Mahābhārata · Adhyāya 1.242
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.242.1
कुकुरान्धकवृष्णीनामपयानं च पाण्डवः ।
विनिश्चित्य ततः पार्थः सुभद्रामिदमब्रवीत् ॥ १.२४२.१ ॥
Habiendo decidido la partida de los Kukuras, Andhakas y Vṛṣṇis, entonces Pārtha, el Pāṇḍava, dijo esto a Subhadrā.
1.242.2
शृणु भद्रे यथाशास्त्रं हितार्थं मुनिभिः कृतम् ।
विवाहं बहुधा सत्सु वर्णानां धर्मसंयुतम् ॥ १.२४२.२ ॥
Escucha, oh amable: según las escrituras, los sabios establecieron el matrimonio por el bien común de muchas maneras, unido al dharma, entre los buenos de las castas.
1.242.3
कन्यायास्तु पिता भ्राता माता मातुल एव वा ।
पितुः पिता पितुर्भ्राता दाने तु प्रभुतां गतः ॥ १.२४२.३ ॥
En la entrega de la doncella, la autoridad corresponde al padre, al hermano, a la madre o al tío materno, o al abuelo paterno o al hermano del padre.
1.242.4
महोत्सवं पशुपतेर्द्रष्टुकामः पिता तव ।
अन्तर्द्वीपं गतो भद्रे पुत्रैः पौत्रैः सबान्धवैः ॥ १.२४२.४ ॥
Oh amable, tu padre, deseando ver la gran fiesta de Paśupati, ha ido a la isla interior con sus hijos, nietos y parientes.
1.242.5
मम चैव विशालाक्षि विदेशस्था हि बान्धवाः ।
तस्मात्सुभद्रे गान्धर्वो विवाहः पञ्चमः स्मृतः ॥ १.२४२.५ ॥
Oh de ojos grandes, también mis parientes viven en el extranjero; por eso, oh Subhadrā, el matrimonio gāndharva se declara el quinto.
1.242.6
समागमे तु कन्यायाः क्रियाः प्रोक्ताश्चतुर्विधाः ।
तेषां प्रवृत्तिं साधूनां शृणु माधवि तद्यथा ॥ १.२४२.६ ॥
En la unión con una doncella se declaran cuatro clases de ritos; escucha, oh Mādhavī, cómo los buenos los practican.
1.242.7
वरमाहूय विधिना पित्रा दत्ता तथार्थिने ।
सा पत्नी तु परैरुक्ता सा वश्या तु पतिव्रता ॥ १.२४२.७ ॥
Cuando el padre, habiendo convocado al novio según el rito, la entrega, ella es llamada esposa; otros también la llaman así; ella es sumisa y fiel a su esposo.
1.242.8
भृत्यानां भरणार्थाय आत्मनः पोषणाय च ।
दाने गृहीता या नारी सा भार्येति स्मृता बुधैः ॥ १.२४२.८ ॥
La mujer recibida en don, tomada para el sustento de los dependientes y para su propio mantenimiento, es recordada por los sabios como esposa, bhāryā.
1.242.9
धर्मतो वरयित्वा तु आनीय स्वं निवेशनम् ।
न्यायेन दत्तातारुण्ये दाराः पितृकृताः स्मृताः ॥ १.२४२.९ ॥
Las esposas entregadas conforme al dharma, habiendo elegido al novio y traído a su propia casa, dadas legítimamente hasta la madurez de la juventud, son recordadas como concertadas por sus padres.
1.242.10
गान्धर्वेण विवाहेन रागात्पुत्रार्थकारणात् ।
आत्मनाऽनुगृहीता या वश्या सा तु प्रजावती ॥ १.२४२.१० ॥
Aquella que, por el matrimonio gāndharva, por deseo y con el fin de tener hijos, es favorecida por él por su propia voluntad, es dócil y bendecida con descendencia.
