મહાભારત · અધ્યાય 1.229
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.229.1
शणु मे विस्तरेणेममितिहासं पुरातनम् ।
भ्रातृभिः सहितः पार्थ यथा वृत्तं युधिष्ठिर ॥ १.२२९.१ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, પૃથાના પુત્ર, ભાઈઓ સાથે જે બન્યું તે આ પ્રાચીન ઇતિહાસ મારી પાસેથી વિસ્તારથી સાંભળ.
1.229.2
महासुरस्यान्ववाये हिरण्यकशिपोः पुरा ।
निकुम्भो नाम दैत्येन्द्रस्तेजस्वी बलवानभूत् ॥ १.२२९.२ ॥
પૂર્વે મહાસુર હિરણ્યકશિપુના વંશમાં નિકુંભ નામનો તેજસ્વી અને બળવાન દૈત્યેન્દ્ર જન્મ્યો.
1.229.3
तस्य पुत्रौ महावीर्यौ जातौ भीमपराक्रमौ ।
सुन्दोपसुन्दौ दैत्येन्द्रौ दारुणौ क्रूरमानसौ ॥ १.२२९.३ ॥
તેને મહાવીર્યવાન અને ભયંકર પરાક્રમવાળા બે પુત્રો જન્મ્યા — સુંદ અને ઉપસુંદ, બે દૈત્યેન્દ્રો, દારુણ અને ક્રૂર મનના.
1.229.4
तावेकनिश्चयौ दैत्यावेककार्यार्थसंमतौ ।
निरन्तरमवर्तेतां समदुःखसुखावुभौ ॥ १.२२९.४ ॥
તે બંને દૈત્યો એકનિશ્ચયી હતા, એક જ કાર્ય માટે સંમત હતા; સતત સાથે રહેતા અને દુઃખ-સુખ સમાન વહેંચતા.
1.229.5
विनाऽन्योन्यं न भुञ्जाते विनाऽन्योन्यं न जल्पतः ।
अन्योन्यस्य प्रियकरावन्योन्यस्य प्रियंवदौ ॥ १.२२९.५ ॥
એક વિના બીજો ભોજન કરતો નહીં, એક વિના બીજો વાત કરતો નહીં; તેઓ એકબીજાનું પ્રિય કરનારા અને પ્રિય બોલનારા હતા.
1.229.6
एकशीलसमाचारौ द्विधैवैकोऽभवत्कृतः ।
तौ विवृद्धौ महावीर्यौ कार्येष्वप्येकनिश्चयौ ॥ १.२२९.६ ॥
એક જ સ્વભાવ અને આચારવાળા તે બંને બે હોવા છતાં એક જ થઈ ગયા; મહાવીર્યવાન થઈને વધ્યા, કાર્યોમાં પણ એકનિશ્ચયી રહ્યા.
1.229.7
त्रैलोक्यविजयार्थाय समाधायैकनिश्चयम् ।
दीक्षां कृत्वा गतौ विन्ध्यं तावुग्रं तेपतुस्तपः ॥ १.२२९.७ ॥
ત્રણેય લોક જીતવાના હેતુથી એક જ સંકલ્પ દૃઢ કરી, દીક્ષા લઈને તે બંને વિંધ્ય પર્વત પર ગયા અને ઘોર તપ કર્યું.
1.229.8
तौ तु दीर्घेण कालेन तपोयुक्तौ बभूवतुः ।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तौ जटावल्कलधारिणौ ॥ १.२२९.८ ॥
લાંબા સમય સુધી તપમાં લીન રહેલા તે બંને ભૂખ-તરસથી થાકી ગયા અને જટા તથા વલ્કલ ધારણ કરનારા બન્યા.
1.229.9
मलोपचितसर्वाङ्गौ वायुभक्षौ बभूवतुः ।
आत्ममांसानि जुह्वान्तौ पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठितौ।
ऊर्ध्वबाहू चानिमिषौ दीर्घकालं धृतव्रतौ ॥ १.२२९.९ ॥
તેમનાં સર્વ અંગો મેલથી ભરાઈ ગયાં; તેઓ માત્ર વાયુ ભક્ષણ કરતા રહ્યા. પોતાના જ માંસની આહુતિ આપતા, પગના અંગૂઠાના અગ્રભાગ પર ઊભા રહીને, બાહુ ઊંચા કરીને, પલક ઝપકાવ્યા વિના લાંબા સમય સુધી વ્રત ધારણ કર્યું.
1.229.10
तयोस्तपःप्रभावेण दीर्घकालं प्रतापितः ।
धूमं प्रमुमुचे विन्ध्यस्तद्भुतमिवाभवत् ॥ १.२२९.१० ॥
તે બંનેના તપના પ્રભાવથી લાંબા સમય સુધી તપી ગયેલો વિંધ્ય પર્વત ધુમાડો છોડવા લાગ્યો; તે કોઈ અદ્ભુત ઘટના જેવું બન્યું.
