ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.217
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.217.1
ततो राज्ञां चैरराप्तैः प्रवृत्तिरुपनीयत ।
पाण्डवैरुपसंपन्ना द्रौपदी पतिभिः शुभा ॥ १.२१७.१ ॥
ଏତେବେଳେ ରାଜାମାନଙ୍କ ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବାଦ ଆଣାଗଲା ଯେ ଶୁଭା ଦ୍ରୌପଦୀ ପାଣ୍ଡବ ଓ ନିଜ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
1.217.2
येन तद्धनुरादाय लक्ष्यं विद्धं महात्मना ।
सोऽर्जुनो जयतां श्रेष्ठो महाबाणधनुर्धरः ॥ १.२१७.२ ॥
ଯେ ମହାତ୍ମା ସେହି ଧନୁ ଉଠାଇ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବିନ୍ଧିଥିଲେ — ସେ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ, ମହାବାଣ ଓ ଧନୁ ଧାରଣକାରୀ।
1.217.3
यः शल्यं मद्रराजं वै प्रोत्क्षिप्यापातयद्बली ।
त्रासयामास संक्रुद्धो वृक्षेण पुरुषान्रणे ॥ १.२१७.३ ॥
ଯେ ବଳବାନ ମଦ୍ରରାଜ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ଉଠାଇ ପକାଇଥିଲେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଛ ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭୀତ କରିଥିଲେ।
1.217.4
न चास्य संभ्रमः कश्चिदासीत्तत्र महात्मनः ।
स भीमो भीमसंस्पर्शः शत्रुसेनाङ्गपातनः ॥ १.२१७.४ ॥
ସେଠାରେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କଠାରେ କୌଣସି ବ୍ୟାକୁଳତା ନଥିଲା। ସେ ଭୀମ — ଯାହାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ ଭୟଙ୍କର, ଶତ୍ରୁସେନାର ଅଙ୍ଗ ପାତ କରାଉଥିବା।
1.217.5
योऽसावत्यक्रमीद्युध्यन्युद्धे दुर्योधनं तथा ।
स राजा पाण्डवश्रेष्ठः पुण्यभाग्बुद्धिवर्धनः ॥ १.२१७.५ ॥
ଯେ ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ି ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ — ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ରାଜା, ପୁଣ୍ୟର ଅଂଶୀଦାର, ବୁଦ୍ଧିବର୍ଧକ।
1.217.6
दुर्योधनस्यावरजैर्यौ युध्येतां प्रतीपवत् ।
तौ यमौ वृत्तसंपन्नौ संपन्नबलविक्रमौ ॥ १.२१७.६ ॥
ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଶତ୍ରୁ ପରି ଲଢ଼ିଥିବା ସେହି ଯମଜ ଦୁଇ — ସଦାଚାରସମ୍ପନ୍ନ, ବଳ ଓ ବିକ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
1.217.7
ब्रह्मरूपधराञ्श्रुत्वा प्रशान्तान्पाण्डुनन्दनान् ।
कौन्तेयान्मनुजेन्द्राणां विस्मयः समजायत ॥ १.२१७.७ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଶାନ୍ତ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ରାଜାମାନଙ୍କର ବିସ୍ମୟ ଜନ୍ମିଲା ।
1.217.8
पौरा हि सर्वे राजन्याः समपद्यन्त विस्मिताः ।
सपुत्रा हि पुरा कुन्ती दग्धा जतुगृहे श्रुता ॥ १.२१७.८ ॥
ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜାମାନେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ; ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣାଯାଇଥିଲା ଯେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ କୁନ୍ତୀ ଲାକ୍ଷାଗୃହରେ ଜଳି ଯାଇଥିଲେ ।
1.217.9
सर्वभूमिपतीनां च राष्ट्राणां च यशस्विनी ।
पुनर्जातानिव च तांस्तेऽमन्यन्त नराधिपाः ॥ १.२१७.९ ॥
