మహాభారతం · అధ్యాయం 1.227
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.227.1
दुर्योधनस्य महिषी काशिराजसुता तदा ।
धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां वधूभिः सहिता तदा ॥ १.२२७.१ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుని ప్రధాన భార్య, కాశీరాజు కుమార్తె, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల వధువులతో కలిసి అక్కడ ఉంది.
1.227.2
पाञ्चालीं प्रतिजग्राह साध्वीं श्रियमिवापराम् ।
पूजयामास पूजार्हां शचीदेवीमिवागताम् ॥ १.२२७.२ ॥
పవిత్రురాలైన పాంచాలిని ఆమె స్వీకరించి, మరో శ్రీదేవిలా ఉన్న ఆమెను, వచ్చిన శచీదేవిలా, పూజార్హురాలిగా గౌరవించింది.
1.227.3
ववन्दे तत्र गान्धारीं कृष्णया सह माधवी ।
आशिषश्च प्रयुक्त्वा तु पाञ्चालीं परिषस्वजे ॥ १.२२७.३ ॥
అక్కడ మాధవి కృష్ణతో కలిసి గాంధారికి నమస్కరించింది; ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చి పాంచాలిని ఆలింగనం చేసుకుంది.
1.227.4
परिष्वज्यैव गान्धारी कृष्णां कमललोचनाम् ।
पुत्राणां मम पाञ्चाली मृत्युरेवेत्यमन्यत ॥ १.२२७.४ ॥
గాంధారి కమలనేత్రి కృష్ణను ఆలింగనం చేసుకుని, 'నా కుమారులకు ఈ పాంచాలి మృత్యువే' అని తలచింది.
1.227.5
संचिन्त्य विदुरं प्राह युक्तितः सुबलात्मजा ।
कुन्तीं राजसुतां क्षत्तः सवधूं सपरिच्छदाम् ॥ १.२२७.५ ॥
సుబలుని కుమార్తె ఆలోచించి, యుక్తితో విదురునితో చెప్పింది: 'క్షత్తా, రాజకుమారి కుంతిని ఆమె కోడలితో, పరివారంతో...'
1.227.6
पाण्डोर्निवेशनं शीघ्रं नीयतां यदि रोचते ।
करणेन मुहूर्तेन नक्षत्रेण शुभे तिथौ ॥ १.२२७.६ ॥
నీకు సమ్మతమైతే, శుభ తిథిలో, శుభ నక్షత్రంలో, శుభ ముహూర్తంలో త్వరగా పాండు నివాసానికి ఆమెను తీసుకువెళ్లాలి.
1.227.7
यथा सुखं तथा कुन्ती रंस्यते स्वगृहे सुतैः ।
तथेत्येव तदा क्षत्ता कारयामास तत्तथा ॥ १.२२७.७ ॥
కుంతి తన కుమారులతో తన ఇంట్లో సుఖంగా ఆనందిస్తుంది, అలాగే ఉండుగాక" అని చెప్పి విదురుడు అప్పుడు అలాగే ఏర్పాటు చేయించాడు.
1.227.8
पूजयामासुरत्यर्थं बान्धवाः पाण्डवांस्तदा ।
नागराः श्रेणिमुख्याश्च पूजयन्ति स्म पाण्डवान् ॥ १.२२७.८ ॥
అప్పుడు బంధువులు పాండవులను ఎంతగానో సత్కరించారు. పట్టణవాసులు, శ్రేణుల ముఖ్యులు కూడా పాండవులను గౌరవించారు.
1.227.9
भीष्मो द्रोणः कृपः कर्णो बाह्लीकः ससुतस्तदा ।
शासनाद्धृतराष्ट्रस्य अकुर्वन्नतिथिक्रियाम् ॥ १.२२७.९ ॥
అప్పుడు భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, కర్ణుడు, తన కుమారునితో కూడిన బాహ్లీకుడు ధృతరాష్ట్రుని ఆజ్ఞతో అతిథి సత్కార క్రియను నిర్వర్తించారు.
1.227.10
एवं विहरतां तेषां पाण्डवानां महात्मनाम् ।
नेता सर्वस्य कार्यस्य विदुरो राजशासनात् ॥ १.२२७.१० ॥
ఈ విధంగా ఆ మహాత్ములైన పాండవులు విహరిస్తుండగా, అన్ని కార్యాలకు నాయకుడైన విదురుడు రాజాజ్ఞ ప్రకారం (ఏర్పాట్లు చేశాడు).
1.227.11
विश्रान्तास्ते महात्मानः कंचित्कालं सकेशवाः ।
आहूता धृतराष्ट्रेण राज्ञा शान्तनवेन च ॥ १.२२७.११ ॥
ఆ మహాత్ములు కొంతకాలం విశ్రాంతి తీసుకున్నారు, కేశవునితో కలిసి. అప్పుడు రాజు ధృతరాష్ట్రుడు, శంతనుని కుమారుడు వారిని పిలిపించారు.
1.227.12
भ्रातृभिः सह कौन्तेय निबोधेदं वचो मम ।
पाण्डुना वर्धितं राज्यं पाण्डुना पालितं जगत् ॥ १.२२७.१२ ॥
కౌంతేయా! నీ సోదరులతో కలిసి నా ఈ మాటను వినుము. పాండువు రాజ్యాన్ని వృద్ధి చేశాడు, పాండువే ప్రపంచాన్ని పాలించాడు.
1.227.13
शासनान्मम कौन्तेय मम भ्राता महाबलः ।
कृतवान्दुष्करं कर्म नित्यमेव विशांपते ॥ १.२२७.१३ ॥
కౌంతేయా, నా ఆజ్ఞ ప్రకారం నా మహాబలశాలి సోదరుడు ఎల్లప్పుడూ కష్టమైన కార్యాలు చేశాడు, ఓ ప్రజాపతీ.
1.227.14
तस्मात्त्वमपि कौन्तेय शासनं कुरु मा चिरम् ।
मम पुत्रा दुरात्मानः सर्वेऽहंकारसंयुताः ॥ १.२२७.१४ ॥
కాబట్టి కౌంతేయా, నీవు కూడా ఆలస్యం చేయకుండా నా ఆజ్ఞను పాటించు. నా కుమారులందరూ దురాత్ములు, అహంకారంతో నిండినవారు.
