महाभारत · अध्याय 1.237
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.237.1
ततो वयं प्रव्यथिताः सर्वा भारतसत्तम ।
अयाम शरणं विप्रं तं तपोधनमच्युतम् ॥ १.२३७.१ ॥
तेव्हा आम्ही सर्वजणी अत्यंत व्याकुळ होऊन, हे भरतश्रेष्ठा, तपोधन अच्युत त्या ब्राह्मणाला शरण गेलो.
1.237.2
रूपेण वयसा चैव कन्दर्पेण च दर्पिताः ।
अयुक्तं कृतवत्यः स्म क्षन्तुमर्हसि नो द्विज ॥ १.२३७.२ ॥
रूप, तारुण्य आणि कामदेव यांनी गर्वित होऊन आम्ही अयोग्य कृत्य केले; हे द्विजा, आम्हांला क्षमा करावी.
1.237.3
एष एव वधोऽस्माकं स्वयं प्राप्तस्तपोधन ।
यद्वयं संशितात्मानं प्रलोब्धुं त्वामिहागताः ॥ १.२३७.३ ॥
हे तपोधना, हाच आमचा स्वतः ओढवलेला वध आहे; संयमी अशा तुम्हांला मोहवण्यासाठी आम्ही येथे आलो.
1.237.4
अवध्यास्तु स्त्रियः सृष्टा मन्यन्ते धर्मचारिणः ।
तस्माद्धर्मेण वर्ध त्वं नास्मन्हिंसितुमर्हसि ॥ १.२३७.४ ॥
धर्माचरण करणारे लोक स्त्रियांना अवध्य मानतात; म्हणून धर्मानुसार शिक्षा करा, आम्हांला हिंसा करणे तुम्हांस योग्य नाही.
1.237.5
सर्वभूतेषु धर्मज्ञ मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ।
सत्यो भवतु कल्याण एष वादो मनीषिणाम् ॥ १.२३७.५ ॥
हे धर्मज्ञा, सर्व भूतांबद्दल मैत्री बाळगणाराच ब्राह्मण म्हटला जातो; हे कल्याणा, ज्ञानी पुरुषांचे हे वचन खरे होवो.
1.237.6
शरणं च प्रपन्नानां शिष्टाः कुर्वन्ति पालनम् ।
शरणं त्वां प्रपन्नाः स्म तस्मात्त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १.२३७.६ ॥
शरण आलेल्यांचे रक्षण सज्जन करतात; आम्ही तुम्हांला शरण आलो आहोत, म्हणून तुम्ही आम्हांला क्षमा करावी.
1.237.7
एवमुक्तः स धर्मात्मा ब्राह्मणः शुभकर्मकृत् ।
प्रसादं कृतवान्वीर रविसोमसमप्रभः ॥ १.२३७.७ ॥
असे सांगितल्यावर, धर्मात्मा, शुभकर्म करणारा तो ब्राह्मण कृपा करता झाला, हे वीरा, ज्याची प्रभा रवि आणि सोमासारखी होती.
1.237.8
शतं शतसहस्रं तु सर्वमक्षय्यवाचकम् ।
परिमाणं शतं त्वेतन्नेदमक्षय्यवाचकम् ॥ १.२३७.८ ॥
शंभर आणि शंभर हजार, हे सर्व अक्षयाचे वाचक आहेत. शंभर हे परिमाण आहे; हे अक्षयाचे वाचक नाही.
1.237.9
यदा च वो ग्राहभूता गृह्णन्तीः पुरुषाञ्जले ।
उत्कर्षति जलात्तस्मात्स्थलं पुरुषसत्तमः ॥ १.२३७.९ ॥
तुम्ही मगर होऊन पाण्यात पुरुषांना धरता, तेव्हा त्या पाण्यातून त्यांना कोरड्या जमिनीवर ओढणारा पुरुषोत्तम.
