महाभारत · अध्याय 1.218
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.218.1
सौमदत्तेर्वचः श्रुत्वा कर्णो वैकर्तनो वृषा ।
उवाच वचनं काले कालज्ञः सर्वकर्मणाम् ॥ १.२१८.१ ॥
सोमदत्ताच्या पुत्राचे वचन ऐकून वैकर्तन कर्ण, वृष, सर्व कर्मांचा काळ जाणणारा, योग्य वेळी हे वचन बोलला.
1.218.2
नीतिपूर्वमिदं सर्वमुक्तं वचनमर्थवत् ।
वचनं नाभ्यसूयामि श्रूयतां यद्वचस्त्विति ॥ १.२१८.२ ॥
नीतीच्या आधारे सांगितलेली ही सर्व वचने अर्थपूर्ण आहेत. मी त्या वचनाची निंदा करत नाही; माझे वचन ऐका.
1.218.3
द्वैधीभावो न गन्तव्यः सर्वकर्मसु मानवैः ।
द्विधाभूतेन मनसा अन्यत्कर्म न सिध्यति ॥ १.२१८.३ ॥
सर्व कर्मांत माणसांनी द्विधा मनःस्थितीत जाऊ नये; दोन भागांत विभागलेल्या मनाने दुसरे कोणतेही कर्म सिद्ध होत नाही.
1.218.4
संप्रयाणासनाभ्यां तु कर्शनेन तथैव च ।
नैतच्छक्यं पुरं हर्तुमाक्रन्दश्चाप्यशोभनः ॥ १.२१८.४ ॥
कूच करून आणि वेढा घालून, तसेच थकवून हे नगर हस्तगत करता येणार नाही; आरडाओरडाही अशोभनीय आहे.
1.218.5
अवमर्दनकालोऽत्र मतश्चिन्तयतो मम ।
यावन्नो वृष्णयः पार्ष्णिं न गृह्णन्तिरणप्रियाः ॥ १.२१८.५ ॥
युद्धप्रिय वृष्णी आपल्या मागील भागाला पकडण्यापूर्वी चिरडण्याचा हाच काळ आहे, असे माझ्या विचाराने वाटते.
1.218.6
भवन्तश्च तथा हृष्टाः स्वबाहुबलशालिनः ।
प्राकारमवमृद्रन्तु परिघाः पूरयन्त्वपि ॥ १.२१८.६ ॥
आपणही आनंदित होऊन, आपल्या बाहुबलाने शोभून, तटबंदी चिरडून टाका आणि खंदकही भरून टाका.
1.218.7
प्रस्रावयन्तु सलिलं क्रियतां विषमं समम् ।
तृणकाष्ठेन महता खातमस्य प्रपूर्यताम् ॥ १.२१८.७ ॥
पाणी वाहून जाऊ द्या, विषम सम करा. गवत आणि लाकडांनी याचा मोठा खंदक भरून टाका.
1.218.8
घुष्यतां राजमार्गेषु परेषां यो हनिष्यति ।
नागमश्वं पदातिं वा दानमानं स लप्स्यति ॥ १.२१८.८ ॥
राजमार्गांवर घोषणा करा: जो शत्रूचा हत्ती, घोडा किंवा पायदळ सैनिक मारेल त्याला दान आणि मान मिळेल.
1.218.9
नागे दशसहस्राणि पञ्च चाश्वपदातिषु ।
रथे वै द्विगुणं नागाद्वसु दास्यन्ति पार्थिवाः ॥ १.२१८.९ ॥
हत्तीसाठी दहा हजार, घोडा किंवा पायदळासाठी पाच हजार; रथासाठी हत्तीच्या दुप्पट धन राजे देतील.
1.218.10
यश्च कामसुखे सक्तो बालश्च स्थविरश्च यः ।
अयुद्धमनसो ये च ते तु तिष्ठन्तु भीरवः ॥ १.२१८.१० ॥
जो कामसुखात आसक्त, जो बालक किंवा वृद्ध, आणि ज्यांचे मन युद्धात नाही — ते भित्रे येथेच राहोत.
