મહાભારત · અધ્યાય 1.212
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.212.1
मा भूद्राजंस्तव तापो मनस्थः ।
पञ्चानां भार्या दुहिता ममेति।
मातुरेषा प्रार्थिता स्यात्तदानीं ।
पञ्चानां भार्या दुहिता ममेति ॥ १.२१२.१ ॥
હે રાજન, 'પાંચની પત્ની મારી પુત્રી' એવો શોક તમારા મનમાં ન રહે. ત્યારે માતાએ આ જ માગ્યું હતું: 'પાંચની પત્ની મારી પુત્રી' એમ.
1.212.2
याजोपयाजौ धर्मरतौ तपोभ्यां ।
तौ चक्रतुः पञ्चपतित्वमस्याः।
तत्पञ्चभिः पाण्डुसुतैरवाप्ता ।
भार्या कृष्णा मोदतां वै कुलं ते ॥ १.२१२.२ ॥
ધર્મનિરત યાજ અને ઉપયાજે તપથી એને પાંચ પતિ થવાની સ્થિતિ ઉત્પન્ન કરી. પાંડુના પાંચ પુત્રોએ તે પ્રાપ્ત કરીને કૃષ્ણાને પત્ની બનાવી. તમારું કુળ ખરેખર આનંદિત થાઓ.
1.212.3
लोके नान्यो विद्यते त्वद्विशिष्टः ।
सर्वारीणामप्रधृष्योऽसि राजन्।
भूयस्त्विदं शृणु मे त्वं विशोको ।
यथाऽऽगतं पञ्चपत्नीत्वमस्याः ॥ १.२१२.३ ॥
જગતમાં તમારાથી શ્રેષ્ઠ બીજો કોઈ નથી. હે રાજન, તમે સર્વ શત્રુઓને અજેય છો. ફરી આ સાંભળો; શોકરહિત થવા માટે, એને પાંચ પત્નીઓની સ્થિતિ કેવી રીતે આવી તે.
1.212.4
एषा नालायनी पूर्वं मौद्गल्यं स्थविरं पतिम् ।
आराधयामास तदा कुष्ठिनं तमनिन्दिता ॥ १.२१२.४ ॥
આ નાલાયની પૂર્વે વૃદ્ધ મૌદ્ગલ્યને પતિ તરીકે પ્રસન્ન કરી સેવા કરતી હતી; તે કુષ્ઠરોગી હતો. ત્યારે એ નિર્દોષ સ્ત્રી તેની સેવા કરતી.
1.212.5
त्वगस्थिभूतं कटुकं लोलमीर्ष्युं सुकोपनम् ।
सुगन्धेतरगन्धाढ्यं वलीपलितमूर्धजम् ॥ १.२१२.५ ॥
ચામડી અને હાડકાં માત્ર બાકી રહેલો, કટુ બોલનાર, ચંચળ, ઈર્ષ્યાળુ, ઝડપથી ક્રોધી; સુગંધને બદલે દુર્ગંધથી ભરેલો, કરચલીઓ અને સફેદ વાળવાળો.
1.212.6
स्थविरं विकृताकारं शीर्यमाणनखत्वचम् ।
उच्छिष्टमुपभुञ्जाना पर्युपास्ते महामुनिम् ॥ १.२१२.६ ॥
વૃદ્ધ, વિકૃત આકારવાળા, નખ અને ચામડી ખરી રહેલા એવા મહામુનિની તે એંઠું ખાતી સેવા કરતી રહી.
1.212.7
ततः कदाचिदङ्गुष्ठो भुञ्जानस्य व्यशीर्यत ।
अन्नादुद्धृत्य तच्चान्नमुपभुङ्क्तेऽविशङ्किता ॥ १.२१२.७ ॥
પછી એક સમયે ભોજન કરતાં તેનો અંગૂઠો ખરી પડ્યો. તેને અન્નમાંથી કાઢીને, કોઈ શંકા વિના તે અન્ન તેણે ખાઈ લીધું.
1.212.8
तेन तस्याः प्रसन्नेन कामव्याहारिणा तदा ।
वरं वृणीष्वेत्यसकृदुक्ता वव्रे वरं तदा ॥ १.२१२.८ ॥
ત્યારે તેના પર પ્રસન્ન થયેલા, ઇચ્છા મુજબ બોલી શકનારા તેણે 'વર માગ' એમ વારંવાર કહ્યું, ત્યારે તેણે એક વર માગ્યો.
