มหาภารตะ · อัธยายะ 1.223

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.223.1

मन्त्राय समुपानीतैर्धृतराष्ट्र हितैर्नृप ।
धर्म्यमर्थ्यं यशस्यं च वाच्यमित्यनुशुश्रुम ॥ १.२२३.१ ॥

ข้าแต่พระเจ้าธฤตราษฎร์ผู้เป็นกษัตริย์ เราได้ฟังมาว่า ในการปรึกษาหารือที่บรรดาผู้หวังดีต่อท่านมาประชุมกัน พึงกล่าวแต่สิ่งที่ชอบธรรม เป็นประโยชน์ และนำมาซึ่งเกียรติยศเท่านั้น

1.223.2

ममाप्येषा मतिस्तात या भीष्मस्य महात्मनः ।
संविभज्यास्तु कौन्तेया धर्म एष सनातनः ॥ १.२२३.२ ॥

ลูกรัก นี่ก็เป็นความเห็นของเราเช่นกัน คือความเห็นของภีษมะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ให้แบ่งส่วนแก่บรรดาโอรสของกุนตี นี่คือธรรมอันนิรันดร์

1.223.3

प्रेष्यतां द्रुपदायाशु नऱः कश्चित्प्रियंवदः ।
बहुलं रत्नमादाय तेषामर्थाय भारत ॥ १.२२३.३ ॥

ข้าแต่ภารตะ ขอจงส่งชายผู้พูดจาไพเราะคนหนึ่งไปยังท้าวทรุปทโดยเร็ว พร้อมนำรัตนะอันมากมายไปด้วยเพื่อประโยชน์ของพวกเขา

1.223.4

मिथः कृत्यं च तस्मै स आदाय वसु गच्छतु ।
वृद्धिं च परमां ब्रूयात्तत्संयोगोद्भवां तथा ॥ १.२२३.४ ॥

ให้เขาบอกเรื่องราวที่ต้องปรึกษากันแก่ท้าวทรุปทด้วย ให้เขานำทรัพย์สมบัติไปและกล่าวถึงความเจริญรุ่งเรืองอันยิ่งใหญ่ที่จะเกิดจากการสมรสนั้น

1.223.5

संप्रीयमाणं त्वां ब्रूयाद्राजन्दुर्योधनं तथा ।
असकृद्द्रुपदे चैव धृष्टद्युम्ने च भारत ॥ १.२२३.५ ॥

ข้าแต่พระราชา เมื่อท่านเห็นว่าท่านยินดีแล้ว ก็ให้เขากล่าวถึงท้าวทุรโยธน์ด้วยเช่นกัน ข้าแต่ภารตะ ให้เขากล่าวซ้ำแล้วซ้ำอีกแก่ท้าวทรุปทและแก่ธฤษฏทยุมนะ

1.223.6

उचितत्वं प्रियत्वं च योगस्यापि च वर्णयेत् ।
पुनःपुनश्च कौन्येयान्माद्रीपुत्रौ च सान्त्वयन् ॥ १.२२३.६ ॥

ให้เขาพรรณนาถึงความเหมาะสมและความรักใคร่ของการสมรสนี้ รวมทั้งประโยชน์ของมันด้วย และปลอบโยนบรรดาโอรสของกุนตีกับโอรสทั้งสองของมาทรีซ้ำแล้วซ้ำอีก

1.223.7

हिरण्मयानि शुभ्राणि बहून्याभरणानि च ।
वचनात्तव राजेन्द्र द्रौपद्याः संप्रयच्छतु ॥ १.२२३.७ ॥

ข้าแต่จอมกษัตริย์ ตามพระดำรัสของท่าน ขอให้ส่งเครื่องประดับทองคำอันงดงามเป็นอันมากไปถวายพระนางเทราปที

1.223.8

तथा द्रुपदपुत्राणां सर्वेषां भरतर्षभ ।
पाण्डवानां च सर्वेषां कुन्त्या युक्तानि यानि च ॥ १.२२३.८ ॥

ข้าแต่ยอดแห่งภรตวงศ์ ขอให้ส่งของอันสมควรที่กุนตีจัดเตรียมไว้ไปถวายโอรสทั้งหมดของท้าวทรุปท และแก่บรรดาปาณฑพทั้งหมดด้วย

1.223.9

दत्त्वा तानि महार्हाणि पाण्डवान्संप्रहर्षय ।
एवं सान्त्वसमायुक्तं द्रुपदं पाण्डवैः सह।
उक्त्वा सोऽनन्तरं ब्रूयात्तेषामागमनं प्रति ॥ १.२२३.९ ॥

ให้มอบของอันมีค่ามากเหล่านั้นแล้วทำให้บรรดาปาณฑพชื่นบาน เมื่อกล่าวกับท้าวทรุปทและบรรดาปาณฑพด้วยถ้อยคำปลอบประโลมเช่นนี้แล้ว เขาก็ควรกล่าวต่อไปถึงการมาถึงของพวกเขา

