మహాభారతం · అధ్యాయం 1.228
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.228.1
एवं संप्राप्य राज्यं तदिन्द्रप्रस्थे तपोधन ।
अत ऊर्ध्वं नरव्याघ्राः किमकुर्वत पाण्डवाः ॥ १.२२८.१ ॥
ఇలా ఇంద్రప్రస్థంలో రాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత, ఓ తపోధనా, ఆ నరవ్యాఘ్రులైన పాండవులు ఏమి చేశారు?
1.228.2
सर्व एव महात्मानः सर्वे मम पितामहाः ।
द्रौपदी धर्मपत्नी च कथं तानन्ववर्तत ॥ १.२२८.२ ॥
నా ఆ మహాత్ములైన పితామహులందరితో, ధర్మపత్ని అయిన ద్రౌపది ఎలా ప్రవర్తించింది?
1.228.3
कथमासुश्च कृष्णायामेकस्यां ते नरर्षभाः ।
वर्तमाना महाभागा नाभिद्यन्त परस्परम् ॥ १.२२८.३ ॥
ఆ నరశ్రేష్ఠులు, మహాభాగ్యులు, ఒకే కృష్ణతో కలిసి ఉన్నప్పుడు, ఒకరితో ఒకరు ఎలా విభేదించకుండా ఉన్నారు?
1.228.4
श्रोतुमिच्छाम्यहं तत्र विस्तरेण यथातथम् ।
तेषां चेष्टितमन्योन्यं युक्तानां कृष्णया सह ॥ १.२२८.४ ॥
కృష్ణతో కలిసి ఉన్నప్పుడు వారు ఒకరితో ఒకరు ప్రవర్తించిన తీరును, జరిగినదాన్ని జరిగినట్లుగా విస్తారంగా వినాలనుకుంటున్నాను.
1.228.5
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञाता इन्द्रप्रस्थं प्रविश्य तत् ।
रेमिरे पुरुषव्याघ्राः कृष्णया सह पाण्डवाः ॥ १.२२८.५ ॥
ధృతరాష్ట్రుని అనుమతి పొంది, ఆ పురుషవ్యాఘ్రులైన పాండవులు ఇంద్రప్రస్థంలో ప్రవేశించి కృష్ణతో కలిసి ఆనందించారు.
1.228.6
प्राप्य राज्यं महातेजाः सत्यसन्धो युधिष्ठिरः ।
पालयामास धर्मेण पृथिवीं भ्रातृभिः सह ॥ १.२२८.६ ॥
రాజ్యాన్ని పొందిన మహాతేజస్వి, సత్యసంధుడైన యుధిష్ఠిరుడు, సోదరులతో కలిసి ధర్మంగా భూమిని పాలించాడు.
1.228.7
जितारयो महात्मानः सत्यधर्मपरायणाः ।
एवं पुरमिदं प्राप्य तत्रोषुः पाण्डुनन्दनाः ॥ १.२२८.७ ॥
శత్రువులను జయించిన, సత్య ధర్మ పరాయణులైన మహాత్ములైన పాండు కుమారులు ఈ విధంగా ఈ నగరాన్ని పొంది అక్కడ నివసించారు.
1.228.8
कुर्वाणाः पौरकार्याणि सर्वाणि भरतर्षभाः ।
आसांचक्रुर्महार्हेषु पार्थिवेष्वासनेषु च ॥ १.२२८.८ ॥
నగర వ్యవహారాలన్నీ నిర్వహిస్తూ, భరతవంశ శ్రేష్ఠులు రాజోచితమైన విలువైన ఆసనాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు.
1.228.9
तेषु तत्रोपविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
आययौ धर्मराजं तु द्रष्टुकामोऽथ नारदः ॥ १.२२८.९ ॥
మహాత్ములైన పాండవులు అక్కడ ఆసీనులై ఉన్నప్పుడు, ధర్మరాజును చూడాలనే కోరికతో నారదుడు వచ్చాడు.
