మహాభారతం · అధ్యాయం 1.214
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.214.1
पुरा वै नैमिशारण्ये देवाः सत्रमुपासते ।
तत्र वैवस्वतो राजञ्शामित्रमकरोत्तदा ॥ १.२१४.१ ॥
పూర్వం నైమిశారణ్యంలో దేవతలు సత్రయాగం చేస్తుండగా, ఓ రాజా, అప్పుడు అక్కడ వైవస్వతుడు (యముడు) శామిత్ర కార్యాన్ని నిర్వహించాడు.
1.214.2
ततो यमो दीक्षितस्तत्र राज-
न्नामारयत्कंचिदपि प्रजानाम्।
ततः प्रजास्ता बहुला बभूवुः ।
कालातिपातान्मरणप्रहीणाः ॥ १.२१४.२ ॥
అప్పుడు అక్కడ దీక్షితుడైన యముడు, ఓ రాజా, ప్రజలలో ఎవ్వరినీ చంపలేదు. అందువల్ల ఆ ప్రజలు అధికమయ్యారు, కాలం గడిచే కొద్దీ మరణం లేనివారయ్యారు.
1.214.3
सोमश्च शक्रो वरुणः कुबेरः ।
साध्या रुद्रा वसवोऽथाश्विनौ च।
प्रजापतिर्भुवनस्य प्रणेता ।
समाजग्मुस्तत्र देवास्तथाऽन्ये ॥ १.२१४.३ ॥
సోముడు, శక్రుడు (ఇంద్రుడు), వరుణుడు, కుబేరుడు, సాధ్యులు, రుద్రులు, వసువులు, ఇద్దరు అశ్వినులు, లోకాలకు నాయకుడైన ప్రజాపతి, ఇతర దేవతలు కూడా అక్కడ సమావేశమయ్యారు.
1.214.4
ततोऽब्रुवँल्लोकगुरुं समेता ।
भयात्तीव्रान्मानुषाणां विवृद्ध्या।
तस्माद्भयादुद्विजन्तः सुखेप्सवः ।
प्रयाम सर्वे शरणं भवन्तम् ॥ १.२१४.४ ॥
అప్పుడు సమావేశమైన దేవతలు లోకగురువుతో ఇలా అన్నారు: మానవుల విపరీత వృద్ధివల్ల కలిగిన తీవ్ర భయంతో, ఆ భయంతో కలవరపడి, సుఖాన్ని కోరుతూ, మేమంతా మీ శరణు పొందుతున్నాము.
1.214.5
किं वो भयं मानुषेभ्यो यूयं सर्वे यदाऽमराः ।
मा वो मर्त्यसकाशाद्वै भयं भवितुमर्हति ॥ १.२१४.५ ॥
మీరంతా అమరులైనప్పుడు మనుషుల వల్ల మీకు భయం ఏమిటి? మర్త్యుల సమీపం నుండి మీకు భయం కలగడం తగదు.
1.214.6
मर्त्या अमर्त्याः संवृत्ता न विशेषोऽस्ति कश्चन ।
अविशेषादुद्विजन्तो विशेषार्थमिहागताः ॥ १.२१४.६ ॥
మర్త్యులు, అమర్త్యులు ఇప్పుడు ఒకేలా అయిపోయారు; ఎలాంటి భేదమూ లేదు. ఈ భేదం లేకపోవడంతో కలవరపడి, భేదాన్ని కోరి మేము ఇక్కడకు వచ్చాము.
1.214.7
वैवस्वतो व्यापृतः सत्रहेतो-
स्तेन त्विमे न म्रियन्ते मनुष्याः।
तस्मिन्नेकाग्रे कृतसर्वकार्ये ।
तत एषां भवितैवान्तकालः ॥ १.२१४.७ ॥
వైవస్వతుడు సత్రయాగం కోసం వ్యాపృతుడై ఉన్నాడు కాబట్టి ఈ మనుష్యులు మరణించడం లేదు. అతడు ఏకాగ్రంగా అన్ని కార్యాలు పూర్తిచేసినప్పుడు వీరికి అంతకాలం తప్పక వస్తుంది.
1.214.8
वैवस्वतस्यैव तनुर्विभक्ता ।
वीर्येण युष्माकमुत प्रवृद्धा।
सैषामन्तो भविता ह्यन्तकाले ।
न तत्र वीर्यं भविता नरेषु ॥ १.२१४.८ ॥
వైవస్వతుని శరీరమే విభజించబడింది; మీ పరాక్రమంతో అది వృద్ధి చెందింది. అంతకాలంలో అదే వీరికి అంతమవుతుంది; ఆ సమయంలో మనుష్యులలో శౌర్యం ఉండదు.
1.214.9
ततस्तु ते पूर्वजदेववाक्यं ।
श्रुत्वा जग्मुर्यत्र देवा यजन्ते।
समासीनास्ते समेता महाबला ।
भागीरथ्यां ददृशुः पुण्डरीकम् ॥ १.२१४.९ ॥
అప్పుడు వారు పూర్వజులైన దేవతల మాటలు విని, దేవతలు యజ్ఞం చేసే చోటికి వెళ్లారు. అక్కడ సమావేశమై కూర్చున్న ఆ మహాబలులు భాగీరథిలో ఒక తెల్ల కమలాన్ని చూశారు.
1.214.10
दृष्ट्वा च तद्विस्मितास्ते बभूवु-
स्तेषामिन्द्रस्तत्र शूरो जगाम।
सोऽपश्यद्योषामथ पावकप्रभां ।
यत्र देवी गङ्गा सततं प्रसूता ॥ १.२१४.१० ॥
దానిని చూసి వారు విస్మయం చెందారు. వారిలో శూరుడైన ఇంద్రుడు అక్కడికి వెళ్లాడు; అగ్ని వంటి కాంతి గల ఒక స్త్రీని చూశాడు — దేవి గంగ నిరంతరం ప్రసవించిన చోట.
1.214.11
सा तत्र योषा रुदती जलार्थिनी ।
गङ्गां देवीं व्यवगाह्य व्यतिष्ठत्।
तस्याश्रुबिन्दुः पतितो जले य-
स्तत्पद्ममासीदथ तत्र काञ्चनम् ॥ १.२१४.११ ॥
ఆమె అక్కడ ఏడుస్తూ, నీటి కోసం వచ్చినదై, దేవి గంగలో మునిగి నిలబడింది. ఆమె కన్నీటి బొట్టు నీటిలో పడింది; అదే అక్కడ బంగారు కమలమైంది.
1.214.12
तदद्भुतं प्रेक्ष्य वज्री तदानी-
मपृच्छत्तां योषितमन्तिकाद्वै।
का त्वं भद्रे रोदिषि कस्य हेतो-
र्वाक्यं तथ्यं कामयेऽहं ब्रवीहि ॥ १.२१४.१२ ॥
ఆ అద్భుతాన్ని చూసి వజ్రధారి (ఇంద్రుడు) అప్పుడు దగ్గరగా ఆ స్త్రీని అడిగాడు: ఓ భద్రే, నీవు ఎవరు, ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు? నిజమైన మాట వినాలని కోరుతున్నాను, చెప్పు.
1.214.13
त्वं वेत्स्यसे मामिह याऽस्मि शक्र ।
यदर्थं चाहं रोदिमि मन्दभाग्या।
आगच्छ राजन्पुरतो गमिष्ये ।
द्रष्टाऽसि तद्रोदिमि यत्कृतेऽहम् ॥ १.२१४.१३ ॥
ఓ శక్రా, నేను ఎవరో నీవు ఇక్కడ తెలుసుకుంటావు. దురదృష్టవతిని నేను దేనికోసం ఏడుస్తున్నానో, రా రాజా, నేను ముందుకు నడుస్తాను. నేను ఎవరికోసం ఏడుస్తున్నానో అది నీవు చూస్తావు.
1.214.14
तां गच्छन्तीमन्वगच्छत्तदानीं ।
सोऽपश्यदारात्तरुणं दर्शनीयम्।
सिद्धासनस्थं युवतीसहायं ।
क्रीडन्तमक्षैर्गिरिराजमूर्ध्नि ॥ १.२१४.१४ ॥
వెళ్తున్న ఆమెను అప్పుడతడు వెంబడించాడు. దూరం నుండి అతడు ఒక అందమైన యువకుడిని చూశాడు. సిద్ధాసనంలో కూర్చుని, ఒక యువతితో కలిసి, పర్వతరాజు శిఖరంపై పాచికలతో ఆడుతున్నాడు.
1.214.15
तमब्रवीद्देवराजो ममेदं ।
त्वं विद्धि विद्वन्भुवनं वशे स्थितम्।
ईशोऽहस्मीति समन्युरब्रवी-
द्दृष्ट्वा तमक्षैः सुभृशं प्रमत्तम् ॥ १.२१४.१५ ॥
దేవరాజు అతడితో అన్నాడు: ఓ విద్వాంసుడా, ఈ భువనం నా వశంలో నిలిచి ఉందని తెలుసుకో. నేను ఈశుడను. పాచికలతో బాగా అజాగ్రత్తగా ఉన్న అతడిని చూసి కోపంతో అన్నాడు.
