మహాభారతం · అధ్యాయం 1.223
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.223.1
मन्त्राय समुपानीतैर्धृतराष्ट्र हितैर्नृप ।
धर्म्यमर्थ्यं यशस्यं च वाच्यमित्यनुशुश्रुम ॥ १.२२३.१ ॥
ఓ రాజా ధృతరాష్ట్రా, మంత్రాంగానికి సమకూడిన హితులలో ధర్మయుక్తమైన, ప్రయోజనకరమైన, కీర్తిదాయకమైన మాటను మేము విన్నాము.
1.223.2
ममाप्येषा मतिस्तात या भीष्मस्य महात्मनः ।
संविभज्यास्तु कौन्तेया धर्म एष सनातनः ॥ १.२२३.२ ॥
ఓ ప్రియుడా, మహాత్ముడైన భీష్ముని అభిప్రాయమే నా అభిప్రాయం కూడా. కుంతీపుత్రులకు భాగం పంచి ఇవ్వాలి; ఇదే సనాతన ధర్మం.
1.223.3
प्रेष्यतां द्रुपदायाशु नऱः कश्चित्प्रियंवदः ।
बहुलं रत्नमादाय तेषामर्थाय भारत ॥ १.२२३.३ ॥
ఓ భారతా, వెంటనే ద్రుపదుని వద్దకు మృదువుగా మాట్లాడే ఒకనిని పంపాలి; వారి కోసం అనేక రత్నాలను తీసుకువెళ్ళాలి.
1.223.4
मिथः कृत्यं च तस्मै स आदाय वसु गच्छतु ।
वृद्धिं च परमां ब्रूयात्तत्संयोगोद्भवां तथा ॥ १.२२३.४ ॥
అతనికి పరస్పర కార్యాలను కూడా వివరించాలి; అతడు ధనం తీసుకుని వెళ్లి, ఆ సంబంధం వల్ల కలిగే గొప్ప అభివృద్ధిని చెప్పాలి.
1.223.5
संप्रीयमाणं त्वां ब्रूयाद्राजन्दुर्योधनं तथा ।
असकृद्द्रुपदे चैव धृष्टद्युम्ने च भारत ॥ १.२२३.५ ॥
ఓ రాజా, అతడు నిన్ను సంతోషించినవానిగా గమనించి దుర్యోధనుని గురించి కూడా చెప్పాలి; ఓ భారతా, ద్రుపదునికి, ధృష్టద్యుమ్నునికీ పదేపదే చెప్పాలి.
1.223.6
उचितत्वं प्रियत्वं च योगस्यापि च वर्णयेत् ।
पुनःपुनश्च कौन्येयान्माद्रीपुत्रौ च सान्त्वयन् ॥ १.२२३.६ ॥
ఔచిత్యాన్ని, ప్రేమను, ఆ సంబంధం వల్ల కలిగే లాభాన్ని కూడా వివరించాలి; కుంతీ పుత్రులను, మాద్రి ఇద్దరు కుమారులను పదేపదే ఓదారుస్తూ.
1.223.7
हिरण्मयानि शुभ्राणि बहून्याभरणानि च ।
वचनात्तव राजेन्द्र द्रौपद्याः संप्रयच्छतु ॥ १.२२३.७ ॥
రాజేంద్రా, నీ మాట ప్రకారం బంగారు, ప్రకాశవంతమైన అనేక ఆభరణాలను ద్రౌపదికి పంపాలి.
1.223.8
तथा द्रुपदपुत्राणां सर्वेषां भरतर्षभ ।
पाण्डवानां च सर्वेषां कुन्त्या युक्तानि यानि च ॥ १.२२३.८ ॥
అలాగే, భరతర్షభా, ద్రుపదుని కుమారులందరికీ, పాండవులందరికీ కుంతి సిద్ధం చేసిన తగిన వస్తువులను కూడా పంపాలి.
1.223.9
दत्त्वा तानि महार्हाणि पाण्डवान्संप्रहर्षय ।
एवं सान्त्वसमायुक्तं द्रुपदं पाण्डवैः सह।
उक्त्वा सोऽनन्तरं ब्रूयात्तेषामागमनं प्रति ॥ १.२२३.९ ॥
ఆ అత్యంత విలువైన వస్తువులను ఇచ్చి పాండవులను సంతోషపెట్టు. ఈ విధంగా శాంతితో ద్రుపదునితో, పాండవులతో మాట్లాడి, తర్వాత వారి రాక గురించి చెప్పాలి.