1.227.15
शासनं न करिष्यन्ति मम नित्यं युधिष्ठिर ।
स्वकार्यनिरतैर्नित्यमवलिप्तैर्दुरात्मभिः ॥ १.२२७.१५ ॥
యుధిష్ఠిరా, నా దురాత్ములైన కుమారులు ఎల్లప్పుడూ తమ స్వకార్యాల్లో నిమగ్నమై, గర్వంతో ఉబ్బి, నా ఆజ్ఞను ఎప్పుడూ పాటించరు.
1.227.16
पुनर्वै विग्रहो मा भूत्खाण्डवप्रस्थमाविश ।
न हि वो वसतस्तत्र कश्चिच्छक्तः प्रबाधितुम् ॥ १.२२७.१६ ॥
మళ్ళీ కలహం జరగకూడదు. ఖాండవప్రస్థంలో ప్రవేశించు. అక్కడ నివసించే మిమ్మల్ని ఎవరూ బాధించలేరు.
1.227.17
संरक्ष्यमाणान्पार्थेन त्रिदशानिव वज्रिणा ।
अर्धराज्यं तु संप्राप्य खाण्डवप्रस्थणाविश ॥ १.२२७.१७ ॥
వజ్రధారి చేత రక్షించబడే దేవతల వలె, పృథ కుమారుడు అర్జునుడు రక్షిస్తుండగా, అర్ధ రాజ్యాన్ని పొంది ఖాండవప్రస్థంలో ప్రవేశించు.
1.227.18
केशवो यदि मन्यते तत्कर्तव्यमसंशयम् ॥ १.२२७.१८ ॥
కేశవుడు అలా భావిస్తే, సందేహం లేకుండా అదే చేయాలి.
1.227.19
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं नृपं सर्वे प्रणम्य च ।
वासुदेवेन संमन्त्र्य पाण्डवाः समुपाविशन् ॥ १.२२७.१९ ॥
ఆ మాటను అంగీకరించి, అందరూ రాజుకు నమస్కరించి, వాసుదేవునితో మంతనాడి పాండవులు కూర్చున్నారు.
1.227.20
अभिषेकस्य संभारान्क्षत्तरानय मा चिरम् ।
अभिषिक्तं करिष्यामि ह्यद्य वै कुरुनन्दनम् ॥ १.२२७.२० ॥
క్షత్తా, అభిషేకానికి సామగ్రిని వెంటనే తీసుకురా. ఈ రోజే కురునందనుడిని అభిషిక్తుడిని చేస్తాను.
1.227.21
ब्राह्मणा नैगमश्रेष्ठाः श्रेणीमुख्याश्च सर्वतः ।
आहूयन्तां प्रकृतयो बान्धवाश्च विशेषतः ॥ १.२२७.२१ ॥
బ్రాహ్మణులు, వ్యాపారులలో ప్రముఖులు, శ్రేణుల నాయకులు, అన్ని వైపుల నుండి ప్రజలు, ముఖ్యంగా బంధువులు — అందరినీ పిలవాలి.
1.227.22
पुण्याहं वाच्यतां तात गोसहस्रं प्रदीयताम् ।
ग्राममुख्याश्च विप्रेभ्यो दीयन्तां बहुदक्षिणाः ॥ १.२२७.२२ ॥
అయ్యా, పుణ్యాహవాచనం చేయించు; వెయ్యి గోవులను దానం చేయి; గ్రామ పెద్దలు బ్రాహ్మణులకు గొప్ప దక్షిణలు ఇవ్వాలి.
1.227.23
अङ्गदे मकुटं क्षत्तर्हस्ताभरणमानय ।
मुक्तावलीश्च हारं च निष्काणि कटकानि च ॥ १.२२७.२३ ॥
క్షత్తా, భుజకీర్తికి కిరీటాన్ని, చేతి ఆభరణాలను తీసుకురా; ముత్యాల దండలు, హారం, నిష్కాలు, కంకణాలు కూడా తీసుకురా.
1.227.24
कटिबन्धश्च सूत्रं च तथोदरनिबन्धनम् ।
अष्टोत्तरसहस्रं तु ब्राह्मणाधिष्ठिता गजाः ॥ १.२२७.२४ ॥
నడుము పట్టీ, దారం, పొట్టకట్టు కూడా తీసుకురా; బ్రాహ్మణులు అధిష్ఠించిన వెయ్యి ఎనిమిది ఏనుగులు కూడా.
1.227.25
जाह्नवीसलिलं शीघ्रमानीयन्तां पुरोहितैः ।
अभिषेकोदकक्लिन्नं सर्वाभरणभूषितम् ॥ १.२२७.२५ ॥
గంగా జలాన్ని పురోహితులు వెంటనే తీసుకురావాలి; అభిషేక జలంతో తడిసి, సర్వాభరణాలతో అలంకరించబడినవాడై.
1.227.26
औपवाह्योपरिगतं दिव्यचारमरवीजितम् ।
सुवर्णमणिचित्रेण श्वेतच्छत्रेण शोभितम् ॥ १.२२७.२६ ॥
రాజ రథంపై ఆసీనుడై, దివ్య సేవకులచే వీవబడుతూ, బంగారం మణులతో చిత్రించిన తెల్లని గొడుగుతో శోభిస్తూ.
1.227.27
जयेति द्विजवाक्येनु स्तूयमानं नृपैस्तथा ।
दृष्ट्वा कुन्तीसुतं ज्येष्ठमाजमीढं युधिष्ठिरम् ॥ १.२२७.२७ ॥
'జయము!' అని బ్రాహ్మణుల వాక్యాలతో, రాజులచేతా స్తుతించబడుతున్న కుంతీ జ్యేష్ఠపుత్రుడు, అజమీఢ వంశీయుడు యుధిష్ఠిరుని చూసి.
1.227.28
प्रीताः प्रीतेन मनसा प्रशंसन्तु परे जनाः ।
पाण्डोः कृतोपकारस्य राज्यं दत्वा ममैव च ॥ १.२२७.२८ ॥
ఇతరులు సంతోషించి, ప్రసన్న మనసుతో పొగడాలి; పాండుకు చేసిన ఉపకారానికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చి, నాకు కూడా ఇచ్చి.
