મહાભારત · અધ્યાય 1.218
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.218.1
सौमदत्तेर्वचः श्रुत्वा कर्णो वैकर्तनो वृषा ।
उवाच वचनं काले कालज्ञः सर्वकर्मणाम् ॥ १.२१८.१ ॥
સોમદત્તના પુત્રનાં વચન સાંભળીને વૈકર્તન કર્ણ, વૃષ, સર્વ કર્મોનો કાળ જાણનાર, યોગ્ય સમયે આ વચન બોલ્યો.
1.218.2
नीतिपूर्वमिदं सर्वमुक्तं वचनमर्थवत् ।
वचनं नाभ्यसूयामि श्रूयतां यद्वचस्त्विति ॥ १.२१८.२ ॥
નીતિ પર આધારિત આ બધાં વચન અર્થપૂર્ણ છે. હું એ વચનની નિંદા કરતો નથી; મારું વચન સાંભળો.
1.218.3
द्वैधीभावो न गन्तव्यः सर्वकर्मसु मानवैः ।
द्विधाभूतेन मनसा अन्यत्कर्म न सिध्यति ॥ १.२१८.३ ॥
સર્વ કર્મોમાં મનુષ્યોએ દ્વિધાભાવમાં ન પડવું; બે ભાગમાં વહેંચાયેલા મનથી બીજું કોઈ કર્મ સિદ્ધ થતું નથી.
1.218.4
संप्रयाणासनाभ्यां तु कर्शनेन तथैव च ।
नैतच्छक्यं पुरं हर्तुमाक्रन्दश्चाप्यशोभनः ॥ १.२१८.४ ॥
કૂચ અને ઘેરાથી, તેમજ થકવવાથી આ નગર હસ્તગત કરી શકાય નહીં; બૂમાબૂમ પણ અશોભનીય છે.
1.218.5
अवमर्दनकालोऽत्र मतश्चिन्तयतो मम ।
यावन्नो वृष्णयः पार्ष्णिं न गृह्णन्तिरणप्रियाः ॥ १.२१८.५ ॥
યુદ્ધપ્રિય વૃષ્ણિઓ આપણા પાછળના ભાગને પકડે તે પહેલાં દબાવવાનો આ જ સમય છે, એમ મારા વિચારે લાગે છે.
1.218.6
भवन्तश्च तथा हृष्टाः स्वबाहुबलशालिनः ।
प्राकारमवमृद्रन्तु परिघाः पूरयन्त्वपि ॥ १.२१८.६ ॥
તમે પણ આનંદથી, પોતાના બાહુબળથી શોભતા, કોટને કચડી નાખો અને ખાઈઓ પણ પૂરી દો.
1.218.7
प्रस्रावयन्तु सलिलं क्रियतां विषमं समम् ।
तृणकाष्ठेन महता खातमस्य प्रपूर्यताम् ॥ १.२१८.७ ॥
પાણી વહાવી દો, વિષમને સમ કરો. ઘાસ અને લાકડાથી આની મોટી ખાઈ ભરી દો.
1.218.8
घुष्यतां राजमार्गेषु परेषां यो हनिष्यति ।
नागमश्वं पदातिं वा दानमानं स लप्स्यति ॥ १.२१८.८ ॥
રાજમાર્ગો પર ઘોષણા કરો: જે શત્રુના હાથી, ઘોડા કે પાયદળને મારશે તેને દાન અને માન મળશે.
1.218.9
नागे दशसहस्राणि पञ्च चाश्वपदातिषु ।
रथे वै द्विगुणं नागाद्वसु दास्यन्ति पार्थिवाः ॥ १.२१८.९ ॥
હાથી માટે દસ હજાર, ઘોડા કે પાયદળ માટે પાંચ હજાર; રથ માટે હાથીના બમણું ધન રાજાઓ આપશે.
1.218.10
यश्च कामसुखे सक्तो बालश्च स्थविरश्च यः ।
अयुद्धमनसो ये च ते तु तिष्ठन्तु भीरवः ॥ १.२१८.१० ॥
જે કામસુખમાં આસક્ત છે, જે બાળક કે વૃદ્ધ છે, અને જેમનું મન યુદ્ધમાં નથી — તે ભીરુઓ અહીં જ રહે.