1.223.10
अनुज्ञातेषु वीरेषु बलं गच्छतु शोभनम् ।
दुःशासनो विकर्णश्चाप्यानेतुं पाण्डवानिह ॥ १.२२३.१० ॥
వీరులకు అనుమతి ఇచ్చిన తర్వాత, అందమైన సేన బయలుదేరాలి. దుఃశాసనుడు, వికర్ణుడు కూడా పాండవులను ఇక్కడికి తీసుకురావడానికి వెళ్లాలి.
1.223.11
ततस्ते पाण्डवाः श्रेष्ठाः पूज्यमानाः सदा त्वया ।
प्रकृतीनामनुमते पदे स्थास्यन्ति पैतृके ॥ १.२२३.११ ॥
అప్పుడు ఆ శ్రేష్ఠులైన పాండవులు, నీచేత ఎల్లప్పుడూ గౌరవింపబడినవారై, ప్రజల అనుమతితో తమ పైతృక స్థానంలో నిలుస్తారు.
1.223.12
एतत्तव महाराज तेषु पुत्रेषु चैव हि ।
वृत्तमौपयिकं मन्ये भीष्मेण सह भारत ॥ १.२२३.१२ ॥
మహారాజా, భరతా, భీష్ముడితో కలిసి నీకు, నీ కుమారులకు ఇదే తగిన ప్రవర్తన అని నేను భావిస్తున్నాను.
1.223.13
योजितावर्थमानाभ्यां सर्वकार्येष्वनन्तरौ ।
न मन्त्रयेतां त्वच्छ्रेयः किमद्भुततरं ततः ॥ १.२२३.१३ ॥
ధనం, గౌరవాలతో కలిసినవారు, అన్ని పనుల్లో సమీపంగా ఉండేవారు మీ శ్రేయస్సును గురించి ఆలోచించకపోతే, దానికంటే ఆశ్చర్యకరమైనది ఏముంటుంది?
1.223.14
दुष्टेन मनसा यो वै प्रच्छन्नेनान्तरात्मना ।
ब्रूयान्निश्रेयसं नाम कथं कुर्यात्सतां मतम् ॥ १.२२३.१४ ॥
దుష్ట మనస్సుతో, రహస్య అంతరాత్మతో ఎవరైనా మంచిని పేరుకు మాత్రమే చెబితే, అతడు సజ్జనుల అభిప్రాయం ప్రకారం ఎలా ప్రవర్తిస్తాడు?
1.223.15
न मित्राण्यर्थकृच्छ्रेषु श्रेयसे चेतराय वा ।
विधिपूर्वं हि सर्वस्य दुःखं वा यदि वा सुखम् ॥ १.२२३.१५ ॥
కష్ట సమయాల్లో మిత్రులు తమకైనా ఇతరులకైనా మేలు చేయరు; అందరికీ దుఃఖమో సుఖమో విధి ప్రకారమే కలుగుతుంది.
1.223.16
कृतप्रज्ञोऽकृतप्रज्ञो बालो वृद्धश्च मानवः ।
ससहायोऽसहायश्च सर्वं सर्वत्र विन्दति ॥ १.२२३.१६ ॥
శిక్షితమైన బుద్ధి కలవాడు, శిక్షణ లేని బుద్ధి కలవాడు, బాలుడు, వృద్ధుడు, తోడు ఉన్నవాడు, ఒంటరివాడు — ప్రతి మనిషి ఎక్కడైనా అన్నీ పొందుతాడు.
1.223.17
श्रूयते हि पुरा कश्चिदम्बुवीच इतीश्वरः ।
आसीद्राजगृहे राजा मागधानां महीक्षिताम् ॥ १.२२३.१७ ॥
పూర్వం రాజగృహంలో అంబువీచుడనే ఒక ప్రభువు ఉన్నాడని వింటున్నాము; అతడు మాగధ రాజులలో రాజు.
1.223.18
स हीनः करणैः सर्वैरुच्छ्वासपरमो नृपः ।
अमात्यसंस्थः सर्वेषु कार्येष्वेवाभवत्तदा ॥ १.२२३.१८ ॥
ఆ రాజు ఇంద్రియాలన్నీ కోల్పోయి, కేవలం ఊపిరి తీయడంలోనే నిలిచి ఉండేవాడు; అప్పుడు అతడు మంత్రుల ఆధారంతోనే అన్ని కార్యాల్లో ఉండేవాడు.
