ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.212
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.212.1
मा भूद्राजंस्तव तापो मनस्थः ।
पञ्चानां भार्या दुहिता ममेति।
मातुरेषा प्रार्थिता स्यात्तदानीं ।
पञ्चानां भार्या दुहिता ममेति ॥ १.२१२.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, 'ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੇਰੀ ਧੀ' ਇਹ ਦੁੱਖ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਤਦ ਮਾਤਾ ਨੇ ਇਹੀ ਮੰਗਿਆ ਸੀ: 'ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੇਰੀ ਧੀ' ਕਹਿ ਕੇ।
1.212.2
याजोपयाजौ धर्मरतौ तपोभ्यां ।
तौ चक्रतुः पञ्चपतित्वमस्याः।
तत्पञ्चभिः पाण्डुसुतैरवाप्ता ।
भार्या कृष्णा मोदतां वै कुलं ते ॥ १.२१२.२ ॥
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਯਾਜ ਅਤੇ ਉਪਯਾਜ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਇਸ ਲਈ ਪੰਜ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਾਈ। ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਹ ਪਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਤੁਹਾਡਾ ਕੁਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ।
1.212.3
लोके नान्यो विद्यते त्वद्विशिष्टः ।
सर्वारीणामप्रधृष्योऽसि राजन्।
भूयस्त्विदं शृणु मे त्वं विशोको ।
यथाऽऽगतं पञ्चपत्नीत्वमस्याः ॥ १.२१२.३ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਅਜੇਯ ਹੈਂ। ਫੇਰ ਇਹ ਸੁਣ; ਸ਼ੋਕ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਲਈ, ਇਸਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਿਵੇਂ ਆਈ।
1.212.4
एषा नालायनी पूर्वं मौद्गल्यं स्थविरं पतिम् ।
आराधयामास तदा कुष्ठिनं तमनिन्दिता ॥ १.२१२.४ ॥
ਇਹ ਨਾਲਾਇਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਢੇ ਮੌਦਗਲਯ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਉਹ ਕੋੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਤਦ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
1.212.5
त्वगस्थिभूतं कटुकं लोलमीर्ष्युं सुकोपनम् ।
सुगन्धेतरगन्धाढ्यं वलीपलितमूर्धजम् ॥ १.२१२.५ ॥
ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਮਾਤਰ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਕੌੜਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਚੰਚਲ, ਈਰਖਾਲੂ, ਛੇਤੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ; ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਥਾਂ ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਝੁਰੜੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ।
1.212.6
स्थविरं विकृताकारं शीर्यमाणनखत्वचम् ।
उच्छिष्टमुपभुञ्जाना पर्युपास्ते महामुनिम् ॥ १.२१२.६ ॥
ਬੁੱਢੇ, ਵਿਗੜੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਨਹੁੰ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਝੜ ਰਹੇ ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਦੀ ਉਹ ਜੂਠ ਖਾਂਦੀ ਹੋਈ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
1.212.7
ततः कदाचिदङ्गुष्ठो भुञ्जानस्य व्यशीर्यत ।
अन्नादुद्धृत्य तच्चान्नमुपभुङ्क्तेऽविशङ्किता ॥ १.२१२.७ ॥
ਫਿਰ ਕਦੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਦਾ ਅੰਗੂਠਾ ਝੜ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਉਹ ਅੰਨ ਖਾ ਲਿਆ।
1.212.8
तेन तस्याः प्रसन्नेन कामव्याहारिणा तदा ।
वरं वृणीष्वेत्यसकृदुक्ता वव्रे वरं तदा ॥ १.२१२.८ ॥
ਤਦ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਉਸਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ, 'ਵਰ ਮੰਗ।' ਤਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
1.212.9
नाहं वृद्धो न कटुको नेर्व्यावान्नैव कोपनः ।
न च दुर्गन्धवदनो न कृशो न च लोलुपः ॥ १.२१२.९ ॥
ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਨਹੀਂ, ਕੌੜਾ ਨਹੀਂ, ਈਰਖਾਲੂ ਨਹੀਂ, ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਬਦਬੂਦਾਰ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਲਾਲਚੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।
1.212.10
कथं त्वां रमयामीह कथं त्वां वासयाम्यहम् ।
वद कल्याणि भद्रं ते यथा त्वं मनसेच्छसि ॥ १.२१२.१० ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਰੱਖਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਰਹਾਵਾਂ? ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਦੱਸ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.212.11
सा तमक्लिष्टकर्माणं वरदं सर्वकामदम् ।
भर्तारमनवद्याङ्गी प्रसन्नं प्रत्युवाच ह ॥ १.२१२.११ ॥
ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ, ਅਣਥੱਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
1.212.12
पञ्चधा प्रविभक्तात्मा भगवांल्लोकविश्रुतः ।
रमय त्वमचिन्त्यात्मन्पुनश्चैकत्वमागतः ॥ १.२१२.१२ ॥
ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਆਤਮਾ, ਫਿਰ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੋ।
