ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.223
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.223.1
मन्त्राय समुपानीतैर्धृतराष्ट्र हितैर्नृप ।
धर्म्यमर्थ्यं यशस्यं च वाच्यमित्यनुशुश्रुम ॥ १.२२३.१ ॥
ହେ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ମନ୍ତ୍ରଣା ପାଇଁ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ହିତୈଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମସଙ୍ଗତ, ହିତକର ଓ ଯଶସ୍କର କଥା ଯାହା କହିବାର ଯୋଗ୍ୟ, ତାହା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
1.223.2
ममाप्येषा मतिस्तात या भीष्मस्य महात्मनः ।
संविभज्यास्तु कौन्तेया धर्म एष सनातनः ॥ १.२२३.२ ॥
ହେ ପ୍ରିୟ, ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଯେଉଁ ମତ, ସେହି ମତ ମୋର ମଧ୍ୟ। କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ରାଜ୍ୟ) ଭାଗ କରି ଦିଆଯାଉ; ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ।
1.223.3
प्रेष्यतां द्रुपदायाशु नऱः कश्चित्प्रियंवदः ।
बहुलं रत्नमादाय तेषामर्थाय भारत ॥ १.२२३.३ ॥
ହେ ଭାରତ, ଶୀଘ୍ର ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପାଖକୁ ମଧୁରଭାଷୀ କୌଣସି ଲୋକକୁ ପଠାଯାଉ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ରତ୍ନ ନେଇ ଯାଉ।
1.223.4
मिथः कृत्यं च तस्मै स आदाय वसु गच्छतु ।
वृद्धिं च परमां ब्रूयात्तत्संयोगोद्भवां तथा ॥ १.२२३.४ ॥
ତାଙ୍କୁ ପାରସ୍ପରିକ କାର୍ଯ୍ୟର କଥା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଉ; ସେ ଧନ ନେଇ ଯାଇ, ସେହି ସମ୍ବନ୍ଧରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ପରମ ସମୃଦ୍ଧିର କଥା କହୁ।
1.223.5
संप्रीयमाणं त्वां ब्रूयाद्राजन्दुर्योधनं तथा ।
असकृद्द्रुपदे चैव धृष्टद्युम्ने च भारत ॥ १.२२३.५ ॥
ହେ ରାଜା, ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଜାଣି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହୁ; ହେ ଭାରତ, ଦ୍ରୁପଦ ଓ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର କହୁ।
1.223.6
उचितत्वं प्रियत्वं च योगस्यापि च वर्णयेत् ।
पुनःपुनश्च कौन्येयान्माद्रीपुत्रौ च सान्त्वयन् ॥ १.२२३.६ ॥
ଉଚିତତା, ପ୍ରୀତି ଏବଂ ସେହି ସମ୍ବନ୍ଧର ଲାଭ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁ; କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ।
1.223.7
हिरण्मयानि शुभ्राणि बहून्याभरणानि च ।
वचनात्तव राजेन्द्र द्रौपद्याः संप्रयच्छतु ॥ १.२२३.७ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣଙ୍କ ବଚନରେ ସୁନାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅନେକ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ପଠାଯାଉ।
1.223.8
तथा द्रुपदपुत्राणां सर्वेषां भरतर्षभ ।
पाण्डवानां च सर्वेषां कुन्त्या युक्तानि यानि च ॥ १.२२३.८ ॥
ସେହିପରି, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପାଇଁ କୁନ୍ତୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ଯୋଗ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପଠାଯାଉ।
1.223.9
दत्त्वा तानि महार्हाणि पाण्डवान्संप्रहर्षय ।
एवं सान्त्वसमायुक्तं द्रुपदं पाण्डवैः सह।
उक्त्वा सोऽनन्तरं ब्रूयात्तेषामागमनं प्रति ॥ १.२२३.९ ॥
