महाभारत · अध्याय 1.239
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.239.1
ततः कतिपयाहस्य तस्मिन्रैवतके गिरौ ।
वृष्ण्यन्धकानामभवदुत्सवो नृपसत्तम ॥ १.२३९.१ ॥
नंतर काही दिवसांनी त्या रैवतक पर्वतावर वृष्णी आणि अंधकांचा उत्सव झाला, हे नृपश्रेष्ठा.
1.239.2
तत्र दानं ददुर्वीरा ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः ।
भोजवृष्ण्यन्धकाश्चैव महे तस्य गिरेस्तदा ॥ १.२३९.२ ॥
तेथे त्या पर्वतावरील उत्सवात भोज, वृष्णी आणि अंधक वीरांनी ब्राह्मणांना हजारोंनी दाने दिली.
1.239.3
प्रसादै रत्नचित्रैश्च गिरेस्तस्य समन्ततः ।
स देशः शोभितो राजन्कल्पवृक्षैश्च सर्वशः ॥ १.२३९.३ ॥
हे राजा, त्या पर्वताभोवतीचा तो प्रदेश रत्नांनी आणि चित्रांनी सजलेल्या प्रासादांनी व कल्पवृक्षांनी सर्वत्र शोभू लागला.
1.239.4
वादित्राणि च तत्रान्ये वादकाः समवादयन् ।
ननृतुर्नर्तकाश्चैव जगुर्गेयानि गायनाः ॥ १.२३९.४ ॥
तेथे इतर वादकांनी वाद्ये वाजवली, नर्तकांनी नृत्य केले आणि गायकांनी गेय गीते गायली.
1.239.5
अलङ्कृताः कुमाराश्च वृष्णीनां सुमहौजसाम् ।
यानैर्हाटकचित्रैश्च चञ्चूर्यन्ते स्म सर्वशः ॥ १.२३९.५ ॥
अति पराक्रमी वृष्णींचे अलंकृत कुमार सोनेरी चित्रांकित यानांतून सर्वत्र फिरवले जात होते.
1.239.6
पौराश्च पादचारेण यानैरुच्चावचैस्तथा ।
सदाराः सानुयात्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १.२३९.६ ॥
नगरवासीही पायी आणि विविध यानांतून, पत्नी व सेवकांसह शेकडो व हजारोंनी आले.
1.239.7
ततो हलधरः क्षीबो रेवतीसहितः प्रभुः ।
अनुगम्यमानो गन्धर्वैरचरत्रत्र भारत ॥ १.२३९.७ ॥
तेव्हा हलधर बलराम, मदोन्मत्त होऊन, रेवतीसह, गंधर्वांनी अनुसरलेले, हे भारता, येथे विहरू लागले.
1.239.8
तथैव राजा वृष्णीनामुग्रसेनः प्रतापवान् ।
अनुगीयमानो गन्धर्वैः स्त्रीसहस्रसहायवान् ॥ १.२३९.८ ॥
तसाच वृष्णींचा प्रतापी राजा उग्रसेन, गंधर्वांनी गायिलेला, हजारो स्त्रियांच्या साहाय्याने होता.
1.239.9
रौक्मिणेयश्च साम्बश्च क्षीबौ समरदुर्मदौ ।
दिव्यमाल्याम्बरधरौ विजह्वातेऽमराविव ॥ १.२३९.९ ॥
रुक्मिणीचा पुत्र आणि साम्ब, मदोन्मत्त व युद्धात उन्मत्त, दिव्य माळा व वस्त्रे धारण करून, अमरांप्रमाणे विहार करू लागले.
1.239.10
अक्रूरः सारणश्चैव गदो बभ्रुर्विदूरथः ।
निशठश्चारुदेष्णश्च पृथुर्विपृथुरेव च ॥ १.२३९.१० ॥
अक्रूर, सारण, गद, बभ्रु, विदूरथ, निशठ, चारुदेष्ण, पृथु आणि विपृथु हेही.