1.227.29
प्रतिक्रिया कृतमिदं भविष्यति न संशयः ।
भीष्मो द्रोणः कृपः क्षत्ता साधुसाध्वित्यथाब्रुवन् ॥ १.२२७.२९ ॥
ఇది చేసిన ప్రతిఫలంగా అవుతుంది, సందేహం లేదు. భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, క్షత్త 'సాధు, సాధు' అన్నారు.
1.227.30
युक्तमेतन्महाभाग कौरवाणां यशस्करम् ।
शीघ्रमद्यैव राजेन्द्र त्वयोक्तं कर्तुमर्हसि ॥ १.२२७.३० ॥
మహాభాగా, ఇది యుక్తమైనది, కౌరవుల కీర్తిని పెంచేది. రాజేంద్రా, నీవు చెప్పినదాన్ని ఈ రోజే త్వరగా చేయాలి.
1.227.31
इत्येवमुक्तो वार्ष्णेयस्त्वरयामास तत्तदा ।
तथोक्तं धृतराष्ट्रेण कारयामास केशवः ॥ १.२२७.३१ ॥
ఇలా చెప్పబడినప్పుడు వార్ష్ణేయుడు వెంటనే దానిని త్వరితం చేశాడు. ధృతరాష్ట్రుడు చెప్పినట్లే కేశవుడు దానిని చేయించాడు.
1.227.32
तस्मिन्क्षणे महाराज कृष्णद्वैपायनस्तदा ।
आगत्य कुरुभिः सर्वैः पूजितः ससुहृद्गणैः ॥ १.२२७.३२ ॥
ఆ క్షణంలో, మహారాజా, కృష్ణద్వైపాయనుడు వచ్చి, కురువులందరిచేతా వారి మిత్రగణాలతో కలిసి పూజించబడ్డాడు.
1.227.33
मूर्धाभिषिक्तैः सहितो ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
कारयामास विधिवत्केशवानुमते तदा ॥ १.२२७.३३ ॥
అభిషిక్త రాజులతో, వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులతో కలిసి, కేశవుని అనుమతితో అప్పుడు విధిప్రకారం దానిని చేయించాడు.
1.227.34
कृपो द्रोणश्च भीष्मश्च धौम्यश्च व्यासकेशवौ ।
बाह्लीकः सोमदत्तश्च चातुर्वेद्यपुरस्कृताः ॥ १.२२७.३४ ॥
కృపుడు, ద్రోణుడు, భీష్ముడు, ధౌమ్యుడు, వ్యాసుడు, కేశవుడు, బాహ్లీకుడు, సోమదత్తుడు — చతుర్వేద పురోహితులను ముందుంచి.
1.227.35
अभिषेकं तदा चक्रुर्भद्रपीठे सुसंस्कृतम् ॥ १.२२७.३५ ॥
అప్పుడు వారు భద్రపీఠంపై చక్కగా సిద్ధం చేసిన అభిషేకాన్ని చేశారు.
1.227.36
जित्वा तु पृथिवीं कृत्स्नां वशे कृत्वा नृपान्भवान् ।
राजसूयादिभिर्यज्ञैः क्रतुभिर्वरदक्षिणैः ॥ १.२२७.३६ ॥
సమస్త భూమిని జయించి, రాజులను వశపరచుకొని, రాజసూయం మొదలైన యజ్ఞాలతో, శ్రేష్ఠ దక్షిణలతో, నీవు (చక్రవర్తివి కావాలి).
1.227.37
स्नात्वा ह्यवभृथस्नानं मोदतां बान्धवैः सह ।
एवमुक्त्वा तु ते सर्वे आशीर्भिरभिपूजयन् ॥ १.२२७.३७ ॥
అవభృథ స్నానం చేసి, బంధువులతో కలిసి ఆనందించండి అని చెప్పి, వారంతా ఆశీర్వచనాలతో ఆయనను పూజించారు.
1.227.38
मूर्धाभिषिक्तः कौरव्यः सर्वाभरणभूषितः ।
जयेति संस्तुतो राजा प्रददौ धनमक्षयम् ॥ १.२२७.३८ ॥
శిరస్సుపై అభిషేకం పొంది, సర్వాభరణాలతో అలంకరించబడిన కౌరవ రాజు 'జయము' అని స్తుతించబడుతూ అక్షయమైన ధనాన్ని దానం చేశాడు.
1.227.39
सर्वमूर्धाभिषिक्तैश्च पूजितः कुरनन्दनः ।
औपवाह्यमथारुह्य श्वेतच्छत्रेण शोभितः ॥ १.२२७.३९ ॥
అందరు మూర్ధాభిషిక్త రాజులచే పూజించబడిన కురునందనుడు రాజ గజంపై ఎక్కి శ్వేతచ్ఛత్రంతో శోభించాడు.
1.227.40
रराज राजाभिमतो महेन्द्र इव दैवतैः ।
ततः प्रदक्षिणीकृत्य नगरं नागसाह्वयम् ॥ १.२२७.४० ॥
రాజులకు ప్రియుడైనవాడు దేవతల మధ్య మహేంద్రునిలా ప్రకాశించాడు. తర్వాత నాగసాహ్వయ నగరానికి ప్రదక్షిణ చేసి.
1.227.41
प्रविवेश तदा राजा नागरैः पूजितो गृहम् ।
मूर्धाभिषिक्तं कौन्तेयमभ्यगच्छन्त कौरवाः ॥ १.२२७.४१ ॥
అప్పుడు నగరవాసులచే పూజించబడిన రాజు గృహంలో ప్రవేశించాడు. మూర్ధాభిషిక్తుడైన కౌంతేయుని వద్దకు కౌరవులు వచ్చారు.
1.227.42
गान्धारिपुत्राः शोचन्तः सर्वे ते सह बान्धवैः ।
ज्ञात्वा शोकं च पुत्राणां धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदं ॥ १.२२७.४२ ॥
గాంధారి కుమారులందరూ బంధువులతో కలిసి శోకిస్తుండగా, కుమారుల శోకాన్ని తెలుసుకున్న ధృతరాష్ట్రుడు ఇలా అన్నాడు.