1.218.11
प्रदरश्च न दातव्यो न गन्तव्यमचोदितैः ।
यशो रक्षत भद्रं वो जेष्यामो वै रिपून्वयम् ॥ १.२१८.११ ॥
लूट देऊ नये, आज्ञेशिवाय कोणी जाऊ नये. आपले यश जपा, तुमचे कल्याण असो; आपण शत्रूंना नक्की जिंकू.
1.218.12
अनुलोमाश्च नो वाताः सततं मृगपक्षिणः ।
अग्नयश्च विराजन्ते शस्त्राणि कवचानि च ॥ १.२१८.१२ ॥
आपल्यासाठी वारे सतत अनुकूल आहेत, पशू आणि पक्षीही अनुकूल आहेत; अग्नी तेजाने चमकत आहेत, शस्त्रे आणि चिलखतेही चमकत आहेत.
1.218.13
ततः कर्णवचः श्रुत्वा धार्तराष्ट्रप्रियैषिणः ।
निर्ययुः पृथिवीपालाश्चालयन्तः परान्रणे ॥ १.२१८.१३ ॥
तेव्हा कर्णाचे शब्द ऐकून धृतराष्ट्रपुत्राचे प्रिय इच्छिणारे भूपाल रणात शत्रूंना कंपित करीत निघाले.
1.218.14
न हि तेषां मनःसक्तिरिन्द्रियार्थेषु सर्वशः ।
यथा परिरपुघ्नानां प्रसभं युद्ध एव च ॥ १.२१८.१४ ॥
त्यांचे मन इंद्रियविषयांत पूर्णपणे आसक्त नव्हते; शत्रूंचा संहार करणाऱ्यांप्रमाणे ते बलपूर्वक युद्धातच रमले होते.
1.218.15
वैकर्तनपुरोव्रातः सैन्धवोर्मिमहास्वनः ।
दुःशासनमहामत्स्यो दुर्योधनमहाग्रहः ॥ १.२१८.१५ ॥
कर्ण ज्याच्या पुढे आहे, सिंधूच्या लाटांसारखा महानाद करणारा; दुःशासन त्यातील महामत्स्य आणि दुर्योधन महाग्रह आहे.
1.218.16
स राजसागरो भीमो भीमघोषप्रदर्शनः ।
अभिदुद्राव वेगेन पुरं तदपसव्यतः ॥ १.२१८.१६ ॥
तो राजसागर भयंकर होता, भीषण गर्जना करीत; वेगाने त्या नगराला उजव्या बाजूला ठेवून त्याच्याकडे धावला.
1.218.17
तदनीकमनाधृष्यं शस्त्राग्निव्यालदीपितम् ।
समुत्कम्पितमाज्ञाय चुक्रुशुर्द्रुपदात्मजाः ॥ १.२१८.१७ ॥
शस्त्रे, अग्नी आणि सर्प यांनी प्रज्वलित झालेले ते अजेय सैन्य थरथरत आहे असे पाहून द्रुपदपुत्र ओरडले.
1.218.18
ते मेघसमनिर्घोषैर्बलिनः स्यन्दनोत्तमैः ।
निर्ययुर्नगरद्वारात्त्रासयन्तः परान्र ॥ १.२१८.१८ ॥
ते बलवान योद्धे मेघगर्जनेसारख्या घोषाच्या उत्तम रथांवर बसून नगरद्वारातून बाहेर पडले आणि शत्रूंना भयभीत करीत गेले.
1.218.19
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सुमित्रः प्रियदर्शनः ।
चित्रकेतुः सुकेतुश्च ध्वजकेतुश्च वीर्यवान् ॥ १.२१८.१९ ॥
धृष्टद्युम्न, शिखंडी, सुमित्र, प्रियदर्शन, चित्रकेतू, सुकेतू आणि पराक्रमी ध्वजकेतू.