1.239.11
सत्यकः सात्यकिश्चैव भङ्गकारमहारवौ ।
हार्दिक्य उद्धवश्चैव ये चान्ये नानुकीर्तिताः ॥ १.२३९.११ ॥
सत्यक आणि सात्यकी, भंगकार आणि महारव, हार्दिक्य आणि उद्धव हेही; आणि इथे ज्यांचा उल्लेख झाला नाही ते इतरही.
1.239.12
एते परिवृताः स्त्रीभिर्गन्धर्वैश्च पृथक्पृथक् ।
तमुत्सवं रैवतके शोभयाञ्चक्रिरे तदा ॥ १.२३९.१२ ॥
हे सर्व स्त्रियांनी आणि गंधर्वांनी वेगवेगळे वेढलेले, तेव्हा रैवतक पर्वतावर त्या उत्सवाची शोभा वाढवू लागले.
1.239.13
वासदेवो ययौ तत्र सह स्त्रीभिर्मुदान्वितः ।
दत्त्वा दानं द्विजातिभ्यः परिव्राजमपश्यत ॥ १.२३९.१३ ॥
वासुदेव आनंदाने स्त्रियांसह तेथे गेले. द्विजांना दान देऊन त्यांनी एका परिव्राजकाला पाहिले.
1.239.14
चित्रकौतूहले तस्मिन्वर्तमाने महाद्भुते ।
वासुदेवश्च पार्थश्च सहितौ परिजग्मतुः ॥ १.२३९.१४ ॥
त्या अद्भुत आणि विचित्र उत्सवात वासुदेव आणि पार्थ दोघे एकत्र फिरले.
1.239.15
तत्र चङ्क्रममाणौ तौ वसुदेवसुतां शुभाम् ।
अलङ्कृतां सखीमध्ये भद्रां ददृशतुस्तदा ॥ १.२३९.१५ ॥
तेथे फिरत असताना त्या दोघांनी तेव्हा मैत्रिणींमध्ये अलंकृत झालेली सुंदर वसुदेवकन्या भद्रा पाहिली.
1.239.16
दृष्ट्वैव तामर्जुनस्य कन्दर्पः समजायत ।
तं तदैकाग्रमनसं कृष्णः पार्थमलक्षयत् ॥ १.२३९.१६ ॥
तिला पाहताच अर्जुनाच्या मनात काम पूर्णपणे जागा झाला. तेव्हा कृष्णाने एकाग्रचित्त पार्थाला लक्षात घेतले.
1.239.17
अब्रवीत्पुरुषव्याघ्रः प्रसहन्निव भारत ।
वनेचरस्य किमिदं कामेनालोड्यते मनः ॥ १.२३९.१७ ॥
पुरुषव्याघ्र कृष्ण जणू हसू आवरत म्हणाले, "हे भारता, या वनचराचे मन कामाने का ढवळून निघत आहे?"
1.239.18
ममैषा भगिनी पार्थ सारणस्य सहोदरी ।
सुभद्रा नाम भद्रं ते पितुर्मे दयिता सुता।
यदि ते वर्तते बुद्धिर्वक्ष्यामि पितरं स्वयम् ॥ १.२३९.१८ ॥
"हे पार्था, ही माझी बहीण आहे, सारणाची (बलरामाची) सहोदरा, नाव सुभद्रा. तुझे कल्याण असो. ही माझ्या वडिलांची लाडकी कन्या आहे. तुझी इच्छा असेल तर मी स्वतः वडिलांशी बोलेन."
1.239.19
दुहिता वसुदेवस्य वासुदेवस्य च स्वसा ।
रूपेण चैषा संपन्ना कमिवैषा न मोहयेत् ॥ १.२३९.१९ ॥
ही वसुदेवाची कन्या आणि वासुदेवाची भगिनी आहे; रूपाने संपन्न अशी ही कोणाला मोहित करणार नाही?
