महाभारत · अध्याय 1.230
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.230.1
उत्सवे वृत्तमात्रे तु त्रैलोक्याकाङ्क्षिणावुभौ ।
मन्त्रयित्वा ततः सेनां तावज्ञापयतां तदा ॥ १.२३०.१ ॥
उत्सव संपल्यावर त्रैलोक्याची इच्छा करणाऱ्या त्या दोघांनी विचारविनिमय करून तेव्हा सेनेला आज्ञा दिली.
1.230.2
सुहृद्भिरप्यनुज्ञातौ दैत्यैर्वृद्धैश्च मन्त्रिभिः ।
कृत्वा प्रास्थानिकं रात्रौ मघासु ययतुस्तदा ॥ १.२३०.२ ॥
मित्र, दैत्य, वृद्ध आणि मंत्री यांची अनुज्ञा मिळवून रात्री प्रस्थानविधी करून तेव्हा मघा नक्षत्रात ते दोघे निघाले.
1.230.3
गदापिट्टशधारिण्या शूलमुद्गरहस्तया ।
प्रस्थितौ सह वर्मिण्या महत्या दैत्यसेनया ॥ १.२३०.३ ॥
गदा, पट्टिश धारण करणाऱ्या, शूल आणि मुद्गर हाती घेतलेल्या, कवचधारी मोठ्या दैत्यसेनेसह ते दोघे निघाले.
1.230.4
मङ्गलैः स्तुतिभिश्चापि विजयप्रतिसंहितैः ।
चारणैः स्तूयमानौ तौ जग्मतुः परया मुदा ॥ १.२३०.४ ॥
मंगल स्तुतींनी आणि विजयाशी संबंधित प्रशंसांनी, चारणांकडून स्तुती केली जात असता ते दोघे परम आनंदाने गेले.
1.230.5
तावन्तरिक्षमुत्प्लुत्य दैत्यौ कामगमावुभौ ।
देवानामेव भवनं जग्मतुर्युद्दुर्मदौ ॥ १.२३०.५ ॥
आकाशात उसळून, इच्छेनुसार संचार करणारे ते दोन दैत्य, युद्धमदाने मत्त होऊन देवांच्याच भुवनाकडे गेले.
1.230.6
तयोरागमनं ज्ञात्वा वरदानं च तत्प्रभोः ।
हित्वा त्रिविष्टपं जग्मुर्ब्रह्मलोकं ततः सुराः ॥ १.२३०.६ ॥
त्यांचे आगमन आणि त्या प्रभूचा वर जाणून, देव स्वर्ग सोडून तेव्हा ब्रह्मलोकी गेले.
1.230.7
ताविन्द्रलोकं निर्जित्य यक्षरक्षोगणांस्तदा ।
खेचराण्यपि भूतानि जघ्नतुस्तीव्रविक्रमौ ॥ १.२३०.७ ॥
त्या दोघांनी इंद्रलोक जिंकून, त्या वेळी यक्ष-राक्षसगणांना आणि आकाशात संचार करणाऱ्या प्राण्यांनाही ठार केले; ते दोघे तीव्र पराक्रमी होते.
1.230.8
अन्तर्भूमिगतान्नागाञ्जित्वा तौ च महारथौ ।
समुद्रवासिनीः सर्वा म्लेच्छजातीर्विजिग्यतुः ॥ १.२३०.८ ॥
भूमीत आत राहणाऱ्या नागांना जिंकून त्या दोन महारथींनी समुद्रकिनारी राहणाऱ्या सर्व म्लेच्छ जातींनाही जिंकले.
1.230.9
ततः सर्वां महीं जेतुमारब्धावुग्रशासनौ ।
सैनिकांश्च समाहूय सुतीक्ष्णं वाक्यमूचतुः ॥ १.२३०.९ ॥
मग कठोर शासन असलेल्या त्या दोघांनी सर्व पृथ्वी जिंकण्यास आरंभ केला; सैनिकांना बोलावून अतिशय कठोर शब्द उच्चारले.