1.218.20
पुत्रा द्रुपदराजस्य बलवन्तो जयैषिणः ।
द्रुपदस्य महावीर्यः पाण्डरोष्णीषकेतनः ॥ १.२१८.२० ॥
द्रुपद राजाचे बलवान पुत्र, जे विजयाची इच्छा करणारे; आणि महापराक्रमी द्रुपद, ज्याच्या ध्वजावर पांढरा फेटा होता.
1.218.21
पाण्डरव्यजनच्छत्रः पाण्डरध्वजवाहनः ।
स पुत्रगणमध्यस्थः शुशुभे राजसत्तमः ॥ १.२१८.२१ ॥
पांढरा चवरी व छत्र धारण करणारा, पांढऱ्या ध्वजाच्या रथावर असलेला तो श्रेष्ठ राजा पुत्रांच्या मध्यभागी शोभून दिसत होता.
1.218.22
चन्द्रमा ज्योतिषां मध्ये पौर्णमास्यामिवोदितः ।
अथोद्धूतपताकाग्रमजिह्मगतिमव्ययम् ॥ १.२१८.२२ ॥
पौर्णिमेला ताऱ्यांमध्ये चंद्र उगवावा तसे, फडकणाऱ्या ध्वजाग्रांसह सरळ व अचल गतीने चाललेले ते सैन्य.
1.218.23
द्रुपदानीकमायान्तं कुरुसैन्यमभिद्रवत् ।
तयोरुभयतो जज्ञे तेषां तु तुमुलः स्वनः ॥ १.२१८.२३ ॥
द्रुपदाचे सैन्य येताना पाहून कौरवसेना त्यावर तुटून पडली. दोन्ही बाजूंनी त्यांचा प्रचंड गर्जनाध्वनी उठला.
1.218.24
बलयोः संप्रसरतोः सरितां स्रोतसोरिव ।
प्रकीर्णरथनागाश्वैस्तान्यनीकानि सर्वशः ॥ १.२१८.२४ ॥
दोन्ही सैन्ये नद्यांच्या प्रवाहांसारखी पुढे सरसावली; रथ, हत्ती व घोडे सर्वत्र विखुरले होते.
1.218.25
ज्योतींषईव प्रकीर्णानि सर्वतः प्रचकाशिरे ।
उत्कृष्टभेरीनिनदे संप्रवृत्ते महारवे ॥ १.२१८.२५ ॥
उत्कृष्ट भेरींचा निनाद सुरू होऊन महान कोलाहल उसळला, तेव्हा चोहीकडे विखुरलेल्या प्रकाशांसारखे ते चमकले.
1.218.26
अमर्षिता महात्मानः पाण्डवा निर्ययुस्ततः ।
रथांश्च मेघनिर्घोषान्युक्तान्परमवाजिभिः ॥ १.२१८.२६ ॥
संतप्त झालेले महात्मे पांडव तेव्हा मेघगर्जनेसारखा आवाज करणाऱ्या, उत्तम घोडे जुंपलेल्या रथांमधून बाहेर पडले.
1.218.27
धून्वन्तो ध्वजिनः शुभ्रानास्थाय भरतर्षभाः ।
ततः पाण्डुसुतान्दृष्ट्वा रथस्थानात्तकार्मुकान् ॥ १.२१८.२७ ॥
भरतवंशातील श्रेष्ठ वीर शुभ्र ध्वज फडकवत रथांवर आरूढ झाले आणि धनुष्य घेऊन रथांत उभ्या असलेल्या पांडुपुत्रांना पाहिले.
1.218.28
नृपाणामभवत्कम्पो वेपथुर्हृदयेषु च ।
निर्यातेष्वथ पार्थेषु द्रोपदं तद्बलं रणे ॥ १.२१८.२८ ॥
पृथेचे पुत्र निघाल्यावर राजांच्या हृदयात कंप आणि थरकाप उत्पन्न झाला; रणांगणात त्या द्रोणाच्या सैन्यातही तसाच थरकाप झाला.