1.228.10
पथा नक्षत्रजुष्टेन सुपर्णाचरितेन च ।
चन्द्रसूर्यप्रकाशेन सेवितेन महर्षिभिः ॥ १.२२८.१० ॥
నక్షత్రాలచే సేవింపబడిన, గరుత్మంతుడు సంచరించిన, చంద్రసూర్యుల కాంతితో ప్రకాశించిన, మహర్షులచే సేవింపబడిన మార్గంలో.
1.228.11
नभस्स्थलेन दिव्येन दुर्लभेनातपस्विनाम् ।
भूतार्चितो भूतधरां राष्ट्रमन्दिरभूषिताम् ॥ १.२२८.११ ॥
ఆకాశ మార్గం ద్వారా — అది దివ్యమైనది, తపస్సు లేనివారికి దుర్లభమైనది; భూతాలచే పూజింపబడిన, రాష్ట్రాల భవనాలతో అలంకరించబడిన భూమిని చూస్తూ.
1.228.12
अवेक्षमाणो द्युतिमानाजगाम महातपाः ।
सर्ववेदान्तगो विप्रः सर्ववेदाङ्गपारगः ॥ १.२२८.१२ ॥
కిందకు చూస్తూ, తేజోవంతుడు, మహాతపస్వి అయిన ఆ బ్రాహ్మణుడు వచ్చాడు; అతడు సర్వ వేదాంతాలను ఎరిగినవాడు, సర్వ వేదాంగాలలో పారంగతుడు.
1.228.13
परेण तपसा युक्तो ब्राह्मेण तपसा वृतः ।
नये नीतौ च निस्तो विश्रुतश्च महामुनिः ॥ १.२२८.१३ ॥
పరమ తపస్సుతో కూడినవాడు, బ్రాహ్మణ తపస్సుతో ఆవరించబడినవాడు, నయంలోనూ నీతిలోనూ నిష్ఠగలవాడు, ప్రఖ్యాతుడైన మహామునిఁ.
1.228.14
परात्परतरं प्राप्तो धर्मान्समभिजग्मिवान् ।
भावितात्मा गतरजाः शान्तो मृदुर्ऋजुर्दिवजः ॥ १.२२८.१४ ॥
పరం కంటే కూడా పరమును పొందినవాడు, ధర్మాలను సమగ్రంగా సమీపించినవాడు, శుద్ధ చిత్తుడు, రజస్సు లేనివాడు, శాంతుడు, మృదువైనవాడు, ఋజువు, దివ్యంగా జన్మించినవాడు.
1.228.15
धर्मेणाधिगतः सर्वैर्देवदानवमानुषैः ।
क्षीणकर्मसु पापेषु भूतेषु विविधेषु च ॥ १.२२८.१५ ॥
ధర్మంతో దేవతలు, దానవులు, మానవులు అందరిచేత ఎఱుగబడినవాడు; కర్మక్షయులలోనూ, పాపులలోనూ, వివిధ ప్రాణులలోనూ.
1.228.16
सर्वथा कृतमर्यादो वेदेषु विविधेषु च ।
शतशः सोमपा यज्ञे पुण्ये पुण्यकृदग्निचित् ॥ १.२२८.१६ ॥
అన్ని విధాలుగా మర్యాదలను పాటించినవాడు, వివిధ వేదాలలో, వందల సార్లు యజ్ఞంలో సోమం త్రాగినవాడు, పుణ్యకార్యాలు చేసినవాడు, అగ్నిచితిని నిర్మించినవాడు.
1.228.17
ऋक्सामयजुषां वेत्ता न्यायदृग्धर्मकोविदः ।
ऋजुरारोहबान्वृद्धो भूयिष्ठपथिकोऽनघः ॥ १.२२८.१७ ॥
ఋక్, సామ, యజుర్ వేదాలు తెలిసినవాడు, న్యాయదృష్టి కలవాడు, ధర్మంలో నిపుణుడు, ఋజువు, దృఢదేహుడు, వృద్ధుడు, దూరమార్గాలు ఎక్కువగా ప్రయాణించినవాడు, నిర్దోషుడు.