1.212.13
तां तथेत्यब्रवीद्धीमान्महर्षिर्वै महातपाः ।
स पञ्चधा तु भूत्वा तां रमयामास सर्वतः ॥ १.२१२.१३ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਉਸ ਮਹਰਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਕਿਹਾ। ਉਹ ਪੰਜ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
1.212.14
नालायनीं सुकेशान्तां मौद्गल्यश्चारुहासिनीम् ।
आश्रमेष्वधिकं चापि पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ १.२१२.१४ ॥
ਸੁੰਦਰ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਨਾਲਾਇਨੀ ਨਾਲ ਮੌਦਗਲ੍ਯ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਰਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪੂਜਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ।
1.212.15
स चचार यथाकामं कामरूपवपुः पुनः ।
यदा ययौ दिवं चापि तत्र देवर्षिभिः सह ॥ १.२१२.१५ ॥
ਉਹ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਦੇ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਕੇ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਵਰਗ ਗਏ, ਉੱਥੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਗਏ।
1.212.16
चचार सोऽमृताहारः सुरलोके चचार ह ।
पूज्यमानस्तथा शच्या शक्रस्य भवनेष्वपि ॥ १.२१२.१६ ॥
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਚੀ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਭਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
1.212.17
महेन्द्रसेनया सार्धं पर्यधावद्रिरंसया ।
सूर्यस्य च रथं दिव्यमारुह्य भगवान्प्रभुः ॥ १.२१२.१७ ॥
ਮਹਿੰਦਰਸੇਨਾ ਨਾਲ ਰਮਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਦੌੜ ਪਏ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।
1.212.18
पर्युपेत्य पुनर्मेरु मेरौ वासमरोचयत् ।
आकाशगङ्गामाप्लुत्य तया सह तपोधनः ॥ १.२१२.१८ ॥
ਉਹ ਮੁੜ ਮੇਰੂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮੇਰੂ ਉੱਤੇ ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਲਾ ਕੇ ਉਹ ਤਪੋਧਨ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।
1.212.19
रश्मिजालेषु चन्द्रस्य उवाच च यथाऽनिलः ।
गिरिरूपधरो योगी स महर्षिस्तदा पुनः ॥ १.२१२.१९ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਕਿਰਨ-ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵਾਂਗ, ਪਰਬਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਯੋਗੀ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਤਦ ਫਿਰ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
1.212.20
तत्प्रभावेन सा तस्य मध्ये जज्ञे महानदी ।
यदा पुष्पाकुलः सालः संजज्ञे भगवानृषिः ॥ १.२१२.२० ॥
ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ; ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਦੋਂ।
1.212.21
लतात्वमनुसंपेदे तमेवाभ्यनुवेष्टती ।
पुपोष च वपुर्यस्य तस्य तस्यानुगं पुनः ॥ १.२१२.२१ ॥
ਵੇਲ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਲਪੇਟ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ।
1.212.22
सा पुपोष समं भर्त्रा स्कन्धेनापि चचार ह ।
ततस्तस्य च तस्याश्च तुल्या प्रीतिरवर्धत ॥ १.२१२.२२ ॥
ਉਹ ਪਤੀ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਪਲੀ, ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਚਰੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰੀਤ ਵਧੀ।
1.212.23
तथा सा भगवांस्तस्याः प्रसादादृषिसत्तमः ।
विरराम च सा चैव दैवयोगेन भामिनी ॥ १.२१२.२३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ (ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ); ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਮਿਨੀ ਵੀ ਦੈਵਯੋਗ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕ ਗਈ।
1.212.24
स च तां तपसा देवीं रमयामास योगतः ।
एकपत्नी तथा भूत्वा सदैवाग्रे यशस्विनी ॥ १.२१२.२४ ॥
ਉਸਨੇ ਤਪ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਇਕ ਪਤਨੀ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਅੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਹੋਈ।
1.212.25
अरुन्धतीव सीतेव बभूवातिपतिव्रता ।
दमयन्त्याश्च मातुः स विशेषमधिकं ययौ ॥ १.२१२.२५ ॥
ਉਹ ਅਰੁੰਧਤੀ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਉਹ ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪਾ ਗਿਆ।
1.212.26
एतत्तथ्यं महाराज मा ते भूद्बुद्धिरन्यथा ।
सा वै नालायनी जज्ञे दैवयोगेन केनचित् ॥ १.२१२.२६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਨਾਲਾਇਨੀ ਕਿਸੇ ਦੈਵਯੋਗ ਨਾਲ ਜਨਮੀ ਸੀ।
1.212.27
राजंस्तवात्मजा कृष्णा वेद्यां तेजस्विनी शुभा ।
तस्मिंस्तस्या मनः सक्तं न चचाल कदाचन ॥ १.२१२.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਤੇਜਸ੍ਵਿਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡੋਲਿਆ।
1.212.28
तथा प्रणिहितो ह्यात्मा तस्यास्तस्मिन्द्विजोत्तमे ॥ १.२१२.२८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ।