Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 1.216

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

1.216.1

पाण्डवैः सह संयोगं गतस्य द्रुपदस्य ह ।
न बभूव भयं किंचिद्देवेभ्योऽपि कथंचन ॥ १.२१६.१ ॥

पाण्डवों के साथ सम्बन्ध हो जाने के बाद द्रुपद को देवताओं से भी किसी प्रकार का भय नहीं रहा।

1.216.2

कुन्तीमासाद्य ता नार्यो द्रुपदस्य महात्मनः ।
नाम संकीर्तयन्त्योऽस्या जग्मुः पादौ स्वमूर्धभिः ॥ १.२१६.२ ॥

महात्मा द्रुपद की उन स्त्रियों ने कुन्ती के पास पहुँचकर अपना नाम उच्चारित करते हुए अपने मस्तक से उनके चरणों का स्पर्श किया।

1.216.3

कृष्णा च क्षौमसंवीता कृतकौतुकमङ्गला ।
कृताभिवादना श्वश्र्वास्तस्थौ प्रह्वा कृताञ्जलिः ॥ १.२१६.३ ॥

रेशमी वस्त्र पहने, मंगल-कौतुक सम्पन्न कर चुकी कृष्णा ने सास को प्रणाम करके, विनम्र होकर, हाथ जोड़े हुए खड़ी हो गई।

1.216.4

रूपलक्षणसंपन्नां शीलाचारसमन्विताम् ।
द्रौपदीमवदत्प्रेम्णा पृथाशीर्वचनं स्नुषाम् ॥ १.२१६.४ ॥

रूप और शुभ लक्षणों से सम्पन्न, शील और आचार से युक्त द्रौपदी से पृथा (कुन्ती) ने स्नेहपूर्वक आशीर्वचन कहे।

1.216.5

यथेन्द्राणी हरिहये स्वाहा चैव विभावसौ ।
रोहिणी च यथा सोमे दमयन्ती यथा नले ॥ १.२१६.५ ॥

जैसे इन्द्राणी हरिहय (इन्द्र) के प्रति, और स्वाहा विभावसु (अग्नि) के प्रति, जैसे रोहिणी सोम के प्रति, और जैसे दमयन्ती नल के प्रति।

1.216.6

यथा वैश्रवणे भद्रा वसिष्ठे चाप्यरुन्धती ।
यथा नारायणे लक्ष्मीस्तथा त्वं भव भर्तृषु ॥ १.२१६.६ ॥

जैसे भद्रा वैश्रवण (कुबेर) के प्रति, और अरुन्धती वसिष्ठ के प्रति, जैसे लक्ष्मी नारायण के प्रति; वैसे ही तुम अपने पतियों के प्रति होओ।

1.216.7

जीवसूर्वीरसूर्भद्रे बहुसौख्यसमन्विता ।
सुभगा भोगसंपन्ना यज्ञपत्नी पतिव्रता ॥ १.२१६.७ ॥

हे कल्याणी, तुम जीवित पुत्रों और वीर पुत्रों को जन्म देने वाली बनो, बहुत सुख से युक्त, सौभाग्यशाली, भोगों से संपन्न, यज्ञ करने वाले की पत्नी और पतिव्रता बनो।

1.216.8

अतिथीनागतान्साधून्वृद्दान्बालांस्तथा गुरून् ।
पूजयन्त्या यथान्यायं शश्वद्गच्छन्तु ते समाः ॥ १.२१६.८ ॥

अतिथियों, आए हुए साधुओं, वृद्धों, बालकों तथा गुरुजनों का यथाविधि सम्मान करते हुए तुम्हारे वर्ष सदा बीतें।

1.216.9

कुरुजाङ्गलमुख्येषु राष्ट्रेषु नगरेषु च ।
अनु त्वमभिषिच्यस्व नृपतिं धर्मवत्सला ॥ १.२१६.९ ॥

हे धर्मप्रिय, कुरु और जांगल जैसे प्रमुख राष्ट्रों तथा नगरों में तुम अपने पति को राजा के रूप में अभिषिक्त कराओ।