1.228.18
श्लक्ष्णया शिखयोपेतः संपन्नः परमत्विषा ।
अवदाते च सूक्ष्मे च दिव्ये च रचिते शुभे ॥ १.२२८.१८ ॥
మృదువైన శిఖతో కూడినవాడు, పరమ తేజస్సుతో సంపన్నుడు, తెల్లని, సూక్ష్మమైన, దివ్యమైన, అందంగా నేయబడిన వస్త్రాలలో.
1.228.19
महेन्द्रदत्ते महती बिभ्रत्परमवाससी ।
जाम्बूनदमये दिव्ये गण्डूपदमुखे नवे ॥ १.२२८.१९ ॥
ఇంద్రుడు ఇచ్చిన, గొప్ప, ఉత్తమ రెండు వస్త్రాలను ధరించి, జాంబూనద బంగారంతో చేసిన, దివ్యమైన, కొత్త, గండూపద ముఖ ఆకృతి కలవి.
1.228.20
अग्न्यर्कसदृशे दिव्ये धारयन्कुण्डले शुभे ।
राजतच्छत्रमुच्छ्रित्य चित्रं परमवर्चसम् ॥ १.२२८.२० ॥
అగ్ని, సూర్యుల సమానమైన దివ్య, శుభ కుండలాలు ధరించి, వెండి గొడుగును ఎత్తి, అద్భుతమైన, పరమ తేజస్సు కలవాడై.
1.228.21
प्राप्य दुष्प्रापमन्येन ब्रह्मवर्चसमुत्तमम् ।
भवने भूमिपालस्य बृहस्पतिरिवाप्लुतः ॥ १.२२८.२१ ॥
ఇతరులకు దుర్లభమైన ఉత్తమ బ్రహ్మతేజస్సును పొంది, రాజభవనంలో, బృహస్పతి స్నానం చేసినట్లుగా.
1.228.22
संहितायां च सर्वेषां स्थितस्योपस्थितस्य च ।
द्विपदस्य च धर्मस्य क्रमधर्मस्य पारगः ॥ १.२२८.२२ ॥
సంహితలలో, అందరికి, స్థిరులకు మరియు ఉపస్థితులకు, ద్విపదుల ధర్మంలో, క్రమధర్మంలో పారంగతుడు.
1.228.23
गाधा सामानुसामज्ञः साम्नां परमवल्गुनाम् ।
आत्मनः सर्वमोक्षिभ्यः कृतिमान्कृत्यवित्सदा ॥ १.२२८.२३ ॥
గాథలు, సామ, అనుసామ జ్ఞానం కలవాడు, సామాలలో అత్యంత మధురమైన వాటిలో నిపుణుడు, తనకు మరియు మోక్షార్థులందరికీ సమర్థుడు, ఎల్లప్పుడూ కర్తవ్యం తెలిసినవాడు.
1.228.24
यजुर्धर्मैर्बहुविधैर्मतो मतिमतां वरः ।
विदितार्थः समश्चैव च्छेत्ता निगमसंशयान् ॥ १.२२८.२४ ॥
యజుర్ధర్మాల వల్ల అనేక విధాలుగా గౌరవింపబడినవాడు, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడు, అర్థం తెలిసినవాడు, సమదృష్టి కలవాడు, వేద సందేహాలను ఛేదించేవాడు.
1.228.25
अर्थनिर्वचने नित्यं संशयच्छिदसंशयः ।
प्रकृत्या धर्मकुशलो दाता धर्मविशारदः ॥ १.२२८.२५ ॥
అర్థ వివరణలో ఎల్లప్పుడూ సంశయాలను ఛేదించువాడు, సహజంగా సంశయరహితుడు, ధర్మంలో నేర్పరి, దాత, ధర్మ విశారదుడు.
1.228.26
लोपेनागमधर्मेण संक्रमेण च वृत्तिषु ।
एकशब्दांश्च नानार्थानेकार्थांश्च पृथक्कृतान् ॥ १.२२८.२६ ॥
లోపం, ఆగమ నియమం, సంక్రమంతో వృత్తులలో, ఏక శబ్దాలను, నానార్థాలను, ఏకార్థాలను వేరుగా విభజించి.