ସମସ୍ତ ଭୂପତି ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ଯଶସ୍ୱିନୀ (କୁନ୍ତୀ); ରାଜାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଇଥିବା ପରି ମନେ କଲେ ।
1.217.10
धिगकुर्वंस्तदा भीष्मं धृतराष्ट्रं च कौरवम् ।
कर्मणाऽतिनृशंसेन पुरोचनकृतेन वै ॥ १.२१७.१० ॥
ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଭୀଷ୍ମ ଓ କୌରବ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଧିକ୍କାର କଲେ, ପୁରୋଚନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଅତି ନୃଶଂସ କର୍ମ ଯୋଗୁଁ ।
1.217.11
धार्मिकान्वृत्तसंपन्नान्मातुः प्रियहिते रतान् ।
यदा तानीदृशान्पार्थानुत्सादयितुमिच्छति ॥ १.२१७.११ ॥
ଧାର୍ମିକ, ସଦାଚାରସମ୍ପନ୍ନ, ମାତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତରେ ରତ ସେହି ପୃଥାପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା ।
1.217.12
ततः स्वयंवरे वृत्ते धार्तराष्ट्राश्च भारत ।
मन्त्रयन्ति ततः सर्वे कर्णसौबलदूषिताः ॥ १.२१७.१२ ॥
ତା'ପରେ ସ୍ୱୟଂବର ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ହେ ଭରତ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶକୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ହୋଇ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
1.217.13
कश्चिच्छत्रुः कर्शनीयः पीडनीयस्तथाऽपरः ।
उत्सादनीयाः कौन्तेयाः सर्वक्षत्रस्य मे मताः ॥ १.२१७.१३ ॥
କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ଦୁର୍ବଳ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପୀଡ଼ିତ କରାଯିବା ଉଚିତ। କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ମତରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ବିବେଚିତ।
1.217.14
एवं पराजिताः सर्वे यदि यूयं गमिष्यथ ।
अकृत्वा संविदं कांचिन्मनस्तप्स्यत्यसंशयम् ॥ १.२१७.१४ ॥
ଯଦି ତୁମେମାନେ ଏହିପରି ପରାଜିତ ହୋଇ, କୌଣସି ସନ୍ଧି ନ କରି ଯାଅ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ମନ ଅନୁତାପ କରିବ।
1.217.15
अयं देशश्च कालश्च पाण्डवाहरणाय नः ।
न चेदेवं करिष्यध्वं लोके हास्या भविष्यथ ॥ १.२१७.१५ ॥
ଏହି ସ୍ଥାନ ଓ ଏହି ସମୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଆମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ତୁମେ ଯଦି ଏପରି ନ କର, ତେବେ ଜଗତରେ ଉପହାସର ପାତ୍ର ହେବ।
1.217.16
यमेते संश्रिता वस्तुं कामयन्ते च भूमिपम् ।
सोऽल्पवीर्यबलो राजा द्रुपदो वै मतो मम ॥ १.२१७.१६ ॥
ଏମାନେ ଯାହାର ଆଶ୍ରୟରେ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ, ଯାହାର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳ ଅଳ୍ପ, ମୋ ମତରେ ସେ ସେହିପରି।
1.217.17
यावदेतान्न जानन्ति जीवतो वृष्णिपुङ्गवाः ।
चैद्यश्च पुरुषव्याघ्रः शिशुपालः प्रतापवान् ॥ १.२१७.१७ ॥
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନେ ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଘ୍ର ସଦୃଶ ପ୍ରତାପୀ ଚୈଦ୍ୟ ଶିଶୁପାଳ ଜୀବିତ ଥିବେ, ସେମାନେ ଏମାନଙ୍କୁ ନ ଜାଣନ୍ତି।
1.217.18