1.227.43
समक्षं वासुदेवस्य कुरूणां च समक्षतः ।
अभिषेकस्त्वया प्राप्तो दुष्प्रापो ह्यकृतात्मभिः ॥ १.२२७.४३ ॥
వాసుదేవుని సమక్షంలో, కురువుల సమక్షంలో నీవు అభిషేకాన్ని పొందావు; అది అకృతాత్ములకు దుష్ప్రాప్యమైనది.
1.227.44
गच्छ त्वमद्यैव नृप कृतकृत्योऽसि कौरव ।
आयुः पुरूरवा राजन्नहुषेण ययातिना ॥ १.२२७.४४ ॥
రాజా, కౌరవా, ఈ రోజే వెళ్ళు; నీ కర్తవ్యాన్ని పూర్తిచేసావు. రాజా, ఆయువు వంశంలో పురూరవుడు, నహుషుడు, యయాతితో కలిసి (నీకు స్థానం ఉంది).
1.227.45
तत्रैव निवसन्ति स्म खाण्डवे तु नृपोत्तम ।
राजधानी तु सर्वेषां पौरवाणां महाभुज ॥ १.२२७.४५ ॥
నృపోత్తమా, వారందరూ అక్కడే ఖాండవంలో నివసించేవారు. మహాబాహూ, పౌరవుల రాజధాని అదే.
1.227.46
विनाशितं मुनिगणैर्लोभाद्बुधसुतस्य वै ।
तस्मात्त्वं खाण्डवप्रस्थं पुरं राष्ट्रं च वर्धय ॥ १.२२७.४६ ॥
బుధుని కుమారుని లోభం వల్ల మునిగణాలు దాన్ని నాశనం చేశాయి. కాబట్టి నీవు ఖాండవప్రస్థ నగరాన్ని, రాష్ట్రాన్ని అభివృద్ధి చేయి.
1.227.47
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्च कृतलक्षणाः ।
त्वद्भक्त्या जन्तवश्चान्ये भजन्त्येव पुरं शुभम् ॥ १.२२७.४७ ॥
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు, శుభలక్షణులైనవారు, ఇతర ప్రాణులు కూడా నీ భక్తివల్ల ఆ శుభనగరాన్ని ఆశ్రయిస్తారు.
1.227.48
पुरं राष्ट्रं समृद्धं वै धनधान्यसमाकुलम् ।
तस्माद्गच्छस्व कौन्तेय भ्रातृभिः सहितोऽनघ ॥ १.२२७.४८ ॥
ఆ నగరం, రాష్ట్రం సమృద్ధమైనవి, ధనధాన్యాలతో నిండినవి. కాబట్టి కౌంతేయా, నిష్కల్మషా, సోదరులతో కలిసి వెళ్ళు.
1.227.49
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं तस्मै सर्वे प्रणम्य च ।
रथैर्नागैर्हयैश्चापि सहितास्तु पदातिभिः ॥ १.२२७.४९ ॥
ఆయన మాటను అంగీకరించి అందరూ ఆయనకు నమస్కరించారు; రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, కాలిబంటులతో కలిసి బయలుదేరారు.
1.227.50
प्रतस्थिरे ततो घोषसंयुक्तैः स्यन्दनैर्वरैः ।
तान्दृष्ट्वा नागराः सर्वे भक्त्या चैव प्रतस्थिरे ॥ १.२२७.५० ॥
అప్పుడు శబ్దం చేస్తున్న శ్రేష్ఠమైన రథాలపై వారు బయలుదేరారు; వారిని చూసి పౌరులందరూ భక్తితో బయలుదేరారు.
1.227.51
गच्छतः पाण्डवैः सार्धं दृष्ट्वा नागपुरालयात् ।
पाण्डवैः सहिता गन्तुं नार्हतेति च नागरान् ॥ १.२२७.५१ ॥
పాండవులతో వెళ్తున్న వారిని నాగపుర గృహాల నుండి చూసి, 'పాండవులతో వెళ్లడం తగదు' అని పౌరులకు చెప్పాడు.
1.227.52
घोषयामास नगरे धार्तराष्ट्रः ससौबलः ।
ततस्ते पाण्डवास्तत्र गत्वा कृष्णपुरोगमाः ॥ १.२२७.५२ ॥
నగరంలో సౌబలునితో కలిసి ధృతరాష్ట్ర కుమారుడు ప్రకటన చేయించాడు; అప్పుడు కృష్ణుని ముందుంచుకుని పాండవులు అక్కడికి వెళ్లారు.
1.227.53
मण्डयाञ्चक्रिरे तद्वै पुरं स्वर्गादिव च्युतम् ।
वासुदेवो जगन्नाथश्चिन्तयामास वासवम् ॥ १.२२७.५३ ॥
వారు ఆ నగరాన్ని స్వర్గం నుండి జారినట్లుగా అలంకరించారు; జగన్నాథుడైన వాసుదేవుడు వాసవుడిని (ఇంద్రుని) తలచాడు.
1.227.54
महेन्द्रश्चिन्तितो राजन्विश्वकर्माणमादिशत् ।
विश्वकर्मन्महाप्राज्ञ अद्यप्रभृति तत्पुरम् ॥ १.२२७.५४ ॥
రాజా, మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) తలచి విశ్వకర్మకు ఆజ్ఞాపించాడు: 'మహా ప్రాజ్ఞుడవైన విశ్వకర్మా, నేటి నుండి ఆ నగరం (నీదే).'
1.227.55
इन्द्रप्रस्थमिति ख्यातं दिव्यं भूम्यां भविष्यति ।
महेन्द्रशासनाद्गत्वा विश्वकर्मा तु केशवम् ॥ १.२२७.५५ ॥
ఇంద్రప్రస్థం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన ఈ దివ్య నగరం భూమిపై ఏర్పడుతుంది. మహేంద్రుని ఆజ్ఞతో విశ్వకర్మ కేశవుని వద్దకు వెళ్లాడు.
