्षस्य नान्तं प्रतिपद्यते सः ॥ १.२०८.१७ ॥
વર આપનાર અને વરને યોગ્ય એવા પાંચાલ રાજા તમે કોણ છો તે જાણવા ઇચ્છે છે; આ લક્ષ્યવેધીને જોઈને તેમનો હર્ષ અપાર બને છે.
1.208.18
आख्यात च ज्ञातिकुलानुपूर्वी ।
पदं शिरःसु द्विषतां कुरुध्वम्।
प्रह्लादयध्वं हृदयं ममेदं ।
पाञ्चालराजस्य च सानुगस्य ॥ १.२०८.१८ ॥
તમારા કુળ અને વંશની ક્રમબદ્ધ વિગત કહો; શત્રુઓના માથા પર પગ મૂકો; મારું અને અનુચરો સહિત પાંચાલ રાજાનું હૃદય પ્રસન્ન કરો.
1.208.19
पाण्डुर्हि राजा द्रुपदस्य राज्ञः ।
प्रियः सखा चात्मसमो बभूव।
तस्यैष कामो दुहिता ममेयं ।
स्नुषा यदि स्यादिह कौरवस्य ॥ १.२०८.१९ ॥
પાંડુ રાજા દ્રુપદ રાજાના પ્રિય મિત્ર અને તેમના સમાન હતા; તેમની ઇચ્છા છે કે મારી આ પુત્રી કૌરવની પુત્રવધૂ બને.
1.208.20
अयं हि कामो द्रुपदस्य राज्ञो ।
हृदि स्थितो नित्यमनिन्दिताङ्गाः।
यदर्जुनो वै पृथुदीर्घबाहु-
र्धर्मेण विन्देत सुतां ममैताम् ॥ १.२०८.२० ॥
હે નિર્દોષ અંગોવાળાઓ, દ્રુપદ રાજાના હૃદયમાં સદા રહેલી ઇચ્છા આ છે: વિશાળ અને લાંબા બાહુવાળો અર્જુન ધર્મથી મારી આ પુત્રીને મેળવે.
1.208.21
कृतं हि तत्स्यात्सुकृतं ममेदं ।
यशश्च पुण्यं च हितं तदेतत्।
अथोक्तवाक्यं हि पुरोहितं स्थितं ।
ततो विनीतं समुदीक्ष्य राजा ॥ १.२०८.२१ ॥
આ મારા દ્વારા થયેલું સત્કર્મ હશે; આ યશ, પુણ્ય અને હિતકારી છે. બોલી ચૂકેલા પુરોહિત ઊભા છે એમ જોઈને વિનયપૂર્વક રાજાએ.
1.208.22
समीपतो भीममिदं शशास ।
प्रदीयतां पाद्यमर्ध्यं तथाऽस्मै।
मान्यः पुरोधा द्रुपदस्य राज्ञ-
स्तस्मै प्रयोज्याऽभ्यधिका हि पूजा ॥ १.२०८.२२ ॥
પાસે ઊભેલા ભીમને તેમણે આજ્ઞા કરી: "તેમને પાદ્ય અને અર્ઘ્ય આપો. દ્રુપદ રાજાના માનનીય પુરોહિત એ છે; તેમની અધિક પૂજા કરવી જોઈએ."
1.208.23
भीमस्ततस्तत्कृतवान्नरेन्द्र ।
तां चैव पूजां प्रतिगृह्य हर्षात्।
सुखोपविष्टं तु पुरोहितं तदा ।
युधिष्ठिरो ब्राह्मणमित्युवाच ॥ १.२०८.२३ ॥
હે નરેન્દ્ર! ત્યારે ભીમે તે કર્યું. એ પૂજા હર્ષથી સ્વીકારીને પુરોહિત સુખેથી બેઠા. ત્યારે યુધિષ્ઠિરે એ બ્રાહ્મણને કહ્યું.