1.229.11
ततो देवा भयं जग्मुरुग्रं दृष्ट्वा तयोस्तपः ।
तपोविघातार्थमथो देवा विघ्नानि चक्रिरे ॥ १.२२९.११ ॥
પછી તે બંનેનું ઘોર તપ જોઈને દેવો ભયભીત થયા; તેમના તપમાં વિઘ્ન નાખવા દેવોએ અડચણો ઊભી કરી.
1.229.12
रत्नैः प्रलोभयामासुः स्त्रीभिश्चोभौ पुनःपुनः ।
न च तौ चक्रतुर्भङ्गं व्रतस्य सुमहाव्रतौ ॥ १.२२९.१२ ॥
દેવોએ રત્નો અને સ્ત્રીઓ વડે તે બંનેને વારંવાર લલચાવ્યા; પણ તે મહાવ્રતી બંનેએ પોતાનું વ્રત ભંગ ન કર્યું.
1.229.13
अथ मायां पुनर्देवास्तयोश्चक्रुर्महात्मनोः ।
भगिन्यो मातरो भार्यास्तयोश्चात्मजनस्तथा ॥ १.२२९.१३ ॥
પછી દેવોએ એ બંને મહાત્માઓ માટે ફરી માયા રચી — તેમની બહેનો, માતાઓ, પત્નીઓ અને સંતાનોની.
1.229.14
प्रपात्यमाना विस्रस्ताः शूलहस्तेन रक्षसा ।
भ्रष्टाभरणकेशान्ता भ्रष्टाभरणवाससः ॥ १.२२९.१४ ॥
ત્રિશૂળ હાથમાં લઈને ઊભેલા રાક્ષસ દ્વારા ધકેલાતી, વિખરાયેલા વાળ અને ખરી પડેલાં આભૂષણો-વસ્ત્રો સાથે.
1.229.15
अभिभाष्य ततः सर्वास्तौ त्राहीति विचुक्रुशुः ।
न च तौ चक्रतुर्भङ्गं व्रतस्य सुमहाव्रतौ ॥ १.२२९.१५ ॥
પછી બધાએ એ બંનેને બોલાવીને 'બચાવો!' એવી ચીસો પાડી; પણ એ મહાવ્રતધારી બંનેએ પોતાનું વ્રત ભંગ ન કર્યું.
1.229.16
यदा क्षोभं नोपयाति नार्तिमन्यतरस्तयोः ।
ततः स्त्रियस्ता भूतं च सर्वमन्तरधीयत ॥ १.२२९.१६ ॥
એ બંનેમાંથી કોઈને પણ ક્ષોભ કે પીડા ન થઈ ત્યારે, તે સ્ત્રીઓ અને એ સઘળી માયા અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
1.229.17
ततः पितामहः साक्षादभिगम्य महासुरौ ।
वरेण च्छ्दयामास क्वलोकहितः प्रभुः ॥ १.२२९.१७ ॥
પછી લોકહિતકારી પ્રભુ પિતામહ (બ્રહ્મા) સાક્ષાત્ એ બંને મહાસુરો પાસે જઈને વરદાનથી તેમને શાંત કર્યા.
1.229.18
ततः सुन्दोपसुन्दौ तौ भ्रातरौ दृढविक्रमौ ।
दृष्ट्वा पितामहं देवं तस्थतुः प्राञ्जली तदा ॥ १.२२९.१८ ॥
પછી દૃઢ પરાક્રમી એ બંને ભાઈઓ સુંદ અને ઉપસુંદ દેવ પિતામહને જોઈને ત્યારે હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા.
1.229.19
ऊचतुश्च प्रभुं देवं ततस्तौ सहितौ तदा ।
आवयोस्तपसाऽनेन यदि प्रीतः पितामहः ॥ १.२२९.१९ ॥
ત્યારે તે બંનેએ સાથે મળીને પ્રભુ દેવને કહ્યું: અમારી આ તપસ્યાથી જો પિતામહ પ્રસન્ન હોય તો.
1.229.20
मायाविदावस्त्रविदौ बलिनौ कामरूपिणौ ।
उभावप्यमरौ स्यावः प्रसन्नो यदि नौ प्रभुः ॥ १.२२९.२० ॥
માયાના જ્ઞાતા, શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ, બળવાન અને ઇચ્છારૂપ ધારણ કરનારા અમે બંને અમર થઈએ, જો પ્રભુ અમારા પર પ્રસન્ન હોય તો.
1.229.21
ऋतेऽमरत्वं युवयोः सर्वमुक्तं भविष्यति ।
अन्यद्वृणीतं मृत्योश्च विधानममरैः सम् ॥ १.२२९.२१ ॥
તમારા બંને માટે અમરત્વ સિવાય તમે જે કહ્યું છે તે બધું થશે. મૃત્યુના વિધાનને બદલે દેવો જેવો બીજો વર માગો.
1.229.22
प्रभविष्याव इति यन्महदभ्युद्यतं तपः ।
युवयोर्हेतुनानेन नामरत्वं विधीयते ॥ १.२२९.२२ ॥
'અમે શક્તિશાળી થઈએ' એ હેતુથી તમે બંનેએ જે મહાન તપ આરંભ્યું છે, તે કારણે અમરત્વ આપવામાં આવતું નથી.