1.227.56
प्रणम्य प्रणिपातार्हं किं करोमीत्यभाषत ।
वासुदेवस्तु तच्छ्रुत्वा विश्वकर्माणमूचिवान् ॥ १.२२७.५६ ॥
నమస్కరించి, నమస్కారానికి అర్హుడైన వానిని "నేను ఏమి చేయాలి?" అని అడిగాడు. వాసుదేవుడు అది విని విశ్వకర్మతో చెప్పాడు.
1.227.57
कुरुष्व कुरुराजस्य महेन्द्रपुरसन्निभम् ।
इन्द्रेण कृतनामानमिन्द्रप्रस्थं महापुरम् ॥ १.२२७.५७ ॥
కురురాజు కోసం మహేంద్రపురానికి సమానమైన నగరాన్ని నిర్మించు; ఇంద్రునిచే పేరు పెట్టబడిన ఇంద్రప్రస్థం అనే మహానగరాన్ని.
1.227.58
ततः पुण्ये शिवे देशे शान्तिं कृत्वा महारथाः ।
स्वस्तिवाच्य यथान्यायमिन्द्रप्रस्थं भवत्विति ॥ १.२२७.५८ ॥
అప్పుడు పవిత్రమైన శుభప్రదమైన ప్రదేశంలో మహారథులు శాంతిక్రియ చేసి, నియమప్రకారం స్వస్తివాచనం చేసి, "ఇంద్రప్రస్థం అగుగాక" అన్నారు.
1.227.59
तत्पुरं मापयामासुर्द्वैपायनपुरोगमाः ।
ततः स विश्वकर्मा तु चकार पुरमुत्तमम् ॥ १.२२७.५९ ॥
ద్వైపాయనుని నాయకత్వంలో వారు ఆ నగరాన్ని కొలిపించారు. తరువాత విశ్వకర్మ ఉత్తమమైన నగరాన్ని నిర్మించాడు.
1.227.60
सागरप्रतिरूपाभिः परिखाभिरलङ्कृतम् ।
प्राकारेण च संपन्नं दिवमावृत्य तिष्ठता ॥ १.२२७.६० ॥
సముద్రాన్ని పోలిన కందకాలతో అలంకరించబడినది, ఆకాశాన్ని కప్పుతూ నిలిచిన ప్రాకారంతో కూడినది.
1.227.61
पाण्डुराभ्रप्रकाशेन हिमरश्मिनिभेन च ।
शुशुभे तत्पुरश्रेष्ठं नागैर्भोगवती यथा ॥ १.२२७.६१ ॥
తెల్లని మేఘాల కాంతితో, చంద్రుని వంటి చల్లని వెలుగుతో ఆ శ్రేష్ఠ నగరం నాగులతో నిండిన భోగవతిలా ప్రకాశించింది.
1.227.62
द्विपक्षगरुडप्रख्यैर्द्वारैः सौधैश्च शोभितम् ।
गुप्तमभ्रचयप्रख्यैर्गोपुरैर्मन्दरोपमैः ॥ १.२२७.६२ ॥
రెండు రెక్కల గరుడుల వంటి ద్వారాలతో, మేడలతో అది శోభిల్లింది; మేఘరాశుల వంటి, మందర పర్వతం వంటి గోపురాలతో అది రక్షితమై ఉండేది.
1.227.63
विविधैरपि निर्विद्धैः शस्त्रोपेतैः सुसंवृतैः ।
शक्तिभिश्चावृतं तद्धि द्विजिह्वैरिव पन्नगैः ॥ १.२२७.६३ ॥
వివిధమైన, రంధ్రాలు చేసిన, ఆయుధాలతో కూడిన, బాగా మూసిన శక్తులతో ఆ నగరం చుట్టబడి ఉండేది; రెండు నాలుకల పాములతో చుట్టబడినట్లు.
1.227.64
तल्पैश्चाभ्यासिकैर्युक्तं शुशुभे योधरक्षितम् ।
थीक्ष्णाङ्कुशशतघ्नीभिर्यन्त्रजालैश्च शोभितम् ॥ १.२२७.६४ ॥
అభ్యాసానికి ఉద్దేశించిన వేదికలతో కూడి, యోధులచే రక్షితమై ఆ నగరం శోభిల్లింది; తీక్ష్ణమైన అంకుశాలు, శతఘ్నులు, యంత్రజాలాలతో అలంకరించబడింది.
1.227.65
आयसैश्च महाचक्रैः शुशुभे तत्पुरोत्तमम् ।
सुविभक्तमहारथ्यं देवताबाधवर्जितम् ॥ १.२२७.६५ ॥
ఇనుముతో చేసిన మహాచక్రాలతో ఆ ఉత్తమ నగరం శోభిల్లింది; దాని మహావీధులు చక్కగా విభజించబడ్డాయి; దేవతల బాధలు లేనిది.
1.227.66
विरोचमानं विविधैः पाण्डुरैर्भवनोत्तमैः ।
तत्त्रिविष्टपसंकाशमिन्द्रप्रस्थं व्यरोचत ॥ १.२२७.६६ ॥
వివిధమైన తెల్లని ఉత్తమ భవనాలతో మెరిసిపోతూ ఆ ఇంద్రప్రస్థం స్వర్గంలా ప్రకాశించింది.
1.227.67
मेघवृन्दमिवाकाशे विद्धं विद्युत्समावृतम् ।
तत्र रम्ये शिवे देशे कौरव्यस्य निवेशनम् ॥ १.२२७.६७ ॥
ఆకాశంలో మెరుపులతో చుట్టుముట్టబడిన మేఘసమూహంలా, అక్కడ ఆ రమ్యమైన, శుభకరమైన ప్రదేశంలో కౌరవ్యుని నివాసం ఉంది.
1.227.68
शुशुभे धनसंपूर्णं धनाध्यक्षक्षयोपमम् ।
तत्रागच्छन्द्विजा राजन्सर्ववेदविदां वराः ॥ १.२२७.६८ ॥
ధనంతో నిండిన ఆ నగరం ధనాధిపతి కుబేరుని నివాసంలా ప్రకాశించింది. ఓ రాజా, అక్కడికి సర్వవేదాలు తెలిసిన శ్రేష్ఠ ద్విజులు వచ్చారు.