1.237.10
तदा यूयं पुनः सर्वाः स्वं रूपं प्रतिपत्स्यथ ।
अनृतं नोक्तपूर्वं मे हसतापि कदाचन ॥ १.२३७.१० ॥
तेव्हा तुम्ही सर्व पुन्हा आपले मूळ रूप प्राप्त कराल. मी कधीही विनोदानेही पूर्वी असत्य बोललो नाही.
1.237.11
तानि सर्वाणि तीर्थानि ततः प्रभृति चैव ह ।
नारीतीर्थानि नाम्नेह ख्यातिं यास्यन्ति सर्वशः।
पुण्यानि च भविष्यन्ति पावनानि मनीषिणां ॥ १.२३७.११ ॥
ती सर्व तीर्थे तेव्हापासून येथे 'नारीतीर्थे' नावाने सर्वत्र प्रसिद्धी पावतील; ती मनीषींसाठी पुण्यदायक आणि पावन होतील.
1.237.12
ततोऽभिवाद्य तं विप्रं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
अचिन्तयामोऽपसृत्य तस्माद्देशात्सुदुःखिताः ॥ १.२३७.१२ ॥
नंतर त्या ब्राह्मणाला अभिवादन करून आणि प्रदक्षिणा घालून, त्या स्थानापासून दूर जाऊन, अत्यंत दुःखी होऊन आम्ही विचार करू लागलो.
1.237.13
क्व नु नाम वयं सर्वाः कालेनाल्पेन तं नरम् ।
समागच्छेम यो नस्तद्रूपमापादयेत्पुनः ॥ १.२३७.१३ ॥
कधी आम्ही सर्वजणी थोड्याच काळात त्या पुरुषाला भेटू, जो आम्हाला पुन्हा ते रूप देऊ शकेल?
1.237.14
ता वयं चिन्तयित्वैव मुहूर्तादिव भारत ।
दृष्टवत्यो महाभागं देवर्षिमुत नारदम् ॥ १.२३७.१४ ॥
हे भारता, आम्ही विचार करताच क्षणार्धात त्या महाभाग्यवान देवर्षी नारदांना पाहिले.
1.237.15
संप्रहृष्टाः स्म तं दृष्ट्वा देवर्षिममितद्युतिम् ।
अभिवाद्य च तं पार्थ स्थिताः स्म व्रीडिताननाः ॥ १.२३७.१५ ॥
हे पार्था, अमित तेजस्वी देवर्षींना पाहून आम्ही अत्यंत हर्षित झालो; त्यांना वंदन करून लज्जित मुखाने उभ्या राहिलो.
1.237.16
स नोऽपृच्छद्दुःखमूलमुक्तवत्यो वयं च तम् ।
श्रउत्वा तत्र यथावृत्तमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.२३७.१६ ॥
त्यांनी आम्हाला दुःखाचे मूळ विचारले; आम्ही घडलेले सर्व सांगितले; ते ऐकून त्यांनी हे वचन उच्चारले.
1.237.17
दक्षिणे सागरानूपे पञ्च तीर्थानि सन्ति वै ।
पुण्यानि रमणीयानि तानि गच्छत मा चिरं ॥ १.२३७.१७ ॥
दक्षिणेस समुद्रकिनाऱ्यावर पाच पवित्र आणि रमणीय तीर्थे आहेत; तिकडे जा, विलंब करू नका.
1.237.18
तत्राशु पुरुषव्याघ्रः पाण्डवेयो धनञ्जयः ।
मोक्षयिष्यति शुद्धात्मा दुःखादस्मान्न संशयः ॥ १.२३७.१८ ॥
तेथे लवकरच पुरुषव्याघ्र, शुद्धात्मा पांडुपुत्र धनंजय आपल्याला या दुःखातून मुक्त करतील; यात संशय नाही.
1.237.19
इत्युक्त्वा नारदः सर्वास्तत्रैवान्तरधीयत ।
तस्य सर्वा वयं वीर श्रुत्वा वाक्यमितो गताः।
तदिदं सत्यमेवाद्य मोक्षिताहं त्वयाऽनघ ॥ १.२३७.१९ ॥
नारद असे बोलून तेथेच अंतर्धान पावले. वीरा, त्यांचे वचन ऐकून आम्ही सर्व येथून निघून गेलो. आज ते खरे ठरले; निष्पाप, तू मला मुक्त केलेस.