1.230.10
राजर्षयो महायज्ञैर्हव्यकव्यैर्द्विजातयः ।
तेजो बलं च देवानां वर्धन्ति श्रियं तथा ॥ १.२३०.१० ॥
राजर्षी आणि द्विज महायज्ञांनी व हव्य-कव्यांनी देवांचे तेज, बल आणि श्री वाढवतात.
1.230.11
तेषामेवं प्रवृत्तानां सर्वेषामसुरद्विषाम् ।
संभूय सर्वैरस्माभिः कार्यः सर्वात्मना वधः ॥ १.२३०.११ ॥
असे वागणाऱ्या त्या सर्व असुरद्वेष्ट्यांचा आपण सर्वांनी एकत्र येऊन पूर्ण मनाने वध केला पाहिजे.
1.230.12
एवं सर्वान्समादिश्य पूर्वतीरे महोदधेः ।
क्रूरां मतिं समास्थाय जग्मतुः सर्वतोमुखौ ॥ १.२३०.१२ ॥
असे सर्वांना आदेश देऊन, महासागराच्या पूर्व किनाऱ्यावर क्रूर निश्चय धरून, सर्व दिशांना तोंड करून ते दोघे निघून गेले.
1.230.13
यज्ञैर्यजन्ति ये केचिद्याजयन्ति च ये द्विजाः ।
तान्सर्वान्प्रसभं हत्वा बलिनौ जग्मतुस्ततः ॥ १.२३०.१३ ॥
यज्ञ करणाऱ्या आणि करवणाऱ्या सर्व द्विजांना बळजबरीने मारून ते दोघे बलवान नंतर निघून गेले.
1.230.14
आश्रमेष्वग्निहोत्राणि मुनीनां भावितात्मनाम् ।
गृहीत्वा प्रक्षिपन्त्यप्सु विश्रब्धं सैनिकास्तयोः ॥ १.२३०.१४ ॥
शुद्धात्मा मुनींच्या आश्रमांतील अग्निहोत्र घेऊन त्यांचे सैनिक निर्भयपणे ते पाण्यात फेकत.
1.230.15
तपोधनैश्च ये क्रुद्धैः शापा उक्ता महात्मभिः ।
नाक्रामन्त तयोस्तेऽपि वरदाननिराकृताः ॥ १.२३०.१५ ॥
तपोधन, क्रुद्ध महात्म्यांनी दिलेले शाप त्यांच्यावर परिणाम करू शकले नाहीत; वरदानांनी ते निष्फळ झाले होते.
1.230.16
नाक्रामन्त यदा शापा बाणा मुक्ताः शिलास्विव ।
नियमान्संपरित्यज्य व्यद्रवन्त द्विजातयः ॥ १.२३०.१६ ॥
शिळांवर सोडलेल्या बाणांप्रमाणे शाप परिणाम करीनासे झाले, तेव्हा द्विजाती आपले नियम सोडून पळू लागले.
1.230.17
पृथिव्यां ये तपःसिद्धा दान्ताः शमपरायणाः ।
तयोर्भयाद्दुद्रुवुस्ते वैनतेयादिवोरगाः ॥ १.२३०.१७ ॥
पृथ्वीवर तपाने सिद्ध झालेले, दान्त, शांतिपरायण ते दोघांच्या भयाने गरुडापासून सर्प पळतात तसे पळाले.
1.230.18
मथितैराश्रमैर्भग्नैर्विकीर्णकलशस्रुवैः ।
शून्यमासीज्जगत्सर्वं कालेनेव हतं तदा ॥ १.२३०.१८ ॥
तेव्हा मोडतोड झालेल्या, फोडलेल्या आश्रमांत कलश आणि स्रुव विखुरलेले होते; कालाने प्रहार केल्यासारखे सारे जग रिकामे झाले.