1.214.16
क्रुद्धं च शक्रं प्रसमीक्ष्य देवो ।
जहाय शक्रं च शैरुदैक्षत।
संस्तम्भितोऽभूदथ देवराज-
स्तेनेक्षितः स्थाणुरिवावतस्थे ॥ १.२१४.१६ ॥
కోపించిన ఇంద్రుడిని పరిశీలించి దేవుడు ఇంద్రుడిని విడిచిపెట్టి తన వైపు చూశాడు. అప్పుడు దేవరాజు స్తంభించిపోయాడు; ఆయనచేత చూడబడి అతడు స్తంభంలా నిలిచిపోయాడు.
1.214.17
यदा तु पर्याप्तमिहास्य क्रीडया ।
तदा देवीं रुदतीं तामुवाच।
आनीयतामेष यतोऽहमारा-
न्नैनं दर्पः पुनरप्याविशेत ॥ १.२१४.१७ ॥
ఇక్కడ ఆయన ఆట చాలినంతగా అయ్యాక, ఏడుస్తున్న దేవితో ఆయన అన్నాడు: 'ఇతడిని తీసుకురా; నేను దూరం నుండే ఉన్నాను, ఇతనిలో మళ్లీ గర్వం ప్రవేశించకుండా.'
1.214.18
ततः शक्रः स्पृष्टमात्रस्तया तु ।
स्रस्तैरङ्गैः पतितोऽभूद्धरण्याम्।
तमब्रवीद्भगवानुग्रतेजा ।
मैवं पुनः शक्र कृथाः कथंचित् ॥ १.२१४.१८ ॥
అప్పుడు ఇంద్రుడు ఆమె తాకగానే అవయవాలు సడలి భూమిపై పడిపోయాడు. అప్పుడు ఉగ్రతేజస్సు కలిగిన భగవానుడు ఆయనతో అన్నాడు: 'ఇంద్రా, ఇక ఎప్పుడూ ఈ విధంగా ఏ విధంగానూ చేయకు.'
1.214.19
निवर्तयैनं च महाद्रिराजं ।
बलं च वीर्यं च तवाप्रमेयम्।
छिद्रस्य चैवाविश मध्यमस्य ।
यत्रासते त्वद्विधाः सूर्यभासः ॥ १.२१४.१९ ॥
ఇతడిని, మహాపర్వతరాజాన్ని తిరిగి మళ్లించు; నీ అపరిమిత బలాన్ని, పరాక్రమాన్ని కూడా. మధ్యలో ఉన్న చీలికలోకి ప్రవేశించు, అక్కడ నీలాంటి సూర్యతేజస్సు గలవారు ఉంటారు.
1.214.20
स तद्विवृत्य विवरं महागिरे-
स्तुल्यद्युतींश्चतुरोऽन्यान्ददर्श।
स तानभिप्रेक्ष्य बभूव दुःखितः ।
कच्चिन्नाहं भविता वै यथेमे ॥ १.२१४.२० ॥
ఆయన ఆ మహాపర్వతం యొక్క చీలికను తెరచి, అక్కడ సమాన తేజస్సు గల మరో నలుగురిని చూశాడు. వారిని చూసి ఆయన దుఃఖించాడు; నేను కూడా వీరిలా అవుతానా అని.
1.214.21
ततो देवो गिरिशो वज्रपाणिं ।
विवृत्य नेत्रे कुपितोऽभ्युवाच।
दरीमेतां प्रविश त्वं शतक्रतो ।
यन्मां बाल्यादवमंस्थाः पुरस्तात् ॥ १.२१४.२१ ॥
అప్పుడు దేవుడు గిరీశుడు వజ్రపాణిని చూసి కోపంతో కళ్ళు తెరిచి ఇలా అన్నాడు: ఓ శతక్రతూ, నువ్వు ఈ గుహలో ప్రవేశించు, ఎందుకంటే పూర్వం బాల్యవశంతో నన్ను అవమానించావు.
1.214.22
उक्तस्त्वेवं विभुना देवराजः ।
प्रावेपताऽऽर्तो भृशमेवाभिषङ्गात्।
स्रस्तैरङ्गैरनिलेनेव नुन्न-
मश्वत्थपत्रं गिरिराजमूर्ध्नि ॥ १.२१४.२२ ॥
ఆ విభువు ఇలా పలకగా దేవరాజు తీవ్రంగా భయంతో వణికాడు; అతని అవయవాలు శిథిలమయ్యాయి, పర్వతరాజు శిఖరంపై గాలికి కదులుతున్న అశ్వత్థ ఆకులా.
1.214.23
स प्राञ्जलिर्वै वृषवाहनेन ।
प्रवेपमानः सहसैवमुक्तः।
उवाच देवं बहुरूपमुग्र-
मद्याशेषस्य भुवनस्य त्वं भवाद्यः ॥ १.२१४.२३ ॥
వృషవాహనుడు అకస్మాత్తుగా ఇలా అనగానే అతడు చేతులు జోడించి వణుకుతూ బహురూపుడూ ఉగ్రుడూ అయిన దేవునితో ఇలా అన్నాడు: ఈ రోజు సమస్త లోకాలకు భవుడు మొదలైనవాడివి నీవే.