1.237.20
एतास्तु मम ताः सख्यश्चतस्रोऽन्या जले श्रिताः ।
कुरु कर्म शुभं वीर एताः सर्वा विमोक्षय ॥ १.२३७.२० ॥
या माझ्या सख्या आहेत; त्यांखेरीज आणखी चार जणी पाण्यात अडकल्या आहेत. वीरा, शुभ कार्य करून यांना सर्वांना मुक्त कर.
1.237.21
ततस्ताः पाण्डवश्रेष्ठः सर्वा एव विशांपते ।
अवगाह्य च तत्तीर्थं गृहीतो ग्राहिभिस्तदा ॥ १.२३७.२१ ॥
मग, हे राजा, पांडवांमध्ये श्रेष्ठ असलेला तो त्या सर्वांजवळ गेला आणि त्या तीर्थात उतरला; तेव्हाच मगरींनी त्याला पकडले.
1.237.22
ग्राहीभिश्चोत्तताराशु तरयामास तत्क्षणात् ।
सा चाप्सरा बभूवाशु सर्वाभरणभूषिता ॥ १.२३७.२२ ॥
मगरींच्या तावडीतून सुटून तो पटकन वर आला आणि त्याच क्षणी तिला पलीकडे नेले. ती लगेच सर्व अलंकारांनी सजलेली अप्सरा झाली.
1.237.23
एवं क्रमेण ताः सर्वा मोक्षयामास वीर्यवान् ॥ १.२३७.२३ ॥
अशा प्रकारे क्रमाक्रमाने त्या पराक्रमी वीराने त्या सर्वांना मुक्त केले.
1.237.24
उत्थाय च जलात्तस्मात्प्रतिलभ्य वपुः स्वकम् ।
तास्तदाऽप्सरसो राजन्नदृश्यन्त यथा पुरा ॥ १.२३७.२४ ॥
त्या पाण्यातून उठून, आपले स्वरूप पुन्हा मिळवून, हे राजा, त्या अप्सरा पूर्वीप्रमाणे दिसू लागल्या.
1.237.25
तीर्थानि शोधयित्वा तु तथानुज्ञाय ताः प्रभुः ।
चित्राङ्गदां पुनर्द्रष्टुं मणलूरं पुनर्ययौ ॥ १.२३७.२५ ॥
पवित्र तीर्थे शुद्ध करून आणि त्यांचा निरोप घेऊन, प्रभू (अर्जुन) चित्राङ्गदेला पुन्हा पाहण्यासाठी मणलूरला पुन्हा गेला.
1.237.26
तस्यामजनयत्पुत्रं राजानं बभ्रुवाहनम् ।
तं दृष्ट्वा पाण्डवो राजंश्चित्रवाहनमब्रवीत् ॥ १.२३७.२६ ॥
तिने बभ्रुवाहन नावाच्या राजाला पुत्र म्हणून जन्म दिला. त्याला पाहून, हे राजा, पांडुपुत्र चित्रवाहनाला म्हणाला.
1.237.27
चित्राङ्गदायाः शुल्कं त्वं गृहाण बभ्रुवाहनम् ।
अनेन च भविष्यामि ऋणान्मुक्तो नराधिप ॥ १.२३७.२७ ॥
चित्राङ्गदेचे शुल्क म्हणून तू बभ्रुवाहनाला घे. यामुळे, हे नराधिपा, मी ऋणातून मुक्त होईन.
1.237.28
चित्राङ्गदां पुनर्वाक्यमब्रवीत्पाण्डुनन्दनः ।
इहैव भव भद्रं ते वर्धेथा बभ्रुवाहनम् ॥ १.२३७.२८ ॥
पांडुपुत्र पुन्हा चित्राङ्गदेला म्हणाला: इथेच राहा, तुझे कल्याण असो; बभ्रुवाहनाचे संवर्धन कर.