1.218.11
प्रदरश्च न दातव्यो न गन्तव्यमचोदितैः ।
यशो रक्षत भद्रं वो जेष्यामो वै रिपून्वयम् ॥ १.२१८.११ ॥
લૂંટ આપવી નહીં, આજ્ઞા વિના કોઈ જવું નહીં. તમારું યશ સાચવો, તમારું કલ્યાણ થાઓ; અમે શત્રુઓને ચોક્કસ જીતીશું.
1.218.12
अनुलोमाश्च नो वाताः सततं मृगपक्षिणः ।
अग्नयश्च विराजन्ते शस्त्राणि कवचानि च ॥ १.२१८.१२ ॥
અમારા માટે પવનો સદા અનુકૂળ છે, પશુઓ અને પક્ષીઓ પણ અનુકૂળ છે; અગ્નિઓ ઝળહળે છે, શસ્ત્રો અને કવચો પણ ચમકે છે.
1.218.13
ततः कर्णवचः श्रुत्वा धार्तराष्ट्रप्रियैषिणः ।
निर्ययुः पृथिवीपालाश्चालयन्तः परान्रणे ॥ १.२१८.१३ ॥
ત્યારે કર્ણનાં વચનો સાંભળીને, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રનું પ્રિય ઇચ્છતા પૃથ્વીપાલો યુદ્ધમાં શત્રુઓને કંપાવતા નીકળ્યા.
1.218.14
न हि तेषां मनःसक्तिरिन्द्रियार्थेषु सर्वशः ।
यथा परिरपुघ्नानां प्रसभं युद्ध एव च ॥ १.२१८.१४ ॥
તેમનું મન ઇન્દ્રિયવિષયોમાં સર્વથા આસક્ત નહોતું; શત્રુઓનો સંહાર કરનારાઓની જેમ તે બળપૂર્વક યુદ્ધમાં જ લીન હતું.
1.218.15
वैकर्तनपुरोव्रातः सैन्धवोर्मिमहास्वनः ।
दुःशासनमहामत्स्यो दुर्योधनमहाग्रहः ॥ १.२१८.१५ ॥
કર્ણ જેની આગળ છે, સિંધુનાં મોજાં જેવો મહાનાદ કરતું, દુઃશાસન જેનો મહામત્સ્ય અને દુર્યોધન જેનો મહાગ્રાહ છે તે સેના.
1.218.16
स राजसागरो भीमो भीमघोषप्रदर्शनः ।
अभिदुद्राव वेगेन पुरं तदपसव्यतः ॥ १.२१८.१६ ॥
તે રાજસાગર ભયંકર હતો, ભીષણ ગર્જના પ્રગટ કરતો; વેગથી તે નગરને જમણી બાજુ રાખી તેની તરફ દોડ્યો.
1.218.17
तदनीकमनाधृष्यं शस्त्राग्निव्यालदीपितम् ।
समुत्कम्पितमाज्ञाय चुक्रुशुर्द्रुपदात्मजाः ॥ १.२१८.१७ ॥
શસ્ત્રો, અગ્નિ અને સર્પોથી દીપ્ત તે અજેય સેનાને કંપતી જાણીને દ્રુપદના પુત્રો ચીસો પાડી ઊઠ્યા.
1.218.18
ते मेघसमनिर्घोषैर्बलिनः स्यन्दनोत्तमैः ।
निर्ययुर्नगरद्वारात्त्रासयन्तः परान्र ॥ १.२१८.१८ ॥
તે બળવાન યોદ્ધાઓ મેઘગર્જના જેવા ઘોષવાળા ઉત્તમ રથોમાં નગરદ્વારથી નીકળી શત્રુઓને ત્રાસ આપતા ગયા.
1.218.19
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सुमित्रः प्रियदर्शनः ।
चित्रकेतुः सुकेतुश्च ध्वजकेतुश्च वीर्यवान् ॥ १.२१८.१९ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શિખંડી, સુમિત્ર, પ્રિયદર્શન, ચિત્રકેતુ, સુકેતુ અને પરાક્રમી ધ્વજકેતુ.