1.239.20
कृतमेव तु कल्याणं सर्वं मम भवेद्ध्रुवम् ।
यदि स्यान्मम वार्ष्णेयी महिषीयं स्वसा तव ॥ १.२३९.२० ॥
ही वार्ष्णेयी माझी महिषी झाली, तर ती तुझी भगिनी असली तरी माझे सर्व कल्याण निश्चितपणे सिद्ध झाले असेच समज.
1.239.21
प्राप्तौ तु क उपायः स्यात्तं व्रवीहि जनार्दन ।
आस्थास्यामि तदा सर्वं यदि शक्यं नरेण तत् ॥ १.२३९.२१ ॥
पण तिला मिळवण्याचा उपाय कोणता? हे जनार्दना, ते सांग. माणसाला शक्य असेल तर मी सर्व काही पाळीन.
1.239.22
स्वयं वरः क्षत्रियाणां विवाहः पुरुषर्षभ ।
स च संशयितः पार्थ स्वभावस्यानिमित्ततः ॥ १.२३९.२२ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा, क्षत्रियांचा विवाह स्वयंवर असतो; हे पार्था, तोही तिच्या स्वभावातील अनपेक्षित कारणांमुळे अनिश्चित आहे.
1.239.23
प्रसह्य हरणं चापि क्षत्रियाणां प्रशस्यते ।
विवाहहेतुः शूराणामिति धर्मविदो विदुः ॥ १.२३९.२३ ॥
क्षत्रियांसाठी बळजबरीने हरण करणेही प्रशंसनीय आहे; शूरांसाठी ते विवाहाचे कारण आहे, असे धर्मज्ञ जाणतात.
1.239.24
स त्वमर्जुन कल्याणीं प्रसह्य भगिनीं मम ।
यतिरूपधरस्तं तु यथा कालविपाकता।
हर स्वयंवरे ह्यस्याः को वै वेद चिकीर्षितम् ॥ १.२३९.२४ ॥
म्हणून हे अर्जुना, तू यतीचे रूप धारण करून, काळ पिकल्याप्रमाणे माझ्या कल्याणी भगिनीला बळजबरीने हरण कर; स्वयंवरात तिचा हेतू कोण जाणू शकतो?
1.239.25
ततोऽर्जुनश्च कृष्णश्च विनिश्चित्येतिकृत्यताम् ।
शीघ्रगान्पुरुषानन्प्रेषयामासतुस्तदा ॥ १.२३९.२५ ॥
तेव्हा अर्जुन आणि कृष्ण यांनी काय करायचे ते ठरवून, वेगाने जाणारे दूत पाठवले.
1.239.26
धर्मराजाय तत्सर्वमिन्द्रप्रस्थगताय वै ।
श्रुत्वैव च महाबाहुरनुजज्ञे समातृकः ॥ १.२३९.२६ ॥
इंद्रप्रस्थात असलेल्या धर्मराजाला हे सर्व कळवण्यात आले. ते ऐकताच महाबाहूने मातेसह संमती दिली.
1.239.27
भीमसेनस्तु तच्छ्रुत्वा कृतकृत्यं स्म मन्यते ।
इत्येवं मनुजैरुक्तं कृष्णः श्रुत्वा महामतिः ॥ १.२३९.२७ ॥
भीमसेनाने हे ऐकून आपले कार्य सिद्ध झाले असे मानले. मनुष्यांनी असे सांगितल्यावर महामती कृष्णाने ते ऐकले.
1.239.28
अनुज्ञाप्य तदा पार्थं हृदि स्थाप्य चिकीर्षितम् ।
इत्येवं मनुजैः सार्धं द्वारकां समुपेयिवान् ॥ १.२३९.२८ ॥
मग पार्थाचा निरोप घेऊन, मनात आपला हेतू ठेवून, अशा प्रकारे माणसांसह कृष्ण द्वारकेला परत गेला.