1.218.29
आविशत्परमो हर्षः प्रमोदश्च जयं प्रति ।
सुमुहूर्तं व्यतिकरः सैन्यानामभवद्भृशम् ॥ १.२१८.२९ ॥
विजयाकडे परम हर्ष आणि आनंद शिरला; क्षणभर सैन्यांत मोठा गोंधळ व मिसळण झाली.
1.218.30
ततो द्वन्द्वमयुध्यन्त मृत्युं कृत्वा पुरस्कृतम् ।
जघ्नतुः समरे तस्मिन्सुमित्रप्रियदर्शनौ ॥ १.२१८.३० ॥
मग मृत्यूला समोर ठेवून द्वंद्व-युद्ध सुरू झाले; त्या रणात सुमित्र आणि प्रियदर्शन यांनी एकमेकांवर प्रहार केले.
1.218.31
जयद्रथश्च कर्णश्च पश्यतः सव्यसाचिनः ।
अर्जुनः प्रेक्ष्य निहतौ सौमित्रप्रियदर्शनौ ॥ १.२१८.३१ ॥
सव्यसाचीच्या डोळ्यादेखत जयद्रथ आणि कर्ण मारले गेले; सुमित्रेच्या पुत्रांसारखे प्रियदर्शन असलेले ते दोघे मारले गेलेले पाहून अर्जुनाने...
1.218.32
जयद्रथसुतं तत्र जघान पितुरन्तिके ।
वृषसेनादवरजं सुदामानं धनंजयः ॥ १.२१८.३२ ॥
तेथे धनंजयाने जयद्रथाच्या पुत्राला त्याच्या पित्यासमोरच ठार केले, आणि वृषसेनाचा धाकटा भाऊ सुदामन यालाही.
1.218.33
कर्णपुत्रं महेष्वासं रथनीडादपातयत् ।
तौ सुतौ निहतौ दृष्ट्वा राजसिंहौ तरस्विनौ ॥ १.२१८.३३ ॥
महान धनुर्धर कर्णाच्या पुत्राला त्याने रथाच्या आसनावरून खाली पाडले. ते आपले दोन्ही पुत्र मारलेले पाहून, सिंहासारखे ते वेगवान राजवीर...
1.218.34
नामृष्येतां महाबाहू प्रहारमिव सद्गजौ ।
तौ जग्मतुरसंभ्रान्तौ फल्गुनस्य रथंप्रति ॥ १.२१८.३४ ॥
ते महाबाहू वीर तो प्रहार सहन करू शकले नाहीत, जसे उत्तम हत्ती प्रहार सहन करत नाहीत. ते अविचल होऊन फाल्गुनाच्या रथाकडे गेले.
1.218.35
प्रतिमुक्ततलत्राणौ शपमानौ परस्परम् ।
सन्निपातस्तयोरासीदतिघोरो महामृधे ॥ १.२१८.३५ ॥
हातमोजे व रक्षक बांधलेले ते दोघे एकमेकांना शाप देत असताना, त्या महायुद्धात त्यांच्यात अतिभयंकर धडक झाली.
1.218.36
वृत्रशम्बरयोः सङ्क्ये वज्रिणेव महारणे ।
त्रीनश्वाञ्जघ्नतुस्तस्य फल्गुनस्य नर्षभौ ॥ १.२१८.३६ ॥
वृत्र आणि शंबर यांच्या युद्धात वज्रधारी इंद्राने जसे केले होते, तसे त्या महायुद्धात त्या दोन नरश्रेष्ठांनी फाल्गुनाचे तीन घोडे मारले.
1.218.37
ततः किलिकिलाशब्दः कुरूणामभवत्तदा ।
तान्हयान्निहतान्दृष्ट्वा भीमसेनः प्रतापवान् ॥ १.२१८.३७ ॥
तेव्हा कौरवांमध्ये किलकिलाट झाला; पराक्रमी भीमसेनाने ते घोडे मारले गेलेले पाहिले.