1.218.20
पुत्रा द्रुपदराजस्य बलवन्तो जयैषिणः ।
द्रुपदस्य महावीर्यः पाण्डरोष्णीषकेतनः ॥ १.२१८.२० ॥
દ્રુપદ રાજાના બળવાન પુત્રો, જેઓ વિજયની ઇચ્છા રાખતા હતા; અને મહાપરાક્રમી દ્રુપદ, જેના ધ્વજ પર સફેદ પાઘડી હતી.
1.218.21
पाण्डरव्यजनच्छत्रः पाण्डरध्वजवाहनः ।
स पुत्रगणमध्यस्थः शुशुभे राजसत्तमः ॥ १.२१८.२१ ॥
સફેદ ચામર અને છત્રવાળા, સફેદ ધ્વજના રથ પર રહેલા તે શ્રેષ્ઠ રાજા પુત્રોના સમૂહ વચ્ચે શોભતા હતા.
1.218.22
चन्द्रमा ज्योतिषां मध्ये पौर्णमास्यामिवोदितः ।
अथोद्धूतपताकाग्रमजिह्मगतिमव्ययम् ॥ १.२१८.२२ ॥
પૂનમની રાત્રે તારાઓ વચ્ચે ચંદ્ર ઊગે તેમ, ફરકતા ધ્વજાગ્રો સાથે સીધી અને અચળ ગતિથી ચાલતું તે સૈન્ય.
1.218.23
द्रुपदानीकमायान्तं कुरुसैन्यमभिद्रवत् ।
तयोरुभयतो जज्ञे तेषां तु तुमुलः स्वनः ॥ १.२१८.२३ ॥
દ્રુપદની સેનાને આવતી જોઈ કૌરવ સેના તેના પર ધસી ગઈ. બંને બાજુથી તેમનો ભયંકર કોલાહલ ઊઠ્યો.
1.218.24
बलयोः संप्रसरतोः सरितां स्रोतसोरिव ।
प्रकीर्णरथनागाश्वैस्तान्यनीकानि सर्वशः ॥ १.२१८.२४ ॥
બંને સેનાઓ નદીઓના પ્રવાહોની જેમ આગળ વધી; રથો, હાથીઓ અને ઘોડાઓ ચારે તરફ વિખરાયેલા હતા.
1.218.25
ज्योतींषईव प्रकीर्णानि सर्वतः प्रचकाशिरे ।
उत्कृष्टभेरीनिनदे संप्रवृत्ते महारवे ॥ १.२१८.२५ ॥
ઉત્કૃષ્ટ ભેરીઓનો નાદ શરૂ થતાં મહાન કોલાહલ થયો ત્યારે ચારે બાજુ વિખરાયેલા પ્રકાશપુંજ જેવા તેઓ ચમકી ઊઠ્યા.
1.218.26
अमर्षिता महात्मानः पाण्डवा निर्ययुस्ततः ।
रथांश्च मेघनिर्घोषान्युक्तान्परमवाजिभिः ॥ १.२१८.२६ ॥
ક્રોધે ભરાયેલા મહાત્મા પાંડવો ત્યારે મેઘગર્જના જેવો અવાજ કરતા, ઉત્તમ અશ્વો જોડેલા રથોમાં નીકળી પડ્યા.
1.218.27
धून्वन्तो ध्वजिनः शुभ्रानास्थाय भरतर्षभाः ।
ततः पाण्डुसुतान्दृष्ट्वा रथस्थानात्तकार्मुकान् ॥ १.२१८.२७ ॥
ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ વીરોએ ઉજળી ધ્વજાઓ ફરકાવતા રથો પર ચડીને ધનુષ ધારણ કરીને રથમાં ઊભેલા પાંડુપુત્રોને જોયા.
1.218.28
नृपाणामभवत्कम्पो वेपथुर्हृदयेषु च ।
निर्यातेष्वथ पार्थेषु द्रोपदं तद्बलं रणे ॥ १.२१८.२८ ॥
પૃથાના પુત્રો નીકળ્યા ત્યારે રાજાઓના હૃદયમાં કંપન અને ધ્રુજારી ઉત્પન્ન થઈ; રણમાં દ્રોણનું તે સૈન્ય પણ એવી રીતે ધ્રૂજી ઊઠ્યું.
1.218.29
आविशत्परमो हर्षः प्रमोदश्च जयं प्रति ।
सुमुहूर्तं व्यतिकरः सैन्यानामभवद्भृशम् ॥ १.२१८.२९ ॥
જય તરફ પરમ હર્ષ અને આનંદ પ્રવેશ્યા; ક્ષણભર માટે સૈન્યોમાં ઘણી ગૂંચવણ અને મિશ્રણ થયું.