1.242.11
जनयेद्या तु भर्तारं जाया इत्येव नामतः ।
पत्नी भार्या च दाराश्च जाया चेति चतुर्विधाः ॥ १.२४२.११ ॥
Aquella que da un hijo a su esposo se llama por nombre jāyā; patnī, bhāryā, dārā y jāyā son las cuatro denominaciones de la esposa.
1.242.12
चतस्र एवाग्निसाक्ष्याः क्रियायुक्ताश्च धर्मतः ।
गान्धर्वस्तु क्रियाहीनो रागादेव प्रवर्तते ॥ १.२४२.१२ ॥
Solo cuatro matrimonios se celebran con el fuego como testigo, acompañados de ritos y conforme al dharma; el matrimonio gāndharva carece de ritos y surge solo de la pasión.
1.242.13
सकामायाः सकामेन निर्मन्त्रो रहसि स्मृतः ।
मयोक्तमक्रियं चापि कर्तव्यं माधवि त्वया ॥ १.२४२.१३ ॥
Una mujer deseosa con un hombre deseoso, sin mantra, en secreto, es recordado como válido. Y lo que he dicho sin rito, también debes hacerlo, Mādhavī.
1.242.14
अयनं चैव मासश्च ऋतुः पक्षस्तथा तिथिः ।
करणं च मुहूर्तं च लग्नसंपत्तथैव च ॥ १.२४२.१४ ॥
El camino del solsticio, el mes, la estación, la quincena, el día lunar, el karaṇa, el momento auspicioso y, asimismo, el ascendente favorable.
1.242.15
विवाहस्य विशालाक्षि प्रशस्तं चोत्तरायणम् ।
वैशाखश्चैव मासानां पक्षाणां शुक्ल एव च ॥ १.२४२.१५ ॥
Para el matrimonio, oh de ojos grandes, se alaba el solsticio norte, y entre los meses Vaiśākha, y entre las quincenas la clara.
1.242.16
नक्षत्राणां तथा हस्तस्तृतीया च तिथिष्वपि ।
लग्नो हि मकरः श्रेष्ठः करणानां बवस्तथा ॥ १.२४२.१६ ॥
Entre las mansiones lunares, Hasta; entre los días lunares, también el tercero; el ascendente Capricornio es el mejor, y entre los karaṇas también Bava.
1.242.17
मैत्रो मुहूर्तो वैवाह्य आवयोः शुभकर्मणि ।
सर्वसंपदियं भद्रे अद्य रात्रौ भविष्यति ॥ १.२४२.१७ ॥
Para nuestro rito auspicioso, el momento Maitra propicio para el matrimonio; oh bienaventurada, toda esta prosperidad sucederá esta noche.
1.242.18
भगवानस्तमभ्येति आदित्यस्तपतां वरः ।
रात्रौ विवाहकालोऽयं भविष्यति न संशयः ॥ १.२४२.१८ ॥
El venerable Āditya, el mejor de los que arden, se acerca a su ocaso; de noche este será el tiempo del matrimonio, sin duda.
1.242.19
नारायणोऽपि सर्वज्ञो नावबुध्येत विश्वकृत् ।
धर्मसङ्कटमापन्ने किं नु कृत्वा सुखं भवेत् ॥ १.२४२.१९ ॥
Incluso Nārāyaṇa, el omnisciente creador del mundo, no lo percibiría al caer en un conflicto del deber; ¿qué podría entonces traer la felicidad?
1.242.20
मनोभवेन कामेन मोहितं मां प्रलापिनम् ।
प्रतिवाक्यं च मे देवि किं न वक्ष्यसि माधवि ॥ १.२४२.२० ॥
¿Por qué, oh diosa Mādhavī, no me respondes a mí, confundido por el deseo nacido del dios del amor y delirando?
1.242.21
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा चिन्तयन्ती जनार्दनम् ।
नोवाच किंचिद्वचनं बाष्पदूषितलोचना ॥ १.२४२.२१ ॥
Al oír las palabras de Arjuna y pensando en Janārdana, con los ojos empañados por las lágrimas, no dijo nada.
