મહાભારત · અધ્યાય 1.224
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.224.1
राजन्निःसंशयं श्रेयो वाच्यस्त्वमसि बान्धवैः ।
न त्वशुश्रूषमाणे वै वाक्यं संप्रति तिष्ठति ॥ १.२२४.१ ॥
હે રાજન, સગાંસંબંધીઓએ તને હિતકારક વાત કહેવી એમાં સંદેહ નથી; પણ જે સાંભળવા ઇચ્છતો નથી તેના માટે એ વચન હમણાં ટકતું નથી.
1.224.2
प्रियं हितं च तद्वाक्यमुक्तवान्कुरुसत्तमः ।
भीष्मः शान्तनवो राजन्प्रतिगृह्णासि तन्न च ॥ १.२२४.२ ॥
હે રાજન, કુરુશ્રેષ્ઠ શંતનુપુત્ર ભીષ્મે પ્રિય અને હિતકારી વચન કહ્યાં હતાં; પણ તું તેને સ્વીકારતો નથી.
1.224.3
तथा द्रोणेन बहुधा भाषितं हितमुत्तमम् ।
तच्च राधासुतः कर्णो मन्यते न हितं तव ॥ १.२२४.३ ॥
એ જ રીતે દ્રોણે પણ અનેક વાર ઉત્તમ અને હિતકારી વાત કહી હતી; પણ રાધાપુત્ર કર્ણ તેને તારા માટે હિતકારી માનતો નથી.
1.224.4
चिन्तयंश्च न पश्यामि राजंस्तव सुहृत्तमम् ।
आभ्यां पुरुषसिंहाभ्यां यो वा स्यात्प्रज्ञयाधिकः ॥ १.२२४.४ ॥
હે રાજન, વિચાર કરતાં પણ મને તારો એવો કોઈ શ્રેષ્ઠ હિતેચ્છુ દેખાતો નથી જે આ બે પુરુષસિંહો કરતાં બુદ્ધિમાં વધુ હોય.
1.224.5
इमौ हि वृद्धौ वयसा प्रज्ञया च श्रुतेन च ।
समौ च त्वयि राजेन्त्र तथा पाण्डुसुतेषु च ॥ १.२२४.५ ॥
હે રાજેન્દ્ર, આ બંને વય, બુદ્ધિ અને શાસ્ત્રજ્ઞાનમાં વૃદ્ધ છે; તારા પ્રત્યે અને પાંડુપુત્રો પ્રત્યે પણ તેઓ સમાન છે.
1.224.6
धर्मे चानवरौ राजन्सत्यतायां च भारत ।
रामाद्दाशरथेश्चैव गयाच्चैव न संशयः ॥ १.२२४.६ ॥
હે રાજન, હે ભારત, ધર્મ અને સત્યમાં આ બંને દશરથપુત્ર રામ કે ગય કરતાં ઊતરતા નથી; એમાં સંદેહ નથી.
1.224.7
न चोक्तवन्तावश्रेयः पुरस्तादपि किंचन ।
न चाप्यपकृतं किंचिदनयोर्लक्ष्यते त्वयि ॥ १.२२४.७ ॥
તેઓ બંનેએ અગાઉ તમારા માટે અહિતકારક કંઈ કહ્યું નથી, અને તમારા પ્રત્યે તેમનામાં કોઈ અપરાધ દેખાતો નથી.
1.224.8
तावुभौ पुरुषव्याघ्रावनागसि नृपे त्वयि ।
न मन्त्रयेतां त्वच्छ्रेयः कथं सत्यपराक्रमौ ॥ १.२२४.८ ॥
તે બંને પુરુષવ્યાઘ્ર, સત્યપરાક્રમી, નિર્દોષ એવા તમારી વિરુદ્ધ તમારા હિતથી વિપરીત કેવી રીતે વિચારશે?
1.224.9
प्रज्ञावन्तौ नरश्रेष्ठावस्मिँल्लोके नराधिप ।
त्वन्निमित्तमतो नेमौ किंचिज्जिह्मं वदिष्यतः ॥ १.२२४.९ ॥
હે નરાધિપ! આ લોકમાં આ બંને પ્રજ્ઞાવાન નરશ્રેષ્ઠ છે; તમારા કારણે તેઓ કોઈ વક્ર વાત કહેશે નહીં.
1.224.10
इति मे नैष्ठिकी बुद्धिर्वर्तते कुरुनन्दन ।
न चार्थहेतोर्धर्मज्ञौ वक्ष्यतः पक्षसंश्रितम् ॥ १.२२४.१० ॥
હે કુરુનંદન! આ મારી દૃઢ બુદ્ધિ છે; ધર્મજ્ઞ એવા આ બંને ધન માટે કોઈ પક્ષનો આશ્રય લઈને બોલશે નહીં.