1.218.30
ततो द्वन्द्वमयुध्यन्त मृत्युं कृत्वा पुरस्कृतम् ।
जघ्नतुः समरे तस्मिन्सुमित्रप्रियदर्शनौ ॥ १.२१८.३० ॥
પછી મૃત્યુને આગળ રાખીને દ્વંદ્વયુદ્ધ થયું; એ રણમાં સુમિત્ર અને પ્રિયદર્શને એકબીજા પર પ્રહાર કર્યા.
1.218.31
जयद्रथश्च कर्णश्च पश्यतः सव्यसाचिनः ।
अर्जुनः प्रेक्ष्य निहतौ सौमित्रप्रियदर्शनौ ॥ १.२१८.३१ ॥
સવ્યસાચીની નજર સામે જ જયદ્રથ અને કર્ણ માર્યા ગયા; સુમિત્રાના પુત્રો જેવા પ્રિયદર્શન એ બંનેને હણાયેલા જોઈને અર્જુને...
1.218.32
जयद्रथसुतं तत्र जघान पितुरन्तिके ।
वृषसेनादवरजं सुदामानं धनंजयः ॥ १.२१८.३२ ॥
ત્યાં ધનંજયે જયદ્રથના પુત્રને તેના પિતાની સામે જ મારી નાખ્યો, અને વૃષસેનના નાના ભાઈ સુદામનને પણ.
1.218.33
कर्णपुत्रं महेष्वासं रथनीडादपातयत् ।
तौ सुतौ निहतौ दृष्ट्वा राजसिंहौ तरस्विनौ ॥ १.२१८.३३ ॥
મહાન ધનુર્ધર કર્ણના પુત્રને તેણે રથના આસનેથી પાડી નાખ્યો. પોતાના એ બંને પુત્રોને હણાયેલા જોઈને, સિંહ સમાન એ બંને વેગવાન રાજવીરો...
1.218.34
नामृष्येतां महाबाहू प्रहारमिव सद्गजौ ।
तौ जग्मतुरसंभ्रान्तौ फल्गुनस्य रथंप्रति ॥ १.२१८.३४ ॥
એ મહાબાહુ વીરો એ પ્રહારને સહી ન શક્યા, જેમ ઉત્તમ હાથીઓ ઘા સહન ન કરે. તેઓ અચકાયા વિના ફાલ્ગુનના રથ તરફ ગયા.
1.218.35
प्रतिमुक्ततलत्राणौ शपमानौ परस्परम् ।
सन्निपातस्तयोरासीदतिघोरो महामृधे ॥ १.२१८.३५ ॥
હાથના મોજાં અને રક્ષણ બાંધીને, એકબીજાને શાપ આપતા, એ મહાયુદ્ધમાં તેમનો અતિ ભયંકર સામનો થયો.
1.218.36
वृत्रशम्बरयोः सङ्क्ये वज्रिणेव महारणे ।
त्रीनश्वाञ्जघ्नतुस्तस्य फल्गुनस्य नर्षभौ ॥ १.२१८.३६ ॥
વૃત્ર અને શંબરના યુદ્ધમાં વજ્રધારી ઇન્દ્રે જેમ કર્યું હતું, તેમ એ મહારણમાં એ બે નરશ્રેષ્ઠોએ ફાલ્ગુનના ત્રણ ઘોડા હણ્યા.
1.218.37
ततः किलिकिलाशब्दः कुरूणामभवत्तदा ।
तान्हयान्निहतान्दृष्ट्वा भीमसेनः प्रतापवान् ॥ १.२१८.३७ ॥
ત્યારે કૌરવોમાં કિલકિલાટ થયો; પ્રતાપી ભીમસેને તે ઘોડાઓ મરાયેલા જોયા.
1.218.38
निमेषान्तरमात्रेण रथमश्वैरयोजयत् ।
उपयातं रथं दृष्ट्वा दुर्योधनपुरःसरौ ॥ १.२१८.३८ ॥
એક ક્ષણમાં તેણે ઘોડાઓને રથમાં જોડ્યા; રથ નજીક આવતો જોઈ દુર્યોધનની આગેવાનીમાં તેઓ આગળ વધ્યા.
