महाभारत · अध्याय 1.221
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.221.1
दुर्योधन तव प्रज्ञा न सम्यगिति मे मतिः ।
न ह्युपायेन ते शक्याः पाण्डवाः कुरुवर्धन ॥ १.२२१.१ ॥
हे दुर्योधना, तुझी बुद्धी योग्य नाही असे माझे मत आहे. हे कुरुवंशवर्धना, उपायाने पांडवांना जिंकता येणार नाही.
1.221.2
पूर्वमेव हि ते सूक्ष्मैरुपायैर्यतितास्त्वया ।
निग्रहीतुं तदा वीर न चैव शकितास्त्वया ॥ १.२२१.२ ॥
हे वीरा, पूर्वीही तू सूक्ष्म उपायांनी त्यांना रोखण्याचा प्रयत्न केलास, पण तेव्हा तुला ते जमले नाही.
1.221.3
इहैव वर्तमानास्ते समीपे तव पार्थिव ।
अजातपक्षाः शिशवः शकिता नैव बाधितुम् ॥ १.२२१.३ ॥
हे राजा, ते येथेच तुझ्या जवळ राहत होते. पंख न फुटलेल्या पिलांप्रमाणे त्यांना बाधा करणे शक्य नव्हते.
1.221.4
जातपक्षा विदेशस्था विवृद्धाः सर्वशोऽद्य ते ।
नोपायसाध्याः कौन्तेया ममैषा मतिरच्युता ॥ १.२२१.४ ॥
आता त्यांना पंख फुटले आहेत, दूर देशात राहून ते पूर्ण वाढले आहेत. कुंतीपुत्र उपायाने वश होणार नाहीत, हे माझे ठाम मत आहे.
1.221.5
न च ते व्यसनैर्योक्तुं शक्या दिष्टकृतेन च ।
शकिताश्चेप्सवश्चैव पितृपैतामहं पदम् ॥ १.२२१.५ ॥
त्यांना संकटांनी किंवा दैवाने आलेल्या आपत्तींनी वश करता येणार नाही. ते समर्थ आहेत आणि पितृ-पितामहांचे पद मिळवू इच्छितात.
1.221.6
परस्परेण भेदश्च नाधातुं तेषु शक्यते ।
एकस्यां ये रताः पत्न्यां न भिद्यन्ते परस्परम् ॥ १.२२१.६ ॥
त्यांच्यात फूट पाडणेही शक्य नाही. एकाच पत्नीवर प्रेम करणारे परस्परांपासून फुटत नाहीत.
1.221.7
न चापि कृष्णा शक्येत तेभ्यो भेदयितुं परैः ।
परिद्यूनान्वृतवती किमुताद्य मृजावतः ॥ १.२२१.७ ॥
कृष्णेला इतर कोणीही त्यांच्यापासून वेगळे करू शकणार नाही. दुःखितांना वरणारी, आज शुद्धांविषयी काय बोलावे!
1.221.8
ईप्सितश्च गुणः स्त्रीणामेकस्या बहुभर्तृता ।
तं च प्राप्तवती कृष्णा न सा भेदयितुं क्षमा ॥ १.२२१.८ ॥
एका पत्नीला अनेक पती असणे हा स्त्रियांना इष्ट गुण आहे. तो गुण प्राप्त झालेली कृष्णा त्यांना वेगळे करण्यास समर्थ नाही.
1.221.9
आर्यव्रतश्च पाञ्चाल्यो न स राजा धनप्रियः ।
न संत्यक्ष्यति कौन्तेयान्राज्यदानैरपि ध्रुवम् ॥ १.२२१.९ ॥
तो पांचाल राजा आर्यव्रत आहे; धनप्रिय राजा नाही. राज्यदान देऊनही तो कौंतेयांना निश्चितच सोडणार नाही.
1.221.10
तथाऽस्म पुत्रो गुणवाननुरक्तश्च पाण्डवान् ।
तस्मान्नोपायसाध्यांस्तानहं मन्ये कथंचन ॥ १.२२१.१० ॥
तसाच आमचा गुणवान पुत्रही पांडवांवर अनुरक्त आहे. म्हणून कोणत्याही उपायाने त्यांना साध्य करता येईल असे मला वाटत नाही.
1.221.11
इदं त्वद्य क्षमं कर्तुमस्माकं पुरुषर्षभ ।
यावन्न कृतमूलास्ते पाण्डवेया विशांपते ॥ १.२२१.११ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा! आपल्यासाठी आज हेच करणे योग्य आहे; हे प्रजाधिपते, पांडव मुळे धरण्यापूर्वीच.
1.221.12
तावत्प्रहरणीयास्ते तत्तुभ्यं तात रोचताम् ।
अस्मत्पक्षो महान्यावद्यावत्पाञ्चालको लघुः।
तावत्प्रहरणं तेषां क्रियतां मा विचारय ॥ १.२२१.१२ ॥
तोपर्यंत त्यांच्यावर प्रहार करावा. हे तात, हेच तुला रुचो. आमचा पक्ष मोठा आणि पांचाल पक्ष लहान आहे तोपर्यंत त्यांच्यावर प्रहार करावा; विचार करू नकोस.