1.224.11
एतद्धि परमं श्रेयो मन्येऽहं तव भारत ।
दुर्योधनप्रभृतयः पुत्रा राजन्यथा तव ॥ १.२२४.११ ॥
હે ભારત! આ જ તમારું પરમ કલ્યાણ છે એમ હું માનું છું; હે રાજન, દુર્યોધન આદિ તમારા પુત્રો જેમ તમારા છે, તેમ જ.
1.224.12
तथैव पाण्डवेयास्ते पुत्रा राजन्न संशयः ।
तेषु चेदहितं किंचिन्मन्त्रयेयुरतद्विदः ॥ १.२२४.१२ ॥
તેમ જ પાંડવો પણ તમારા પુત્રો છે, હે રાજન, એમાં સંશય નથી. જો તેઓ તેમના અહિત માટે કંઈ વિચારે, તો તેઓ આ જાણતા નથી એમ કહેવાય.
1.224.13
मन्त्रिणस्ते न च श्रेयः प्रपश्यन्ति विशेषतः ।
अथ ते हृदये राजन्विशेषः स्वेषु वर्तते।
अन्तरस्थं विवृण्वानाः श्रेयः कुर्युर्न ते ध्रुवम् ॥ १.२२४.१३ ॥
મંત્રીઓ ખાસ કરીને કલ્યાણ જોતા નથી. હે રાજન, તમારા હૃદયમાં તમારા પોતાના પુત્રો પ્રત્યે વિશેષ પક્ષપાત છે. અંદર છુપાયેલું પ્રગટ કરનારા તેઓ ચોક્કસ કલ્યાણ નહીં કરે.
1.224.14
एतदर्थमिमौ राजन्महात्मानौ महाद्युती ।
नोचतुर्विवृतं किंचिन्न ह्येष तव निश्चयः ॥ १.२२४.१४ ॥
આ જ કારણે, હે રાજન, આ બંને મહાત્મા અને મહાતેજસ્વી કંઈ પણ ખુલ્લેઆમ બોલ્યા નહીં, કારણ કે આ જ તમારો નિશ્ચય છે.
1.224.15
यच्चाप्यशक्यतां तेषामाहतुः पुरुषर्षभौ ।
तत्तथा पुरुषव्याघ्र तव तद्भद्रमस्तु ते ॥ १.२२४.१५ ॥
તે બંને પુરુષશ્રેષ્ઠોએ તેમના માટે જે અશક્ય કહ્યું, હે પુરુષવ્યાઘ્ર, તે તેમ જ થાઓ. તમારું તે કલ્યાણ થાઓ.
1.224.16
कथं हि पाण्डवः श्रीमान्सव्यसाची धनञ्जयः ।
शक्यो विजेतुं संग्रामे राजन्मघवतापि हि ॥ १.२२४.१६ ॥
હે રાજન, શ્રીમાન પાંડવ સવ્યસાચી ધનંજયને યુદ્ધમાં કેવી રીતે જીતી શકાય? ઇન્દ્ર વડે પણ નહીં.
1.224.17
भीमसेनो महाबाहुर्नागायुतबलो महान् ।
राक्षसानां भयकरो बाहुशाली महाबलः ॥ १.२२४.१७ ॥
મહાબાહુ ભીમસેન, જેનું બળ દસ હજાર હાથીઓ જેવું છે, મહાન, રાક્ષસોને ભય આપનાર, બાહુશાળી, મહાબળવાન.
1.224.18
हिडिम्बो निहतो येन बाहुयुद्धेन भारत ।
यो रावणसमो युद्धे तथा च बकराक्षसः ॥ १.२२४.१८ ॥
હે ભારત, જેણે બાહુયુદ્ધથી હિડિંબને માર્યો, જે યુદ્ધમાં રાવણ સમાન છે, અને રાક્ષસ બકને પણ.
1.224.19
स युध्यमानो राजेन्द्र भीमो भीमपराक्रमः ।
कथं स्म युधि शक्येत विजेतुममरैरपि ॥ १.२२४.१९ ॥
હે રાજેન્દ્ર, યુદ્ધ કરતા એ ભયંકર પરાક્રમી ભીમને દેવતાઓ પણ યુદ્ધમાં કેવી રીતે જીતી શકે?
1.224.20
तथैव कृतिनौ युद्धे यमौ यमसुताविव ।
कथं विजेतुं शक्यौ तौ रणे जीवितुमिच्छता ॥ १.२२४.२० ॥
એ જ રીતે યુદ્ધમાં કુશળ યમના પુત્રો જેવા એ જોડિયા ભાઈઓને, જીવવાની ઇચ્છા રાખનાર રણમાં કેવી રીતે જીતી શકે?
1.224.21
यस्मिन्धृतिरनुक्रोशः क्षमा सत्यं पराक्रमः ।
नित्यानि पाण्डवे ज्येष्ठे स जीयेत रणे कथम् ॥ १.२२४.२१ ॥
ધીરજ, કરુણા, ક્ષમા, સત્ય અને પરાક્રમ જેનામાં સદા રહે છે, એ જ્યેષ્ઠ પાંડવને યુદ્ધમાં કેવી રીતે જીતી શકાય?