1.214.24
तमब्रवीदुग्रवर्चाः प्रहस्य ।
नैवंशीलाः शेषमिहाप्नुवन्ति।
एतेऽप्येवं भवितारः पुरस्ता-
त्तस्मादेतां दरीमाविश्य शेष्य ॥ १.२१४.२४ ॥
ఉగ్ర తేజుడైనవాడు నవ్వుతూ అతనితో ఇలా అన్నాడు: ఇలాంటి స్వభావం కలవారు ఇక్కడ శేషాన్ని పొందరు; వీరు కూడా పూర్వం ఇలాగే ఉంటారు. అందువల్ల ఈ గుహలో ప్రవేశించి నువ్వు శేషంగా ఉండు.
1.214.25
एषा भार्या भविता वो न संशयो ।
योनिं सर्वे मानुषीमाविशध्वम्।
तत्र यूयं कर्म कृत्वाऽविषह्यं ।
बहूनन्यान्निधनं प्रापयित्वा ॥ १.२१४.२५ ॥
ఈమె మీకు భార్య అవుతుంది, సందేహం లేదు. మీరందరూ మానుష యోనిలో ప్రవేశించండి. అక్కడ మీరు భరించరాని కర్మలు చేసి, అనేకమందిని మరణానికి పంపి.
1.214.26
कर्तव्यमन्यद्विविधार्थयुक्तम् ॥ १.२१४.२६ ॥
వివిధ ప్రయోజనాలతో కూడిన మరొక కర్తవ్యం ఉంది.
1.214.27
गमिष्यामो मानुषं देवलोका-
द्दुराधरो विहितो यत्र मोक्षः।
देवास्त्वस्मानादधीरञ्जनन्यां ।
धर्मो वायुर्मघवानश्विनौ च ॥ १.२१४.२७ ॥
దేవలోకం నుండి మానవలోకానికి వెళ్దాం; కష్టమైనదైనా అక్కడ మోక్షం విధించబడింది. దేవతలు మమ్మల్ని తల్లుల గర్భాలలో ఉంచుదురు — ధర్ముడు, వాయువు, మఘవానుడు (ఇంద్రుడు) మరియు ఇద్దరు అశ్వినులు.
1.214.28
एतच्छ्रुत्वा वज्रपाणिर्वचस्तु ।
देवश्रेष्ठं पुनरेवेदमाह।
वीर्येणाहं पुरुषं कार्यहेतो-
र्दद्यामेषां पञ्चमं मत्प्रसूतम् ॥ १.२१४.२८ ॥
ఇది విని వజ్రపాణి (ఇంద్రుడు) దేవశ్రేష్ఠునితో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు — "నా పరాక్రమంతో, ఒక కార్యం కోసం, వీరిలో ఐదవవాడిగా నా నుండి జన్మించిన ఒక పురుషుడిని నేను ఇస్తాను."
1.214.29
विश्वभुग्भूतधामा च शिबिरिन्द्रः प्रतापवान् ।
शान्तिश्चतुर्थस्तेषां वै तेजस्वी पञ्चमः स्मृतः ॥ १.२१४.२९ ॥
విశ్వభుక్, భూతధామ, ప్రతాపవంతుడైన ఇంద్రుడు శిబి — వారిలో నాల్గవవాడు శాంతి; తేజస్వి ఐదవవాడుగా స్మరించబడ్డాడు.
1.214.30
तेषां कामं भगवानुग्रधन्वा ।
प्रादादिष्टं सन्निसर्गाद्यथोक्तम्।
तां चाप्येषां योषितं लोककान्तां ।
श्रियं भार्यां व्यदधान्मानुषेषु ॥ १.२१४.३० ॥
భగవానుడు ఉగ్రధన్వా (శివుడు) వారి కోరికను తీర్చాడు — చెప్పినట్లు సహజంగా. ఇంకా ఇక్కడి స్త్రీని — లోకానికి ప్రియమైన శ్రీని — మానవులలో భార్యగా నియమించాడు.
1.214.31
तैरेव सार्धं तु ततः स देवो ।
जगाम नारायणमप्रमेयम्।
अनन्तमव्यक्तमजं पुराणं ।
सनातनं विश्वमनन्तरूपम् ॥ १.२१४.३१ ॥
అప్పుడు వారితో కలిసి ఆ దేవుడు అప్రమేయుడైన నారాయణుని వద్దకు వెళ్లాడు — ఆయన అనంతుడు, అవ్యక్తుడు, అజుడు, పురాతనుడు, సనాతనుడు, విశ్వరూపుడు, అనంతరూపుడు.