1.216.10

पतिभिर्निर्जितामुर्वीं विक्रमेण महाबलैः ।
कुरु ब्राह्मणसात्सर्वामश्वमेधे महाक्रतौ ॥ १.२१६.१० ॥

महाबली पतियों द्वारा पराक्रम से जीती गई सारी पृथ्वी को महान अश्वमेध यज्ञ में ब्राह्मणों को दे दो।

1.216.11

पृथिव्यां यानि रत्नानि गुणवन्ति गुणान्विते ।
तान्याप्नुहि त्वं कल्याणि सुखिनी शरदां शतं ॥ १.२१६.११ ॥

हे गुणवती कल्याणी, पृथ्वी पर जो गुणवान रत्न हैं, उन्हें तुम प्राप्त करो और सौ शरद ऋतुओं तक सुखी रहो।

1.216.12

यथा च त्वाऽभिनन्दामि वध्वद्य क्षौमसंवृताम् ।
तथा भूयोऽभिनन्दिष्ये जातपुत्रां गुणान्वितां ॥ १.२१६.१२ ॥

जैसे आज मैं लिनन वस्त्र पहने हुए नववधू तुम्हारा अभिनंदन करता हूँ, वैसे ही पुत्र उत्पन्न करने वाली, गुणवती तुम्हारा फिर अभिनंदन करूँगा।

1.216.13

ततस्तु कृतदारेभ्यः पाण्डुभ्यः प्राहिणोद्धरिः ।
वैदूर्यमणिचित्राणि हैमान्याभरणानि च ॥ १.२१६.१३ ॥

तब हरि ने विवाह कर चुके पाण्डवों के पास वैदूर्य मणियों से जड़े हुए और सोने के बने आभूषण भेजे।

1.216.14

वासांसि च महार्हाणि नानादेश्यानि माधवः ।
कम्बलाजिनरत्नानि स्पर्शवन्ति शुभानि च ॥ १.२१६.१४ ॥

माधव ने विभिन्न देशों के बहुमूल्य वस्त्र, कम्बल, मृगचर्म और रत्न भेजे, जो कोमल और सुन्दर थे।

1.216.15

शयनासनयानानि विविधानि महान्ति च ।
वैदूर्यवज्रचित्राणि शतशो भाजनानि च ॥ १.२१६.१५ ॥

शय्या, आसन और विभिन्न बड़े वाहन, तथा वैदूर्य और हीरों से चित्रित सैकड़ों पात्र भी।

1.216.16

रूपयौवनदाक्षिण्यैरुपेताश्च स्वलङ्कृताः ।
प्रेष्याः संप्रददौ कृष्णो नानादेश्याः स्वलङ्कृताः ॥ १.२१६.१६ ॥

कृष्ण ने सौन्दर्य, यौवन और सुशीलता से युक्त, सुन्दर अलंकारों से सजी हुई विभिन्न देशों की दासियाँ भी दीं।

1.216.17

गजान्विनीतान्भद्रांश्च सदश्वांश्च स्वलङ्कृतान् ।
रथांश्च दान्तान्सौवर्णैः शुभ्रैः पट्टैरलङ्कृतान् ॥ १.२१६.१७ ॥

अच्छे प्रशिक्षित गज, उत्तम घोड़े, सुसज्जित रथ और उज्ज्वल सुनहरे पट्टों से अलंकृत संयत रथ भी।

1.216.18

कोटिशश्च सुवर्णं च तेषामकृतकं तथा ।
वीथीकृतममेयात्मा प्राहिणोन्मधुसूदनः ॥ १.२१६.१८ ॥

करोड़ों सुवर्ण भी, तथा उनका अनगढ़ सोना भी, पंक्तियों में सजाकर अमेय आत्मा वाले मधुसूदन ने भेजा।

1.216.19

तत्सर्वं प्रतिजग्राह धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
मुदा परमया युक्तो गोविन्दप्रियकाम्यया ॥ १.२१६.१९ ॥

धर्मराज युधिष्ठिर ने परम हर्ष से युक्त होकर, गोविंद को प्रिय लगने की इच्छा से, वह सब ग्रहण किया।