1.227.69
निवासं रोचयन्ति स्म सर्वभाषाविदस्तथा ।
वणिजश्चाययुस्तत्र नानादिग्भ्यो धनार्थिनः ॥ १.२२७.६९ ॥
అన్ని భాషలు తెలిసినవారు కూడా అక్కడ నివసించాలని కోరుకున్నారు. అనేక దిక్కుల నుండి ధనాన్ని కోరే వర్తకులు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.
1.227.70
सर्वशिल्पविदस्तत्र वासायाभ्यागमंस्तदा ।
उद्यानानि च रम्याणि नगरस्य समन्ततः ॥ १.२२७.७० ॥
అన్ని శిల్పాలలో నిపుణులు కూడా అప్పుడు అక్కడ నివసించడానికి వచ్చారు. నగరం చుట్టూ రమ్యమైన ఉద్యానవనాలు ఉన్నాయి.
1.227.71
आम्रैराम्रातकैर्नीपैरशोकैश्चम्पकैस्तथा ।
पुन्नागैर्नागपुष्पैश्च लकुचैः पनसैस्तथा ॥ १.२२७.७१ ॥
మామిడి, ఆమ్రాతక, నీప, అశోక, చంపక వృక్షాలతో, అలాగే పున్నాగ, నాగపుష్ప, లకుచ, పనస వృక్షాలతో (ఆ ఉద్యానవనాలు నిండి ఉన్నాయి).
1.227.72
शालतालतमालैश्च बकुलैश्च सकेतकैः ।
मनोहरैः सुपुष्पैश्च फलभारावनामितैः ॥ १.२२७.७२ ॥
శాల, తాల, తమాల, బకుల, కేతక వృక్షాలతో, మనోహరమైన మంచి పూలతో, ఫలభారంతో వంగిన (వృక్షాలతో ఆ ఉద్యానాలు నిండి ఉన్నాయి).
1.227.73
प्राचीनामलकैर्लोध्रैरङ्कोलैश्च सुपिष्पितैः ।
जम्बूभिः पाटलाभिश्च कुब्जकैरतिमुक्तकैः ॥ १.२२७.७३ ॥
ప్రాచీన, ఆమలక, లోధ్ర, అంకోల, చక్కగా పుష్పించిన జంబూ, పాటల, కుబ్జక, అతిముక్తక వృక్షాలతో ఆ వనం నిండి ఉంది.
1.227.74
करवीरैः पारिजातैरन्यैश्च विविधैर्द्रुमैः ।
नित्यपुष्पफलोपेतैर्नानाद्विजगणायुतैः ॥ १.२२७.७४ ॥
కరవీర, పారిజాత మరియు ఇతర అనేక వృక్షాలతో, ఎల్లప్పుడూ పుష్పఫలాలతో, వివిధ పక్షుల గుంపులతో నిండినవి.
1.227.75
मत्तबर्हिणसंघुष्टकोकिलैश्च सदामदैः ।
गृहैरादर्शविमलैर्विविधैश्च लतागृहैः ॥ १.२२७.७५ ॥
మదించిన నెమళ్ళు, కోకిలల కూతలతో మారుమోగే, ఎల్లప్పుడూ ఆనందమయ, అద్దంలా స్వచ్ఛమైన గృహాలు, వివిధ లతాగృహాలతో.
1.227.76
मनोहरैश्चित्रगृहैस्तथाऽजगतिप्रवतैः ।
वापीभिर्विविधाभिश्च पूर्णाभिः परमाम्भसा ॥ १.२२७.७६ ॥
మనోహర చిత్రిత గృహాలతో, …అజగతి ప్రవతాలతో, ఉత్తమ జలంతో నిండిన వివిధ వాపులతో.
1.227.77
सरोभिरतिरम्यैश्च पद्मोत्पलसुगन्धिभिः ।
हंसकारण्डवयुतैश्चक्रवाकोपशोभितैः ॥ १.२२७.७७ ॥
అతి రమణీయమైన సరస్సులతో, పద్మ-ఉత్పల సుగంధాలతో, హంసలు కారండవాలతో నిండి, చక్రవాకాలతో శోభిస్తున్న.
1.227.78
रम्याश्च विविधास्तत्र पुष्करिण्यो वनावृताः ।
तडागानि च रम्याणि बृहन्ति सुबहूनि च ॥ १.२२७.७८ ॥
అక్కడ అడవులతో చుట్టబడిన రమణీయమైన వివిధ పుష్కరిణులు, అనేక పెద్ద రమణీయ తటాకాలు ఉన్నాయి.
1.227.79
नदी च नन्दिनी नाम सा पुरीमुपगूहति ।
चातुर्वर्ण्यसमाकीर्णमन्यैः शिल्पिभिरावृतम् ॥ १.२२७.७९ ॥
నందినీ అనే నది ఆ నగరాన్ని ఆలింగనం చేసుకుంటూ ప్రవహించింది. ఆ నగరం నాలుగు వర్ణాలవారితో, ఇతర శిల్పులతో నిండి ఉండెను.
1.227.80
सर्वदाभिसृतं सद्भिः कारितं विश्वकर्मणा ।
उपभोगसमृद्धैश्च सर्वद्रव्यसमावृतम् ॥ १.२२७.८० ॥
ఆ నగరం ఎల్లప్పుడూ సజ్జనులతో నిండి ఉండెను; విశ్వకర్మచే నిర్మితమై, భోగసంపదలతో, సమస్త వస్తువులతో నిండి ఉండెను.
1.227.81
नित्यमार्यजनोपेतं नरनारीगणैर्युतम् ।
वाजिवारणसंपूर्णं गोभिरुष्ट्रैः खरैरजैः ॥ १.२२७.८१ ॥
ఆ నగరం ఎల్లప్పుడూ ఆర్యజనులతో కూడి, స్త్రీపురుషుల సమూహాలతో నిండి, గుర్రాలు ఏనుగులతో నిండి, ఆవులు ఒంటెలు గాడిదలు మేకలతో నిండి ఉండెను.
