మహాభారతం · అధ్యాయం 1.242
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.242.1
कुकुरान्धकवृष्णीनामपयानं च पाण्डवः ।
विनिश्चित्य ततः पार्थः सुभद्रामिदमब्रवीत् ॥ १.२४२.१ ॥
కుకుర, అంధక, వృష్ణి వంశాల ప్రయాణం గురించి నిశ్చయించి, పాండవుడు పార్థుడు సుభద్రతో ఇలా అన్నాడు.
1.242.2
शृणु भद्रे यथाशास्त्रं हितार्थं मुनिभिः कृतम् ।
विवाहं बहुधा सत्सु वर्णानां धर्मसंयुतम् ॥ १.२४२.२ ॥
ఓ భద్రా, వినుము: హితం కోసం మునులు శాస్త్రానుసారం వర్ణాలలో సత్పురుషుల మధ్య ధర్మయుక్తమైన వివాహాన్ని అనేక విధాలుగా నిర్ణయించారు.
1.242.3
कन्यायास्तु पिता भ्राता माता मातुल एव वा ।
पितुः पिता पितुर्भ्राता दाने तु प्रभुतां गतः ॥ १.२४२.३ ॥
కన్యను దానం చేయడంలో అధికారం తండ్రి, సోదరుడు, తల్లి, మేనమామ లేదా తండ్రి తండ్రి, తండ్రి సోదరునికి ఉంటుంది.
1.242.4
महोत्सवं पशुपतेर्द्रष्टुकामः पिता तव ।
अन्तर्द्वीपं गतो भद्रे पुत्रैः पौत्रैः सबान्धवैः ॥ १.२४२.४ ॥
ఓ భద్రా, నీ తండ్రి పశుపతి మహోత్సవాన్ని చూడాలని కోరి కుమారులు, మనవలు, బంధువులతో అంతర్ద్వీపానికి వెళ్ళాడు.
1.242.5
मम चैव विशालाक्षि विदेशस्था हि बान्धवाः ।
तस्मात्सुभद्रे गान्धर्वो विवाहः पञ्चमः स्मृतः ॥ १.२४२.५ ॥
ఓ విశాలాక్షీ, నా బంధువులు కూడా విదేశాలలో ఉన్నారు; అందువల్ల ఓ సుభద్రా, గాంధర్వ వివాహం ఐదవదిగా చెప్పబడింది.
1.242.6
समागमे तु कन्यायाः क्रियाः प्रोक्ताश्चतुर्विधाः ।
तेषां प्रवृत्तिं साधूनां शृणु माधवि तद्यथा ॥ १.२४२.६ ॥
కన్య సమాగమంలో నాలుగు రకాల క్రియలు చెప్పబడ్డాయి; ఓ మాధవీ, సాధువుల ఆ ఆచరణను ఎలా ఉంటుందో విను.
1.242.7
वरमाहूय विधिना पित्रा दत्ता तथार्थिने ।
सा पत्नी तु परैरुक्ता सा वश्या तु पतिव्रता ॥ १.२४२.७ ॥
విధిప్రకారం వరుడిని ఆహ్వానించి తండ్రి ఇచ్చినప్పుడు, ఆమె భార్య అని పిలువబడుతుంది; ఇతరులు ఆమెను అలాగే అంటారు; ఆమె భర్తకు లోబడిన పతివ్రత.
1.242.8
भृत्यानां भरणार्थाय आत्मनः पोषणाय च ।
दाने गृहीता या नारी सा भार्येति स्मृता बुधैः ॥ १.२४२.८ ॥
దానంగా స్వీకరించిన స్త్రీ, సేవకుల పోషణకూ తన పోషణకూ స్వీకరించబడినదిగా; ఆమెను జ్ఞానులు భార్య అని స్మరిస్తారు.
1.242.9
धर्मतो वरयित्वा तु आनीय स्वं निवेशनम् ।
न्यायेन दत्तातारुण्ये दाराः पितृकृताः स्मृताः ॥ १.२४२.९ ॥
ధర్మప్రకారం వరుడిని ఎంచుకుని, తన ఇంటికి తీసుకువచ్చి, న్యాయంగా యౌవనం వరకు ఇవ్వబడిన భార్యలు తండ్రులు ఏర్పాటు చేసినవారిగా స్మరించబడతారు.
1.242.10
गान्धर्वेण विवाहेन रागात्पुत्रार्थकारणात् ।
आत्मनाऽनुगृहीता या वश्या सा तु प्रजावती ॥ १.२४२.१० ॥
గాంధర్వ వివాహం ద్వారా, ప్రేమవల్ల, పుత్రుల కోసం, తనకు తానుగా అనుగ్రహింపబడినదైన ఆమె విధేయురాలు, సంతానవతి.
