મહાભારત · અધ્યાય 1.237
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.237.1
ततो वयं प्रव्यथिताः सर्वा भारतसत्तम ।
अयाम शरणं विप्रं तं तपोधनमच्युतम् ॥ १.२३७.१ ॥
ત્યારે અમે સૌ અત્યંત વ્યથિત થઈને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તપોધન એવા તે અચ્યુત બ્રાહ્મણને શરણે ગયા.
1.237.2
रूपेण वयसा चैव कन्दर्पेण च दर्पिताः ।
अयुक्तं कृतवत्यः स्म क्षन्तुमर्हसि नो द्विज ॥ १.२३७.२ ॥
રૂપ, યૌવન અને કંદર્પથી ગર્વિત થઈને અમે અયોગ્ય કર્યું; હે દ્વિજ, અમને ક્ષમા કરવી ઘટે.
1.237.3
एष एव वधोऽस्माकं स्वयं प्राप्तस्तपोधन ।
यद्वयं संशितात्मानं प्रलोब्धुं त्वामिहागताः ॥ १.२३७.३ ॥
હે તપોધન, આ જ અમારો સ્વયં લાવેલો વધ છે; સંયમી એવા તમને લલચાવવા અમે અહીં આવ્યા.
1.237.4
अवध्यास्तु स्त्रियः सृष्टा मन्यन्ते धर्मचारिणः ।
तस्माद्धर्मेण वर्ध त्वं नास्मन्हिंसितुमर्हसि ॥ १.२३७.४ ॥
ધર્માચારીઓ માને છે કે સ્ત્રીઓ અવધ્ય સર્જાઈ છે; તેથી ધર્મ પ્રમાણે દંડ આપો, અમને હિંસા કરવી તમને ઘટતી નથી.
1.237.5
सर्वभूतेषु धर्मज्ञ मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ।
सत्यो भवतु कल्याण एष वादो मनीषिणाम् ॥ १.२३७.५ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે મૈત્રી ધરાવનારને જ બ્રાહ્મણ કહેવાય છે; હે કલ્યાણ, જ્ઞાનીઓનું આ કથન સત્ય થાઓ.
1.237.6
शरणं च प्रपन्नानां शिष्टाः कुर्वन्ति पालनम् ।
शरणं त्वां प्रपन्नाः स्म तस्मात्त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १.२३७.६ ॥
શરણે આવેલાઓનું રક્ષણ સજ્જનો કરે છે; અમે તમને શરણે આવ્યા છીએ, તેથી તમારે અમને ક્ષમા કરવી ઘટે.
1.237.7
एवमुक्तः स धर्मात्मा ब्राह्मणः शुभकर्मकृत् ।
प्रसादं कृतवान्वीर रविसोमसमप्रभः ॥ १.२३७.७ ॥
આમ કહેવાયા પછી, ધર્માત્મા, શુભકર્મ કરનાર તે બ્રાહ્મણે કૃપા કરી, હે વીર, જેની પ્રભા સૂર્ય અને ચંદ્ર સમાન હતી.
1.237.8
शतं शतसहस्रं तु सर्वमक्षय्यवाचकम् ।
परिमाणं शतं त्वेतन्नेदमक्षय्यवाचकम् ॥ १.२३७.८ ॥
સો અને સો હજાર, એ બધું અક્ષયનું સૂચક છે. સો એ માપ છે; આ અક્ષયનું સૂચક નથી.
1.237.9
यदा च वो ग्राहभूता गृह्णन्तीः पुरुषाञ्जले ।
उत्कर्षति जलात्तस्मात्स्थलं पुरुषसत्तमः ॥ १.२३७.९ ॥
તમે મગર બનીને પાણીમાં પુરુષોને પકડો ત્યારે, તે પાણીમાંથી તેમને જમીન પર ખેંચી લાવનાર પુરુષોત્તમ.
1.237.10
तदा यूयं पुनः सर्वाः स्वं रूपं प्रतिपत्स्यथ ।
अनृतं नोक्तपूर्वं मे हसतापि कदाचन ॥ १.२३७.१० ॥
ત્યારે તમે બધી ફરીથી પોતાનું રૂપ મેળવશો. મેં ક્યારેય મજાકમાં પણ અગાઉ જૂઠું કહ્યું નથી.