1.242.22
रागोन्मादप्रलापी सन्नर्जुनो जयतां वरः ।
चिन्तयामास पितरं प्रविश्य च लतागृहम् ॥ १.२४२.२२ ॥
Arjuna, el mejor de los vencedores, delirando en la locura de la pasión, pensó en su padre y entró en la glorieta de enredaderas.
1.242.23
चिन्तयानं तु कौन्तेयं मत्वा शच्या शचीपतिः ।
सहितो नारदाद्यैश्च मुनिभिश्च महामनाः ॥ १.२४२.२३ ॥
Sabiendo que el hijo de Kuntī estaba absorto en sus pensamientos, Indra, esposo de Śacī, de gran ánimo, llegó junto con Nārada y otros sabios.
1.242.24
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च चारणैश्चापि गुह्यकैः ।
अरुन्धत्या वसिष्ठेन ह्याजगाम कुशस्थलीम् ॥ १.२४२.२४ ॥
Junto con gandharvas, apsarases, cāraṇas y guhyakas, y con Arundhatī y Vasiṣṭha, llegó a Kuśasthalī.
1.242.25
चिन्तितं च सुभद्रायाश्चिन्तयित्वा जनार्दनः ।
निद्रयापहृतज्ञानं रौहिणेयं विना तदा ॥ १.२४२.२५ ॥
Janārdana, habiendo reflexionado sobre el pensamiento de Subhadrā, entonces, sin Rauhiṇeya (Balarāma), cuyo conocimiento había sido arrebatado por el sueño.
1.242.26
सहाक्रूरेण शिनिना सत्यकेन गदेन च ।
वसुदेवेन देवक्या आहूकेन च धीमता ॥ १.२४२.२६ ॥
Junto con Akrūra, Śini, Satyaka, Gada, Vasudeva, Devakī y el sabio Āhuka.
1.242.27
आजगाम पुरीं रात्रौ द्वारकां स्वजनैर्वृतः ।
पूजयित्वा तु देवेशो नारदादीन्महायशाः ॥ १.२४२.२७ ॥
Por la noche, rodeado de sus parientes, llegó a la ciudad de Dvārakā; y el señor de los dioses, de gran fama, habiendo honrado a Nārada y a los demás.
1.242.28
कुशलप्रश्नमुक्त्वा तु देवेन्द्रेणाभियाचितः ।
वैवाहिकीं क्रियां कृष्णः स तथेत्येवमुक्तवान् ॥ १.२४२.२८ ॥
Tras preguntar por su bienestar, y siendo solicitado por el señor de los dioses, Kṛṣṇa dijo sobre el rito nupcial: «Así sea».
1.242.29
आहुको वसुदेवश्च सहाक्रूरः ससात्यकिः ।
अभिप्रणम्य शिरसा पाकशासनमब्रुवन्।
देवदेव नमस्तेस्तु लोकनाथ जगत्पते ॥ १.२४२.२९ ॥
Āhuka, Vasudeva, Akrūra y Sātyaki, inclinando la cabeza, dijeron a Indra, castigador de Paka: «Homenaje a ti, dios de dioses, señor de los mundos, señor del universo.»
1.242.30
वयं धन्याः स्म सहितैर्बान्धवैः सहिताः प्रभो ।
कृतप्रसादास्तु वयं तव वाक्येन विश्वजित् ॥ १.२४२.३० ॥
Somos bienaventurados, oh señor, unidos a nuestros parientes; hemos recibido tu favor por tu palabra, oh conquistador de todo.
1.242.31
एवमुक्त्वा प्रसाद्यैनं पूजयित्वा प्रयत्नतः ।
महेन्द्रशासनात्सर्वे सहिता ऋषिभिस्तदा ॥ १.२४२.३१ ॥
Habiendo hablado así, habiéndolo apaciguado y honrado con esmero, entonces, por orden de Mahendra, todos juntos con los sabios.
1.242.32
विवाहं कारयामासुः शक्रपुत्रस्य शास्त्रतः ।
अरुन्धती शची देवी रुग्मिणी देवकी तथा ॥ १.२४२.३२ ॥
Hicieron celebrar el matrimonio del hijo de Indra según las escrituras; también las diosas Arundhatī, Śacī, Rukmiṇī y Devakī.