1.214.32
शुक्लमेकमपरं चापि कृष्णम् ॥ १.२१४.३२ ॥
ఒకటి తెల్లనిది, మరొకటి నల్లనిది.
1.214.33
केशो योऽसौ वर्णतः कृष्ण उक्तः ॥ १.२१४.३३ ॥
కేశుడు అని పిలువబడేవాడు, వర్ణం వల్ల కృష్ణుడు అని చెప్పబడ్డాడు.
1.214.34
ये ते पूर्वं शक्ररूपा निबद्धा-
स्तस्यां दर्यां पर्वतस्योत्तरस्य।
इहैव ते पाण्डवा वीर्यवन्तः ।
शक्रस्यांशः पाण्डवः सव्यसाची ॥ १.२१४.३४ ॥
పూర్వం ఇంద్రరూపులై, ఉత్తర పర్వత గుహలో బంధించబడినవారు, ఆ పరాక్రమవంతులైన పాండవులు ఇక్కడే ఉన్నారు. ఇంద్రుని అంశ పాండవుడు సవ్యసాచి (అర్జునుడు).
1.214.35
एवमेते पाण्डवाः संबभूवु-
र्ये ते राजन्पूर्वमिन्द्रा बभूवुः।
लक्ष्मीश्चैषां पूर्वमेवोपदिष्टा ।
भार्या यैषा द्रौपदी दिव्यरूपा ॥ १.२१४.३५ ॥
ఈ విధంగా ఈ పాండవులు పుట్టారు, ఓ రాజా; పూర్వం ఇంద్రులుగా ఉన్నవారు. వారి లక్ష్మి ముందే చెప్పబడింది; దివ్యరూపురాలైన ఈ ద్రౌపదియే వారి భార్య.
1.214.36
कथं हि स्त्री कर्मणा ते महीतला-
त्समुत्तिष्ठेदन्यतो दैवयोगात्।
यस्या रूपं सोमसूर्यप्रकाशं ।
गन्धश्चास्याः कोशमात्रात्प्रवाति ॥ १.२१४.३६ ॥
నీ కర్మ వల్ల భూతలం నుండైనా, దైవయోగం వల్ల మరెక్కడి నుండైనా ఈ స్త్రీ ఎలా పుట్టగలదు? చంద్రసూర్యుల వలె ప్రకాశించే రూపం కలది, కమల కోశం నుండే సుగంధం వ్యాపిస్తోంది.
1.214.37
इदं चान्यत्प्रीतिपूर्वं नरेन्द्र ।
ददानि ते वरमत्यद्भुतं च।
दिव्यं चक्षुः पश्य कुन्तीसुतांस्त्वं ।
पुण्यैर्दिव्यैः पूर्वदेहैरुपेतान् ॥ १.२१४.३७ ॥
ఇదిగో మరొక వరం, ఓ నరేంద్రా, ప్రేమతో ఇస్తున్నాను, అత్యద్భుతమైనది. దివ్యనేత్రంతో కుంతీ పుత్రులను చూడు; వారు పుణ్యమైన దివ్య పూర్వదేహాలతో కూడినవారు.
1.214.38
ततो व्यासः परमोदारकर्मा ।
शुचिर्विप्रस्तपसा तस्य राज्ञः।
चक्षुर्दिव्यं प्रददौ तांश्च सर्वान् ।
राजाऽपश्यत्पूर्वदेहैर्यथावत् ॥ १.२१४.३८ ॥
అప్పుడు అత్యంత ఉదారకర్మలు చేసిన పవిత్ర బ్రాహ్మణుడు వ్యాసుడు ఆ రాజు తపస్సు వల్ల అతనికి దివ్య దృష్టిని ఇచ్చాడు. రాజు వారందరినీ వారి పూర్వ దేహాలలో యథావత్తుగా చూశాడు.
1.214.39
ततो दिव्यान्हेमकिरीटमालिनः ।
शक्रप्रख्यान्पावकादित्यवर्णान्।
बद्धापीडांश्चारुरूपांश्च यूनो ।
व्यूढोरस्कांस्तालमात्रान्ददर्श ॥ १.२१४.३९ ॥
అప్పుడు బంగారు కిరీటాలు, మాలలు ధరించిన, ఇంద్రునితో సమానమైన, అగ్ని మరియు సూర్యుని కాంతి గల, కట్టిన తలపాగా ధరించిన, అందమైన రూపం గల, విశాల వక్షస్థలం గల, తాటిచెట్టంత ఎత్తైన దివ్య యువకులను అతడు చూశాడు.