1.223.10

अनुज्ञातेषु वीरेषु बलं गच्छतु शोभनम् ।
दुःशासनो विकर्णश्चाप्यानेतुं पाण्डवानिह ॥ १.२२३.१० ॥

เมื่อบรรดาวีรบุรุษได้รับอนุญาตแล้ว ขอให้กองทัพอันงดงามออกเดินทาง และขอให้ทุศศาสนะกับวิกรรณะไปนำบรรดาปาณฑพมาที่นี่

1.223.11

ततस्ते पाण्डवाः श्रेष्ठाः पूज्यमानाः सदा त्वया ।
प्रकृतीनामनुमते पदे स्थास्यन्ति पैतृके ॥ १.२२३.११ ॥

จากนั้น บรรดาปาณฑพผู้ประเสริฐเหล่านั้น ซึ่งท่านจะให้เกียรติอยู่เสมอ จะตั้งอยู่ในตำแหน่งแห่งบิดาของตนด้วยความยินยอมของประชาชน

1.223.12

एतत्तव महाराज तेषु पुत्रेषु चैव हि ।
वृत्तमौपयिकं मन्ये भीष्मेण सह भारत ॥ १.२२३.१२ ॥

ข้าแต่มหาราช ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรต ข้าพเจ้าเห็นว่าการปฏิบัติต่อพวกเขาเช่นนี้ และต่อโอรสของท่านด้วย ร่วมกับภีษมะ เป็นวิธีการที่เหมาะสม

1.223.13

योजितावर्थमानाभ्यां सर्वकार्येष्वनन्तरौ ।
न मन्त्रयेतां त्वच्छ्रेयः किमद्भुततरं ततः ॥ १.२२३.१३ ॥

ผู้ที่ท่านผูกมัดไว้ด้วยทรัพย์และเกียรติยศ และผู้ที่ใกล้ชิดท่านในกิจการทั้งปวง กลับไม่ปรึกษาหารือเรื่องความเจริญของท่าน นี่จะน่าอัศจรรย์อะไรไปกว่านี้อีกเล่า

1.223.14

दुष्टेन मनसा यो वै प्रच्छन्नेनान्तरात्मना ।
ब्रूयान्निश्रेयसं नाम कथं कुर्यात्सतां मतम् ॥ १.२२३.१४ ॥

ผู้ที่มีจิตใจชั่วร้ายและมีอาตมันซ่อนเร้นอยู่ภายใน เพียงแต่เอ่ยถึงคำว่าความเจริญ ผู้ที่คิดเช่นนั้นจะทำอย่างไรให้สอดคล้องกับความเห็นของผู้ประเสริฐได้เล่า

1.223.15

न मित्राण्यर्थकृच्छ्रेषु श्रेयसे चेतराय वा ।
विधिपूर्वं हि सर्वस्य दुःखं वा यदि वा सुखम् ॥ १.२२३.१५ ॥

ในยามที่กิจการยากลำบาก มิตรไม่ได้ช่วยให้เกิดความเจริญ ทั้งของตนหรือของผู้อื่น เพราะความทุกข์หรือความสุขย่อมมาถึงทุกคนตามที่กำหนดไว้แล้ว

1.223.16

कृतप्रज्ञोऽकृतप्रज्ञो बालो वृद्धश्च मानवः ।
ससहायोऽसहायश्च सर्वं सर्वत्र विन्दति ॥ १.२२३.१६ ॥

ไม่ว่าจะมีปัญญาที่ฝึกฝนแล้วหรือยังไม่ได้ฝึกฝน เป็นเด็กหรือชรา มีผู้ช่วยหรือไม่มีผู้ช่วย มนุษย์ย่อมได้รับทุกสิ่งทุกแห่ง

1.223.17

श्रूयते हि पुरा कश्चिदम्बुवीच इतीश्वरः ।
आसीद्राजगृहे राजा मागधानां महीक्षिताम् ॥ १.२२३.१७ ॥

ได้ยินมาว่า ในกาลก่อนมีผู้เป็นใหญ่พระองค์หนึ่งนามว่าอัมพุวีจะ เป็นพระราชาที่ราชคฤห ทรงเป็นจอมแห่งกษัตริย์ของชาวมคธ

1.223.18

स हीनः करणैः सर्वैरुच्छ्वासपरमो नृपः ।
अमात्यसंस्थः सर्वेषु कार्येष्वेवाभवत्तदा ॥ १.२२३.१८ ॥

พระราชาพระองค์นั้นขาดอินทรียทั้งปวง มีพระทัยมุ่งอยู่แต่ลมหายใจ ในเวลานั้นทรงฝากการงานทั้งปวงไว้กับอมาตย์ของพระองค์

1.223.19

तस्यामात्यो महाकर्णिर्बभूवैकेश्वरस्तदा ।
स लब्धबलमात्मानं मन्यमानोऽवमन्यते ॥ १.२२३.१९ ॥