1.230.19
ततो राजन्नदृश्यद्भिर्ऋषिभिश्च महासुरौ ।
उभौ विनिश्चयं कृत्वा विकुर्वाते वधैषिणौ ॥ १.२३०.१९ ॥
तेव्हा हे राजा, अदृश्य ऋषींसमोरच वधाची इच्छा धरणारे ते दोन महासुर निश्चय करून रूप बदलू लागले.
1.230.20
प्रभिन्नकरटौ मत्तौ भूत्वा कुञ्जररूपिणौ ।
संलीनमपि दुर्गेषु निन्यतुर्यमसादनम् ॥ १.२३०.२० ॥
मदोन्मत्त, गंडस्थळातून मद गळणाऱ्या हत्तींचे रूप घेऊन त्या दोघांनी किल्ल्यांत लपलेल्यांनाही यमसदनी धाडले.
1.230.21
सिंहौ भूत्वा पुनर्व्याघ्रौ पुनश्चान्तर्हितावुभौ ।
तैस्तैरुपायैस्तौ क्रूरावृषीन्दृष्ट्वा निजघ्नतुः ॥ १.२३०.२१ ॥
सिंह बनून, पुन्हा वाघ बनून, पुन्हा अदृश्य होऊन त्या दोघा क्रूरांनी विविध उपायांनी ऋषींना पाहून त्यांचा वध केला.
1.230.22
निवृत्तयज्ञस्वाध्याया प्रनष्टनृपतिद्विजा ।
उत्सन्नोत्सवयज्ञा च बभूव वसुधा तदा ॥ १.२३०.२२ ॥
यज्ञ आणि स्वाध्याय थांबले, राजे आणि ब्राह्मण नष्ट झाले, उत्सव आणि यज्ञ लोपले — तेव्हा पृथ्वी अशी झाली.
1.230.23
हाहाभूता भयार्ता च निवृत्तविपणापणा ।
निवृत्तदेवकार्या च पुण्योद्वाहविवर्जिता ॥ १.२३०.२३ ॥
हाहाकाराने व्यापलेली, भयाने पीडित, बाजार आणि दुकाने बंद झालेली, देवकार्ये थांबलेली, शुभ विवाहांपासून रहित.
1.230.24
निवृत्तकृषिगोरक्षा विध्वस्तनगराश्रमा ।
अस्थिकङ्कालसंकीर्णा भूर्बभूवोग्रदर्शना ॥ १.२३०.२४ ॥
शेती आणि गोरक्षण थांबले; नगरे आणि आश्रम उद्ध्वस्त झाले; हाडे आणि सांगाड्यांनी भरलेली पृथ्वी भयानक दिसू लागली.
1.230.25
निवृत्तपितृकार्यं च निर्वषट्कारमङ्गलम् ।
जगत्प्रतिभयाकारं दुष्प्रेक्ष्यमभवत्तदा ॥ १.२३०.२५ ॥
तेव्हा पितृकर्मे थांबली, वषट्कार आणि मंगल नाहीसे झाले; जगाला भयभीत करणारे ते रूप पाहवत नव्हते.
1.230.26
चन्द्रादित्यौ ग्रहास्तारा नक्षत्राणि दिवौकसः ।
जग्मुर्विषादं तत्कर्म दृष्ट्वा सुन्दोपसुन्दयोः ॥ १.२३०.२६ ॥
चंद्र, सूर्य, ग्रह, तारे, नक्षत्रे आणि स्वर्गवासी सुंद-उपसुंदांचे ते कृत्य पाहून खिन्न झाले.
1.230.27
एवं सर्वा दिशो दैत्यौ जित्वा क्रूरेण कर्मणा ।
निःसपत्नौ कुरुक्षेत्रे निवेशमभिचक्रतुः ॥ १.२३०.२७ ॥
अशा प्रकारे क्रूर कृत्यांनी सर्व दिशा जिंकून त्या दोन दैत्यांनी शत्रूविरहित होऊन कुरुक्षेत्रात वस्ती केली.