1.218.39
सौबलः सौमदत्तिश्च समेयातां परन्तपौ ।
तैः पञ्चभिरदीनात्मा भीमसेनो महाबलः ॥ १.२१८.३९ ॥
શત્રુઓને તપાવનારા સૌબલ અને સૌમદત્તિ એકઠા થયા; એ પાંચ સાથે અદીનાત્મા મહાબલી ભીમસેન.
1.218.40
अयुध्यत तदा वीरैरिन्द्रियार्थैरिवेश्वरः ।
तैर्निरुद्धो न संत्रासं जगाम समितिंजयः ॥ १.२१८.४० ॥
ત્યારે તે તે વીરો સાથે લડ્યો, જેમ ઇન્દ્રિયવિષયો સાથે ઈશ્વર (જિતેન્દ્રિય) લડે; તેમનાથી ઘેરાયેલો છતાં સમિતિંજય ડર્યો નહીં.
1.218.41
पञ्चभिर्द्विरदैर्मत्तैर्निरुद्ध इव केसरी ।
तस्यैते युगपत्पञ्च पञ्चभिर्निशितैः शरैः ॥ १.२१८.४१ ॥
પાંચ મદમસ્ત હાથીઓથી ઘેરાયેલા સિંહ જેવો તે હતો; તેના એ પાંચે એક સાથે પાંચ તીક્ષ્ણ બાણો વડે તેના પર પ્રહાર કર્યો.
1.218.42
सारथिं वाजिनश्चैव निन्युर्वैवस्वतक्षयम् ।
हताश्वात्स्यन्दनश्रेष्ठादवरुह्य महारथः ॥ १.२१८.४२ ॥
તેમણે સારથિ અને ઘોડાઓને યમલોક મોકલ્યા; ઘોડાઓ મરાયેલા ઉત્તમ રથથી મહારથી નીચે ઊતર્યો.
1.218.43
चचार विविधान्मार्गानसिमुद्यम्य पाण्डवः ।
अश्वस्कन्धेषु चक्रेषु युगेष्वीषासु चैव हि ॥ १.२१८.४३ ॥
પાંડવે તલવાર ઉગામીને વિવિધ માર્ગો પર વિચરણ કર્યું — ઘોડાના ખભા પર, પૈડાં પર, ધૂંસરી પર અને ઈષા પર પણ.
1.218.44
व्यचरत्पातयञ्शत्रून्सुपर्ण इव भोगिनः ।
विधनुष्कं विकवचं विरथं च समीक्ष्य तम् ॥ १.२१८.४४ ॥
ગરુડ જેમ સર્પોને પાડે તેમ તે શત્રુઓને પાડતો વિચર્યો; તેમને ધનુષ્યવિહીન, કવચવિહીન અને રથવિહીન જોઈને —
1.218.45
अभिपेतुर्नव्याघ्रा अर्जुनप्रमुखा रथाः ।
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च यमौ च युधि दुर्जयौ ॥ १.२१८.४५ ॥
અર્જુનની આગેવાની હેઠળ નવા વાઘ સમાન રથીઓ તૂટી પડ્યા — ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શિખંડી અને યુદ્ધમાં અજેય એવા બે યમળ ભાઈઓ પણ.
1.218.46
तस्मिन्महारथे युद्धे प्रवृत्ते शरवृष्टिभिः ।
रथध्वजपताकाश्च सवर्मन्तरधीयत ॥ १.२१८.४६ ॥
તે મહારથ યુદ્ધ શરૂ થતાં બાણોની વર્ષાથી રથની ધ્વજાઓ, પતાકાઓ અને કવચધારી યોદ્ધાઓ પણ અદૃશ્ય થઈ ગયા.
1.218.47
तत्प्रवृत्तं चिरं कालं युद्धं सममिवाभवत् ।
रथेन तान्महाबाहुरर्जुनो व्यधमत्पुनः ॥ १.२१८.४७ ॥
તે યુદ્ધ લાંબા સમય સુધી ચાલ્યું અને જાણે સમાન બની ગયું; પછી મહાબાહુ અર્જુને પોતાના રથથી તેમને ફરી ભગાડ્યા.