1.218.38
निमेषान्तरमात्रेण रथमश्वैरयोजयत् ।
उपयातं रथं दृष्ट्वा दुर्योधनपुरःसरौ ॥ १.२१८.३८ ॥
एका क्षणातच त्याने घोड्यांना रथाला जोडले; रथ येत असलेला पाहून दुर्योधनाच्या पुढाकाराने ते पुढे आले.
1.218.39
सौबलः सौमदत्तिश्च समेयातां परन्तपौ ।
तैः पञ्चभिरदीनात्मा भीमसेनो महाबलः ॥ १.२१८.३९ ॥
शत्रूंना तापवणारे सौबल आणि सौमदत्ती एकत्र आले; त्या पाच जणांशी अदीनात्मा महाबली भीमसेन लढत होता.
1.218.40
अयुध्यत तदा वीरैरिन्द्रियार्थैरिवेश्वरः ।
तैर्निरुद्धो न संत्रासं जगाम समितिंजयः ॥ १.२१८.४० ॥
तेव्हा तो त्या वीरांशी लढला, जसा इंद्रियविषयांशी जितेंद्रिय पुरुष लढतो; त्यांनी वेढलेला असूनही समितिंजय भयभीत झाला नाही.
1.218.41
पञ्चभिर्द्विरदैर्मत्तैर्निरुद्ध इव केसरी ।
तस्यैते युगपत्पञ्च पञ्चभिर्निशितैः शरैः ॥ १.२१८.४१ ॥
पाच मदोन्मत्त हत्तींनी वेढलेल्या सिंहासारखा तो होता; त्याच्या त्या पाचांनी एकाच वेळी पाच तीक्ष्ण बाणांनी त्याच्यावर प्रहार केला.
1.218.42
सारथिं वाजिनश्चैव निन्युर्वैवस्वतक्षयम् ।
हताश्वात्स्यन्दनश्रेष्ठादवरुह्य महारथः ॥ १.२१८.४२ ॥
त्यांनी सारथी आणि घोड्यांना यमलोकी पाठवले; घोडे मारले गेल्याने उत्तम रथावरून महारथी खाली उतरला.
1.218.43
चचार विविधान्मार्गानसिमुद्यम्य पाण्डवः ।
अश्वस्कन्धेषु चक्रेषु युगेष्वीषासु चैव हि ॥ १.२१८.४३ ॥
पांडवाने तलवार उगारून विविध मार्गांवर संचार केला — घोड्यांच्या खांद्यांवर, चाकांवर, जोखडांवर आणि ईषांवरही.
1.218.44
व्यचरत्पातयञ्शत्रून्सुपर्ण इव भोगिनः ।
विधनुष्कं विकवचं विरथं च समीक्ष्य तम् ॥ १.२१८.४४ ॥
गरुड जसा सर्पांना पाडतो, तसा तो शत्रूंना पाडत संचरला; त्यांना धनुष्यहीन, कवचहीन आणि रथहीन पाहून —
1.218.45
अभिपेतुर्नव्याघ्रा अर्जुनप्रमुखा रथाः ।
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च यमौ च युधि दुर्जयौ ॥ १.२१८.४५ ॥
अर्जुनाच्या नेतृत्वाखाली नवे वाघांसारखे रथी तुटून पडले — धृष्टद्युम्न, शिखंडी आणि युद्धात अजिंक्य असे दोन यमज बंधूही.
1.218.46
तस्मिन्महारथे युद्धे प्रवृत्ते शरवृष्टिभिः ।
रथध्वजपताकाश्च सवर्मन्तरधीयत ॥ १.२१८.४६ ॥
त्या महारथ युद्धाला प्रारंभ झाला असता बाणांच्या वर्षावाने रथांच्या ध्वजा, पताका आणि कवचधारी योद्धेही दिसेनासे झाले.
1.218.47
तत्प्रवृत्तं चिरं कालं युद्धं सममिवाभवत् ।
रथेन तान्महाबाहुरर्जुनो व्यधमत्पुनः ॥ १.२१८.४७ ॥
ते युद्ध बराच वेळ चालले आणि समान बरोबरीचे वाटू लागले; मग महाबाहू अर्जुनाने आपल्या रथाने त्यांना पुन्हा हुसकावून लावले.