1.227.82
तत्त्रिविष्टपसङ्काशमिन्द्रप्रस्थं व्यरोचत ।
पुरीं सर्वगुणोपेतां निर्मितां विश्वकर्मणा ॥ १.२२७.८२ ॥
ఆ ఇంద్రప్రస్థం స్వర్గంతో సమానంగా ప్రకాశించెను. సమస్త గుణాలతో కూడిన ఆ నగరం విశ్వకర్మచే నిర్మితమైనది.
1.227.83
पौरवाणामधिपतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
कृतमङ्गलसत्कारैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ॥ १.२२७.८३ ॥
పౌరవుల అధిపతి కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు, వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులచే మంగళకార్యాలు, సత్కారాలు పొందినవాడై (ఉండెను).
1.227.84
द्वैपायनं पुरस्कृत्य धौम्यस्याभिमते स्थितः ।
भ्रातृभिः सहितो राजा राजमार्गमतीत्य च ॥ १.२२७.८४ ॥
ద్వైపాయనుడిని (వ్యాసుని) ముందుంచుకుని, ధౌమ్యుడు సూచించిన స్థానంలో సోదరులతో కూడిన రాజు నిలిచెను; రాజమార్గాన్ని దాటి (వచ్చి).
1.227.85
औपवाह्यगतो राजा केशवेन सहाभिभूः ।
तोरणद्वारसुमुखं द्वात्रिंशद्द्वारसंयुतम् ॥ १.२२७.८५ ॥
రాజు రాజరథంపై ఎక్కి, కేశవుడితో కలిసి, అజేయుడై, తోరణద్వారాలతో అందంగా ఉండి ముప్పై రెండు ద్వారాలు కలిగిన నగరం వైపు సాగాడు.
1.227.86
वर्धमानपुरद्वारात्प्रविवेश महाद्युतिः ।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषाः श्रूयन्ते बहवो भृशम् ॥ १.२२७.८६ ॥
మహాతేజస్వి రాజు వర్ధమానపుర ద్వారం నుండి నగరంలో ప్రవేశించాడు. శంఖాలు, దుందుభుల అనేక ధ్వనులు అధికంగా వినిపించాయి.
1.227.87
जयेति ब्राह्मणगिरः श्रूयन्ते च सहस्रशः ।
संस्तूयमानो मुनिभिः सूतमागधबन्दिभिः ॥ १.२२७.८७ ॥
"జయము" అంటూ బ్రాహ్మణుల వాక్యాలు వేలాదిగా వినిపించాయి. మునులు, సూతులు, మాగధులు, బందులు రాజును స్తుతించారు.
1.227.88
औपवाह्यगतो राजा राजमार्गमतीत्य च ।
कृतमङ्गलसत्कारं प्रविवेश गृहोत्तमम् ॥ १.२२७.८८ ॥
రాజు రాజరథంపై రాజవీధిని దాటి, శుభ సత్కారాలు పొంది, ఉత్తమ భవనంలో ప్రవేశించాడు.
1.227.89
प्रविश्य भवनं राजा नागरैरभिसंवृतः ।
प्रहृष्टमुदितैरासीत्सत्कारैरभिपूजितः ॥ १.२२७.८९ ॥
భవనంలో ప్రవేశించిన రాజు నగరవాసులతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు. సంతోషంతో ఉల్లసించిన పౌరుల సత్కారాలతో ఆయన గౌరవించబడ్డాడు.
1.227.90
पूजयामास विप्रेन्द्रान्केशेन महात्मना ।
ततस्तु राष्ट्रं नगरं नरनारीगणायुतम् ॥ १.२२७.९० ॥
అనంతరం మహాత్ముడైన కేశవునితో కలిసి ఆయన శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులను పూజించాడు. ఆ తర్వాత స్త్రీ-పురుషుల సమూహాలతో నిండిన రాష్ట్రం, నగరం (ఆయనను స్తుతించాయి).
1.227.91
गोधनैश्च समाकीर्णं सस्यैर्वृद्धिं तदागमत् ॥ १.२२७.९१ ॥
పశుసంపదతో నిండి, పంటలతో ఆ రాజ్యం వృద్ధిని పొందింది.
1.227.92
तेषां पुण्यजनोपेतं राष्ट्रमाविशतां महत् ।
पाण्डवानां महाराज शश्वत्प्रीतिरवर्धत ॥ १.२२७.९२ ॥
పుణ్యజనులతో నిండిన ఆ మహా రాజ్యంలో వారు ప్రవేశించగా, ఓ మహారాజా, పాండవుల ఆనందం నిరంతరం పెరిగింది.
1.227.93
सौबलेन च कर्णेन धार्तराष्ट्रैः कृपेण च ।
तथा भीष्मेण राज्ञा च धर्मप्रणयिना सदा ॥ १.२२७.९३ ॥
సౌబలుడు (శకుని), కర్ణుడు, ధృతరాష్ట్ర పుత్రులు, కృపుడు, అలాగే భీష్ముడు, ధర్మప్రియుడైన రాజు - వీరందరితో ఎల్లప్పుడూ.
1.227.94
पाण्डवाः समपद्यन्त खाण्डवप्रस्थवासिनः ।
पञ्चभिस्तैर्महेष्वासैरिन्द्रकल्पैः समावृतम् ॥ १.२२७.९४ ॥
ఖాండవప్రస్థంలో నివసించే పాండవులు, ఇంద్రునితో సమానమైన ఆ ఐదుగురు మహా ధనుర్ధరులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నారు.
1.227.95
शुशुभे तत्पुरश्रेष्ठं नागैर्भोगवती यथा ।
ततस्तु विश्वकर्माणं पूजयित्वा विसृज्य च ॥ १.२२७.९५ ॥
నాగులతో నిండిన భోగవతి వలె ఆ శ్రేష్ఠ నగరం ప్రకాశించింది. అనంతరం విశ్వకర్మను పూజించి, ఆయనను పంపి.
1.227.96
द्वैपायनं च संपूज्य विसृज्य च नराधिपः ।
वार्ष्णेयमब्रवीद्राजा गन्तुकामं कृतक्षणम् ॥ १.२२७.९६ ॥
ద్వైపాయనుడిని (వ్యాసుడిని) బాగా పూజించి, ఆయనను పంపిన తరువాత, వెళ్లాలనుకుంటున్న వార్ష్ణేయుడితో (కృష్ణుడితో) రాజు ఇలా అన్నాడు.