ସେହି ଅତ୍ୟଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କର। ଏହିପରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ସହିତ ଦ୍ରୁପଦ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ କହି, ପରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ କହିବା ଉଚିତ।
1.223.10
अनुज्ञातेषु वीरेषु बलं गच्छतु शोभनम् ।
दुःशासनो विकर्णश्चाप्यानेतुं पाण्डवानिह ॥ १.२२३.१० ॥
ବୀରମାନଙ୍କୁ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ ସୁନ୍ଦର ସେନା ଯାତ୍ରା କରୁ। ଦୁଃଶାସନ ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିବାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।
1.223.11
ततस्ते पाण्डवाः श्रेष्ठाः पूज्यमानाः सदा त्वया ।
प्रकृतीनामनुमते पदे स्थास्यन्ति पैतृके ॥ १.२२३.११ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ସର୍ବଦା ସମ୍ମାନ ଦେବ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ପୈତୃକ ପଦରେ ସ୍ଥିର ରହିବେ।
1.223.12
एतत्तव महाराज तेषु पुत्रेषु चैव हि ।
वृत्तमौपयिकं मन्ये भीष्मेण सह भारत ॥ १.२२३.१२ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ହେ ଭରତ, ମୋ ମତରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ମିଶି ତୁମ ଓ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହି ଆଚରଣ ହିଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
1.223.13
योजितावर्थमानाभ्यां सर्वकार्येष्वनन्तरौ ।
न मन्त्रयेतां त्वच्छ्रेयः किमद्भुततरं ततः ॥ १.२२३.१३ ॥
ଧନ ଓ ସମ୍ମାନରେ ଯୁକ୍ତ, ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିକଟରେ ଥିବା ଦୁଇ ଜଣ ଯଦି ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ବିଷୟରେ ମନ୍ତ୍ରଣା ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆଉ କ'ଣ ହେବ?
1.223.14
दुष्टेन मनसा यो वै प्रच्छन्नेनान्तरात्मना ।
ब्रूयान्निश्रेयसं नाम कथं कुर्यात्सतां मतम् ॥ १.२२३.१४ ॥
ଦୂଷିତ ମନ ଓ ଲୁଚିଥିବା ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ଯିଏ ମଙ୍ଗଳର ନାମ ନେଇ କହେ, ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ସେ କିପରି ଆଚରଣ କରିବ?
1.223.15
न मित्राण्यर्थकृच्छ्रेषु श्रेयसे चेतराय वा ।
विधिपूर्वं हि सर्वस्य दुःखं वा यदि वा सुखम् ॥ १.२२३.१५ ॥
କଷ୍ଟ ସମୟରେ ବନ୍ଧୁମାନେ ନିଜ ବା ଅନ୍ୟର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କିଛି କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ବା ସୁଖ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଆସେ।
1.223.16
कृतप्रज्ञोऽकृतप्रज्ञो बालो वृद्धश्च मानवः ।
ससहायोऽसहायश्च सर्वं सर्वत्र विन्दति ॥ १.२२३.१६ ॥
ଶିକ୍ଷିତ ବୁଦ୍ଧିବିଶିଷ୍ଟ ବା ଅଶିକ୍ଷିତ ବୁଦ୍ଧିବିଶିଷ୍ଟ, ବାଳକ ବା ବୃଦ୍ଧ, ସାଥୀ ସହିତ ବା ଏକାକୀ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ସର୍ବତ୍ର ସବୁକିଛି ପାଏ।
1.223.17
श्रूयते हि पुरा कश्चिदम्बुवीच इतीश्वरः ।
आसीद्राजगृहे राजा मागधानां महीक्षिताम् ॥ १.२२३.१७ ॥
ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ପୂର୍ବକାଳରେ ରାଜଗୃହରେ ଅମ୍ବୁବୀଚ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ମାଗଧ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଥିଲେ।
1.223.18
स हीनः करणैः सर्वैरुच्छ्वासपरमो नृपः ।
अमात्यसंस्थः सर्वेषु कार्येष्वेवाभवत्तदा ॥ १.२२३.१८ ॥