1.242.11
जनयेद्या तु भर्तारं जाया इत्येव नामतः ।
पत्नी भार्या च दाराश्च जाया चेति चतुर्विधाः ॥ १.२४२.११ ॥
భర్తకు సంతానాన్ని కనిపెట్టేది పేరుతో జాయ అని పిలువబడుతుంది; పత్ని, భార్య, దార, జాయ అనేవి నాలుగు రకాలు.
1.242.12
चतस्र एवाग्निसाक्ष्याः क्रियायुक्ताश्च धर्मतः ।
गान्धर्वस्तु क्रियाहीनो रागादेव प्रवर्तते ॥ १.२४२.१२ ॥
అగ్నిని సాక్షిగా పెట్టి, క్రియలతో కూడి, ధర్మప్రకారం జరిగేవి నాలుగే; గాంధర్వ వివాహం క్రియలేనిది, ప్రేమవల్లనే జరుగుతుంది.
1.242.13
सकामायाः सकामेन निर्मन्त्रो रहसि स्मृतः ।
मयोक्तमक्रियं चापि कर्तव्यं माधवि त्वया ॥ १.२४२.१३ ॥
కోరికగల స్త్రీకి కోరికగల పురుషునితో, మంత్రం లేకుండా, ఏకాంతంలో (వివాహం) స్మరించబడినది. మాధవీ, నేను విధి లేకుండా చెప్పినదాన్ని కూడా నీవు చేయాలి.
1.242.14
अयनं चैव मासश्च ऋतुः पक्षस्तथा तिथिः ।
करणं च मुहूर्तं च लग्नसंपत्तथैव च ॥ १.२४२.१४ ॥
అయనం, మాసం, ఋతువు, పక్షం, తిథి, కరణం, ముహూర్తం, లగ్నసంపత్తి కూడా అలాగే (పరిగణించాలి).
1.242.15
विवाहस्य विशालाक्षि प्रशस्तं चोत्तरायणम् ।
वैशाखश्चैव मासानां पक्षाणां शुक्ल एव च ॥ १.२४२.१५ ॥
విశాలాక్షీ, వివాహానికి ఉత్తరాయణం ప్రశస్తం; మాసాలలో వైశాఖం, పక్షాలలో శుక్లపక్షం కూడా ప్రశస్తమైనవి.
1.242.16
नक्षत्राणां तथा हस्तस्तृतीया च तिथिष्वपि ।
लग्नो हि मकरः श्रेष्ठः करणानां बवस्तथा ॥ १.२४२.१६ ॥
నక్షత్రాలలో హస్తం, తిథులలో తృతీయ కూడా ప్రశస్తం. లగ్నాలలో మకరం శ్రేష్ఠం; కరణాలలో బవం కూడా శ్రేష్ఠం.
1.242.17
मैत्रो मुहूर्तो वैवाह्य आवयोः शुभकर्मणि ।
सर्वसंपदियं भद्रे अद्य रात्रौ भविष्यति ॥ १.२४२.१७ ॥
మన శుభకార్యానికి వివాహయోగ్యమైన మైత్ర ముహూర్తం ఉంది. భద్రే, ఈ రాత్రి ఈ సర్వసంపదలూ కలుగుతాయి.
1.242.18
भगवानस्तमभ्येति आदित्यस्तपतां वरः ।
रात्रौ विवाहकालोऽयं भविष्यति न संशयः ॥ १.२४२.१८ ॥
ప్రకాశించే వారిలో శ్రేష్ఠుడైన భగవంతుడు ఆదిత్యుడు అస్తమయం వైపు వెళ్తున్నాడు. రాత్రి ఇదే వివాహకాలం అవుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.
1.242.19
नारायणोऽपि सर्वज्ञो नावबुध्येत विश्वकृत् ।
धर्मसङ्कटमापन्ने किं नु कृत्वा सुखं भवेत् ॥ १.२४२.१९ ॥
సర్వజ్ఞుడు, విశ్వకర్త అయిన నారాయణుడు కూడా ధర్మసంకటంలో పడినవారిని గ్రహించలేడు; అలాంటప్పుడు ఏమి చేసి సుఖం పొందగలం?
1.242.20
मनोभवेन कामेन मोहितं मां प्रलापिनम् ।
प्रतिवाक्यं च मे देवि किं न वक्ष्यसि माधवि ॥ १.२४२.२० ॥
మనోభవుడు (మదనుడు) మోహింపజేసి ప్రలాపిస్తున్న నాకు, దేవీ మాధవీ, నీవు ఎందుకు సమాధానం చెప్పవు?