1.212.9
नाहं वृद्धो न कटुको नेर्व्यावान्नैव कोपनः ।
न च दुर्गन्धवदनो न कृशो न च लोलुपः ॥ १.२१२.९ ॥
હું વૃદ્ધ નથી, કઠોર નથી, ઈર્ષ્યાળુ નથી, ગુસ્સાવાળો પણ નથી. મારું મોં દુર્ગંધવાળું નથી, હું દુર્બળ નથી, અને લોભી પણ નથી.
1.212.10
कथं त्वां रमयामीह कथं त्वां वासयाम्यहम् ।
वद कल्याणि भद्रं ते यथा त्वं मनसेच्छसि ॥ १.२१२.१० ॥
હું તને અહીં કેવી રીતે આનંદ આપું, કેવી રીતે તને અહીં રાખું? હે કલ્યાણી, કહે, તારું કલ્યાણ થાઓ, જેમ તારું મન ઇચ્છે તેમ કહે.
1.212.11
सा तमक्लिष्टकर्माणं वरदं सर्वकामदम् ।
भर्तारमनवद्याङ्गी प्रसन्नं प्रत्युवाच ह ॥ १.२१२.११ ॥
નિર્દોષ અંગોવાળી તે સ્ત્રીએ, અથાક કર્મ કરનાર, વર આપનાર, સર્વ કામના પૂર્ણ કરનાર, પ્રસન્ન પતિને ઉત્તર આપ્યો.
1.212.12
पञ्चधा प्रविभक्तात्मा भगवांल्लोकविश्रुतः ।
रमय त्वमचिन्त्यात्मन्पुनश्चैकत्वमागतः ॥ १.२१२.१२ ॥
પાંચ રૂપે વિભક્ત આત્મવાળા, લોકવિખ્યાત ભગવાન, હે અચિંત્ય આત્મા, ફરી એકત્વ પામીને મને રમાડો.
1.212.13
तां तथेत्यब्रवीद्धीमान्महर्षिर्वै महातपाः ।
स पञ्चधा तु भूत्वा तां रमयामास सर्वतः ॥ १.२१२.१३ ॥
બુદ્ધિમાન અને મહાતપસ્વી તે મહર્ષિએ તેને 'એમ જ થાઓ' કહ્યું. તેઓ પાંચ રૂપ ધારણ કરીને ચારે બાજુથી તેને રમાડવા લાગ્યા.
1.212.14
नालायनीं सुकेशान्तां मौद्गल्यश्चारुहासिनीम् ।
आश्रमेष्वधिकं चापि पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ १.२१२.१४ ॥
સુંદર વાળ અને મધુર હાસ્યવાળી નાલાયનીની સાથે મૌદ્ગલ્ય, આશ્રમોમાં મહર્ષિઓ દ્વારા વિશેષ પૂજાતા.
1.212.15
स चचार यथाकामं कामरूपवपुः पुनः ।
यदा ययौ दिवं चापि तत्र देवर्षिभिः सह ॥ १.२१२.१५ ॥
તેઓ ઇચ્છા પ્રમાણે વિચરતા, ઇચ્છાનુસાર રૂપવાળા શરીરે. પછી જ્યારે તેઓ સ્વર્ગે ગયા, ત્યાં દેવર્ષિઓ સાથે ગયા.
1.212.16
चचार सोऽमृताहारः सुरलोके चचार ह ।
पूज्यमानस्तथा शच्या शक्रस्य भवनेष्वपि ॥ १.२१२.१६ ॥
અમૃતાહારી તેઓ દેવલોકમાં વિચરતા. શચી દ્વારા અને ઇન્દ્રના ભવનોમાં પણ તેઓ પૂજાતા.
1.212.17
महेन्द्रसेनया सार्धं पर्यधावद्रिरंसया ।
सूर्यस्य च रथं दिव्यमारुह्य भगवान्प्रभुः ॥ १.२१२.१७ ॥
મહેન્દ્રસેના સાથે રમવાની ઇચ્છાથી તેઓ દોડ્યા. સૂર્યના દિવ્ય રથ પર ચઢીને એ ભગવાન પ્રભુએ એમ કર્યું.
