ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.223
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.223.1
मन्त्राय समुपानीतैर्धृतराष्ट्र हितैर्नृप ।
धर्म्यमर्थ्यं यशस्यं च वाच्यमित्यनुशुश्रुम ॥ १.२२३.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਸਲਾਹ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਧਰਮਯੁਕਤ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ਦਾਇਕ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸੀਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
1.223.2
ममाप्येषा मतिस्तात या भीष्मस्य महात्मनः ।
संविभज्यास्तु कौन्तेया धर्म एष सनातनः ॥ १.२२३.२ ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਜੋ ਰਾਇ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਰੀ ਵੀ ਰਾਇ ਹੈ। ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ (ਰਾਜ) ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।
1.223.3
प्रेष्यतां द्रुपदायाशु नऱः कश्चित्प्रियंवदः ।
बहुलं रत्नमादाय तेषामर्थाय भारत ॥ १.२२३.३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਦ੍ਰੁਪਦ ਕੋਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇ।
1.223.4
मिथः कृत्यं च तस्मै स आदाय वसु गच्छतु ।
वृद्धिं च परमां ब्रूयात्तत्संयोगोद्भवां तथा ॥ १.२२३.४ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਸੀ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇ; ਉਹ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੇ।
1.223.5
संप्रीयमाणं त्वां ब्रूयाद्राजन्दुर्योधनं तथा ।
असकृद्द्रुपदे चैव धृष्टद्युम्ने च भारत ॥ १.२२३.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਜਾਣ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਹੇ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹੇ।
1.223.6
उचितत्वं प्रियत्वं च योगस्यापि च वर्णयेत् ।
पुनःपुनश्च कौन्येयान्माद्रीपुत्रौ च सान्त्वयन् ॥ १.२२३.६ ॥
ਉਚਿਤਤਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਲਾਭ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰੇ; ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਢਾਰਸ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ।
1.223.7
हिरण्मयानि शुभ्राणि बहून्याभरणानि च ।
वचनात्तव राजेन्द्र द्रौपद्याः संप्रयच्छतु ॥ १.२२३.७ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ।
1.223.8
तथा द्रुपदपुत्राणां सर्वेषां भरतर्षभ ।
पाण्डवानां च सर्वेषां कुन्त्या युक्तानि यानि च ॥ १.२२३.८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਕੁੰਤੀ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਯੋਗ ਵਸਤਾਂ ਵੀ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਣ।
1.223.9
दत्त्वा तानि महार्हाणि पाण्डवान्संप्रहर्षय ।
एवं सान्त्वसमायुक्तं द्रुपदं पाण्डवैः सह।
उक्त्वा सोऽनन्तरं ब्रूयात्तेषामागमनं प्रति ॥ १.२२३.९ ॥
ਉਹ ਬਹੁਮੁੱਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਲਾਸੇ ਨਾਲ ਦ੍ਰੁਪਦ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਆਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.223.10
अनुज्ञातेषु वीरेषु बलं गच्छतु शोभनम् ।
दुःशासनो विकर्णश्चाप्यानेतुं पाण्डवानिह ॥ १.२२३.१० ॥
ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੈਨਾ ਚੱਲੇ। ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਵਿਕਰਨ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜਾਣ।
1.223.11
ततस्ते पाण्डवाः श्रेष्ठाः पूज्यमानाः सदा त्वया ।
प्रकृतीनामनुमते पदे स्थास्यन्ति पैतृके ॥ १.२२३.११ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਾਂਡਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੂੰ ਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇਂਗਾ, ਪਰਜਾ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰੀ ਪਦ ਉੱਤੇ ਕਾਇਮ ਹੋਣਗੇ।
1.223.12
एतत्तव महाराज तेषु पुत्रेषु चैव हि ।
वृत्तमौपयिकं मन्ये भीष्मेण सह भारत ॥ १.२२३.१२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇ ਭਰਤ, ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਵਿਹਾਰ ਠੀਕ ਹੈ।
1.223.13
योजितावर्थमानाभ्यां सर्वकार्येष्वनन्तरौ ।
न मन्त्रयेतां त्वच्छ्रेयः किमद्भुततरं ततः ॥ १.२२३.१३ ॥
ਧਨ ਅਤੇ ਮਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਜਣੇ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਭਲੇ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਨਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
1.223.14
दुष्टेन मनसा यो वै प्रच्छन्नेनान्तरात्मना ।
ब्रूयान्निश्रेयसं नाम कथं कुर्यात्सतां मतम् ॥ १.२२३.१४ ॥
ਦੂਸ਼ਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋ ਭਲਾਈ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਬੋਲੇ, ਉਹ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੇਗਾ?