1.228.27
पृथगर्थाभिधानांश्च प्रयोगानन्ववेक्षिता ।
प्रमाणभूतो लोकेषु सर्वाधिकरणेषु च ॥ १.२२८.२७ ॥
వేర్వేరు అర్థ ప్రయోగాలను, వాడుకలను సూక్ష్మంగా పరిశీలించువాడు; లోకంలో అన్ని విషయాలలోనూ ప్రమాణభూతుడు.
1.228.28
सर्ववर्णविकारेषु नित्यं कुशलपूजितः ।
स्वरेऽस्वरे च विविधे वृत्तेषु विविधेषु च ॥ १.२२८.२८ ॥
అన్ని వర్ణ వికారాలలో ఎల్లప్పుడూ కుశలులచే పూజితుడు; స్వరాలలో, అస్వరాలలో, వివిధ వృత్తులలో కూడా.
1.228.29
समस्थानेषु सर्वेषु समाम्नायेषु धातुषु ।
उद्देश्यानां समाख्याता सर्वमाख्यातमुद्दिशन् ॥ १.२२८.२९ ॥
అన్ని సమ స్థానాలలో, సంపూర్ణ ఆమ్నాయాలలో, ధాతువులలో; ఉద్దేశ్య పదాలను పూర్తిగా వివరించి, సమస్త ఆఖ్యాత రూపాలను సూచించువాడు.
1.228.30
अभिसन्धिषु तत्त्वज्ञः पदान्यङ्गान्यनुस्मरन् ।
कालधर्मेण निर्दिष्टं यथार्थं च विचारयन् ॥ १.२२८.३० ॥
అభిప్రాయాలలో తత్త్వజ్ఞుడు; పదాలను, అంగాలను స్మరిస్తూ, కాలధర్మం చేత నిర్దేశించబడినదీ యథార్థ అర్థమూ విచారిస్తూ.
1.228.31
चिकीर्षितं च यो वेत्ता यथा लोकेन संवृतम् ।
विभाषितं च समयं भाषितं हृदयंगमम् ॥ १.२२८.३१ ॥
ప్రజలచే దాచబడిన చేయదలచిన కార్యాన్ని తెలిసినవాడు, కాలానుగుణంగా వేరువేరుగా చెప్పబడిన, హృదయాన్ని ఆకర్షించే మాటలను తెలిసినవాడు.
1.228.32
आत्मने च परस्मै च स्वरसंस्कारयोगवित् ।
एषां स्वराणां ज्ञाता च बोद्धा प्रवचनः स्वराट् ॥ १.२२८.३२ ॥
తనకు మరియు ఇతరులకు స్వరం, సంస్కారం కలిసే విధానం తెలిసినవాడు, ఈ స్వరాలను తెలిసి అర్థం చేసుకునేవాడు, స్వరాట్ అయిన ప్రవచనకర్త.
1.228.33
विज्ञाता चोक्तवाक्यानामेकतां बहुतां तथा ।
बोद्धा हि परमार्थांश्च विविधांश्च व्यतिक्रमान् ॥ १.२२८.३३ ॥
చెప్పబడిన వాక్యాల ఏకత్వాన్ని, బహుత్వాన్ని తెలిసినవాడు, పరమార్థాలను, వివిధ వ్యతిక్రమాలను అర్థం చేసుకునేవాడు.
1.228.34
अभेदतश्च बहुशो बहुशश्चापि भेदतः ।
वक्ता विविधवाक्यानां नानादेशसमीक्षिता ॥ १.२२८.३४ ॥
అభేదంగా, అనేక విధాలుగా, భేదంగా కూడా వివిధ వాక్యాలను పలికేవాడు, అనేక దేశాలను పరిశీలించినవాడు.
1.228.35
पञ्चागमांश्च विविधानादेशांश्च समीक्षिता ।
नानार्थकुशलस्तत्र तद्धितेषु च कृत्स्नशः ॥ १.२२८.३५ ॥
ఐదు ఆగమాలను, వివిధ ఆదేశాలను పరిశీలించినవాడు, అనేక అర్థాలలో నేర్పరి, తద్ధిత ప్రత్యయాలలో కూడా పూర్తిగా నిపుణుడు.