1.237.29
इन्द्रपस्थनिवासं मे त्वं तत्रागत्य रंस्यसि ।
कुन्ती युधिष्ठिरं भीमं भ्रातरौ मे कनीयसौ ॥ १.२३७.२९ ॥
इंद्रप्रस्थातील माझ्या निवासात तू तेथे येऊन आनंदशील. कुंती, युधिष्ठिर, भीम आणि माझे दोन धाकटे बंधू.
1.237.30
आगत्य तत्र पश्येथा अन्यानपि च बान्धवान् ।
बान्धवैः सहिताः सर्वैर्नन्दसे त्वमनिन्दिते ॥ १.२३७.३० ॥
तेथे येऊन इतर नातेवाईकांनाही तू पाहशील. हे निर्दोष स्त्री, सर्व नातेवाईकांसह एकत्र होऊन तू आनंदित होशील.
1.237.31
धर्मे स्थितः सत्यधृतिः कौन्तेयोऽथ युधिष्ठिरः ।
जित्वा तु पृथिवीं सर्वां राजसूयं करिष्यति ॥ १.२३७.३१ ॥
धर्मात स्थिर, सत्याच्या धैर्याने युक्त कुंतीपुत्र युधिष्ठिर संपूर्ण पृथ्वी जिंकून राजसूय यज्ञ करतील.
1.237.32
तत्रागच्छन्ति राजानः पृथिव्यां नृपसंज्ञिताः ।
बहूनि रत्नान्यादाय आगमिष्यति ते पिता ॥ १.२३७.३२ ॥
तेथे पृथ्वीवरील नृपसंज्ञक राजे येतील; बहुमोल रत्ने घेऊन तुझे पिताही येतील.
1.237.33
एकसार्थं प्रयातासि चित्रवाहनसेवया ।
द्रक्ष्यामि राजसूये त्वां पुत्रं पालय मा शुचः ॥ १.२३७.३३ ॥
चित्रवाहनाच्या सेवेसाठी तू एकाच सार्थासह निघाली आहेस; राजसूयात मी तुला पाहीन. पुत्राचे पालन कर, शोक करू नकोस.
1.237.34
बभ्रुवाहननाम्ना तु मम प्राणो बहिश्चरः ।
तस्माद्भरस्व पुत्रं वै पुरुषं वंशवर्धनम् ॥ १.२३७.३४ ॥
बभ्रुवाहन नावाचा माझा प्राण बाहेर संचार करतो; म्हणून वंश वाढवणाऱ्या त्या पुत्राचे पालन कर.
1.237.35
चित्रावाहनदायादं धर्मात्पौरवनन्दनम् ।
पाण्डवानां प्रियं पुत्रं तस्मात्पालय सर्वदा ॥ १.२३७.३५ ॥
चित्रवाहनाचा वारस, पौरवांचा आनंद, पांडवांचा प्रिय पुत्र — म्हणून त्याचे सदैव पालन कर.
1.237.36
विप्रयोगेण संतापं मा कृथास्त्वमनिन्दिते ।
चित्राङ्गदामेवमुक्त्वा सागरानूपमाश्रितः ॥ १.२३७.३६ ॥
हे निर्दोष स्त्रिये, वियोगाने संताप करू नकोस.
1.237.37
स्थानं दूरं समाप्लुत्य दत्त्वा बहुधनं तदा ।
केरलान्समतिक्रम्य गोकर्णमभितोऽगमत् ॥ १.२३७.३७ ॥
त्या स्थानापासून दूर जाऊन, तेव्हा पुष्कळ धन दान करून, केरळांना ओलांडून तो गोकर्णाकडे गेला.
1.237.38
आद्यं पशुपतेः स्थानं दर्शनादेव मुक्तिदम् ।
यत्र पापोऽपि मनुजः प्राप्नोत्यभयदं पदम् ॥ १.२३७.३८ ॥
हे पशुपतीचे आद्य स्थान आहे, ज्याच्या दर्शनानेच मुक्ती मिळते; जेथे पापी माणूसही अभय देणारे पद प्राप्त करतो.