1.237.11
तानि सर्वाणि तीर्थानि ततः प्रभृति चैव ह ।
नारीतीर्थानि नाम्नेह ख्यातिं यास्यन्ति सर्वशः।
पुण्यानि च भविष्यन्ति पावनानि मनीषिणां ॥ १.२३७.११ ॥
તે બધાં તીર્થો ત્યારથી અહીં 'નારીતીર્થ' નામે સર્વત્ર ખ્યાતિ પામશે; તે મનીષીઓ માટે પુણ્યદાયક અને પાવન બનશે.
1.237.12
ततोऽभिवाद्य तं विप्रं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
अचिन्तयामोऽपसृत्य तस्माद्देशात्सुदुःखिताः ॥ १.२३७.१२ ॥
પછી તે બ્રાહ્મણને અભિવાદન કરી, પ્રદક્ષિણા કરી, તે સ્થળેથી દૂર જઈને, અત્યંત દુઃખી થઈને અમે વિચાર્યું.
1.237.13
क्व नु नाम वयं सर्वाः कालेनाल्पेन तं नरम् ।
समागच्छेम यो नस्तद्रूपमापादयेत्पुनः ॥ १.२३७.१३ ॥
ક્યારે અમે સૌ થોડા જ સમયમાં તે પુરુષને મળીશું, જે અમને ફરી તે રૂપ આપી શકે?
1.237.14
ता वयं चिन्तयित्वैव मुहूर्तादिव भारत ।
दृष्टवत्यो महाभागं देवर्षिमुत नारदम् ॥ १.२३७.१४ ॥
હે ભારત, અમે વિચારતાં જ ક્ષણવારમાં મહાભાગ્યશાળી દેવર્ષિ નારદને જોયા.
1.237.15
संप्रहृष्टाः स्म तं दृष्ट्वा देवर्षिममितद्युतिम् ।
अभिवाद्य च तं पार्थ स्थिताः स्म व्रीडिताननाः ॥ १.२३७.१५ ॥
હે પાર્થ, અમિત તેજવાળા દેવર્ષિને જોઈને અમે અત્યંત હર્ષિત થયાં; તેમને પ્રણામ કરીને લજ્જિત મુખે ઊભાં રહ્યાં.
1.237.16
स नोऽपृच्छद्दुःखमूलमुक्तवत्यो वयं च तम् ।
श्रउत्वा तत्र यथावृत्तमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.२३७.१६ ॥
તેમણે અમને દુઃખનું મૂળ પૂછ્યું; અમે જે બન્યું હતું તે કહ્યું; તે સાંભળીને તેમણે આ વચન કહ્યું.
1.237.17
दक्षिणे सागरानूपे पञ्च तीर्थानि सन्ति वै ।
पुण्यानि रमणीयानि तानि गच्छत मा चिरं ॥ १.२३७.१७ ॥
દક્ષિણમાં સમુદ્રકિનારે પાંચ પવિત્ર અને રમણીય તીર્થો છે; ત્યાં જાઓ, વિલંબ ન કરો.
1.237.18
तत्राशु पुरुषव्याघ्रः पाण्डवेयो धनञ्जयः ।
मोक्षयिष्यति शुद्धात्मा दुःखादस्मान्न संशयः ॥ १.२३७.१८ ॥
ત્યાં તરત જ પુરુષવ્યાઘ્ર, શુદ્ધાત્મા પાંડુપુત્ર ધનંજય આપણને આ દુઃખમાંથી મુક્ત કરશે; એમાં શંકા નથી.
1.237.19
इत्युक्त्वा नारदः सर्वास्तत्रैवान्तरधीयत ।
तस्य सर्वा वयं वीर श्रुत्वा वाक्यमितो गताः।
तदिदं सत्यमेवाद्य मोक्षिताहं त्वयाऽनघ ॥ १.२३७.१९ ॥
નારદ આમ કહીને ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા. હે વીર, તેમનું વચન સાંભળીને અમે સૌ અહીંથી ગયાં હતાં. આજે તે સત્ય થયું; હે નિષ્પાપ, તેં મને મુક્ત કરી.