1.218.48
तमापतन्तं दृष्ट्वेव महाबाहुर्धनुर्धरः ।
कर्णोऽस्त्रविदुषां श्रेष्ठो वारयामास सायकैः ॥ १.२१८.४८ ॥
તેને ધસી આવતો જોઈને મહાબાહુ, ધનુર્ધર, અસ્ત્રવિદ્યાજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ કર્ણે બાણોથી તેને રોક્યો.
1.218.49
स तेनाभिहतः पार्थो वासविर्वज्रसन्निभान् ।
त्रीञ्शरान्संदधे क्रुद्धो वधात्क्रुद्धस्य पाण्डवः ॥ १.२१८.४९ ॥
તેના વડે પ્રહાર પામેલા વાસવી પાર્થે ક્રોધિત થઈ વજ્ર સમાન ત્રણ બાણ સંધાન કર્યાં; ક્રોધિતના વધ માટે, તે પાંડવ.
1.218.50
तैः शरैराहतं कर्णं ध्वजयष्टिमुपाश्रितम् ।
अपोवाह रथाच्चाशु सूतः परपुरंजयम् ॥ १.२१८.५० ॥
તે બાણોથી ઘાયલ થયેલા, ધ્વજયષ્ટિને પકડી રહેલા કર્ણને સારથિએ તરત જ રથમાંથી દૂર લઈ ગયો — શત્રુનગરો જીતનારને.
1.218.51
ततः पराजिते कर्णे धार्तराष्ट्रान्महाभयम् ।
विवेश समुदग्रांश्च पाण्डवान्प्रसमीक्ष्य तु ॥ १.२१८.५१ ॥
ત્યારે કર્ણ પરાજિત થતાં ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોમાં મોટો ભય પ્રવેશ્યો; પાંડવોને ઉલ્લસિત જોઈને.
1.218.52
तत्प्रकम्पितमत्यर्थं तद्दृष्ट्वा सौबलो बलम् ।
गिरा मधुरया चापि समाश्वासयतासकृत् ॥ १.२१८.५२ ॥
તે સેનાને અતિશય કંપતી જોઈને સુબલપુત્ર (શકુનિ) મધુર વાણીથી વારંવાર આશ્વાસન આપતો રહ્યો.
1.218.53
धार्तराष्ट्रैस्ततः सर्वैर्दुर्योधनपुरःसरैः ।
धृतं तत्पुनरेवासीद्बलं पार्थप्रपीडितम् ॥ १.२१८.५३ ॥
પછી દુર્યોધનની આગેવાનીમાં ધૃતરાષ્ટ્રના સર્વ પુત્રોએ પાર્થથી પીડિત થયેલી તે સેનાને ફરી સંભાળી લીધી.
1.218.54
ततो दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमो भीमपराक्रमः ।
अक्रुध्यत्स महाबाहुरगारं जातुषं स्मरन् ॥ १.२१८.५४ ॥
પછી દુર્યોધનને જોઈને ભીમપરાક્રમ ભીમ ક્રોધે ભર્યો; તે મહાબાહુ લાક્ષાગૃહને સ્મરણ કરતો.
1.218.55
ततः संग्रामशिरसि ददर्श विपुलद्रुमम् ।
आयामभूतं तिष्ठन्तं स्कन्धपञ्चाशदुन्नतम् ॥ १.२१८.५५ ॥
પછી યુદ્ધના અગ્રભાગે તેમણે એક વિશાળ વૃક્ષ જોયું. તે લંબાઈમાં ફેલાયેલું ઊભું હતું અને પચાસ ડાળીઓ જેટલું ઊંચું હતું.
1.218.56
महास्कन्धं महोत्सेधं शक्रध्वजमिवोच्छ्रितम् ।
तमुत्पाठ्य च पाणिभ्यामुद्यम्य चरणावपि ॥ १.२१८.५६ ॥
મોટા થડ અને અતિ ઊંચા, ઇન્દ્રધ્વજ જેવા ઊભા રહેલા તે વૃક્ષને તેમણે બંને હાથે ઉખેડી, પગ સહિત ઉપર ઉઠાવ્યું.