1.214.40
दिव्यैर्वस्त्रैरजोभिः सुगन्धै-
र्माल्यैश्चाग्र्यैः शोभमानानतीव।
साक्षात्त्र्यक्षान्वा वसूंश्चापि रुद्रा-
नादित्यान्वा सर्वगुणोपपन्नान् ॥ १.२१४.४० ॥
దివ్య వస్త్రాలతో, వాడని సువాసన మాలలతో అత్యంత ప్రకాశిస్తున్నవారు; సాక్షాత్తు త్ర్యంబకుడు, వసువులు, రుద్రులు లేదా ఆదిత్యులు వలె, సర్వ గుణాలతో కూడినవారు.
1.214.41
तान्पूर्वेन्द्रानभिवीक्ष्याभिरूपा-
त्र्शक्रात्मजं चेन्द्ररूपं निशम्य।
प्रीतो राजा द्रुपदो विस्मितश्च ।
दिव्यां मायां तामवेक्ष्याप्रमेयाम् ॥ १.२१४.४१ ॥
ఆ పూర్వ ఇంద్రులను, అందమైన ఇంద్రపుత్రుని, ఇంద్ర రూపంలో ఉన్నవారిని చూసి రాజు ద్రుపదుడు సంతోషించి, ఆ అప్రమేయమైన దివ్య మాయను చూసి విస్మయం చెందాడు.
1.214.42
तां चैवाग्र्यां स्त्रियमतिरूपयुक्तां ।
दिव्यां साक्षात्सोमवह्निप्रकाशाम्।
योग्यां तेषां रूपतेजोयशोभिः ।
पत्नी मत्वा हृष्टवान्पार्थिवेन्द्रः ॥ १.२१४.४२ ॥
అత్యంత శ్రేష్ఠమైన, అతి రూపవతియైన, దివ్యమైన, సాక్షాత్తు సోముడు మరియు అగ్నిలా ప్రకాశించే ఆ స్త్రీని, రూపం, తేజస్సు, కీర్తులలో వారికి తగినదిగా భావించి, రాజాధిరాజు సంతోషించాడు.
1.214.43
स तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यरूपं ।
जग्राह पादौ सत्यवत्याः सुतस्य।
नैतच्चित्रं परमर्षे त्वयीति ।
प्रसन्नचेताः स उवाच चैनम् ॥ १.२१४.४३ ॥
ఆ మహా ఆశ్చర్యరూపాన్ని చూసి అతడు సత్యవతి కుమారుని పాదాలు పట్టుకున్నాడు; 'పరమర్షీ, మీలో ఇది ఆశ్చర్యం కాదు' అని ప్రసన్న చిత్తంతో అతనితో అన్నాడు.
1.214.44
इदं चापि पुरावृत्तं तन्निबोध च भूमिम ।
कीर्त्यमानं नृपर्षीणां पूर्वेषां दारकर्मणि ॥ १.२१४.४४ ॥
ఓ భూపతీ, పూర్వ రాజర్షుల వివాహకార్యం గురించి చెప్పబడే ఈ పురాతన వృత్తాంతాన్ని కూడా విను.
1.214.45
नितन्तुर्नाम राजर्षिर्बभूव भुवि विश्रुतः ।
तस्य पुत्रा महेष्वासा बभूवुः पञ्च भूमिताः ॥ १.२१४.४५ ॥
నితంతువు అనే పేరుగల రాజర్షి భూమిపై ప్రసిద్ధుడై ఉండెను. అతనికి ఐదుగురు మహా ధనుర్ధరులైన కుమారులు కలిగారు.
1.214.46
साल्वेयः शूरसेनश्च श्रुतसेनश्च वीर्यवान् ।
तिन्दुसारोऽतिसारश्च क्षत्रियाः क्रतुयाजिनः ॥ १.२१४.४६ ॥
సాల్వేయుడు, శూరసేనుడు, పరాక్రమవంతుడైన శ్రుతసేనుడు, తిందుసారుడు, అతిసారుడు — వీరు క్షత్రియులు, యజ్ఞం చేసేవారు.
1.214.47
नातिचक्रमुरन्योन्यमन्योन्यस्य प्रियंवदाः ।
अनीर्ष्यवो धर्मविदः सौम्याश्चैव प्रियकराः ॥ १.२१४.४७ ॥
వారు ఒకరినొకరు అతిక్రమించలేదు; ఒకరితో ఒకరు ప్రియంగా మాట్లాడారు; అసూయలేనివారు, ధర్మజ్ఞులు, సౌమ్యులు, నిజంగా ప్రియం చేసేవారు.
1.214.48
एतान्नैतन्तवान्पञ्च शिबिपुत्री स्वयंवरे ।
अवाप स्वपतीन्वीरान्भौमाश्वी मनुजाधिपान् ॥ १.२१४.४८ ॥
శిబి కుమార్తె స్వయంవరంలో ఈ ఐదుగురు నైతంతవ వీరులను, మానవాధిపతులను, తన భర్తలుగా పొందింది.