1.229.23
त्रैलोक्यविजयार्थाय भवद्भ्यामास्थितं तपः ।
हेतुनाऽनेन दैत्येन्द्रौ न वां कामं करोम्यहम् ॥ १.२२९.२३ ॥
ત્રણેય લોક જીતવા માટે તમે બંનેએ આ તપ આરંભ્યું છે. હે દૈત્યેન્દ્રો, આ કારણે હું તમારી આ ઇચ્છા પૂરી કરીશ નહીં.
1.229.24
सुन्दोपसुन्दावूचतुः ।
त्रिषु लोकेषु यद्भूतं किंचित्स्थावरजङ्गमम्।
सर्वस्मान्नौ भयं न स्यादृतेऽन्योन्यं पितामह ॥ १.२२९.२४ ॥
સુંદ અને ઉપસુંદ બોલ્યા: ત્રણેય લોકમાં સ્થાવર કે જંગમ જે કંઈ છે, તેમાંથી કોઈનાથી પણ અમને ભય ન હોય; ફક્ત અમારા બંનેના પરસ્પર સિવાય, હે પિતામહ.
1.229.25
यत्प्रार्थितं यथोक्तं च काममेतद्ददानि वाम् ।
मृत्योर्विधानमेतच्च यथावद्वा भविष्यति ॥ १.२२९.२५ ॥
તમે જે માંગ્યું અને જેમ કહ્યું, તે બધું હું તમને બંનેને ઇચ્છા પ્રમાણે હમણાં આપું છું. મૃત્યુનું વિધાન પણ યથાવત્ તેમ જ રહેશે.
1.229.26
ततः पितामहो दत्त्वा वरमेतत्तदा तयोः ।
निवर्त्य तपसस्तौ च ब्रह्मलोकं जगाम ह ॥ १.२२९.२६ ॥
ત્યારે પિતામહે તે બંનેને આ વર આપીને, તેમને તપસ્યામાંથી પાછા વાળીને બ્રહ્મલોક ગયા.
1.229.27
लब्ध्वा वराणि दैत्येन्द्रावथ तौ भ्रातरावुभौ ।
अवध्यौ सर्वलोकस्य स्वमेव भवनं गतौ ॥ १.२२९.२७ ॥
વરદાન મેળવીને તે બંને દૈત્યેન્દ્ર ભાઈઓ, સર્વ લોકથી અવધ્ય થઈને, પોતાના જ ભવનમાં પાછા ગયા.
1.229.28
तौ तु लब्धवरौ दृष्ट्वा कृतकामौ मनस्विनौ ।
सर्वः सुहृञ्जनस्ताभ्यां प्रहर्षमुपजग्मिवान् ॥ १.२२९.२८ ॥
વરદાન પામેલા, કામના પૂર્ણ થયેલા તે બંને મનસ્વીઓને જોઈને સર્વ સુહૃદજનો તેમનાથી અત્યંત હર્ષિત થયા.
1.229.29
ततस्तौ तु जटा भित्त्वा मौलिनौ संबभूवतुः ।
महार्हाभरणोपेतौ विरजोम्बरधारिणौ ॥ १.२२९.२९ ॥
પછી તે બંને જટા તોડીને મુકુટધારી થયા, બહુમૂલ્ય આભૂષણોથી યુક્ત થઈને નિર્મળ વસ્ત્રો ધારણ કર્યાં.
1.229.30
अकालकौमुदीं चैव चक्रतुः सार्वकालिकीम् ।
नित्यः प्रमुदितः सर्वस्तयोश्चैव सुहृञ्जनः ॥ १.२२९.३० ॥
તેમણે અકાળે કૌમુદી ઉત્સવને સર્વકાલિક બનાવ્યો; અને તેમના સર્વ સુહૃદજનો સદા આનંદિત રહ્યા.
1.229.31
भक्ष्यतां भुज्यतां नित्यं दीयतां रम्यतामिति ।
गीयेतां पीयतां चेति शभ्दश्चासीद्गृहे गृहे ॥ १.२२९.३१ ॥
"ખાઓ, ભોગવો, સદા દાન આપો, આનંદ કરો" અને "ગાઓ, પીઓ" એવો અવાજ ઘરેઘરે સંભળાતો હતો.
1.229.32
तत्रतत्र महानादैरुत्कृष्टतलनादितैः ।
हृष्टं प्रमुदितं सर्वं दैत्यानामभवत्पुरम् ॥ १.२२९.३२ ॥
ઠેરઠેર મોટા નાદોથી અને ઊંચા તાળીઓના અવાજોથી ગૂંજતું દૈત્યોનું આખું નગર હર્ષિત અને આનંદિત થયું.
1.229.33
तैस्तैर्विहारैर्बहुभिर्दैत्यानां कामरूपिणाम् ।
समाः संक्रीडतां तेषामहरेकमिवाभवत् ॥ १.२२९.३३ ॥
કામરૂપી દૈત્યોની તે તે અનેક વિહારોમાં ક્રીડા કરતા તેમને વર્ષો જાણે એક દિવસ જેવાં વીતી ગયાં.