1.224.22
येषां पक्षधरो रामो येषां मन्त्री जनार्दनः ।
किं नु तैरजितं सङ्ख्ये येषां पक्षे च सात्यकिः ॥ १.२२४.२२ ॥
જેમના પક્ષે બલરામ છે, જેમના મંત્રી જનાર્દન છે, અને જેમના પક્ષે સાત્યકિ છે, તેઓ યુદ્ધમાં કોનાથી અજેય નથી?
1.224.23
द्रुपदः श्वशुरो येषां येषां स्यालाश्च पार्षताः ।
धृष्टद्युम्नमुखा वीरा भ्रातरो द्रुपदात्मजाः ॥ १.२२४.२३ ॥
દ્રુપદ જેમના શ્વશુર છે, પાર્ષતો જેમના સાળા છે, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન જેમાં મુખ્ય છે, અને દ્રુપદના પુત્રો જેમના ભાઈઓ છે—એ વીરો—
1.224.24
चैद्यश्च येषां भ्राता च शिशुपालो महारथः ।
सोऽशक्यतां च विज्ञाय तेषामग्रे च भारत।
दायाद्यतां च धर्मेण सम्यक्तेषु समाचर ॥ १.२२४.२४ ॥
ચૈદ્ય અને મહારથી શિશુપાલ જેમના ભાઈ છે—હે ભારત, તેમની અજેયતા જાણીને, તેમની સાથે વારસાના હક્કનું ધર્મ અનુસાર સારી રીતે આચરણ કર.
1.224.25
इदं निर्दिष्टमयशः पुरोचनकृतं महत् ।
तेषामनुग्रहेणाद्य राजन्प्रक्षालयात्मनः ॥ १.२२४.२५ ॥
પુરોચને કરેલું આ મોટું અપયશ કહેવામાં આવ્યું છે. હે રાજન, આજે તેમની કૃપાથી પોતાને તેમાંથી ધોઈ નાખો.
1.224.26
तेषामनुग्रहश्चायं सर्वेषां चैव नः कुले ।
जीवितं च परं श्रेयः क्षत्रस्य च विवर्धनम् ॥ १.२२४.२६ ॥
તેમની આ કૃપા આપણા સૌના કુળ માટે છે; આ જીવન અને ક્ષત્રિયોની વૃદ્ધિનું પરમ કલ્યાણ છે.
1.224.27
द्रुपदोऽपि महान्राजा कृतवैरश्च नः पुरा ।
तस्य संग्रहणं राजन्स्वपक्षस्य विवर्धनम् ॥ १.२२४.२७ ॥
દ્રુપદ પણ મહાન રાજા છે, જેમણે પહેલાં આપણી સાથે વૈર કર્યું હતું. હે રાજન, તેમને પોતાના પક્ષમાં લેવા એ સ્વપક્ષની વૃદ્ધિ છે.
1.224.28
बलवन्तश्च दाशार्हा बहवश्च विशांपते ।
यतः कृष्णस्ततः सर्वे यतः कृष्णस्ततो जयः ॥ १.२२४.२८ ॥
દાશાર્હો બળવાન અને ઘણા છે, હે પ્રજાપતિ. જ્યાં કૃષ્ણ છે ત્યાં સૌ છે; જ્યાં કૃષ્ણ છે ત્યાં વિજય છે.
1.224.29
यच्च साम्नैव शक्येत कार्यं साधयितुं नृप ।
को दैवशप्तस्तत्कार्यं विग्रहेण समाचरेत् ॥ १.२२४.२९ ॥
જે કાર્ય કેવળ સામનીતિથી સિદ્ધ થઈ શકે, હે નૃપ, દૈવશાપિત કોણ તે યુદ્ધથી કરશે?
1.224.30
श्रुत्वा च जीवतः पार्थान्पौरजानपदा जनाः ।
बलवद्दर्शने हृष्टास्तेषां राजन्प्रियं कुरु ॥ १.२२४.३० ॥
પૃથાના પુત્રો જીવતા છે એમ સાંભળીને નગર અને જનપદના લોકો તેમને જોવા અત્યંત હર્ષિત થશે; હે રાજન, તેમનું પ્રિય કરો.
1.224.31
दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलः ।
अधर्मयुक्ता दुष्प्रज्ञा बाला मैषां वचः कृथाः ॥ १.२२४.३१ ॥
દુર્યોધન, કર્ણ અને સૌબલ શકુનિ પણ અધર્મમાં લિપ્ત, દુષ્ટબુદ્ધિ અને અજ્ઞાની બાળકો છે; તેમની વાત ન માનજો.
1.224.32
उक्तमेतत्पुरा राजन्मया गुणवतस्तव ।
दुर्योधनापराधेन प्रजेयं वै विनङ्क्ष्यति ॥ १.२२४.३२ ॥
હે રાજન! આ વાત મેં પહેલાં જ ગુણવાન એવા તમને કહી હતી; દુર્યોધનના અપરાધથી આ પ્રજા ચોક્કસ નાશ પામશે.