1.223.19
तस्यामात्यो महाकर्णिर्बभूवैकेश्वरस्तदा ।
स लब्धबलमात्मानं मन्यमानोऽवमन्यते ॥ १.२२३.१९ ॥
అతని మంత్రి మహాకర్ణి అప్పుడు ఏకైక ప్రభువయ్యాడు. తనకు బలం వచ్చిందని భావించి అతడు ఇతరులను అవమానించాడు.
1.223.20
स राज्ञ उपभोग्यानि स्त्रियो रत्नधनानि च ।
आददे सर्वशो मूढ ऐश्वर्यं च स्वयं तदा ॥ १.२२३.२० ॥
అతడు రాజు అనుభవించదగిన స్త్రీలను, రత్నాలను, ధనాన్నంతా తీసుకున్నాడు. ఆ మూఢుడు అప్పుడు ఐశ్వర్యాన్ని కూడా స్వయంగా తన చేతికి తీసుకున్నాడు.
1.223.21
तदादाय च लुब्धस्य लोभाल्लोभोऽभ्यवर्धत ।
तथाहि सर्वमादाय राज्यमस्य जिहीर्षति ॥ १.२२३.२१ ॥
అది పొంది ఆ లోభి లోభం లోభంతోనే మరింత పెరిగింది. అలా అన్నీ తీసుకుని అతని రాజ్యాన్ని కూడా అపహరించాలని అతడు కోరుతున్నాడు.
1.223.22
हीनस्य करणैः सर्वैरच्छ्वासपरमस्य च ।
यतमानोऽपि तद्राज्यं न शशाकेति नः श्रुतं ॥ १.२२३.२२ ॥
అన్ని ఇంద్రియ శక్తులూ కోల్పోయి ఊపిరి మాత్రమే మిగిలిన ఆ రాజు ప్రయత్నించినా ఆ రాజ్యాన్ని సాధించలేకపోయాడని మేము విన్నాము.
1.223.23
किमन्यद्विहिता नूनं तस्य सा पुरुषेन्द्रता ।
यदि ते विहितं राज्यं भविष्यति विशांपते ॥ १.२२३.२३ ॥
అతని ఆ పురుషోత్తమత్వం విధిగా నిర్ణయించబడలేదా? ప్రజాధిపతీ, నీకు రాజ్యం విధించబడి ఉంటే అది నీకే లభిస్తుంది.
1.223.24
मिषतः सर्वलोकस्य स्थास्यते त्वयि तद्धुवम् ।
अतोऽन्यथा चेद्विहितं यतमानो न लप्स्यसे ॥ १.२२३.२४ ॥
లోకమంతా చూస్తుండగా అది నీలోనే స్థిరంగా నిలుస్తుంది. అలా కాకుండా విధి లేకపోతే ప్రయత్నించినా నీవు దానిని పొందలేవు.
1.223.25
एवं विद्वन्नुपादत्स्व मन्त्रिणां साध्वसाधुताम् ।
दुष्टानां चैव बोद्धव्यमदुष्टानां च भाषितम् ॥ १.२२३.२५ ॥
విద్వాంసుడా, ఇలా మంత్రుల మంచి చెడ్డలను గ్రహించు. దుష్టుల మాటను, అదుష్టుల మాటను కూడా తెలుసుకోవాలి.
1.223.26
विद्म ते भावदोषेण यदर्थमिदमुच्यते ।
दुष्ट पाण्डवहेतोस्त्वं दोषमाख्यापयस्युत ॥ १.२२३.२६ ॥
నీ మనస్సులోని దోషం వల్లనే ఇది చెప్పబడుతోందని మేము తెలుసుకున్నాము. దుష్టుడా, పాండవుల కారణంగా నీవు దోషాన్ని వెల్లడిస్తున్నావు.
1.223.27
हितं तु परमं कर्ण ब्रवीमि कुलवर्धनम् ।
अथ त्वं मन्यसे दुष्टं ब्रूहि यत्परमं हितम् ॥ १.२२३.२७ ॥
కర్ణా, కులాన్ని వర్ధిల్లజేసే పరమ హితాన్ని నేను చెబుతున్నాను. ఇది నీకు చెడ్డగా తోచితే, పరమ హితమేదో నువ్వే చెప్పు.
1.223.28
अतोऽन्यथा चेत्क्रियते यद्ब्रवीमि परं हितम् ।
कुरवो वै विनङ्क्ष्यन्ति नचिरेणैव मे मतिः ॥ १.२२३.२८ ॥
నేను చెప్పే పరమ హితానికి విరుద్ధంగా చేస్తే, కౌరవులు త్వరలోనే నశిస్తారు. ఇదే నా అభిప్రాయం.