1.237.20
एतास्तु मम ताः सख्यश्चतस्रोऽन्या जले श्रिताः ।
कुरु कर्म शुभं वीर एताः सर्वा विमोक्षय ॥ १.२३७.२० ॥
આ મારી સખીઓ છે; એમના સિવાય બીજી ચાર પાણીમાં ફસાયેલી છે. હે વીર, શુભ કાર્ય કરી આ સૌને મુક્ત કરો.
1.237.21
ततस्ताः पाण्डवश्रेष्ठः सर्वा एव विशांपते ।
अवगाह्य च तत्तीर्थं गृहीतो ग्राहिभिस्तदा ॥ १.२३७.२१ ॥
પછી, હે રાજન, પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ તે સૌની પાસે ગયો અને તે તીર્થમાં ઊતર્યો; તે જ ક્ષણે મગરોએ તેને પકડી લીધો.
1.237.22
ग्राहीभिश्चोत्तताराशु तरयामास तत्क्षणात् ।
सा चाप्सरा बभूवाशु सर्वाभरणभूषिता ॥ १.२३७.२२ ॥
મગરોના પંજામાંથી છૂટીને તે જલદી ઉપર આવ્યો અને તે જ ક્ષણે તેને પાર પહોંચાડ્યો. તે તરત જ સર્વ આભૂષણોથી શોભતી અપ્સરા બની ગઈ.
1.237.23
एवं क्रमेण ताः सर्वा मोक्षयामास वीर्यवान् ॥ १.२३७.२३ ॥
આ રીતે ક્રમશઃ તે પરાક્રમીએ તે સૌને મુક્ત કરાવી.
1.237.24
उत्थाय च जलात्तस्मात्प्रतिलभ्य वपुः स्वकम् ।
तास्तदाऽप्सरसो राजन्नदृश्यन्त यथा पुरा ॥ १.२३७.२४ ॥
તે પાણીમાંથી ઊઠીને, પોતપોતાનું રૂપ ફરી મેળવીને, હે રાજન, તે અપ્સરાઓ પહેલાંની જેમ દેખાવા લાગી.
1.237.25
तीर्थानि शोधयित्वा तु तथानुज्ञाय ताः प्रभुः ।
चित्राङ्गदां पुनर्द्रष्टुं मणलूरं पुनर्ययौ ॥ १.२३७.२५ ॥
પવિત્ર તીર્થોને શુદ્ધ કરીને અને તેમની રજા લઈને, પ્રભુ (અર્જુન) ચિત્રાંગદાને ફરીથી જોવા મણલૂર ફરીથી ગયા.
1.237.26
तस्यामजनयत्पुत्रं राजानं बभ्रुवाहनम् ।
तं दृष्ट्वा पाण्डवो राजंश्चित्रवाहनमब्रवीत् ॥ १.२३७.२६ ॥
તેણીએ બભ્રુવાહન નામના રાજા સમાન પુત્રને જન્મ આપ્યો. તેને જોઈને, હે રાજન્, પાંડુપુત્રે ચિત્રવાહનને કહ્યું.
1.237.27
चित्राङ्गदायाः शुल्कं त्वं गृहाण बभ्रुवाहनम् ।
अनेन च भविष्यामि ऋणान्मुक्तो नराधिप ॥ १.२३७.२७ ॥
ચિત્રાંગદાના શુલ્ક રૂપે તું બભ્રુવાહનને સ્વીકાર. આનાથી, હે નરાધિપ, હું ઋણમાંથી મુક્ત થઈશ.
1.237.28
चित्राङ्गदां पुनर्वाक्यमब्रवीत्पाण्डुनन्दनः ।
इहैव भव भद्रं ते वर्धेथा बभ्रुवाहनम् ॥ १.२३७.२८ ॥
પાંડુપુત્રે ફરીથી ચિત્રાંગદાને આ વચન કહ્યું: અહીં જ રહે, તારું કલ્યાણ થાય; બભ્રુવાહનને ઉછેર.