1.227.97
तव प्रसादाद्वार्ष्णेय राज्यं प्राप्तं मयाऽनघ ।
प्रसादादेव ते वीर शून्यं राष्ट्रं सुदुर्गमम् ॥ १.२२७.९७ ॥
వృష్ణివంశీయుడా, పాపరహితుడా, నీ అనుగ్రహం వల్లనే నేను ఈ రాజ్యాన్ని పొందాను. వీరుడా, నీ అనుగ్రహం వల్లనే ఈ అత్యంత దుర్గమమైన రాష్ట్రం శూన్యమైంది.
1.227.98
तवैव तु प्रसादेन राज्यस्थाश्च भवामहे ।
गतिस्त्वमापत्कालेऽपि पाण्डवानां च माधव ॥ १.२२७.९८ ॥
నీ అనుగ్రహం వల్లనే మేము రాజ్యంలో స్థిరంగా ఉన్నాము. మాధవా, ఆపద కాలంలో కూడా నీవే పాండవులకు ఆశ్రయం.
1.227.99
ज्ञात्वा तु कृत्यं कर्तव्यं कारयस्व भवान्हि नः ।
यदिष्टमनुमन्तव्यं पाण्डवानां त्वयाऽनघ ॥ १.२२७.९९ ॥
చేయవలసినది తెలుసుకొని, మా కోసం నీవే చేయించు. పాపరహితుడా, పాండవులకు ఇష్టమైనది నీవే ఆమోదించు.
1.227.100
त्वत्प्रभावान्महाराज्यं संप्राप्तं हि स्वधर्मतः ।
पितृपैतामहं राज्यं कथं न स्यात्तव प्रभो ॥ १.२२७.१०० ॥
నీ ప్రభావం వల్లనే ఈ మహా రాజ్యం స్వధర్మానుసారంగా లభించింది. ప్రభూ, నీ పితృపితామహుల రాజ్యం నీకు ఎందుకు కాకుండా ఉంటుంది?
1.227.101
धार्तराष्ट्रा दुराचाराः किं करिष्यन्ति पाण्डवान् ।
यथेष्टं पालय जगच्छश्वद्धर्मधुरं वह ॥ १.२२७.१०१ ॥
దుష్ప్రవర్తన గల ధృతరాష్ట్ర కుమారులు పాండవులకు ఏమి చేయగలరు? నీకు ఇష్టమైనట్లు లోకాన్ని పాలించు, ఎల్లప్పుడూ ధర్మభారాన్ని మోయు.
1.227.102
पुनः पुनश्च संहर्षाद्ब्राह्मणान्भर पौरव ।
अद्यैव नारदः श्रीमानागमिष्यति सत्वरः ॥ १.२२७.१०२ ॥
పౌరవా, సంతోషంతో మళ్ళీ మళ్ళీ బ్రాహ్మణులను పోషించు. ఈ రోజే శ్రీమాన్ నారదుడు త్వరగా వస్తాడు.
1.227.103
आदत्स्व तस्य वाक्यानि शासनं कुरु तस्य वै ।
एवमुक्त्वा ततः कुन्तीमभिवाद्य जनार्दनः ॥ १.२२७.१०३ ॥
అతని మాటలను మనసులో ఉంచుకో, అతని ఆజ్ఞను పాటించు. ఇలా చెప్పి, జనార్దనుడు కుంతికి నమస్కరించెను.
1.227.104
उवाच श्लक्ष्णया वाचा गमिष्यामि नमोस्तु ते ।
जातुषं गृहमासाद्य मया प्राप्तं यदानघ ॥ १.२२७.१०४ ॥
అతడు మృదువైన వాణితో చెప్పెను: "నేను వెళ్తాను, మీకు నమస్కారము. నిష్కల్మషురాలా, లక్కఇంటికి చేరి నేను పొందినది..."
1.227.105
आर्येण समभिज्ञातं त्वया वै यदुपुङ्गव ।
त्वया नाथेन गोविन्द दुःखं तीर्णं महत्तरम् ॥ १.२२७.१०५ ॥
యదువులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆర్యుడు నిన్ను బాగా గుర్తించాడు. గోవిందా, నీవు మా రక్షకుడవుగా ఉండగా మేము గొప్ప దుఃఖాన్ని దాటాము.
1.227.106
त्वं हि नाथस्त्वनाथानां दरिद्राणां विशेषतः ।
सर्वदुःखानि शाम्यन्ति तव संदर्शनान्मम ॥ १.२२७.१०६ ॥
నీవే అనాథులకు, ముఖ్యంగా దరిద్రులకు రక్షకుడవు. నీ దర్శనంతో నా దుఃఖాలన్నీ శమిస్తాయి.
1.227.107
स्मरस्वैनान्महाप्राज्ञ तेन जीवन्ति पाण्डवाः ॥ १.२२७.१०७ ॥
మహాప్రాజ్ఞుడా, వీరిని స్మరించు; ఆయన వల్లనే పాండవులు జీవించి ఉన్నారు.
1.227.108
करिष्यामीति चामन्त्र्य अभिवाद्य पितृष्वसाम् ।
गमनाय मतिं चक्रे वासुदेवः सहानुगः ॥ १.२२७.१०८ ॥
"అలాగే చేస్తాను" అని చెప్పి, పిన్ని వద్ద వీడ్కోలు తీసుకొని నమస్కరించి, వాసుదేవుడు అనుచరులతో వెళ్ళ నిశ్చయించెను.
1.227.109
तान्निवेश्य ततो वीरः सह रामेण कौरवान् ।
ययौ द्वारवतीं राजन्पाण्डवानुमते तदा ॥ १.२२७.१०९ ॥
అప్పుడు వీరుడైన కృష్ణుడు బలరాముడితో కలిసి కౌరవులను అక్కడ స్థిరపరచి, ఓ రాజా, పాండవుల అనుమతితో ద్వారవతికి వెళ్లాడు.