1.208.24
पाञ्चालराजेन सुता निसृष्टा ।
स्वधर्मदृष्टेन यथा न कामात्।
प्रदिष्टशुंल्का द्रुपदेन राज्ञा ।
सा तेन वीरेण तथाऽनुवृत्ता ॥ १.२०८.२४ ॥
પાંચાલ રાજાએ પોતાનો ધર્મ માનીને પુત્રી આપી, કામથી નહીં. દ્રુપદ રાજાએ નક્કી કરેલ પણ જીતનાર તે વીરે તેને આ રીતે મેળવી.
1.208.25
न तत्र वर्णेषु कृता विवक्षा ।
न चापि शीले न कुले न गोत्रे।
कृतेन सज्येन हि कार्मुकेण ।
विद्धेन लक्ष्येण हि सा विसृष्टा ॥ १.२०८.२५ ॥
ત્યાં વર્ણભેદનો વિચાર ન થયો, ન શીલ, ન કુળ, ન ગોત્ર. ચડાવેલી દોરીવાળા ધનુષ્યથી લક્ષ્ય વીંધનારને જ તે આપવામાં આવી.
1.208.26
सेयं तथाऽनेन महात्मनेह ।
कृष्णा जिता पार्थिवसङ्घमध्ये।
नैवं गते सौमकिरद्य राजा ।
सन्तापमर्हत्यसुखाय कर्तुम् ॥ १.२०८.२६ ॥
રાજાઓના સમૂહની વચ્ચે આ મહાત્માએ કૃષ્ણાને આ રીતે જીતી છે. આવું થયા પછી પણ આજે સોમકનો રાજા દુઃખ અને અસુખનો અધિકારી નથી.
1.208.27
कामश्च योऽसौ द्रुपदस्य राज्ञः ।
स चापि संपत्स्यति पार्थिवस्य।
संप्राप्यरूपां हि नरेन्द्रकन्या-
मिमामहं ब्राह्मण साधु मन्ये ॥ १.२०८.२७ ॥
દ્રુપદ રાજાની જે ઇચ્છા છે, તે પણ એ રાજાની પ્રાપ્તિથી પૂરી થશે. હે બ્રાહ્મણ, સુંદર રૂપવાળી આ રાજકન્યાને મેળવવી યોગ્ય છે એમ હું માનું છું.
1.208.28
न तद्धनुर्मन्दबलेन शक्यं ।
मौर्व्या समायोजयितुं तथाहि।
न चाकृतास्त्रेण न हीनजेन ।
लक्ष्यं तथा पातयितुं हि शक्यम् ॥ १.२०८.२८ ॥
તે ધનુષ્યને નબળો માણસ દોરી ચડાવી શકે નહીં. અસ્ત્રવિદ્યામાં અકુશળ કે હીન જાતિનો માણસ પણ તે લક્ષ્યને આ રીતે પાડી શકતો નથી.
1.208.29
तस्मान्न तापं दुहितुर्निमित्तं ।
पाञ्चालराजोऽर्हति कर्तुमद्य।
न चापि तत्पातनमन्यथेह ।
कर्तुं हि शक्यं भुवि मानवेन ॥ १.२०८.२९ ॥
તેથી પાંચાલ રાજાએ પોતાની પુત્રીને કારણે આજે દુઃખ કરવું યોગ્ય નથી. અને આ પૃથ્વી પર કોઈ મનુષ્ય તે લક્ષ્યને બીજી રીતે પાડવા પણ સમર્થ નથી.
1.208.30
एवं ब्रुवत्येव युधिष्ठिरे तु ।
पाञ्चालराजस्य समीपतोऽन्यः।
तत्राजगामाशु नरो द्वितीयो ।
निवेदयिष्यन्निह सिद्धमन्नम् ॥ १.२०८.३० ॥
યુધિષ્ઠિર આ પ્રમાણે બોલતા હતા ત્યારે જ પાંચાલ રાજાની પાસે બીજો એક માણસ ઝડપથી ત્યાં આવ્યો. તે અહીં ભોજન તૈયાર હોવાની જાણ કરવાનો હતો.