ସେହି ରାଜା ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହରାଇ କେବଳ ନିଃଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଟିକିରହିଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଆଧାରରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ରହିଲେ।
1.223.19
तस्यामात्यो महाकर्णिर्बभूवैकेश्वरस्तदा ।
स लब्धबलमात्मानं मन्यमानोऽवमन्यते ॥ १.२२३.१९ ॥
ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ମହାକର୍ଣି ସେତେବେଳେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ ହେଲେ। ନିଜକୁ ବଳବାନ ଭାବି ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ।
1.223.20
स राज्ञ उपभोग्यानि स्त्रियो रत्नधनानि च ।
आददे सर्वशो मूढ ऐश्वर्यं च स्वयं तदा ॥ १.२२३.२० ॥
ସେ ରାଜାଙ୍କ ଭୋଗ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ, ରତ୍ନ ଓ ଧନ ସବୁ ନେଲେ। ସେ ମୂଢ଼ ସେତେବେଳେ ନିଜେ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହସ୍ତଗତ କଲେ।
1.223.21
तदादाय च लुब्धस्य लोभाल्लोभोऽभ्यवर्धत ।
तथाहि सर्वमादाय राज्यमस्य जिहीर्षति ॥ १.२२३.२१ ॥
ତାହା ନେଇ ଲୋଭୀର ଲୋଭ ଲୋଭରୁ ହିଁ ବଢ଼ିଗଲା। ଏହିପରି ସବୁ ନେଇ ସେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
1.223.22
हीनस्य करणैः सर्वैरच्छ्वासपरमस्य च ।
यतमानोऽपि तद्राज्यं न शशाकेति नः श्रुतं ॥ १.२२३.२२ ॥
ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହରାଇ କେବଳ ଶ୍ୱାସ ବାକି ଥିବା ସେ ରାଜା ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
1.223.23
किमन्यद्विहिता नूनं तस्य सा पुरुषेन्द्रता ।
यदि ते विहितं राज्यं भविष्यति विशांपते ॥ १.२२३.२३ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ପୁରୁଷୋତ୍ତମତା କ'ଣ ନିଶ୍ଚୟ ବିଧାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିହିତ ନଥିଲା? ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଯଦି ତୁମ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ବିହିତ ଥାଏ ତେବେ ତାହା ତୁମକୁ ମିଳିବ।
1.223.24
मिषतः सर्वलोकस्य स्थास्यते त्वयि तद्धुवम् ।
अतोऽन्यथा चेद्विहितं यतमानो न लप्स्यसे ॥ १.२२३.२४ ॥
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ତୁମଠାରେ ସ୍ଥିର ରହିବ। ନଚେତ୍, ଯଦି ବିଧାନ ଅନ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତାହା ପାଇବ ନାହିଁ।
1.223.25
एवं विद्वन्नुपादत्स्व मन्त्रिणां साध्वसाधुताम् ।
दुष्टानां चैव बोद्धव्यमदुष्टानां च भाषितम् ॥ १.२२३.२५ ॥
ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ କଥା ବୁଝ। ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ କଥା ଏବଂ ଅଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
1.223.26
विद्म ते भावदोषेण यदर्थमिदमुच्यते ।
दुष्ट पाण्डवहेतोस्त्वं दोषमाख्यापयस्युत ॥ १.२२३.२६ ॥
ତୁମ ମନର ଦୋଷ ଯୋଗୁଁ ଏହା କୁହାଯାଉଛି ବୋଲି ଆମେ ଜାଣୁ। ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ହେତୁ ତୁମେ ଦୋଷ ପ୍ରକାଶ କରୁଛ।
1.223.27
हितं तु परमं कर्ण ब्रवीमि कुलवर्धनम् ।
अथ त्वं मन्यसे दुष्टं ब्रूहि यत्परमं हितम् ॥ १.२२३.२७ ॥
ହେ କର୍ଣ୍ଣ, କୁଳ ବୃଦ୍ଧିକାରୀ ପରମ ହିତ ମୁଁ କହୁଛି। ଯଦି ତୁମେ ଏହାକୁ ଦୁଷ୍ଟ ମନେ କର, ତେବେ ପରମ ହିତ କଣ ତାହା ତୁମେ କୁହ।
1.223.28
अतोऽन्यथा चेत्क्रियते यद्ब्रवीमि परं हितम् ।
कुरवो वै विनङ्क्ष्यन्ति नचिरेणैव मे मतिः ॥ १.२२३.२८ ॥
ମୁଁ କହୁଥିବା ପରମ ହିତ ବିପରୀତ ଯଦି କରାଯାଏ, ତେବେ କୁରୁମାନେ ଶୀଘ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହେବେ। ଏହା ମୋ ମତ।