1.218.48
तमापतन्तं दृष्ट्वेव महाबाहुर्धनुर्धरः ।
कर्णोऽस्त्रविदुषां श्रेष्ठो वारयामास सायकैः ॥ १.२१८.४८ ॥
त्याला धावून येताना पाहून महाबाहू, धनुर्धर, अस्त्रविद्या जाणणाऱ्यांत श्रेष्ठ कर्णाने बाणांनी त्याला अडवले.
1.218.49
स तेनाभिहतः पार्थो वासविर्वज्रसन्निभान् ।
त्रीञ्शरान्संदधे क्रुद्धो वधात्क्रुद्धस्य पाण्डवः ॥ १.२१८.४९ ॥
त्याने आघात केलेल्या वासवी पार्थाने क्रुद्ध होऊन वज्रासारखे तीन बाण संधान केले; क्रुद्धाच्या वधासाठी, तो पाण्डव.
1.218.50
तैः शरैराहतं कर्णं ध्वजयष्टिमुपाश्रितम् ।
अपोवाह रथाच्चाशु सूतः परपुरंजयम् ॥ १.२१८.५० ॥
त्या बाणांनी घायाळ झालेल्या, ध्वजयष्टीचा आधार घेतलेल्या कर्णाला सारथीने तत्काळ रथावरून दूर नेले — शत्रुनगरे जिंकणाऱ्याला.
1.218.51
ततः पराजिते कर्णे धार्तराष्ट्रान्महाभयम् ।
विवेश समुदग्रांश्च पाण्डवान्प्रसमीक्ष्य तु ॥ १.२१८.५१ ॥
तेव्हा कर्ण पराजित झाल्यावर धृतराष्ट्राच्या पुत्रांमध्ये मोठे भय शिरले; पाण्डवांना उत्साहित पाहून.
1.218.52
तत्प्रकम्पितमत्यर्थं तद्दृष्ट्वा सौबलो बलम् ।
गिरा मधुरया चापि समाश्वासयतासकृत् ॥ १.२१८.५२ ॥
ते सैन्य अत्यंत कंपित झालेले पाहून सुबलपुत्र (शकुनी) मधुर वाणीने वारंवार त्यांना धीर देत होता.
1.218.53
धार्तराष्ट्रैस्ततः सर्वैर्दुर्योधनपुरःसरैः ।
धृतं तत्पुनरेवासीद्बलं पार्थप्रपीडितम् ॥ १.२१८.५३ ॥
मग दुर्योधनाच्या नेतृत्वाखाली धृतराष्ट्राच्या सर्व पुत्रांनी पार्थाने पीडलेल्या त्या सैन्याला पुन्हा सावरले.
1.218.54
ततो दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमो भीमपराक्रमः ।
अक्रुध्यत्स महाबाहुरगारं जातुषं स्मरन् ॥ १.२१८.५४ ॥
तेव्हा दुर्योधनाला पाहून भीमपराक्रमी भीम संतप्त झाला; तो महाबाहू जतुगृहाचे स्मरण करीत.
1.218.55
ततः संग्रामशिरसि ददर्श विपुलद्रुमम् ।
आयामभूतं तिष्ठन्तं स्कन्धपञ्चाशदुन्नतम् ॥ १.२१८.५५ ॥
मग युद्धाच्या अग्रभागी त्यांनी एक विशाल वृक्ष पाहिला. तो लांब पसरलेला उभा होता आणि पन्नास फांद्यांइतका उंच होता.
1.218.56
महास्कन्धं महोत्सेधं शक्रध्वजमिवोच्छ्रितम् ।
तमुत्पाठ्य च पाणिभ्यामुद्यम्य चरणावपि ॥ १.२१८.५६ ॥
मोठे खोड आणि अतिशय उंच, इंद्रध्वजासारखा उभा असलेला तो वृक्ष त्यांनी दोन्ही हातांनी उपटून, पायांसह वर उचलला.
