महाभारत · अध्याय 1.222
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.222.1
न रोचते विग्रहो मे पाण्डुपुत्रैः कथंचन ।
यथैव धृतराष्ट्रो मे तथा पाण्डुरसंशयम् ॥ १.२२२.१ ॥
पाण्डुपुत्रांशी कोणत्याही प्रकारे मला युद्ध रुचत नाही. जसा धृतराष्ट्र माझा आहे, तसेच निःसंशय पाण्डुही माझा आहे.
1.222.2
गान्धार्याश्च यथा पुत्रास्तथा कुन्तीसुता मम ।
यथा च मम ते रक्ष्या धृतराष्ट्र तथा तव ॥ १.२२२.२ ॥
गान्धारीचे पुत्र जसे माझे, तसेच कुन्तीचे पुत्रही माझे. आणि ते जसे माझे रक्षणीय आहेत, तसेच हे धृतराष्ट्रा, तुझेही आहेत.
1.222.3
यथा च मम राज्ञश्च तथा दुर्योधनस्य ते ।
तथा कुरूणां सर्वेषामन्येषामपि पार्थिव ॥ १.२२२.३ ॥
माझे आणि राजाचे जसे, तसेच तुझा पुत्र दुर्योधनाचेही; तसेच सर्व कुरूंचे आणि इतरांचेही, हे पार्थिवा.
1.222.4
एवं गते विग्रहं तैर्न रोचे ।
सन्धाय वीरैर्दीयतामर्धभूमिः।
तेषामपीदं प्रपितामहानां ।
राज्यं पितुश्चैव कुरूत्तमानाम् ॥ १.२२२.४ ॥
असे असता त्यांच्याशी युद्ध मला मान्य नाही. वीरांशी तह करून त्यांना अर्धी भूमी द्यावी. हे राज्य त्यांच्या पणजोबांचे आणि कुरूंमध्ये श्रेष्ठ अशा त्यांच्या पित्याचेही आहे.
1.222.5
दुर्योधन यथा र्जायं त्वमिदं तात पश्यसि ।
मम पैतृकमित्येवं तेऽपि पश्यन्ति पाण्डवाः ॥ १.२२२.५ ॥
दुर्योधना, हे राज्य 'हे माझे पैतृक आहे' असे जसे तू मानतोस, तसेच पाण्डवही 'हे आमचे पैतृक आहे' असे मानतात.
1.222.6
यदि राज्यं न ते प्राप्ताः पाण्डवेया यशस्विनः ।
कुत एव तवापीदं भारतस्यापि कस्यचित् ॥ १.२२२.६ ॥
यशस्वी पाण्डवांना राज्य मिळाले नसते, तर तुला हे कोठून मिळाले असते? भरतवंशातील कोणालाही हे कसे मिळाले असते?
1.222.7
अधर्मेण च राज्यं त्वं प्राप्तवान्भरतर्षभ ।
तेऽपि राज्यमनुप्राप्ताः पूर्वमेवेति मे मतिः ॥ १.२२२.७ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, तू अधर्माने राज्य मिळवलंस. त्यांनीही पूर्वीच राज्य मिळवलं होतं, असं माझं मत आहे.
1.222.8
मधुरेणैव राज्यस्य तेषामर्धं प्रदीयताम् ।
एतद्धि पुरुषव्याघ्र हितं सर्वजनस्य च ॥ १.२२२.८ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, मधुर शब्दांनीच राज्याचा अर्धा भाग त्यांना द्यावा. हेच सर्वांच्या हिताचे आहे.
1.222.9
अतोऽन्यथा चेत्क्रियते न हितं नो भविष्यति ।
तवाप्यकीर्तिः सकला भविष्यति न संशयः ॥ १.२२२.९ ॥
याच्या उलट केलं तर आमचं हित होणार नाही. तुझीही पूर्ण अपकीर्ती होईल, यात शंका नाही.
1.222.10
कीर्तिरक्षणमातिष्ठ कीर्तिर्हि परमं बलम् ।
नष्टकीर्तेर्मनुष्यस्य जीवितं ह्यफळं स्मृतम् ॥ १.२२२.१० ॥
कीर्तीच्या रक्षणात लागा; कीर्ती हेच परम बळ आहे. कीर्ती नष्ट झालेल्या माणसाचं जीवन निष्फळ मानलं गेलं आहे.