1.223.15
न मित्राण्यर्थकृच्छ्रेषु श्रेयसे चेतराय वा ।
विधिपूर्वं हि सर्वस्य दुःखं वा यदि वा सुखम् ॥ १.२२३.१५ ॥
ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਮਿੱਤਰ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਸਭ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਸੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
1.223.16
कृतप्रज्ञोऽकृतप्रज्ञो बालो वृद्धश्च मानवः ।
ससहायोऽसहायश्च सर्वं सर्वत्र विन्दति ॥ १.२२३.१६ ॥
ਸਿੱਖਿਅਤ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਣਸਿੱਖਿਅਤ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਬਾਲਕ ਜਾਂ ਬੁੱਢਾ, ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਥੀ — ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਥਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
1.223.17
श्रूयते हि पुरा कश्चिदम्बुवीच इतीश्वरः ।
आसीद्राजगृहे राजा मागधानां महीक्षिताम् ॥ १.२२३.१७ ॥
ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਅੰਬੁਵੀਚ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ; ਉਹ ਮਾਗਧ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸੀ।
1.223.18
स हीनः करणैः सर्वैरुच्छ्वासपरमो नृपः ।
अमात्यसंस्थः सर्वेषु कार्येष्वेवाभवत्तदा ॥ १.२२३.१८ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਲੈਣ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ; ਤਦ ਉਹ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।
1.223.19
तस्यामात्यो महाकर्णिर्बभूवैकेश्वरस्तदा ।
स लब्धबलमात्मानं मन्यमानोऽवमन्यते ॥ १.२२३.१९ ॥
ਉਸਦਾ ਮੰਤਰੀ ਮਹਾਕਰਣਿ ਉਦੋਂ ਇਕੱਲਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
1.223.20
स राज्ञ उपभोग्यानि स्त्रियो रत्नधनानि च ।
आददे सर्वशो मूढ ऐश्वर्यं च स्वयं तदा ॥ १.२२३.२० ॥
ਉਸਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਭੋਗਣਯੋਗ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਰਤਨ ਅਤੇ ਧਨ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਮੂਰਖ ਨੇ ਉਦੋਂ ਆਪ ਹੀ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲੈ ਲਿਆ।
1.223.21
तदादाय च लुब्धस्य लोभाल्लोभोऽभ्यवर्धत ।
तथाहि सर्वमादाय राज्यमस्य जिहीर्षति ॥ १.२२३.२१ ॥
ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਲਾਲਚੀ ਦਾ ਲਾਲਚ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਹੀ ਵਧ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਉਸਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਖੋਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.223.22
हीनस्य करणैः सर्वैरच्छ्वासपरमस्य च ।
यतमानोऽपि तद्राज्यं न शशाकेति नः श्रुतं ॥ १.२२३.२२ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਗੁਆ ਕੇ ਕੇਵਲ ਸਾਹ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਰਾਜ ਨਾ ਪਾ ਸਕਿਆ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
1.223.23
किमन्यद्विहिता नूनं तस्य सा पुरुषेन्द्रता ।
यदि ते विहितं राज्यं भविष्यति विशांपते ॥ १.२२३.२३ ॥
ਕੀ ਉਸਦੀ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮਤਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ? ਹੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਾਜ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ।
1.223.24
मिषतः सर्वलोकस्य स्थास्यते त्वयि तद्धुवम् ।
अतोऽन्यथा चेद्विहितं यतमानो न लप्स्यसे ॥ १.२२३.२४ ॥
ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਵੇਖਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੇ ਵਿਧਾਨ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਂਗਾ।
1.223.25
एवं विद्वन्नुपादत्स्व मन्त्रिणां साध्वसाधुताम् ।
दुष्टानां चैव बोद्धव्यमदुष्टानां च भाषितम् ॥ १.२२३.२५ ॥
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲਓ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਅਤੇ ਅਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਜਾਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
1.223.26
विद्म ते भावदोषेण यदर्थमिदमुच्यते ।
दुष्ट पाण्डवहेतोस्त्वं दोषमाख्यापयस्युत ॥ १.२२३.२६ ॥
ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
1.223.27
हितं तु परमं कर्ण ब्रवीमि कुलवर्धनम् ।
अथ त्वं मन्यसे दुष्टं ब्रूहि यत्परमं हितम् ॥ १.२२३.२७ ॥
ਹੇ ਕਰਨ, ਕੁਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਰਮ ਭਲਾਈ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਮਾੜਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਪਰਮ ਭਲਾਈ ਕੀ ਹੈ ਉਹ ਤੂੰ ਦੱਸ।
1.223.28
अतोऽन्यथा चेत्क्रियते यद्ब्रवीमि परं हितम् ।
कुरवो वै विनङ्क्ष्यन्ति नचिरेणैव मे मतिः ॥ १.२२३.२८ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਜੋ ਪਰਮ ਭਲਾਈ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕੌਰਵ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਮੱਤ ਹੈ।