મહાભારત · અધ્યાય 1.213
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.213.1
ब्रूहि तत्कारणं येन ब्रह्मन्नालायनी शुभा ।
जाता ममाध्वरे कृष्मा सर्ववेदविदां वर ॥ १.२१३.१ ॥
હે બ્રાહ્મણ, સર્વવેદજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ, નાલાયની શુભા મારા યજ્ઞમાં કૃષ્ણા તરીકે કયા કારણે જન્મી તે કહો.
1.213.2
शृणु राजन्यथा ह्यस्या दत्तो रुद्रेण वै वरः ।
यदर्थं चैव संभूता तव गेहे यशस्विनी ॥ १.२१३.२ ॥
હે રાજન, સાંભળો. રુદ્રે એને આપેલો વર, અને જેના માટે આ યશસ્વિની તમારા ઘરે જન્મી.
1.213.3
हन्त त कथयिष्यामि कृष्मायाः पौर्वदेहिकम् ।
इन्द्रसेनेति विख्याता पुरा नालायनी शुभा ॥ १.२१३.३ ॥
હવે કૃષ્ણાના પૂર્વજન્મની કથા કહું છું. પૂર્વે ઇન્દ્રસેના નામે પ્રખ્યાત નાલાયની શુભા.
1.213.4
मौद्गल्यस्य पतिमासाद्य चचार विगतज्वरा ।
मौद्गल्यस्य महर्षेश्च रममाणस्य वै तया ॥ १.२१३.४ ॥
મૌદ્ગલ્યને પતિ તરીકે મેળવીને તે દુઃખ વિના રહી. મહર્ષિ મૌદ્ગલ્ય પણ તેની સાથે આનંદ માણતા હતા.
1.213.5
संवत्सरगणा राजन्व्यतीयुः क्षणवत्तदा ।
ततः कदाचिद्धर्मात्मा तृप्तः कामैर्व्यरज्यत ॥ १.२१३.५ ॥
હે રાજન, વર્ષોના સમૂહ ક્ષણની જેમ વીતી ગયા. પછી એક વાર ધર્માત્મા કામોથી તૃપ્ત થઈ વિરક્ત થયા.
1.213.6
अन्विच्छन्परमं धर्मं ब्रह्मयोगपरोऽभवत् ।
उत्ससर्ज स तां विप्रः सा तदा चापतद्भुवि।
मौद्गल्यो राजशार्दूल तपोभिर्भावितः सदा ॥ १.२१३.६ ॥
પરમ ધર્મની શોધમાં તે બ્રહ્મયોગમાં લીન થયો. તે બ્રાહ્મણે તેને ત્યજી દીધી; ત્યારે તે ભૂમિ પર પડી. હે રાજશાર્દૂલ, મૌદ્ગલ્ય સદા તપથી શુદ્ધ હતો.
1.213.7
प्रसीद भगवन्मह्यं न मामुत्स्रष्टुमर्हसि ।
अवितृप्तास्मि ब्रह्मर्षे कामानां कामसेवनात् ॥ १.२१३.७ ॥
હે ભગવન્, મારા પર પ્રસન્ન થાઓ; મને ત્યજવું આપને યોગ્ય નથી. હે બ્રહ્મર્ષિ, કામસેવનથી હું હજી તૃપ્ત થઈ નથી.
1.213.8
यस्मात्त्वं मामनिःशङ्का ह्यवक्तव्यं भाषसे ।
आचरन्ती तपोविघ्नं तस्माच्छृणु वचो मम ॥ १.२१३.८ ॥
કારણ કે તું નિર્ભય થઈને મને ન કહેવા યોગ્ય વાતો કહે છે અને મારી તપસ્યામાં વિઘ્ન નાખે છે, તેથી હવે મારી વાત સાંભળ.
1.213.9
भविष्यसि नृलोके त्वं राजपुत्री यशस्वि ।
पाञ्चालराजस्य सुता द्रुपदस्य महात्मनः ॥ १.२१३.९ ॥
તું મનુષ્યલોકમાં યશસ્વી રાજકુમારી થશે — મહાત્મા દ્રુપદ, પાંચાલરાજની પુત્રી.
1.213.10
भवितारस्तत्र तव पतयः पञ्च विप्लुताः ।
तैः सार्धं मधुराकारैश्चिरं रतिमवाप्स्यसि ॥ १.२१३.१० ॥
ત્યાં તારા પાંચ પતિ થશે; મધુર રૂપવાળા તેમની સાથે તું લાંબા સમય સુધી આનંદ પામીશ.