1.228.36
परिभूषयिता वाचां वर्णतः स्वरतोऽर्थतः ।
प्रत्ययं च समाख्याता नियतं प्रतिधातुकम् ॥ १.२२८.३६ ॥
వాక్కును వర్ణం, స్వరం, అర్థం ద్వారా అలంకరించి శుద్ధం చేసేవాడు, ధాతువులకు సంబంధించిన నియత ప్రత్యయాలను వివరించినవాడు.
1.228.37
पञ्च चाक्षरजातानि स्वरसंज्ञानि यानि च ।
तमागतमृषिं दृष्ट्वा प्रत्युद्गम्याभिवाद्य च ॥ १.२२८.३७ ॥
ఐదు అక్షర వర్గాలు, స్వర నామాలతో పిలువబడేవీ; వచ్చిన ఆ ఋషిని చూసి, ఎదురేగి వందనం చేసి.
1.228.38
आसनं रुचिरं तस्मै प्रददौ स युधिष्ठिरः ।
कृष्णाजिनोत्तरे तस्मिन्नुपविष्टो महानृषिः ॥ १.२२८.३८ ॥
యుధిష్ఠిరుడు ఆయనకు అందమైన ఆసనం ఇచ్చాడు; కృష్ణాజినంపై ఆ మహర్షి కూర్చున్నాడు.
1.228.39
देवर्षेरुपविष्टस्य स्वयमर्ध्यं यथाविधि ।
प्रादाद्युधिष्ठिरो धीमान्राज्यं तस्मै न्यवेदयत्।
प्रतिगृह्य तु तां पूजामृषिः प्रीतमनास्तदा ॥ १.२२८.३९ ॥
దేవర్షి కూర్చున్నాక, యుధిష్ఠిరుడు స్వయంగా విధి ప్రకారం అర్ఘ్యం ఇచ్చాడు; ధీమంతుడైన యుధిష్ఠిరుడు తన రాజ్యాన్ని ఆయనకు నివేదించాడు. ఆ పూజను స్వీకరించి, ఋషి అప్పుడు ప్రసన్న మనస్కుడయ్యాడు.
1.228.40
आशीर्भिर्वर्धयित्वा च तमुवाचास्यतामिति ।
निषसादाभ्यनुज्ञातस्ततो राजा युधिष्ठिरः ॥ १.२२८.४० ॥
ఆశీస్సులతో ఆయనను అభివృద్ధి చేసి, "కూర్చోండి" అని పలికాడు; అప్పుడు అనుమతి పొంది రాజు యుధిష్ఠిరుడు కూర్చున్నాడు.
1.228.41
प्रेषयामास कृष्णायै भगवन्तमुपस्थितम् ।
श्रुत्वैतद्द्रौपदी चापि शुचिर्भूत्वा समाहिता ॥ १.२२८.४१ ॥
వచ్చిన భగవంతుడిని (ఋషిని) కృష్ణకు తెలియజేయడానికి పంపాడు; ఇది విని ద్రౌపదీ కూడా శుచిగా మారి ఏకాగ్రచిత్తంతో సిద్ధమైంది.
1.228.42
जगाम तत्र यत्रास्ते नारदः पाण्डवैः सह ।
तस्याभिवाद्य चरणौ देवर्षेर्धर्मचारिणी ॥ १.२२८.४२ ॥
పాండవులతో నారదుడు కూర్చున్న చోటికి ఆమె వెళ్లింది; ధర్మచారిణి అయిన ఆమె దేవర్షి పాదాలకు నమస్కరించింది.
1.228.43
कृताञ्जलिः सुसंवीता स्थिताऽथ द्रुपदात्मजा ।
तस्याश्चापि स धर्मात्मा सत्यवागृषिसत्तमः ॥ १.२२८.४३ ॥
చేతులు జోడించి, చక్కగా వస్త్రధారణ చేసుకున్న ద్రుపదుని కుమార్తె అక్కడ నిలబడింది. ఆమె పట్ల కూడా ఆ ధర్మాత్ముడు, సత్యవాది, శ్రేష్ఠ ఋషి (నారదుడు) (ఆశీర్వదించాడు).