1.242.33
दिव्यस्त्रीभिश्च सहिताः सुभद्रायाः शुभाः क्रियाः ।
अर्जुनेऽपि तथा सर्वाः क्रिया भद्राः प्रयोजयन् ॥ १.२४२.३३ ॥
Junto con mujeres celestiales, realizaron los ritos auspiciosos de Subhadrā; y asimismo para Arjuna hicieron realizar todos los ritos auspiciosos.
1.242.34
महर्षिः काश्यपो होता सदस्या नारदादयः ।
पुण्याशिषः प्रयोक्तारः सर्वे ते हि तदार्जुने ॥ १.२४२.३४ ॥
El gran sabio Kāśyapa era el sacerdote oferente, y Nārada y los demás la asamblea; todos ellos pronunciaron bendiciones de mérito sobre Arjuna.
1.242.35
अभिषेकं तदा कृत्वा महेन्द्रः पाकशासनिम् ।
लोकपालैस्तु सहितः सर्वदेवैरभिष्टुतः ॥ १.२४२.३५ ॥
Entonces el gran Indra realizó la consagración de Pākaśāsani (Arjuna), acompañado por los guardianes del mundo y alabado por todos los dioses.
1.242.36
किरीटाङ्गदहाराद्यैर्हस्ताभरणकुण्डलैः ।
भूषयित्वा तदा पार्थं द्वितीयमिव वासवम् ॥ १.२४२.३६ ॥
Habiendo adornado a Pārtha (Arjuna) con diadema, brazaletes, collar y demás, y con adornos para las manos y pendientes, entonces Pārtha parecía un segundo Vāsava (Indra).
1.242.37
पुत्रं परिष्वज्य तदा प्रीतिमाप पुरन्दरः ।
शछी देवी तदा भद्रामरुन्धत्यादिभिस्तथा ॥ १.२४२.३७ ॥
Abrazando a su hijo, Purandara sintió entonces alegría; y la diosa Śacī, junto con Bhadrā, Arundhatī y las demás, igualmente.
1.242.38
कारयामास वैवाह्यमङ्गलान्यादवस्त्रियः ।
सहाप्सरोभिर्मुदिता भूषयित्वा स्वभूषणैः ॥ १.२४२.३८ ॥
Las mujeres yādavas hicieron celebrar los ritos auspiciosos de la boda, alegres junto con las apsarasas, adornadas con sus propias joyas.
1.242.39
पौलोमीमिव मन्यन्ते सुभद्रां तत्र योषितः ।
ततो विवाहो ववृधे कृतः सर्वगुणान्वितः ॥ १.२४२.३९ ॥
Las mujeres de allí consideraban a Subhadrā como a Paulomī (Śacī). Entonces la boda, dotada de todas las virtudes, prosperó y se celebró.
1.242.40
तस्याः पाणिं गृहीत्वा तु मन्त्रैर्होमपुरस्कृतम् ।
सुभद्रया बभौ जिष्णुः शच्या इव शचीपतिः ॥ १.२४२.४० ॥
Tomando su mano con mantras, con la ofrenda de fuego delante, Jiṣṇu (Arjuna) resplandeció con Subhadrā como Śacīpati (Indra) con Śacī.
1.242.41
सा जिष्णुमधिकं भेजे सुभद्रा चारुदर्शना ।
पार्थस्य सदृशी भद्रा रूपेण वयसा तथा ॥ १.२४२.४१ ॥
Aquella Subhadrā de hermoso aspecto se entregó mucho a Jiṣṇu (Arjuna). La auspiciosa Subhadrā era igual a Pārtha en belleza y en edad.
1.242.42
सुभद्रायाश्च पार्थोऽपि सदृशो रूपलक्षणैः ।
इत्यूचुश्च तदा देवाः प्रीताः सेन्द्रपुरोगमाः ॥ १.२४२.४२ ॥
Y Pārtha era igualmente semejante a Subhadrā en forma y señales. Así dijeron entonces los dioses, complacidos y encabezados por Indra.