1.218.57
अभिपेदे परान्सङ्ख्ये वज्रपाणिरिवासुरान् ।
भीमसेनभयार्तानि फल्गुनाभिहतानि च ॥ १.२१८.५७ ॥
યુદ્ધમાં શત્રુઓ પર તે વજ્રધારી ઇન્દ્ર અસુરો પર ત્રાટકે તેમ ત્રાટક્યા. ભીમસેનના ભયથી પીડિત અને ફલ્ગુન (અર્જુન)ના પ્રહારોથી ઘવાયેલા (સૈન્યો પર).
1.218.58
न शेकुस्तान्यनीकानि धार्तराष्ट्राण्युदीक्षितुम् ।
तानि संभ्रान्तयोधानि श्रान्तवाजिगजानि च ॥ १.२१८.५८ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની તે સેનાઓ આંખ ઊંચી કરીને જોઈ પણ ન શકી. તેમાં ગૂંચવાયેલા યોદ્ધાઓ અને થાકેલા ઘોડા-હાથીઓ હતા.
1.218.59
दिशः प्राकालयद्भीमो दिवीवाभ्राणि मारुतः ।
तान्निवृत्तान्निरानन्दान्नरवारणवाजिनः ॥ १.२१८.५९ ॥
આકાશમાં પવન જેમ વાદળોને વિખેરી નાખે તેમ ભીમે (સેનાઓને) દિશાઓમાં ભગાડી મૂકી. પાછા ફરેલા, આનંદરહિત એ માણસો, હાથીઓ અને ઘોડાઓને.
1.218.60
नानुसस्रुर्न चाजघ्नुर्नोचुः किंचिच्च दारुणम् ।
स्वमेव शिबिरं जग्मुः क्षत्रियाः शरविक्षताः ॥ १.२१८.६० ॥
તેઓ પીછો ન કરી શક્યા, પ્રહાર ન કર્યો, કોઈ કઠોર વાત પણ ન કહી. બાણોથી ઘવાયેલા ક્ષત્રિયો પોતાના જ શિબિરમાં પાછા ગયા.
1.218.61
परेऽप्यभिययुर्हृष्टाः पुरं पौरसुखावहाः ।
मुहूर्तमभवद्युद्धं तेषां वै पाण्डवैः सह ॥ १.२१८.६१ ॥
બીજા પણ હર્ષથી નગર તરફ આગળ વધ્યા; તે નગરજનોને સુખ આપનારું હતું. પાંડવો સાથે તેમનું થોડી વાર યુદ્ધ થયું.
1.218.62
यावत्तद्युद्धमभवन्महद्देवासुरोपमम् ।
तावदेवाभवच्छान्तं निवृत्ता वै महारथाः ॥ १.२१८.६२ ॥
તે યુદ્ધ દેવ-અસુર યુદ્ધ જેવું મહાન હતું ત્યાં સુધી જ; પછી શાંતિ થઈ અને મહારથીઓ પાછા ફર્યા.
1.218.63
सुव्रतं चक्रिरे सर्वे सुवृतामब्रुवन्वधूम् ।
कृतार्थं द्रुपदं चोचुर्धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ॥ १.२१८.६३ ॥
બધાએ પોતાનું શુભ વ્રત પૂર્ણ કર્યું; સુવૃતા વધૂને કહ્યું, અને દ્રુપદ તથા પૃષતપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્નને કહ્યું કે તેમનો હેતુ સિદ્ધ થયો.
1.218.64
शकुनिः सिन्धुराजश्च कर्णदुर्योधनावपि ।
तेषां तदाभवद्दुःखं हृदि वाचा तु नाब्रुवन् ॥ १.२१८.६४ ॥
શકુનિ, સિંધુરાજ, કર્ણ અને દુર્યોધન — તેમના હૃદયમાં ત્યારે દુઃખ થયું; પરંતુ તેમણે વાણીથી કંઈ કહ્યું નહીં.
1.218.65
ततः प्रयाता राजानः सर्व एव यथागतम् ।
धार्तराष्ट्रा हि ते सर्वे गता नागपुरं तदा ॥ १.२१८.६५ ॥
પછી બધા રાજાઓ જેમ આવ્યા હતા તેમ જ પાછા ગયા; ધૃતરાષ્ટ્રના બધા પુત્રો ત્યારે નાગપુર ગયા.