1.213.11
सैवं शप्ता तु विमना वनं प्रागाद्यशस्विनी ।
भोगैरतृप्ता देवेशं तपसाऽऽराधयत्तदा ॥ १.२१३.११ ॥
આ રીતે શાપિત થયેલી તે યશસ્વિની ખિન્ન મનથી વનમાં ગઈ; ભોગોથી અતૃપ્ત રહીને તેણે તપથી દેવેશની આરાધના કરી.
1.213.12
निराशीर्मारुताहारा निराहारा तथैव च ।
अनुवर्तमाना त्वादित्यं तथा पञ्चतपाभवत् ॥ १.२१३.१२ ॥
નિરાશી, માત્ર વાયુનો આહાર કરનારી, નિરાહાર રહેનારી, સૂર્યને અનુસરીને તે પંચાગ્નિ તપ કરનારી થઈ.
1.213.13
तीव्रेण तपसा तस्यास्तुष्टः पशुपतिः स्वयम् ।
वचं प्रादात्तदा रुद्रः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ॥ १.२१३.१३ ॥
તેની તીવ્ર તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને સ્વયં પશુપતિએ ત્યારે વર આપ્યો. તે રુદ્ર, સર્વલોકેશ્વર, પ્રભુ હતા.
1.213.14
भविष्यति परं जन्म भविष्यति वराङ्गना ।
भविष्यन्ति परं भद्रे पतयः पञ्च विश्रुताः ॥ १.२१३.१४ ॥
બીજો જન્મ થશે, તું શ્રેષ્ઠ નારી થઈશ. હે ભદ્રે, પ્રસિદ્ધ પાંચ પતિ થશે.
1.213.15
महेन्द्रवपुषः सर्वे महेन्द्रसमविक्रमाः ।
तत्रस्था च महत्कर्म सुराणां त्वं करिष्यसि ॥ १.२१३.१५ ॥
તેઓ સૌ ઇન્દ્ર જેવા રૂપવાળા અને ઇન્દ્ર જેવા પરાક્રમી હશે. ત્યાં રહીને તું દેવોનું મહાન કાર્ય કરીશ.
1.213.16
एकः खलु मया भर्ता वृतः पञ्च त्विमे कथम् ।
एको भवति नैकस्या बहवस्तद्ब्रवीहि मे ॥ १.२१३.१६ ॥
મેં તો એક જ પતિ વર્યો હતો, આ પાંચ કેવી રીતે? એક સ્ત્રીને એકને બદલે ઘણા કેવી રીતે હોય? તે મને કહો.
1.213.17
पञ्चकृत्वस्त्वया चोक्तः पतिं देहीत्यहं पुनः ।
पञ्चते पतयो भद्रे भविष्यन्ति सुखावहाः ॥ १.२१३.१७ ॥
તેં 'મને પતિ આપો' એમ પાંચ વાર કહ્યું હતું. હે ભદ્રે, તને સુખ આપનારા પાંચ પતિ થશે.
1.213.18
धर्म एकः पतिः स्त्रीणां पूर्वमे प्रकल्पितः ।
बहुपत्नीकता पुंसो धर्मश्च बहुभिः कृतः ॥ १.२१३.१८ ॥
પહેલાં સ્ત્રીઓ માટે ધર્મ એક જ પતિ હોવો એમ મારાથી નક્કી કરાયું હતું. પુરુષ માટે બહુપત્નીત્વ અનેકો દ્વારા ધર્મ તરીકે કરાયું છે.
1.213.19
स्त्रीधर्मः पूर्वमेवायं निर्मितो मुनिभिः सदा ।
सहधर्मचरी भर्तुरेका एकस्य चोच्यते ॥ १.२१३.१९ ॥
આ સ્ત્રીધર્મ પૂર્વે મુનિઓએ સદા સ્થાપ્યો છે. પતિની સહધર્મચારિણી એક જ હોય છે, એક માટે જ એમ કહેવાય છે.
1.213.20
एको हि भर्ता नारीणां कौमार इति लौकिकः ।
आपत्सु च नियोगेन भर्तुर्नार्याः परः स्मृतः ॥ १.२१३.२० ॥
સ્ત્રીઓ માટે કૌમારથી એક જ પતિ હોય છે એમ લોકવ્યવહાર કહે છે. આપત્તિમાં નિયોગથી પતિ સિવાયનો બીજો પુરુષ સ્ત્રી માટે સ્મૃત કહેવાયો છે.