1.242.43
एवं निवेश्य देवास्ते गन्धर्वैः साप्सरोगणैः ।
आमन्त्र्य यादवाः सर्वे विप्रजग्मुर्यथागतम् ॥ १.२४२.४३ ॥
Así, los dioses, junto con los gandharvas y las huestes de apsarases, dispusieron todo; luego, tras despedirse de todos los Yādavas, partieron por donde habían venido.
1.242.44
यादवाः पार्थमामन्त्र्य अन्तर्द्वीपं गतास्तदा ।
वासुदेवस्तदा पार्थमुवाच यदुनन्दनः ॥ १.२४२.४४ ॥
Tras despedirse de Pārtha, los Yādavas se marcharon entonces a la isla interior; y entonces Vāsudeva, alegría de los Yadus, habló a Pārtha.
1.242.45
द्वाविंशद्दिवसान्पार्थ इहोष्य भरतर्षभ ।
मामकं रथमारुह्य शैब्यसुग्रीवयोजितम् ॥ १.२४२.४५ ॥
Pārtha, toro de los Bharatas, quédate aquí veintidós días; luego sube a mi carro, uncido con Śaibya y Sugrīva.
1.242.46
सुभद्रया सुखं पार्थ खाण्डवप्रस्थमाविश ।
यादवैः सहितः पश्चादागमिष्यामि भारत।
यतिवेषेण नियतो वस त्वं रुक्मिणीगृहे ॥ १.२४२.४६ ॥
Pārtha, entra felizmente en Khāṇḍavaprastha con Subhadrā; Bhārata, yo llegaré después con los Yādavas. Mora, dominado, con aspecto de asceta, en la casa de Rukmiṇī.
1.242.47
एवमुक्त्वा प्रचक्राम अन्तर्द्वीपं जनार्दनः ।
कृतोद्वाहस्ततः पार्थः कृतकार्योऽभवत्तदा ॥ १.२४२.४७ ॥
Dicho esto, Janārdana partió hacia la isla interior; entonces Pārtha, habiéndose casado, había cumplido su propósito.
1.242.48
तस्यां चोपगतो भावः पार्थस्य सुमहात्मनः ।
तस्मिन्भावः सुभद्राया अन्योन्यं समवर्धत ॥ १.२४२.४८ ॥
En ella surgió el afecto del magnánimo Pārtha, y hacia él el afecto de Subhadrā creció, mutuamente.
1.242.49
स तथा युयुजे वीरो भद्रया भरतर्षभः ।
अभिनिष्पन्नया रामः सीतयेव समन्वितः ॥ १.२४२.४९ ॥
Así el héroe, toro de los Bhāratas, se unió a Bhadrā, como Rāma se unió a la perfecta Sītā.
1.242.50
अपि जिष्णुर्विजज्ञे तां ह्रीं श्रियं सन्नतिक्रियाम् ।
देवतानां वरस्त्रीणां रूपेण सदृशीं सतीम् ॥ १.२४२.५० ॥
El vencedor Arjuna percibió en ella pudor, esplendor y gentil conducta; la virtuosa era igual en belleza a las mejores mujeres celestiales.
1.242.51
स प्रकृत्या श्रिया दीप्त्या संदिदीपे तयाऽधिकम् ।
उद्यत्सहस्रदीप्तांशुः शरदीव दिवाकरः ॥ १.२४२.५१ ॥
Por naturaleza, esplendor y brillo resplandeció aún más gracias a ella, como el sol de mil rayos que se alza en otoño.
1.242.52
सा तु तं मनुजव्याघ्रमनुरक्ता यशस्विनी ।
कन्यापुरगता भूत्वा तत्परा समपद्यत ॥ १.२४२.५२ ॥
Aquella ilustre mujer, devota del tigre entre los hombres, fue a los aposentos de las doncellas y se entregó por completo a él.