อมาตย์ของพระองค์ชื่อมหากรณี ในเวลานั้นได้กลายเป็นผู้ปกครองสูงสุดแต่ผู้เดียว เขาคิดว่าตนได้อำนาจมาแล้วจึงเริ่มดูหมิ่นผู้อื่น

1.223.20

स राज्ञ उपभोग्यानि स्त्रियो रत्नधनानि च ।
आददे सर्वशो मूढ ऐश्वर्यं च स्वयं तदा ॥ १.२२३.२० ॥

เขายึดเอาบรรดาสตรีของพระราชาไว้เพื่อบำเรอตน ยึดรัตนะและทรัพย์ทั้งหมด และในที่สุดผู้หลงงมงายนั้นก็ยึดอำนาจอธิปไตยไว้ในมือของตนเอง

1.223.21

तदादाय च लुब्धस्य लोभाल्लोभोऽभ्यवर्धत ।
तथाहि सर्वमादाय राज्यमस्य जिहीर्षति ॥ १.२२३.२१ ॥

ครั้นได้สิ่งนั้นมาแล้ว ความโลภของผู้โลภก็พอกพูนขึ้นเพราะความโลภ ด้วยเหตุที่ได้ทุกสิ่งมาเช่นนี้ เขาจึงปรารถนาจะยึดแม้อาณาจักรของพระองค์ไปด้วย

1.223.22

हीनस्य करणैः सर्वैरच्छ्वासपरमस्य च ।
यतमानोऽपि तद्राज्यं न शशाकेति नः श्रुतं ॥ १.२२३.२२ ॥

ข้าพเจ้าได้ยินมาว่า กษัตริย์ผู้สูญเสียอินทรีย์ทั้งปวงไปแล้ว เหลือเพียงลมหายใจ แม้จะพยายามแล้วก็มิอาจกู้อาณาจักรนั้นคืนมาได้

1.223.23

किमन्यद्विहिता नूनं तस्य सा पुरुषेन्द्रता ।
यदि ते विहितं राज्यं भविष्यति विशांपते ॥ १.२२३.२३ ॥

ความเป็นใหญ่ในหมู่มนุษย์ของเขานั้น มิได้ถูกกำหนดไว้แล้วหรือ หากอาณาจักรถูกกำหนดไว้แก่ท่าน ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน อาณาจักรนั้นจะเป็นของท่านเอง

1.223.24

मिषतः सर्वलोकस्य स्थास्यते त्वयि तद्धुवम् ।
अतोऽन्यथा चेद्विहितं यतमानो न लप्स्यसे ॥ १.२२३.२४ ॥

ในขณะที่คนทั้งโลกกำลังมองดู อาณาจักรนั้นจะคงอยู่กับท่านอย่างแน่นอน แต่หากถูกกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ท่านจะพยายามเพียงใดก็ไม่อาจได้มา

1.223.25

एवं विद्वन्नुपादत्स्व मन्त्रिणां साध्वसाधुताम् ।
दुष्टानां चैव बोद्धव्यमदुष्टानां च भाषितम् ॥ १.२२३.२५ ॥

ดังนั้น ข้าแต่ผู้รอบรู้ จงใส่ใจแยกแยะความดีและความไม่ดีของเหล่าเสนามาตย์ ต้องทำความเข้าใจถ้อยคำของคนชั่วและของคนที่ไม่ชั่วด้วย

1.223.26

विद्म ते भावदोषेण यदर्थमिदमुच्यते ।
दुष्ट पाण्डवहेतोस्त्वं दोषमाख्यापयस्युत ॥ १.२२३.२६ ॥

เรารู้ว่าสิ่งนี้ถูกกล่าวออกมาเพราะความผิดในเจตนาของท่าน ข้าแต่คนชั่ว ท่านกำลังเปิดเผยความผิดเพราะเหตุแห่งปาณฑพอยู่จริงๆ

1.223.27

हितं तु परमं कर्ण ब्रवीमि कुलवर्धनम् ।
अथ त्वं मन्यसे दुष्टं ब्रूहि यत्परमं हितम् ॥ १.२२३.२७ ॥

ข้าแต่กรรณะ เราจะกล่าวประโยชน์อันสูงสุดซึ่งเพิ่มพูนวงศ์ตระกูลให้ฟัง หากท่านเห็นว่าเป็นสิ่งชั่ว ก็จงบอกมาว่าประโยชน์อันสูงสุดคืออะไร

1.223.28

अतोऽन्यथा चेत्क्रियते यद्ब्रवीमि परं हितम् ।
कुरवो वै विनङ्क्ष्यन्ति नचिरेणैव मे मतिः ॥ १.२२३.२८ ॥

หากสิ่งที่เรากล่าวว่าเป็นประโยชน์อันสูงสุดถูกกระทำเป็นอย่างอื่น บรรดาเการพก็จะพินาศเป็นแน่ไม่นานนัก นี่คือความเห็นของเรา