1.218.66
प्रागेव पूर्निरोधात्तु पाण्डवैरश्वसादिनः ।
प्रेषिता गच्छतारिष्टानस्मानाख्यात शौरये ॥ १.२१८.६६ ॥
ઘેરાબંધી પહેલાં જ પાંડવોએ અશ્વસવારો મોકલ્યા હતા; 'જાઓ, અમારા વતી શૌરિને જણાવો' એમ કહેવાયું.
1.218.67
तेऽचिरेणैव कालेन संप्राप्ता यादवीं पुरीम् ।
ऊचुः संकर्षणोपेन्द्रौ वचनं वचनक्षमौ ॥ १.२१८.६७ ॥
તેઓ તરત જ યાદવોની નગરીમાં પહોંચ્યા અને વાણીમાં કુશળ સંકર્ષણ તથા ઉપેન્દ્રને કહ્યું.
1.218.68
कुशलं पाण्डवाः सर्वानाहुः स्मान्धकवृष्णयः ।
आत्मनश्चाहतानाहुर्विमुक्ताञ्जातुषाद्गृहात् ॥ १.२१८.६८ ॥
પાંડવોએ બધા અંધક-વૃષ્ણિઓને પોતાની કુશળતા જણાવી; લાક્ષાગૃહમાંથી મુક્ત થઈને બચ્યા હોવાનું પણ કહ્યું.
1.218.69
समाजे द्रौपदीं लब्धामाहू राजीवलोचनाम् ।
आत्मनः सदृशीं सर्वैः शीलवृत्तसमाधिभिः ॥ १.२१८.६९ ॥
સભામાં કમળનયની દ્રૌપદીને જીતી હોવાનું તેઓ બોલ્યા; શીલ, આચરણ અને સંયમમાં તે તેમને યોગ્ય છે એમ કહ્યું.
1.218.70
तच्छ्रुत्वा वचनं कृष्णस्तानुवाचोत्तरं वचः ।
सर्वमेतदहं जाने वधात्तस्य तु रक्षसः ॥ १.२१८.७० ॥
એ વચન સાંભળીને કૃષ્ણે તેમને ઉત્તર આપ્યો: "આ બધું હું જાણું છું, તે રાક્ષસના વધથી."
1.218.71
तत उद्योजयामास माधवश्चतुरङ्गिणीम् ।
सेनामुपानयत्तूर्णं पाञ्चालनगरीं प्रति ॥ १.२१८.७१ ॥
પછી માધવે ચતુરંગિણી સેનાને તૈયાર કરાવી અને તરત પાંચાલ નગરી તરફ લાવ્યા.
1.218.72
ततः संकर्षणश्चैव केशवश्च महाबलः ।
यादवैः सह सर्वैश्च पाण्डवानभिजग्मतुः ॥ १.२१८.७२ ॥
પછી મહાબલી સંકર્ષણ અને કેશવ બધા યાદવો સાથે પાંડવોને મળવા ગયા.
1.218.73
पितृष्वसारं संपूज्य नत्वा चैव तु यादवीम् ।
द्रौपदीं भूषणैः शुभ्रैर्भूषयित्वा यथाविधि ॥ १.२१८.७३ ॥
ફોઈને આદરપૂર્વક પૂજીને અને યાદવ કુળની સ્ત્રીને નમસ્કાર કરીને, દ્રૌપદીને ઉજ્જવળ આભૂષણોથી વિધિ અનુસાર શણગારીને.
1.218.74
पाण्डवान्हर्षयित्वा तु पूजयामासतुश्च तान् ।
न्यायतः पूजितौ राज्ञा द्रुपदेन महात्मना ॥ १.२१८.७४ ॥
પાંડવોને હર્ષિત કરીને બંનેએ તેમનો સત્કાર કર્યો. મહાત્મા રાજા દ્રુપદ દ્વારા ન્યાયપૂર્વક સન્માનિત થઈને.
1.218.75
यादवाः पूजिताः सर्वे पाण्डवैश्च महात्मभिः ।
रेमिरे पाण्डवैः सार्धं ते पाञ्चालपुरे तदा ॥ १.२१८.७५ ॥
બધા યાદવો પાંડવો અને મહાત્માઓ દ્વારા સન્માનિત થઈને, ત્યારે પાંચાલ નગરમાં પાંડવો સાથે આનંદપૂર્વક રહ્યા.