एकीभावं गतो राज्ञा द्रुपदेन महात्मना ।
दुराधर्षतरा राजन्भविष्यन्ति न संशयः ॥ १.२१७.१८ ॥
ମହାତ୍ମା ରାଜା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଧିକ ଦୁର୍ଜୟ ହେବେ।
1.217.19
यावच्चञ्चलतां सर्वे प्राप्नुवन्ति नराधिपाः ।
तावदेव व्यवस्यामः पाण्डवानां वधं प्रति ॥ १.२१७.१९ ॥
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଅସ୍ଥିର ଥାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା।
1.217.20
मुक्ता जतुगृहाद्भीमादाशीविषमुखादिव ।
पुनस्ते यदि मुच्यन्ते महन्नो भयमागतम् ॥ १.२१७.२० ॥
ଲାକ୍ଷାଗୃହରୁ ସାପର ମୁଖରୁ ପରି ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ପୁଣି ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଆମ ଉପରେ ମହାଭୟ ଆସିଛି।
1.217.21
तेषामिहोपयातानामेषां तु चिरवासिनाम् ।
अन्तरे दुष्करं स्थातुं गजयोर्महतोरिव ॥ १.२१७.२१ ॥
ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା, ଦୀର୍ଘକାଳ ରହୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ମଝିରେ ଠିଆ ହେବା ଦୁଇଟି ବଡ଼ ହାତୀଙ୍କ ମଝିରେ ଠିଆ ହେବା ପରି କଠିନ।
1.217.22
हनध्वं प्रगृहीतानि बलानि बलिनां वराः ।
यावन्नः कुरुसेनायां पतन्ति पतगा इव ॥ १.२१७.२२ ॥
ହେ ବଳବାନମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ଧରାଯାଇଥିବା ସେନାଙ୍କୁ ବଧ କର, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଆମ କୁରୁସେନା ଉପରେ ପତଙ୍ଗ ପରି ନ ପଡ଼ନ୍ତି।
1.217.23
तावत्सर्वाभिसारेण पुरमेतद्विहन्यताम् ।
एतन्मम मतं चैव प्राप्तकालं नरर्षभ ॥ १.२१७.२३ ॥
ତେବେ ସବୁ ଦିଗରୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଏହି ନଗରକୁ ବିନାଶ କରାଯାଉ। ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ମୋର ମତ, ଏବଂ ଏହା ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ।
1.217.24
शकुनेर्वचनं श्रुत्वा भाषमाणस्य दुर्मतेः ।
सोमदत्तिरिदं वाक्यं जगाद परमं ततः ॥ १.२१७.२४ ॥
ଦୁର୍ମତି ଶକୁନିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେତେବେଳେ ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏହି ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.217.25
प्रकृतीः सप्त वै ज्ञात्वा आत्मनश्च परस्य च ।
तथा देशं च कालं च षड्विधान्स नयोद्गुणान् ॥ १.२१७.२५ ॥
ନିଜର ଓ ଶତ୍ରୁର ସପ୍ତ ପ୍ରକୃତି, ଦେଶ ଓ କାଳ ଜାଣି, ଏବଂ ଷଡ଼ବିଧ ନୀତିଗୁଣ (ସେ ଜାଣେ)।
1.217.26
स्थानं वृद्धिं क्षयं चैव भूमिं मित्राणि विक्रमम् ।
प्रसमीक्ष्याभियुञ्जीत परं व्यसनपीडितम् ॥ १.२१७.२६ ॥
ସ୍ଥିତି, ବୃଦ୍ଧି, କ୍ଷୟ, ଭୂମି, ମିତ୍ର ଓ ପରାକ୍ରମ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାରି, ବିପଦରେ ପୀଡ଼ିତ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଉଚିତ।
1.217.27
ततोऽहं पाण्डवान्मन्ये मित्रकोशसमन्वितान् ।
बलस्थान्विक्रमस्थांश्च स्वकृतैः प्रकृतिप्रियान् ॥ १.२१७.२७ ॥
ତେବେ ମୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ—ମିତ୍ର ଓ କୋଷ ସହିତ, ବଳ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ସ୍ଥିତ, ନିଜ କର୍ମରେ ପ୍ରଜାଙ୍କର ପ୍ରିୟ—ବୋଲି ମନେ କରେ।