1.212.18
पर्युपेत्य पुनर्मेरु मेरौ वासमरोचयत् ।
आकाशगङ्गामाप्लुत्य तया सह तपोधनः ॥ १.२१२.१८ ॥
તેઓ ફરી મેરુ પાસે આવીને મેરુ પર નિવાસ કરવાનું પસંદ કરવા લાગ્યા. આકાશગંગામાં ડૂબકી મારીને તે તપોધન તેની સાથે રહ્યા.
1.212.19
रश्मिजालेषु चन्द्रस्य उवाच च यथाऽनिलः ।
गिरिरूपधरो योगी स महर्षिस्तदा पुनः ॥ १.२१२.१९ ॥
ચંદ્રના કિરણજાળમાં પવનની જેમ, પર્વતનું રૂપ ધારણ કરનાર તે યોગી મહર્ષિ ત્યારે ફરી વિચર્યા.
1.212.20
तत्प्रभावेन सा तस्य मध्ये जज्ञे महानदी ।
यदा पुष्पाकुलः सालः संजज्ञे भगवानृषिः ॥ १.२१२.२० ॥
તેમના પ્રભાવથી તેમની વચ્ચે એક મહાનદી ઉત્પન્ન થઈ; ફૂલોથી ભરેલો સાલ વૃક્ષ ભગવાન ઋષિ બની ગયો ત્યારે.
1.212.21
लतात्वमनुसंपेदे तमेवाभ्यनुवेष्टती ।
पुपोष च वपुर्यस्य तस्य तस्यानुगं पुनः ॥ १.२१२.२१ ॥
વેલીની સ્થિતિ પામીને તેમને જ વીંટળાઈને, તેમનું શરીર પોષ્યું; ફરી તેમની પાછળ ચાલી.
1.212.22
सा पुपोष समं भर्त्रा स्कन्धेनापि चचार ह ।
ततस्तस्य च तस्याश्च तुल्या प्रीतिरवर्धत ॥ १.२१२.२२ ॥
તે પતિ સાથે સમાન રીતે પોષાઈ, ખભા પર પણ વિચરી. પછી તેમની અને તેમની સમાન પ્રીતિ વધી.
1.212.23
तथा सा भगवांस्तस्याः प्रसादादृषिसत्तमः ।
विरराम च सा चैव दैवयोगेन भामिनी ॥ १.२१२.२३ ॥
એ રીતે તે ભગવાન, ઋષિઓમાં શ્રેષ્ઠ, તેની કૃપાથી (તપમાં સ્થિર રહ્યા); અને તે ભામિની પણ દૈવયોગથી ત્યાં જ વિરામ પામી.
1.212.24
स च तां तपसा देवीं रमयामास योगतः ।
एकपत्नी तथा भूत्वा सदैवाग्रे यशस्विनी ॥ १.२१२.२४ ॥
તેણે તપ અને યોગથી તે દેવીને પ્રસન્ન કરી; એકપત્ની થઈને તે સદા આગળ રહીને યશસ્વિની બની.
1.212.25
अरुन्धतीव सीतेव बभूवातिपतिव्रता ।
दमयन्त्याश्च मातुः स विशेषमधिकं ययौ ॥ १.२१२.२५ ॥
તે અરુંધતી અને સીતાની જેમ અતિ પતિવ્રતા બની; અને તે દમયંતીની માતાથી પણ અધિક વિશેષતા પામ્યો.
1.212.26
एतत्तथ्यं महाराज मा ते भूद्बुद्धिरन्यथा ।
सा वै नालायनी जज्ञे दैवयोगेन केनचित् ॥ १.२१२.२६ ॥
હે મહારાજ, આ સત્ય છે; તમારી બુદ્ધિ તેનાથી વિપરીત ન થાય. તે નાલાયની હતી; કોઈ દૈવયોગથી તે જન્મી.
1.212.27
राजंस्तवात्मजा कृष्णा वेद्यां तेजस्विनी शुभा ।
तस्मिंस्तस्या मनः सक्तं न चचाल कदाचन ॥ १.२१२.२७ ॥
હે રાજન, તમારી પુત્રી કૃષ્ણા વેદી પર તેજસ્વિની અને શુભ છે; તેનું મન તેના પર સ્થિર હતું અને તે કદી ડગ્યું નહીં.
1.212.28
तथा प्रणिहितो ह्यात्मा तस्यास्तस्मिन्द्विजोत्तमे ॥ १.२१२.२८ ॥
આ રીતે તેનો આત્મા તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણમાં પૂર્ણપણે સ્થિર હતો.