ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.24.1
सौतिरुवाच ।
स श्रुत्वाऽथात्मनो देहं सुपर्णः प्रेक्ष्य च स्वयम्।
शरीरप्रतिसंहारमात्मनः संप्रचक्रमे ॥ १.२४.१ ॥
ਸੌਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਸੁਪਰਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੰਕੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
1.24.2
न मे सर्वाणि भूतानि विभियुर्देहदर्शनात् ।
भीमरूपात्समुद्विग्रास्तस्मात्तेजस्तु संहरे ॥ १.२४.२ ॥
ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਡਰੇ। ਮੇਰੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਉਹ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਸਮੇਟ ਲਵਾਂਗਾ।
1.24.3
सौतिरुवाच ।
ततः कामगमः पक्षी कामवीर्यो विहंगमः।
अरुणं चात्मनः पृष्ठमारोप्य स पितुर्गृहात् ॥ १.२४.३ ॥
ਸੌਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਡਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪੰਛੀ ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ।
1.24.4
मातुरन्तिकमागच्छत्परं तीरं महोदधेः ।
तत्रारुणश्च निक्षिप्तो पुरोदेशे महाद्युतेः ॥ १.२४.४ ॥
ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ।
1.24.5
सूर्यस्तेजोभिरत्युग्रैर्लोकान्दग्धुमना यदा ।
रुरुरुवाच।
किमर्थं भगवान्सूर्यो लोकान्दग्धुमनास्तदा ॥ १.२४.५ ॥
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਅਤਿ ਉਗਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਰੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ?
1.24.6
किमस्तापहृतं देवैर्येनमं मन्युराविशत् ।
प्रमतिरुवाच।
चन्द्रार्काभ्यां यदा राहुराख्यातो ह्यमृतं पिबन् ॥ १.२४.६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੁਰਾਇਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਿਆ? ਪ੍ਰਮਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਰਹੇ ਰਾਹੂ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।
1.24.7
वैरानुबन्धं कृतवांश्चन्द्रादित्यौ तदाऽनघ ।
बाध्यमानं ग्रहेणाथ ह्यादित्यं मन्युराविशत् ॥ १.२४.७ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਵੈਰ ਪਾ ਲਿਆ। ਗ੍ਰਹ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਸੂਰਜ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਵੜਿਆ।
1.24.8
सुरार्थाय समुत्पन्नो रोषो राहोस्तु मां प्रति ।
बह्वनर्थकरं पापमेकोऽहं समवाप्नुयाम् ॥ १.२४.८ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਰਾਹੂ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਉਪਜਿਆ। ਬਹੁਤ ਅਨਰਥ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।
1.24.9
सहाय एव कार्येषु न च कृच्छ्रेषु दृश्यते ।
पश्यन्ति ग्रस्यमानं मां सहन्ते वै दिवौकसः ॥ १.२४.९ ॥
ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਔਖਿਆਈਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ। ਮੈਨੂੰ ਗ੍ਰਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਉਹ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ।
1.24.10
तस्माल्लोकविनाशार्थं ह्यवतिष्ठे न संशयः ।
एवं कृतमतिः सूर्यो ह्यस्तमभ्यगमद्गिरिम् ॥ १.२४.१० ॥
ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਮੈਂ ਅਡੋਲ ਰਹਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਅਸਤਗਿਰੀ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.24.11
तस्माल्लोकविनाशाय संतापयत भास्करः ।
ततो देवानुपागम्य प्रोचुरेवं महर्षयः ॥ १.२४.११ ॥
ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤਪਾਓ। ਤਦ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੇ।
1.24.12
आद्यार्धरात्रसमये सर्वलोकभयावहः ।
उत्पत्स्यते महान्दाहस्त्रैलोक्यस्य विनाशनः ॥ १.२४.१२ ॥
ਪਹਿਲੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ਉੱਠੇਗੀ।
1.24.13
ततो देवाः सर्षिगणा उपगम्य पितामहम् ।
अब्रुवन्किमिवेहाद्य महद्दाहकृतं भयम् ॥ १.२४.१३ ॥
ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਮਹਾਦਾਹ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭੈ ਹੈ?"
1.24.14
न तावद्दृश्यते सूर्यः क्षयोऽयं प्रतिभाति च ।
उदिते भगवन्भानौ कथनेतद्भविष्यति ॥ १.२४.१४ ॥
"ਅਜੇ ਸੂਰਜ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?"
1.24.15
एष लोकविनाशाय रविरुद्यन्तुमुद्यतः ।
दृश्यन्नेव हि लोकान्स भस्मराशीकरिष्यति ॥ १.२४.१५ ॥
"ਇਹ ਸੂਰਜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਚੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਦਿਸਦੇ ਹੀ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖ ਦਾ ਢੇਰ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ।"
1.24.16
तस्य प्रतिविधानं च विहितं पूर्वमेव हि ।
कश्यपस्य सुतो धीमानरुणेत्यभिविश्रुतः ॥ १.२४.१६ ॥
"ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਹਿਤ ਹੈ। ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਅਰੁਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਉਪਾਅ ਹੈ।"
1.24.17
महाकायो महातेजाः स स्थास्यति पुरो रवेः ।
करिष्यति च सारथ्यं तेजश्चास्य हरिष्यति ॥ १.२४.१७ ॥
"ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਾਰਥੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਹਰ ਲਵੇਗਾ।"
1.24.18
लोकानां स्वस्ति चैवं स्यादृषीणां च दिवौकसाम् ।
प्रमतिरुवाच।
ततः पितामहाज्ञातः सर्वं चक्रे तदाऽरुणः ॥ १.२४.१८ ॥
"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ।" ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਤਦ ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਅਰੁਣ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ।
1.24.19
उदितश्चैव सविता ह्यरुणेन समावृतः ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्सूर्यं मन्युराविशत् ॥ १.२४.१९ ॥
ਸਵਿਤਾ ਉਦੇ ਹੋਏ; ਉਹ ਅਰੁਣ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਮਨਿਊ ਕਿਵੇਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
1.24.20
अरुणश्च यथैवास्य सारथ्यमकरोत्प्रभुः ।
भूय एवापरं प्रश्नं शृणु पूर्वमुदाहृतम् ॥ १.२४.२० ॥
ਪ੍ਰਭੂ ਅਰੁਣ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਇਹਦਾ ਸਾਰਥੀ ਬਣਿਆ, ਉਵੇਂ ਹੀ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।