મહાભારત · અધ્યાય 1.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.24.1
सौतिरुवाच ।
स श्रुत्वाऽथात्मनो देहं सुपर्णः प्रेक्ष्य च स्वयम्।
शरीरप्रतिसंहारमात्मनः संप्रचक्रमे ॥ १.२४.१ ॥
સૌતિ બોલ્યા. ત્યારે સુપર્ણે પોતાના દેહ વિશે સાંભળીને અને પોતે જ તેને જોઈને પોતાનું શરીર સંકોચવાનું શરૂ કર્યું.
1.24.2
न मे सर्वाणि भूतानि विभियुर्देहदर्शनात् ।
भीमरूपात्समुद्विग्रास्तस्मात्तेजस्तु संहरे ॥ १.२४.२ ॥
મારું શરીર જોઈને બધાં પ્રાણીઓ ડર્યાં નહીં. મારા ભયંકર રૂપથી તેઓ ઉદ્વિગ્ન થયાં; તેથી હું મારું તેજ સંહરીશ.
1.24.3
सौतिरुवाच ।
ततः कामगमः पक्षी कामवीर्यो विहंगमः।
अरुणं चात्मनः पृष्ठमारोप्य स पितुर्गृहात् ॥ १.२४.३ ॥
સૌતિ બોલ્યા. ત્યારે ઇચ્છા મુજબ ગમન કરનાર, ઇચ્છિત બળવાળો તે પક્ષી અરુણને પોતાની પીઠ પર બેસાડીને પિતાના ઘરેથી ઊપડ્યો.
1.24.4
मातुरन्तिकमागच्छत्परं तीरं महोदधेः ।
तत्रारुणश्च निक्षिप्तो पुरोदेशे महाद्युतेः ॥ १.२४.४ ॥
તે માતા પાસે ગયો; મહાસાગરના સામા કાંઠે પહોંચ્યો. ત્યાં મહાતેજસ્વીના આગળના ભાગે અરુણને ઉતારવામાં આવ્યો.
1.24.5
सूर्यस्तेजोभिरत्युग्रैर्लोकान्दग्धुमना यदा ।
रुरुरुवाच।
किमर्थं भगवान्सूर्यो लोकान्दग्धुमनास्तदा ॥ १.२४.५ ॥
સૂર્ય અતિ ઉગ્ર તેજથી લોકોને બાળવા ઈચ્છતો હતો ત્યારે રુરુ બોલ્યો: તે સમયે ભગવાન સૂર્ય કયા કારણે લોકોને બાળવા ઇચ્છતો હતો?
1.24.6
किमस्तापहृतं देवैर्येनमं मन्युराविशत् ।
प्रमतिरुवाच।
चन्द्रार्काभ्यां यदा राहुराख्यातो ह्यमृतं पिबन् ॥ १.२४.६ ॥
દેવોએ કયું અમૃત ચોર્યું, જેના કારણે તેને (સૂર્યને) ક્રોધ વ્યાપ્યો? પ્રમતિ બોલ્યો: અમૃત પીતા રાહુનું નામ ચંદ્ર અને સૂર્યે લીધું ત્યારે.
1.24.7
वैरानुबन्धं कृतवांश्चन्द्रादित्यौ तदाऽनघ ।
बाध्यमानं ग्रहेणाथ ह्यादित्यं मन्युराविशत् ॥ १.२४.७ ॥
હે નિષ્પાપ, ત્યારે તેણે ચંદ્ર અને સૂર્ય સાથે વૈર બાંધ્યું. ગ્રહથી પીડાયેલા સૂર્ય પર ક્રોધ પ્રવેશ્યો.
1.24.8
सुरार्थाय समुत्पन्नो रोषो राहोस्तु मां प्रति ।
बह्वनर्थकरं पापमेकोऽहं समवाप्नुयाम् ॥ १.२४.८ ॥
દેવોના હિત માટે રાહુનો ક્રોધ મારા પ્રતિ ઉત્પન્ન થયો. ઘણા અનર્થ કરનારું પાપ હું એકલો પામીશ.
1.24.9
सहाय एव कार्येषु न च कृच्छ्रेषु दृश्यते ।
पश्यन्ति ग्रस्यमानं मां सहन्ते वै दिवौकसः ॥ १.२४.९ ॥
કાર્યોમાં સહાયક દેખાય છે, પણ સંકટમાં દેખાતા નથી. મને ગ્રસાતો જોઈને પણ સ્વર્ગવાસીઓ તે સહન કરે છે.