1.214.49
वीणेव मधुरारावा गान्धर्वस्वरमूर्च्छिता ।
उत्तमा सर्वनारीणां भौमाश्वी ह्यभवत्तदा ॥ १.२१४.४९ ॥
వీణలాగా మధురమైన స్వరం కలిగి, గాంధర్వ స్వరాలతో నిండిన ఆమె, అప్పుడు స్త్రీలందరిలో ఉత్తమురాలైంది — భౌమాశ్వి.
1.214.50
यस्या नैतन्तवाः पञ्च पतयः क्षत्रियर्षभाः ।
बभूवुः पृथिवीपालाः सर्वैः समुदिता गुणैः ॥ १.२१४.५० ॥
ఆమెకు ఐదుగురు భర్తలు ఉన్నారు — నైతంతవులు, క్షత్రియులలో వృషభులు, భూమిని రక్షించువారు, అన్ని గుణాలతో కూడినవారు.
1.214.51
तेषामेकाभवद्भार्या राज्ञामौशीनरी शुभा ।
भौमाश्वी नाम भद्रं ते तथारूपगुणान्विता ॥ १.२१४.५१ ॥
ఆ రాజులకు ఒకే భార్య ఉంది — ఉశీనర వంశపు శుభవతి, భౌమాశ్వి అనే పేరుగలది, నీకు శుభం కలుగుగాక, ఇటువంటి గుణాలతో కూడినది.
1.214.52
पञ्चभ्यः पञ्चधा पञ्च दायादान्सा व्यजायत ।
तेभ्यो नैतन्तवेभ्यस्तु राजशार्दूल वै तदा ॥ १.२१४.५२ ॥
ఆమె ఆ ఐదుగురి ద్వారా ఐదు విధాలుగా ఐదుగురు వారసులను కన్నది — ఓ రాజశార్దూలా, ఆ నైతంతవులకు, అప్పుడు.
1.214.53
पृथगाख्याऽभवत्तेषां भ्रातॄणां पञ्चधा भुवि ।
यथावत्कीर्त्यमानांस्ताञ्छृणु मे राजसत्तम ॥ १.२१४.५३ ॥
ఆ సోదరులకు భూమిపై ఐదు విధాలుగా వేర్వేరు పేర్లు కలిగాయి — వారిని యథావిధిగా కీర్తిస్తుండగా నా నుండి వినుము, ఓ రాజసత్తమా.
1.214.54
साल्वेयाः शूरसेनाश्च श्रुतसेनाश्च पार्थिवाः ।
तिन्दुसारातिसाराश्च वंशा एषां नृपोत्तम ॥ १.२१४.५४ ॥
శాల్వేయులు, శూరసేనులు, శ్రుతసేనులు, పార్థివులు, తిందుసారులు, అతిసారులు — ఓ రాజశ్రేష్ఠా, ఇవి వారి వంశాలు.
1.214.55
एवमेकाऽभवद्भार्या भौमाश्वी भुवि विश्रुता ।
तथैव द्रुपदैषा ते सुता वै देवरूपिणी।
पञ्चानां विहिता पत्नी कृष्णा पार्षत्यनिन्दिता ॥ १.२१४.५५ ॥
ఈ విధంగా భూమిపై ప్రసిద్ధురాలైన భౌమాశ్వి ఒకే భార్య అయింది. అలాగే ద్రుపదుని ఈ దేవరూపిణి కుమార్తె, నీ పుత్రి — ఐదుగురికి భార్యగా నియమించబడిన కృష్ణ, పార్షతి, నిర్దోషురాలు.
1.214.56
आसीत्तपोवंने काचिदृषेः कन्या महात्मनः ।
नाध्यगच्छत्पतिं सा तु कन्या रूपवती सती ॥ १.२१४.५६ ॥
తపోవనంలో ఒక మహాత్ముడైన ఋషి కుమార్తె ఉండేది. రూపవతి, సతి అయిన ఆ కన్య భర్తను పొందలేకపోయింది.
1.214.57
तोषयामास तपसा सा किलोग्रेण शङ्करम् ।
तामुवाचेश्वरः प्रीतो वृणु काममिति स्वयम् ॥ १.२१४.५७ ॥
ఆమె ఘోర తపస్సుతో శంకరుని ప్రసన్నం చేసుకుంది. ప్రీతుడైన ఈశ్వరుడు ఆమెతో స్వయంగా, 'నీ కోరికను వరంగా కోరుకో' అన్నాడు.