1.218.57
अभिपेदे परान्सङ्ख्ये वज्रपाणिरिवासुरान् ।
भीमसेनभयार्तानि फल्गुनाभिहतानि च ॥ १.२१८.५७ ॥
युद्धात शत्रूंवर ते वज्रधारी इंद्र असुरांवर कोसळावा तसे कोसळले. भीमसेनाच्या भयाने पीडित आणि फाल्गुनाच्या (अर्जुनाच्या) प्रहारांनी घायाळ झालेल्या (सैन्यांवर).
1.218.58
न शेकुस्तान्यनीकानि धार्तराष्ट्राण्युदीक्षितुम् ।
तानि संभ्रान्तयोधानि श्रान्तवाजिगजानि च ॥ १.२१८.५८ ॥
धृतराष्ट्राच्या पुत्रांची ती सैन्ये डोळे वर करूनही पाहू शकली नाहीत. त्यात गोंधळलेले योद्धे आणि थकलेले घोडे व हत्ती होते.
1.218.59
दिशः प्राकालयद्भीमो दिवीवाभ्राणि मारुतः ।
तान्निवृत्तान्निरानन्दान्नरवारणवाजिनः ॥ १.२१८.५९ ॥
आकाशात वारा ढगांना जसा विखरवतो, तसे भीमाने (सैन्याला) दिशांना पळवून लावले. मागे फिरलेले, आनंदहीन ते मनुष्य, हत्ती आणि घोडे.
1.218.60
नानुसस्रुर्न चाजघ्नुर्नोचुः किंचिच्च दारुणम् ।
स्वमेव शिबिरं जग्मुः क्षत्रियाः शरविक्षताः ॥ १.२१८.६० ॥
ते पाठलाग करू शकले नाहीत, प्रहार करू शकले नाहीत, कठोर शब्दही बोलू शकले नाहीत. बाणांनी जखमी झालेले क्षत्रिय आपल्याच छावणीत परतले.
1.218.61
परेऽप्यभिययुर्हृष्टाः पुरं पौरसुखावहाः ।
मुहूर्तमभवद्युद्धं तेषां वै पाण्डवैः सह ॥ १.२१८.६१ ॥
इतरही आनंदाने नगराच्या दिशेने पुढे सरसावले; ते नागरिकांना सुख देणारे होते. पांडवांसोबत त्यांचे थोडा वेळ युद्ध झाले.
1.218.62
यावत्तद्युद्धमभवन्महद्देवासुरोपमम् ।
तावदेवाभवच्छान्तं निवृत्ता वै महारथाः ॥ १.२१८.६२ ॥
ते युद्ध देव-असुरांच्या युद्धासारखे महान होते तोपर्यंतच; नंतर शांतता झाली आणि महारथी परतले.
1.218.63
सुव्रतं चक्रिरे सर्वे सुवृतामब्रुवन्वधूम् ।
कृतार्थं द्रुपदं चोचुर्धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ॥ १.२१८.६३ ॥
सर्वांनी आपले शुभव्रत पूर्ण केले; सुवृता वधूशी बोलले; द्रुपद आणि पृषताचा पुत्र धृष्टद्युम्न यांना आपले कार्य सिद्ध झाले असे सांगितले.
1.218.64
शकुनिः सिन्धुराजश्च कर्णदुर्योधनावपि ।
तेषां तदाभवद्दुःखं हृदि वाचा तु नाब्रुवन् ॥ १.२१८.६४ ॥
शकुनी, सिंधुराज, कर्ण आणि दुर्योधन — त्यांच्या मनात तेव्हा दुःख झाले; पण त्यांनी वाणीने काही सांगितले नाही.
1.218.65
ततः प्रयाता राजानः सर्व एव यथागतम् ।
धार्तराष्ट्रा हि ते सर्वे गता नागपुरं तदा ॥ १.२१८.६५ ॥
नंतर सर्व राजे जसे आले होते तसेच परतले; धृतराष्ट्राचे सर्व पुत्र तेव्हा नागपुराला गेले.