1.24.10
तस्माल्लोकविनाशार्थं ह्यवतिष्ठे न संशयः ।
एवं कृतमतिः सूर्यो ह्यस्तमभ्यगमद्गिरिम् ॥ १.२४.१० ॥
તેથી લોકોના વિનાશ માટે હું અડગ રહીશ, એમાં સંદેહ નથી. એવો નિશ્ચય કરીને સૂર્ય અસ્તગિરિ તરફ ગયો.
1.24.11
तस्माल्लोकविनाशाय संतापयत भास्करः ।
ततो देवानुपागम्य प्रोचुरेवं महर्षयः ॥ १.२४.११ ॥
તેથી લોકોના વિનાશ માટે સૂર્યને સંતાપો. ત્યારે મહર્ષિઓ દેવો પાસે આવીને આ પ્રમાણે બોલ્યા.
1.24.12
आद्यार्धरात्रसमये सर्वलोकभयावहः ।
उत्पत्स्यते महान्दाहस्त्रैलोक्यस्य विनाशनः ॥ १.२४.१२ ॥
પ્રથમ મધ્યરાત્રિના સમયે સર્વ લોકોને ભય આપનારો, ત્રણે લોકનો વિનાશ કરનારો મહાન દાહ ઉત્પન્ન થશે.
1.24.13
ततो देवाः सर्षिगणा उपगम्य पितामहम् ।
अब्रुवन्किमिवेहाद्य महद्दाहकृतं भयम् ॥ १.२४.१३ ॥
ત્યારે દેવો ઋષિગણો સાથે પિતામહ પાસે જઈને બોલ્યા, "આજે અહીં મહાદાહથી ઉત્પન્ન થયેલો આ ભય કેવો છે?"
1.24.14
न तावद्दृश्यते सूर्यः क्षयोऽयं प्रतिभाति च ।
उदिते भगवन्भानौ कथनेतद्भविष्यति ॥ १.२४.१४ ॥
"હજી સૂર્ય દેખાતો નથી, છતાં આ વિનાશ જણાય છે. હે ભગવન્, સૂર્ય ઉદય પામશે ત્યારે આ કેવી રીતે થશે?"
1.24.15
एष लोकविनाशाय रविरुद्यन्तुमुद्यतः ।
दृश्यन्नेव हि लोकान्स भस्मराशीकरिष्यति ॥ १.२४.१५ ॥
"આ સૂર્ય લોકોના વિનાશ માટે ઉદય પામવા તૈયાર છે. દેખાતાં જ તે લોકોને ભસ્મરાશિ કરી નાખશે."
1.24.16
तस्य प्रतिविधानं च विहितं पूर्वमेव हि ।
कश्यपस्य सुतो धीमानरुणेत्यभिविश्रुतः ॥ १.२४.१६ ॥
"તેનો પ્રતિકાર પહેલેથી જ વિહિત છે. કશ્યપનો બુદ્ધિમાન પુત્ર, જે અરુણ નામે પ્રખ્યાત છે, તે જ તેનો ઉપાય છે."
1.24.17
महाकायो महातेजाः स स्थास्यति पुरो रवेः ।
करिष्यति च सारथ्यं तेजश्चास्य हरिष्यति ॥ १.२४.१७ ॥
"મહાકાય અને મહાતેજસ્વી તે સૂર્યની આગળ ઊભો રહેશે, સારથિનું કાર્ય કરશે અને તેનું તેજ હરી લેશે."
1.24.18
लोकानां स्वस्ति चैवं स्यादृषीणां च दिवौकसाम् ।
प्रमतिरुवाच।
ततः पितामहाज्ञातः सर्वं चक्रे तदाऽरुणः ॥ १.२४.१८ ॥
"આ રીતે લોકો, ઋષિઓ અને દેવોનું કલ્યાણ થાઓ." એમ પ્રમતિએ કહ્યું. ત્યારે પિતામહની આજ્ઞાથી અરુણે બધું કર્યું.
1.24.19
उदितश्चैव सविता ह्यरुणेन समावृतः ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्सूर्यं मन्युराविशत् ॥ १.२४.१९ ॥
સવિતા ઉદિત થયા; તેઓ અરુણથી આવૃત હતા. સૂર્યમાં મન્યુ કેવી રીતે પ્રવેશ્યો, એ સર્વ તમને કહેવાયું.
1.24.20
अरुणश्च यथैवास्य सारथ्यमकरोत्प्रभुः ।
भूय एवापरं प्रश्नं शृणु पूर्वमुदाहृतम् ॥ १.२४.२० ॥
પ્રભુ અરુણે એમનું સારથ્ય કર્યું હતું, તેમ જ. હવે પહેલાં કહેલો બીજો પ્રશ્ન સાંભળો.