1.242.21
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा चिन्तयन्ती जनार्दनम् ।
नोवाच किंचिद्वचनं बाष्पदूषितलोचना ॥ १.२४२.२१ ॥
అర్జునుని మాటలు విని జనార్దనుని ధ్యానిస్తూ, కన్నీటితో మసకబారిన కళ్లతో ఆమె ఏమీ మాట్లాడలేదు.
1.242.22
रागोन्मादप्रलापी सन्नर्जुनो जयतां वरः ।
चिन्तयामास पितरं प्रविश्य च लतागृहम् ॥ १.२४२.२२ ॥
అనురాగ ఉన్మాదంలో ప్రలపిస్తున్న జయశీలులలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు తండ్రిని తలచుకుంటూ లతాగృహంలోకి ప్రవేశించాడు.
1.242.23
चिन्तयानं तु कौन्तेयं मत्वा शच्या शचीपतिः ।
सहितो नारदाद्यैश्च मुनिभिश्च महामनाः ॥ १.२४२.२३ ॥
కుంతీపుత్రుడు చింతిస్తున్నాడని తెలిసి, శచీపతి, మహామనస్కుడైన ఇంద్రుడు నారదాది మునులతో కలిసి వచ్చాడు.
1.242.24
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च चारणैश्चापि गुह्यकैः ।
अरुन्धत्या वसिष्ठेन ह्याजगाम कुशस्थलीम् ॥ १.२४२.२४ ॥
గంధర్వులు, అప్సరసలు, చారణులు, గుహ్యకులతో, అరుంధతి, వసిష్ఠులతో కలిసి అతడు కుశస్థలికి వచ్చాడు.
1.242.25
चिन्तितं च सुभद्रायाश्चिन्तयित्वा जनार्दनः ।
निद्रयापहृतज्ञानं रौहिणेयं विना तदा ॥ १.२४२.२५ ॥
సుభద్ర ఆలోచనను ఆలోచించిన జనార్దనుడు, అప్పుడు నిద్రచేత జ్ఞానం అపహరించబడిన రౌహిణేయుడు (బలరాముడు) లేకుండా.
1.242.26
सहाक्रूरेण शिनिना सत्यकेन गदेन च ।
वसुदेवेन देवक्या आहूकेन च धीमता ॥ १.२४२.२६ ॥
అక్రూరుడు, శిని, సాత్యకి, గదుడు, వసుదేవుడు, దేవకితో, జ్ఞాని ఆహుకుడితో కలిసి.
1.242.27
आजगाम पुरीं रात्रौ द्वारकां स्वजनैर्वृतः ।
पूजयित्वा तु देवेशो नारदादीन्महायशाः ॥ १.२४२.२७ ॥
రాత్రి తన బంధువులతో చుట్టబడి ద్వారకా నగరానికి వచ్చాడు; దేవేశుడు, మహాయశస్వి నారదాదులను పూజించాడు.
1.242.28
कुशलप्रश्नमुक्त्वा तु देवेन्द्रेणाभियाचितः ।
वैवाहिकीं क्रियां कृष्णः स तथेत्येवमुक्तवान् ॥ १.२४२.२८ ॥
కుశలప్రశ్న అడిగి, దేవేంద్రుని అభ్యర్థనతో, వివాహక్రియ గురించి కృష్ణుడు 'అలాగే' అని అన్నాడు.
1.242.29
आहुको वसुदेवश्च सहाक्रूरः ससात्यकिः ।
अभिप्रणम्य शिरसा पाकशासनमब्रुवन्।
देवदेव नमस्तेस्तु लोकनाथ जगत्पते ॥ १.२४२.२९ ॥
ఆహుకుడు, వసుదేవుడు, అక్రూరుడు, సాత్యకి తలవంచి పాకశాసనుడితో అన్నారు — దేవదేవా, నీకు నమస్కారం; లోకనాథా, జగత్పతీ.
1.242.30
वयं धन्याः स्म सहितैर्बान्धवैः सहिताः प्रभो ।
कृतप्रसादास्तु वयं तव वाक्येन विश्वजित् ॥ १.२४२.३० ॥
ప్రభూ, మేము బంధువులతో కలిసి ధన్యులము; నీ మాటతో మాపై అనుగ్రహం చూపబడింది, విశ్వజిత్తూ.