1.222.11
यावत्कीर्तिर्मनुष्यस्य न प्रणश्यति कौरव ।
तावज्जीवति गान्धरे नष्टकीर्तिस्तु नश्यति ॥ १.२२२.११ ॥
हे कौरवा, माणसाची कीर्ती जोपर्यंत नष्ट होत नाही तोपर्यंत तो जिवंत असतो. हे गांधारीपुत्रा, पण कीर्ती नष्ट झालेला माणूस मात्र नष्टच होतो.
1.222.12
तमिमं समुपातिष्ठ धर्मं कुरुकुलोचितम् ।
अनुरूपं महाबाहो पूर्वेषामात्मनः कुरु ॥ १.२२२.१२ ॥
हे महाबाहो, कुरुकुलाला योग्य अशा या धर्माचे पूर्णपणे पालन कर. तुझ्या पूर्वजांना अनुरूप वाग.
1.222.13
दिष्ट्या ध्रियन्ते पार्था हि दिष्ट्या जीवति सा पृथा ।
दिष्ट्या पुरोचनः पापो न सकामोऽत्ययं गतः ॥ १.२२२.१३ ॥
नशिबाने पार्थ जिवंत आहेत; नशिबाने ती पृथा जिवंत आहे. नशिबाने पापी पुरोचन आपली इच्छा पूर्ण न होता नाश पावला.
1.222.14
यदाप्रभृति दग्धास्ते कुन्तिभोजसुतासुताः ।
तदाप्रभृति गान्धारे न शक्नोम्यभिवीक्षितुम् ॥ १.२२२.१४ ॥
कुंतिभोजाच्या वंशातील ते पुत्र जेव्हापासून जाळले गेले, हे गांधारीपुत्रा, तेव्हापासून मला त्यांच्याकडे पाहवत नाही.
1.222.15
लोके प्राणभृतां किंचिच्छ्रुत्वा कुन्तीं तथागताम् ।
न चापि दोषेण तथा लोको मन्येत्पुरोचनम्।
यथा त्वां पुरुषव्याघ्र लोको दोषेण गच्छति ॥ १.२२२.१५ ॥
जगात कोणत्याही प्राण्याबद्दल कुंतीची अशी अवस्था ऐकूनही लोक पुरोचनाला तितका दोषी मानणार नाहीत; हे पुरुषव्याघ्रा, जसे लोक तुला दोषी मानत आहेत तसे नाही.
1.222.16
तदिदं जीवितं तेषां तव किल्बिषनाशनम् ।
संमन्तव्यं महाराज पाण्डवानां च दर्शनम् ॥ १.२२२.१६ ॥
म्हणून त्यांचे हे जिवंत असणे तुझे पाप नष्ट करणारे आहे. हे महाराजा, पांडवांचे दर्शनही तसेच मानावे.
1.222.17
न चापि तेषां वीराणां जीवतां कुरुनन्दन ।
पित्र्योंशः शक्य आदातुमपि वज्रभृता स्वयं ॥ १.२२२.१७ ॥
हे कुरुनंदना, जिवंत असलेल्या त्या वीरांचा पैतृक वाटा स्वतः वज्रधारी इंद्रालाही हिसकावणे शक्य नाही.
1.222.18
ते सर्वेऽवस्थिता धर्मे सर्वे चैवैकचेतसः ।
अधर्मेण निरस्ताश्च तुल्ये राज्ये विशेषतः ॥ १.२२२.१८ ॥
ते सर्व धर्मात स्थिर आहेत आणि सर्व एकचित्त आहेत. अधर्माने हाकलले गेलेले ते, समान राज्यात विशेषतः (अन्यायाचे बळी ठरलेले).
1.222.19
यदि धर्मस्त्वया कार्यो यदि कार्यं प्रियं च मे ।
क्षेमं च यदि कर्तव्यं तेषामर्धं प्रदीयताम् ॥ १.२२२.१९ ॥
जर तुला धर्माचे पालन करायचे असेल, जर माझे प्रिय कार्य करायचे असेल आणि त्यांचे कल्याण करायचे असेल, तर त्यांना अर्धे राज्य द्यावे.