1.237.29
इन्द्रपस्थनिवासं मे त्वं तत्रागत्य रंस्यसि ।
कुन्ती युधिष्ठिरं भीमं भ्रातरौ मे कनीयसौ ॥ १.२३७.२९ ॥
ઇન્દ્રપ્રસ્થમાંના મારા નિવાસે તું ત્યાં આવીને આનંદ પામીશ. કુંતી, યુધિષ્ઠિર, ભીમ, મારા બે નાના ભાઈઓ.
1.237.30
आगत्य तत्र पश्येथा अन्यानपि च बान्धवान् ।
बान्धवैः सहिताः सर्वैर्नन्दसे त्वमनिन्दिते ॥ १.२३७.३० ॥
ત્યાં આવીને અન્ય સગાંઓને પણ તું જોઈશ. હે નિર્દોષ સ્ત્રી, બધા સગાંઓ સાથે મળીને તું આનંદ પામીશ.
1.237.31
धर्मे स्थितः सत्यधृतिः कौन्तेयोऽथ युधिष्ठिरः ।
जित्वा तु पृथिवीं सर्वां राजसूयं करिष्यति ॥ १.२३७.३१ ॥
ધર્મમાં સ્થિર, સત્યમાં દૃઢ કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર સમગ્ર પૃથ્વી જીતીને રાજસૂય યજ્ઞ કરશે.
1.237.32
तत्रागच्छन्ति राजानः पृथिव्यां नृपसंज्ञिताः ।
बहूनि रत्नान्यादाय आगमिष्यति ते पिता ॥ १.२३७.३२ ॥
ત્યાં પૃથ્વીના નૃપ નામે ઓળખાતા રાજાઓ આવશે; ઘણાં રત્નો લઈને તારા પિતા પણ આવશે.
1.237.33
एकसार्थं प्रयातासि चित्रवाहनसेवया ।
द्रक्ष्यामि राजसूये त्वां पुत्रं पालय मा शुचः ॥ १.२३७.३३ ॥
ચિત્રવાહનની સેવા માટે તું એક જ કાફલા સાથે ગઈ છે; રાજસૂયમાં હું તને જોઈશ. પુત્રનું પાલન કર, શોક ન કર.
1.237.34
बभ्रुवाहननाम्ना तु मम प्राणो बहिश्चरः ।
तस्माद्भरस्व पुत्रं वै पुरुषं वंशवर्धनम् ॥ १.२३७.३४ ॥
બભ્રુવાહન નામે મારો પ્રાણ બહાર વિચરે છે; તેથી વંશ વધારનાર તે પુત્રનું પોષણ કર.
1.237.35
चित्रावाहनदायादं धर्मात्पौरवनन्दनम् ।
पाण्डवानां प्रियं पुत्रं तस्मात्पालय सर्वदा ॥ १.२३७.३५ ॥
ચિત્રવાહનનો વારસ, પૌરવોનો આનંદ, પાંડવોનો પ્રિય પુત્ર — તેથી તેનું સદા પાલન કર.
1.237.36
विप्रयोगेण संतापं मा कृथास्त्वमनिन्दिते ।
चित्राङ्गदामेवमुक्त्वा सागरानूपमाश्रितः ॥ १.२३७.३६ ॥
હે નિર્દોષ, વિયોગથી સંતાપ ન કર.
1.237.37
स्थानं दूरं समाप्लुत्य दत्त्वा बहुधनं तदा ।
केरलान्समतिक्रम्य गोकर्णमभितोऽगमत् ॥ १.२३७.३७ ॥
તે સ્થાનથી દૂર જઈને, ત્યારે ઘણું ધન દાન આપીને, કેરળોને વટાવીને તે ગોકર્ણ તરફ ગયો.
1.237.38
आद्यं पशुपतेः स्थानं दर्शनादेव मुक्तिदम् ।
यत्र पापोऽपि मनुजः प्राप्नोत्यभयदं पदम् ॥ १.२३७.३८ ॥
આ પશુપતિનું આદ્ય સ્થાન છે, જેના દર્શનથી જ મુક્તિ મળે છે; જ્યાં પાપી મનુષ્ય પણ અભય આપનારું પદ પામે છે.