1.218.66
प्रागेव पूर्निरोधात्तु पाण्डवैरश्वसादिनः ।
प्रेषिता गच्छतारिष्टानस्मानाख्यात शौरये ॥ १.२१८.६६ ॥
वेढ्यापूर्वीच पांडवांनी घोडेस्वार पाठवले होते; 'जा, आमच्या वतीने शौरीला कळवा' असे सांगितले.
1.218.67
तेऽचिरेणैव कालेन संप्राप्ता यादवीं पुरीम् ।
ऊचुः संकर्षणोपेन्द्रौ वचनं वचनक्षमौ ॥ १.२१८.६७ ॥
ते लवकरच यादवांच्या नगरीत पोहोचले आणि वाणीत निपुण संकर्षण व उपेंद्र यांना म्हणाले.
1.218.68
कुशलं पाण्डवाः सर्वानाहुः स्मान्धकवृष्णयः ।
आत्मनश्चाहतानाहुर्विमुक्ताञ्जातुषाद्गृहात् ॥ १.२१८.६८ ॥
पांडवांनी सर्व अंधक-वृष्णींना आपले कुशल कळवले; लाक्षागृहातून सुटून वाचल्याचेही सांगितले.
1.218.69
समाजे द्रौपदीं लब्धामाहू राजीवलोचनाम् ।
आत्मनः सदृशीं सर्वैः शीलवृत्तसमाधिभिः ॥ १.२१८.६९ ॥
सभेत कमलनयना द्रौपदीला जिंकल्याचे त्यांनी सांगितले; शील, वर्तन व संयमात ती त्यांना साजेशी असल्याचे म्हटले.
1.218.70
तच्छ्रुत्वा वचनं कृष्णस्तानुवाचोत्तरं वचः ।
सर्वमेतदहं जाने वधात्तस्य तु रक्षसः ॥ १.२१८.७० ॥
ते ऐकून कृष्ण त्यांना उत्तरला, "हे सर्व मला ठाऊक आहे, त्या राक्षसाच्या वधामुळे."
1.218.71
तत उद्योजयामास माधवश्चतुरङ्गिणीम् ।
सेनामुपानयत्तूर्णं पाञ्चालनगरीं प्रति ॥ १.२१८.७१ ॥
मग माधवाने चतुरंगिणी सेना सज्ज करवली आणि लवकरच पांचाल नगरीकडे आणली.
1.218.72
ततः संकर्षणश्चैव केशवश्च महाबलः ।
यादवैः सह सर्वैश्च पाण्डवानभिजग्मतुः ॥ १.२१८.७२ ॥
मग महाबली संकर्षण आणि केशव सर्व यादवांसह पांडवांना भेटायला गेले.
1.218.73
पितृष्वसारं संपूज्य नत्वा चैव तु यादवीम् ।
द्रौपदीं भूषणैः शुभ्रैर्भूषयित्वा यथाविधि ॥ १.२१८.७३ ॥
आत्येला आदराने वंदन करून आणि यादव कन्येला (कुंतीला) नमस्कार करून, द्रौपदीला तेजस्वी अलंकारांनी यथाविधी सजवून.
1.218.74
पाण्डवान्हर्षयित्वा तु पूजयामासतुश्च तान् ।
न्यायतः पूजितौ राज्ञा द्रुपदेन महात्मना ॥ १.२१८.७४ ॥
पांडवांना आनंदित करून त्या दोघांनीही त्यांचा सत्कार केला. महात्मा राजा द्रुपदाकडून न्यायानुसार सन्मानित होऊन.
1.218.75
यादवाः पूजिताः सर्वे पाण्डवैश्च महात्मभिः ।
रेमिरे पाण्डवैः सार्धं ते पाञ्चालपुरे तदा ॥ १.२१८.७५ ॥
सर्व यादव पांडवांनी व महात्म्यांनी सन्मानित होऊन, तेव्हा पांचाल नगरीत पांडवांसह आनंदाने राहिले.