1.213.21
गच्छेत न तृतीयं तु तस्या निष्कृतिरुच्यते ।
चतुर्थे पतिता नारी पञ्चमे वर्धकी भवेत् ॥ १.२१३.२१ ॥
ત્રીજા પુરુષ પાસે ન જવું; તેનું પ્રાયશ્ચિત્ત કહેવાયું છે. ચોથામાં સ્ત્રી પતિત થાય છે, અને પાંચમામાં તે વર્ધકી (નિંદિત) બને છે.
1.213.22
एवं गते धर्मपथे न वृणे बहुपुंस्कताम् ।
अलोकाचरितात्त्समात्कथं मुच्येय सङ्करात् ॥ १.२१३.२२ ॥
આ રીતે ધર્મમાર્ગ હોય ત્યારે હું બહુપુરુષતા નહીં સ્વીકારું. લોકાચારરહિત લોકોએ આચરેલા તે માર્ગથી હું સંકરથી કેવી રીતે મુક્ત થાઉં?
1.213.23
अनावृताः पुरा नार्यो ह्यासञ्शुध्यन्ति चार्तवे ।
सकृदुक्तं त्वया नैतन्नाधर्मस्ते भविष्यति ॥ १.२१३.२३ ॥
પૂર્વે સ્ત્રીઓ અનાવૃત હતી; ઋતુકાળે તેઓ શુદ્ધ થતી હતી. તેં આ એકવાર કહ્યું છે; આ તને અધર્મ નહીં થાય.
1.213.24
यदि मे पतयः पञ्च रतिमिच्छामि तैर्मिथः ।
कौमारं च भवेत्सर्वैः संगमे संगमे च मे ॥ १.२१३.२४ ॥
મારા પાંચ પતિ હોય તો હું તેમની સાથે પરસ્પર રતિ ઇચ્છું છું; બધા દ્વારા મને કૌમાર્ય થાય, દરેક સંગમમાં મારું કૌમાર્ય રહે.
1.213.25
पतिशुश्रूषया चैव सिद्धिः प्राप्ता मया पुरा ।
भोगेच्छा च मया प्राप्ता स च भोगश्च मे भवेत् ॥ १.२१३.२५ ॥
પતિની સેવાથી જ મેં પૂર્વે સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી છે; ભોગની ઇચ્છા પણ મેં મેળવી છે; તે ભોગ પણ મને થાઓ.
1.213.26
रतिश्च भद्रे सिद्धिश्च न भजेते परस्परम् ।
भोगानाप्स्यसि सिद्धिं च योगेन च महत्त्वताम् ॥ १.२१३.२६ ॥
હે ભદ્રે, રતિ અને સિદ્ધિ પરસ્પર સાથે રહેતાં નથી; તું ભોગ પ્રાપ્ત કરીશ, અને યોગ દ્વારા મહત્તા સાથે સિદ્ધિ પણ પામીશ.
1.213.27
अन्यदेहान्तरे चैव रूपभाग्यगुणान्विता ।
पञ्चभिः प्राप्य कौमारं महाभागा भविष्यसि ॥ १.२१३.२७ ॥
બીજા દેહમાં પણ તું રૂપ, સૌભાગ્ય અને ગુણોથી યુક્ત થઈશ; પાંચ દ્વારા કૌમાર્ય પામીને તું મહાભાગા બનીશ.
1.213.28
गच्छ गङ्गाजलस्था च नरं पश्यसि यं शुभे ।
तमानय ममाभ्याशं सुरराजं शुचिस्मिते ॥ १.२१३.२८ ॥
હે શુભે, જા; ગંગાજળમાં ઊભેલા જે પુરુષને તું જુએ, હે શુચિસ્મિતે, તે સુરરાજને મારી પાસે લાવ.
1.213.29
इत्युक्ता विश्वरूपेण रुद्रं कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
जगाम गङ्गामुद्दिश्य पुण्यां त्रिपथगां नदीम् ॥ १.२१३.२९ ॥
વિશ્વરૂપે આમ કહ્યા પછી તે રુદ્રની પ્રદક્ષિણા કરીને પવિત્ર ત્રિપથગા ગંગા નદી તરફ ચાલી ગઈ.