1.214.58
सैवमुक्ताऽब्रवीत्कन्या देवं वरदमीश्वरम् ।
पतिं सर्वगुणोपेतमिच्छामीति पुनःपुनः ॥ १.२१४.५८ ॥
అలా చెప్పబడిన ఆ కన్య వరదాత అయిన దేవుడైన ఈశ్వరునితో పదే పదే ఇలా అంది: 'సర్వగుణసంపన్నుడైన పతిని కోరుతున్నాను.'
1.214.59
ददौ तस्यै स देवेशस्तं वरं प्रीतमानसः ।
पञ्च ते पतयो भद्रे भविष्यन्तीति शङ्करः ॥ १.२१४.५९ ॥
ప్రీతమనస్కుడైన దేవదేవుడు శంకరుడు ఆమెకు ఆ వరాన్ని ఇచ్చాడు: 'ఓ భద్రే, నీకు ఐదుగురు పతులు ఉంటారు.'
1.214.60
सा प्रसादयती देवमिदं भूयोऽभ्यभाषत ।
एकं पतिं गुणोपेतं त्वत्तोऽर्हामीति शङ्कर ॥ १.२१४.६० ॥
ఆమె దేవుడిని ప్రసన్నం చేసుకుంటూ మళ్ళీ ఇలా అన్నది: ఓ శంకరా, గుణాలతో కూడిన ఒకే భర్తను నేను మీ నుండి పొందడానికి అర్హురాలిని.
1.214.61
तां देवदेवः प्रीतात्मा पुनः प्राह शुभं वचः ।
पञ्चकृत्वस्त्वयोक्तोऽहं पतिं देहीति वै पुनः ॥ १.२१४.६१ ॥
దేవదేవుడు ప్రసన్న హృదయంతో ఆమెతో మళ్ళీ శుభవచనాలు పలికాడు: నీవు నాతో ఐదుసార్లు 'భర్తను ఇవ్వు' అని అన్నావు.
1.214.62
तत्तथा भविता भद्रे वचस्तद्भद्रमस्तु ते ।
देहमन्यं गतायास्ते सर्वमेतद्भविष्यति ॥ १.२१४.६२ ॥
ఓ శుభవతీ, ఆ వచనం అలాగే జరుగుతుంది; నీకు శుభం కలుగుగాక. నీవు మరో దేహాన్ని పొందినప్పుడు ఇదంతా జరుగుతుంది.
1.214.63
द्रुपदैषा हि सा जज्ञे सुता वै देवरूपिणी ।
पञ्चानां विहिता पत्नी कृष्णा पार्षत्यनिन्दिता ॥ १.२१४.६३ ॥
ద్రుపదుని ఈ కుమార్తె నిజంగా దైవరూపిణిగా జన్మించింది. ఐదుగురి భార్యగా నియమించబడిన ఆ కృష్ణ, పార్షతి, నిందారహితురాలు.
1.214.64
सैव नालायनी भूत्वा रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
मौद्गल्यं पतिमास्थाय शिवाद्वरमभीप्सती ॥ १.२१४.६४ ॥
ఆమెయే నాలాయనిగా అయి, భూమిపై సౌందర్యంలో సాటిలేనిదిగా, మౌద్గల్యుడిని భర్తగా పొంది శివుని నుండి వరాన్ని కోరింది.
1.214.65
एतद्देवरहस्यं ते श्रावितं राजसत्तम ।
नाख्यातव्यं कस्यचिद्वै देवगुह्यमिदं यतः ॥ १.२१४.६५ ॥
ఓ రాజశ్రేష్ఠా, ఈ దైవ రహస్యాన్ని నీకు వినిపించాను. ఇది దైవ గోప్యం కాబట్టి ఎవరితోనూ చెప్పకూడదు.
1.214.66
स्वर्गश्रीः पाण्डवार्थं तु समुत्पन्ना महामखे ।
सेह तप्त्वा तपो घोरं दुहितृत्वं तवागता ॥ १.२१४.६६ ॥
స్వర్గశ్రీ పాండవుల కొరకే ఆ మహాయజ్ఞంలో జన్మించింది. ఆమె ఇక్కడ ఘోర తపస్సు చేసి నీ కుమార్తెగా వచ్చింది.
1.214.67
सैषा देवी रुचिरा देवजुष्टा ।
पञ्चानामेका स्वकृतेनेह कर्मणा।
सृष्टा स्वयं देवपत्नी स्वयंभुवा ।
श्रुत्वा राजन्द्रुपदेष्टं कुरुष्व ॥ १.२१४.६७ ॥
దేవతలచే ప్రియమైన ఆ సుందరమైన దేవి, తన స్వకర్మ వల్ల ఇక్కడ ఐదుగురిలో ఒకరైంది. స్వయంభువు ఆమెను దేవపత్నిగా స్వయంగా సృష్టించాడు. రాజా, ద్రుపదుని కోరికను విని అలాగే చేయి.