1.221.13
वाहनानि प्रभूतानि मित्राणि च कुलानि च ।
यावन्न तेषां गान्धारे तावद्विक्रम पार्थिव ॥ १.२२१.१३ ॥
हे गांधारा, त्यांच्याकडे अनेक वाहने, मित्र आणि कुले आहेत तोपर्यंत, हे राजा, पराक्रम दाखव.
1.221.14
यावच्च राजा पाञ्चाल्यो नोद्यमे कुरुते मनः ।
सह पुत्रैर्महावीर्यैस्तावद्विक्रम पार्थिव ॥ १.२२१.१४ ॥
पांचाल राजा आपल्या महापराक्रमी पुत्रांसह उद्योगात मन लावत नाही तोपर्यंत, हे राजा, पराक्रम दाखव.
1.221.15
यावन्नायाति वार्ष्णेयः कर्षन्यादववाहिनीम् ।
राज्यार्थे पाण्डवेयानां पाञ्चाल्यसदनं प्रति ॥ १.२२१.१५ ॥
पांडवांच्या राज्यासाठी यादवसेना ओढत वार्ष्णेय पांचाल-सदनाकडे येत नाही तोपर्यंत,
1.221.16
वसूनि विविधान्भोगान्राज्यमेव च केवलम् ।
नात्याज्यमस्ति कृष्णस्य पाण्डवार्थे कथंचन ॥ १.२२१.१६ ॥
कृष्णाजवळ वसू, विविध भोग आणि केवळ राज्यच नाही; पांडवांसाठी तो कोणत्याही प्रकारे ते सोडणार नाही.
1.221.17
विक्रमेण मही प्राप्ता भरतेन महात्मना ।
विक्रमेण च लोकांस्त्रीञ्जितवान्पाकशासनः ॥ १.२२१.१७ ॥
महात्मा भरताने पराक्रमाने पृथ्वी मिळवली; पाकशासन इंद्राने पराक्रमाने तिन्ही लोक जिंकले.
1.221.18
विक्रमं च प्रशंसन्ति क्षत्रियस्य विशांपते ।
स्वको हि धर्मः शूराणां विक्रमः पार्थिवर्षभ ॥ १.२२१.१८ ॥
हे विशांपते, क्षत्रियाच्या पराक्रमाची लोक प्रशंसा करतात; हे पार्थिवर्षभा, शूरांचा स्वधर्म पराक्रमच आहे.
1.221.19
ते बलेन वयं राजन्महता चतुरङ्गिणा ।
प्रमथ्य द्रुपदं शीघ्रमानयामेह पाण्डवान् ॥ १.२२१.१९ ॥
हे राजा, आपल्या महान चतुरंगिणी सेनेच्या बळाने द्रुपदाचा त्वरित पराभव करून पांडवांना येथे आणू.
1.221.20
न हि साम्ना न दानेन न भदेन च पाण्डवाः ।
शक्याः साधयितुं तस्माद्विक्रमेणैव ताञ्जहि ॥ १.२२१.२० ॥
साम, दान किंवा भेद यांनी पांडवांना वश करता येणार नाही; म्हणून पराक्रमानेच त्यांना नष्ट कर.
1.221.21
तान्विक्रमेण जित्वेमामखिलां भुङ्क्ष्व मेदिनीम् ।
अतो नान्यं प्रपश्यामि कार्योपायं जनाधिप ॥ १.२२१.२१ ॥
त्यांना पराक्रमाने जिंकून ही संपूर्ण पृथ्वी उपभोगा. हे जनाधिपा, या कार्यासाठी दुसरा उपाय मला दिसत नाही.
1.221.22
श्रुत्वा तु राधेयवचो धृतराष्ट्रः प्रतापवान् ।
अभिपूज्य ततः पश्चादिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.२२१.२२ ॥
राधेयाचे बोल ऐकून पराक्रमी धृतराष्ट्राने त्याचा सन्मान केला आणि मग हे वचन म्हटले.
1.221.23
उपपन्नं महाप्राज्ञे कृतास्त्रे सूतनन्दने ।
त्वयि विक्रमसंपन्नमिदं वचनमीदृशम् ॥ १.२२१.२३ ॥
हे महाप्राज्ञा, कृतास्त्र सूतपुत्रा, पराक्रमसंपन्न अशा तुझ्याकडून हे असे बोलणे योग्यच आहे.
1.221.24
भूय एव तु भीष्मश्च द्रोणो विदुर एव च ।
युवां च कुरुतं बुद्धिं भवेद्या नः सुखोदया ॥ १.२२१.२४ ॥
पुन्हा भीष्म, द्रोण आणि विदुर, तसेच तुम्ही दोघे, आमच्यासाठी सुख देणारी बुद्धी करा.
1.221.25
तत आनाय्य तान्सर्वान्मन्त्रिणः सुमहायशाः ।
धृतराष्ट्रो महाराज मन्त्रयामास वै तदा ॥ १.२२१.२५ ॥
तेव्हा त्या सर्व मंत्र्यांना बोलावून, अत्यंत यशस्वी महाराज धृतराष्ट्रांनी त्यांच्याशी मसलत केली.