1.228.44
आशिषो विविधाः प्रोच्य राजपुत्र्यास्तु नारदः ।
गम्यतामिति होवाच भगवांस्तामनिन्दिताम् ॥ १.२२८.४४ ॥
నారదుడు రాజకుమారికి అనేక రకాల ఆశీర్వాదాలు పలికి, "ఇక వెళ్ళు" అని అన్నాడు. భగవానుడు ఆ నిర్దోషురాలితో ఈ విధంగా అన్నాడు.
1.228.45
गतायामथ कृष्णायां युधिष्ठिरपुरोगमान् ।
विविक्ते पाण्डवान्सर्वानुवाच भगवानृषिः ॥ १.२२८.४५ ॥
కృష్ణ (ద్రౌపది) వెళ్ళిన తరువాత, యుధిష్ఠిరుని ముందుంచుకుని పాండవులందరితో ఏకాంతంగా భగవానుడైన ఋషి చెప్పాడు.
1.228.46
पाञ्चाली भवतामेका धर्मपत्नी यशस्विनी ।
यथा वो नात्र भेदः स्यात्तथा नीतिर्विधीयतां ॥ १.२२८.४६ ॥
పాంచాలి మీ అందరికీ ఒకే ధర్మపత్ని, యశస్విని. మీ మధ్య ఇందులో భేదం ఉండకుండా ఒక నియమం ఏర్పరచుకోండి.
1.228.47
सुन्दोपसुन्दौ हि पुरा भ्रातरौ सहितावुभौ ।
आस्तामवध्यावन्येषां त्रिषु लोकेषु विश्रुतौ ॥ १.२२८.४७ ॥
పూర్వకాలంలో సుందుడు, ఉపసుందుడు అనే ఇద్దరు సోదరులు కలిసి ఉండేవారు. వారిద్దరూ ఇతరులచే చంపబడనివారు, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధులు.
1.228.48
एकराज्यावेकगृहावेकशय्यासनाशनौ ।
तिलोत्तमायास्तौ हेतोरन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ १.२२८.४८ ॥
ఒకే రాజ్యం, ఒకే ఇల్లు, ఒకే పడక, ఆసనం, భోజనం కలిగిన ఆ ఇద్దరూ తిలోత్తమ కారణంగా ఒకరినొకరు చంపుకున్నారు.
1.228.49
रक्ष्यतां सौहृदं तस्मादन्योन्यप्रीतिभावकम् ।
यथा वो नात्र भेदः स्यात्तत्कुरुष्व युधिष्ठिर ॥ १.२२८.४९ ॥
కాబట్టి పరస్పర ప్రేమను పెంచే స్నేహాన్ని కాపాడుకోండి; మీ మధ్య భేదం కలగకుండా అలా చేయండి, యుధిష్ఠిరా.
1.228.50
सुन्दोपसुन्दावसुरौ कस्य पुत्रौ महामुने ।
उत्पन्नश्च कथं भेदः कथं चान्योन्यमघ्नताम् ॥ १.२२८.५० ॥
మహాముని, సుందుడు, ఉపసుందుడు అనే ఇద్దరు అసురులు ఎవరి కుమారులు? వారి మధ్య భేదం ఎలా కలిగింది, వారు ఒకరినొకరు ఎలా చంపుకున్నారు?
1.228.51
अप्सरा देवकन्या वै कस्य चैषा तिलोत्तमा ।
यस्याः कामेन संमत्तौ जघ्नतुस्तौ परस्परम् ॥ १.२२८.५१ ॥
ఈ తిలోత్తమ అనే అప్సరస, దేవకన్య — నిజంగా ఈమె ఎవరి కుమార్తె? ఈమె కోసం కామంతో మత్తెక్కి ఆ ఇద్దరూ ఒకరినొకరు చంపుకున్నారు.
1.228.52
एतत्सर्वं यथा वृत्तं विस्तरेण तपोधन ।
श्रोतुमिच्छामहे ब्रह्मन्परं कौतूहलं हि मे ॥ १.२२८.५२ ॥
తపోధనా, ఇవన్నీ జరిగినట్లు విస్తారంగా వినాలని కోరుతున్నాము. బ్రాహ్మణా, నాకు అత్యంత కుతూహలంగా ఉంది.