1.217.28
वपुषा हि तु भूतानां नेत्राणि हृदयानि च ।
श्रोत्रं मधुरया वाचा रमयत्यर्जुनो नृणाम् ॥ १.२१७.२८ ॥
ନିଜ ରୂପରେ ହିଁ ଅର୍ଜୁନ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଆଖି ଓ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ; ମଧୁର ବାଣୀରେ ସେମାନଙ୍କ କାନକୁ ମଧ୍ୟ।
1.217.29
न तु केवलदैवेन प्रजा भावेन भेजिरे ।
यद्बभूव मनःकान्तं कर्मणा स चकार तत् ॥ १.२१७.२९ ॥
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଜାମାନେ କେବଳ ଦୈବରେ ନୁହେଁ, ନିଜ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ମନକୁ ପ୍ରିୟ ଯାହା ଥିଲା, ତାହା ସେ କର୍ମରେ ସାଧିଲେ।
1.217.30
न ह्ययुक्तं न चासक्तं नानृतं न च विप्रियम् ।
भाषितं चारुभाषस्य जज्ञे पार्थस्य भारती ॥ १.२१७.३० ॥
ସୁନ୍ଦର କଥା କହୁଥିବା ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣୀରୁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ଆସକ୍ତ, ମିଥ୍ୟା ବା ଅପ୍ରିୟ କିଛି ବାହାରିଲା ନାହିଁ।
1.217.31
तानेवंगुणसंपन्नान्संपन्नान्राजलक्षणैः ।
न तान्पश्यामि ये शक्ताः समुच्छेत्तुं यथा बलात् ॥ १.२१७.३१ ॥
ଏଭଳି ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଓ ରାଜଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ସେମାନଙ୍କୁ ବଳରେ ମୂଳସଦ୍ଧା ଉତ୍ପାଟନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖେ ନାହିଁ।
1.217.32
प्रभावशक्तिर्विपुला मन्त्रशक्तिश्च पुष्कला ।
तथैवोत्साहशक्तिश्च पार्थेष्वप्यधितिष्ठति ॥ १.२१७.३२ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କଠାରେ ବିପୁଳ ପ୍ରଭାବଶକ୍ତି, ପ୍ରଚୁର ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ଓ ସେହିପରି ଉତ୍ସାହଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅଧିଷ୍ଠିତ।
1.217.33
मौलमित्रबलानां च कालज्ञो वै युधिष्टिरः ।
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेनेति युधिष्ठिरः ॥ १.२१७.३३ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କାଳଜ୍ଞ; ମୌଳ, ମିତ୍ର ଓ ସୈନ୍ୟବଳକୁ ସେ ସାମ, ଦାନ, ଭେଦ ଓ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ଵାରା ବ୍ୟବହାର କରେ।
1.217.34
अमित्रांश्च ततो जेतुनं न रोषेणेति मे मतिः ।
परिक्रीय धनैः शत्रुं मित्राणि च बलानि च ॥ १.२१७.३४ ॥
ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ନୁହେଁ, ଜୟ କରିବା ଉଚିତ୍—ଏହା ମୋ ମତ। ଧନ ଦ୍ଵାରା ଶତ୍ରୁ, ମିତ୍ର ଓ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କିଣି ଜୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
1.217.35
मूलं च सुकृतं कृत्वा भुङ्क्ते भूमिं च पाण्डवः ।
अशक्यान्पाण्डवान्मन्ये देवैरपि सवासवैः ॥ १.२१७.३५ ॥
ମୂଳ ସୁକୃତ କରି ପାଣ୍ଡବ ପୃଥିବୀ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅଜେୟ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।
1.217.36
येषामर्थे सदा युक्तौ कृष्णसंकर्षणावुभौ ।
श्रेयश्च यदि मन्यद्वं मन्मतं यदि वा मतम् ॥ १.२१७.३६ ॥
ଯାହାଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଓ ସଙ୍କର୍ଷଣ ଉଭୟ ସଦା ନିଯୁକ୍ତ—ଆପଣମାନେ ଯଦି ଶ୍ରେୟ ମନେ କରନ୍ତି, ଯଦି ମୋ ମତ ଆପଣଙ୍କୁ ଠିକ୍ ମନେ ହୁଏ, ଅଥବା ଅନ୍ୟ ମତ ହୁଏ—।
1.217.37
संविदं पाण्डवैः सर्वैः कृत्वा याम यथागतम् ।
गोपुराट्टालकैरुच्चैरुपतल्पशतैरपि ॥ १.२१७.३७ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତଙ୍କର ସମ୍ମତି କରି ଆମେ ଯେପରି ଆସିଥିଲୁ ସେପରି ଫେରିଯିବା, ଯେଉଁଠି ଉଚ୍ଚ ଗୋପୁର, ଅଟ୍ଟାଳିକା ଏବଂ ଶହ ଶଯ୍ୟା ଅଛି।
1.217.38
गुप्तं पुरवरश्रेष्ठमेतदद्भिश्च संवृतम् ।
तृणधान्येन्धरसैस्तथा यन्त्रायुधौषधैः ॥ १.२१७.३८ ॥
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ଜଳରେ ଘେରା ଓ ସୁରକ୍ଷିତ; ତୃଣ, ଧାନ୍ୟ, ଇନ୍ଧନ, ରସ, ଯନ୍ତ୍ର, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
1.217.39
युक्तं बहुकवाटैश्च द्रव्यागारसुवेदिकैः ।
भीमोच्छ्रितमहाचक्रं बृहदट्टालसंवृतम् ॥ १.२१७.३९ ॥
ଏହା ଅନେକ ଦ୍ୱାର, ଭଣ୍ଡାରଗୃହ ଓ ସୁନ୍ଦର ବେଦୀରେ ସଜ୍ଜିତ; ଉଚ୍ଚ ବିଶାଳ ଚକ୍ର ଓ ବୃହତ୍ ଅଟ୍ଟାଳିକାରେ ଘେରା।
1.217.40
दृढप्राकारनिर्यूहं शतघ्नीशतसंकुलम् ।
ऐष्टको दारवो वप्रो मानुषश्चेति यः स्मृतः ॥ १.२१७.४० ॥
ଦୃଢ଼ ପ୍ରାକାର ଓ ଆଗକୁ ବାହାରିଥିବା ନିର୍ଯୂହରେ ଯୁକ୍ତ; ଶହ ଶତଘ୍ନୀ ଯନ୍ତ୍ରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଇଟା, କାଠ ଓ ମନୁଷ୍ୟନିର୍ମିତ ପ୍ରାଚୀର ବୋଲି ଯାହା ସ୍ମୃତ।
1.217.41
प्राकारकर्तृभिर्वीरैर्नृगर्भस्तत्र पूजितः ।
तदेतन्नरगर्भेण पाण्डरेण विराजते ॥ १.२१७.४१ ॥
ପ୍ରାକାର ନିର୍ମାତା ବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ନୃଗର୍ଭ ନାମକ ପ୍ରାଚୀର ପୂଜିତ ହେଲା। ମନୁଷ୍ୟ-ନିର୍ମିତ ଗର୍ଭଯୁକ୍ତ ଶ୍ୱେତ ପ୍ରାଚୀରରେ ଏହା ଶୋଭିତ।
1.217.42
सालेनानेकतालेन सर्वतः संवृतं पुरम् ।
अनुरक्ताः प्रकृतयो द्रुपदस्य महात्मनः ॥ १.२१७.४२ ॥
ସାଲ ଓ ଅନେକ ତାଳ ଗଛରେ ସବୁ ଦିଗରେ ଘେରା ଏହି ନଗର; ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ।
1.217.43
दानमानार्जिताः सर्वे बाह्याभ्यन्तरगाश्च ये ।
प्रतिरुद्धानिमाञ्ज्ञात्वा राजभिर्भीमविक्रमैः ॥ १.२१७.४३ ॥
ଦାନ ଓ ମାନରେ ଜିତା ଯାଇଥିବା ସମସ୍ତେ, ନଗରର ବାହାର ଓ ଭିତରେ ଥିବା ଲୋକେ, ଏମାନେ ଭୀମବିକ୍ରମୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବରୁଦ୍ଧ ବୋଲି ଜାଣି।
1.217.44
उपयास्यन्ति दाशार्हाः समुदग्रोच्छ्रितायुधाः ।
तस्मात्संन्धिं वयं कृत्वा धार्तराष्ट्रस्य पाण्डवैः ॥ १.२१७.४४ ॥
ଦାଶାର୍ହମାନେ ଉଠାଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଆସିବେ। ଅତଏବ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଆମେ ସନ୍ଧି କରିବା।
1.217.45
स्वराष्ट्रमेव गच्छामो यद्याप्तं वचनं मम ।
एतन्मम मतं सर्वैः क्रियतां यदि रोचते।
एतद्धि सुकृतं मन्ये क्षेमं चापि महीभिताम् ॥ १.२१७.४५ ॥
ମୋ କଥା ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ଆମେ ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଫେରିଯିବା। ଏହା ମୋର ମତ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗିଲେ ଏହାକୁ କରାଯାଉ। ଏହାକୁ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ମନେ କରେ ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କଲ୍ୟାଣକର।