1.242.31
एवमुक्त्वा प्रसाद्यैनं पूजयित्वा प्रयत्नतः ।
महेन्द्रशासनात्सर्वे सहिता ऋषिभिस्तदा ॥ १.२४२.३१ ॥
ఇలా చెప్పి, ఆయనను ప్రసన్నం చేసి, జాగ్రత్తగా ఆయనను పూజించి, అప్పుడు మహేంద్రుని ఆజ్ఞ ప్రకారం ఋషులందరితో కలిసి.
1.242.32
विवाहं कारयामासुः शक्रपुत्रस्य शास्त्रतः ।
अरुन्धती शची देवी रुग्मिणी देवकी तथा ॥ १.२४२.३२ ॥
ఇంద్రపుత్రుని వివాహాన్ని శాస్త్రానుసారం జరిపించారు. దేవి అరుంధతి, శచి, రుక్మిణి, దేవకి కూడా.
1.242.33
दिव्यस्त्रीभिश्च सहिताः सुभद्रायाः शुभाः क्रियाः ।
अर्जुनेऽपि तथा सर्वाः क्रिया भद्राः प्रयोजयन् ॥ १.२४२.३३ ॥
దివ్య స్త్రీలతో కలిసి సుభద్ర శుభ క్రియలను (జరిపారు). అర్జునునికీ అలాగే అన్ని శుభకార్యాలను జరిపించారు.
1.242.34
महर्षिः काश्यपो होता सदस्या नारदादयः ।
पुण्याशिषः प्रयोक्तारः सर्वे ते हि तदार्जुने ॥ १.२४२.३४ ॥
మహర్షి కాశ్యపుడు హోతగా ఉన్నాడు; నారదాదులు సదస్యులుగా ఉన్నారు. వారందరూ అర్జునునిపై పుణ్య ఆశీర్వచనాలు పలికేవారు.
1.242.35
अभिषेकं तदा कृत्वा महेन्द्रः पाकशासनिम् ।
लोकपालैस्तु सहितः सर्वदेवैरभिष्टुतः ॥ १.२४२.३५ ॥
అప్పుడు మహేంద్రుడు పాకశాసనిని (అర్జునుని) అభిషేకించాడు. లోకపాలురతో కలిసి, సర్వదేవతలచే స్తుతించబడుతూ.
1.242.36
किरीटाङ्गदहाराद्यैर्हस्ताभरणकुण्डलैः ।
भूषयित्वा तदा पार्थं द्वितीयमिव वासवम् ॥ १.२४२.३६ ॥
కిరీటం, భుజకీర్తులు, హారం మొదలైనవాటితో, చేతి ఆభరణాలు, కుండలాలతో అలంకరించి, అప్పుడు పార్థుని (అర్జునుని) రెండవ వాసవునిలా.
1.242.37
पुत्रं परिष्वज्य तदा प्रीतिमाप पुरन्दरः ।
शछी देवी तदा भद्रामरुन्धत्यादिभिस्तथा ॥ १.२४२.३७ ॥
కుమారుణ్ణి ఆలింగనం చేసుకొని అప్పుడు పురందరుడు సంతోషం పొందాడు. అప్పుడు దేవి శచి, భద్రా, అరుంధతి మొదలైనవారితో కలిసి కూడా అలాగే.
1.242.38
कारयामास वैवाह्यमङ्गलान्यादवस्त्रियः ।
सहाप्सरोभिर्मुदिता भूषयित्वा स्वभूषणैः ॥ १.२४२.३८ ॥
యాదవ స్త్రీలు వివాహ మంగళ కార్యాలు జరిపించారు. అప్సరసలతో సంతోషంగా, తమ ఆభరణాలతో అలంకరించుకొని.
1.242.39
पौलोमीमिव मन्यन्ते सुभद्रां तत्र योषितः ।
ततो विवाहो ववृधे कृतः सर्वगुणान्वितः ॥ १.२४२.३९ ॥
అక్కడి స్త్రీలు సుభద్రను పౌలోమి (శచి)లా భావించారు. తరువాత సర్వగుణాలతో కూడిన వివాహం వృద్ధిగా జరిగింది.
1.242.40
तस्याः पाणिं गृहीत्वा तु मन्त्रैर्होमपुरस्कृतम् ।
सुभद्रया बभौ जिष्णुः शच्या इव शचीपतिः ॥ १.२४२.४० ॥
ఆమె చేయి పట్టుకొని, మంత్రాలతో హోమాన్ని ముందుంచి, సుభద్రతో జిష్ణుడు (అర్జునుడు) శచితో శచీపతి (ఇంద్రుడు) ప్రకాశించినట్లు ప్రకాశించాడు.
1.242.41
सा जिष्णुमधिकं भेजे सुभद्रा चारुदर्शना ।
पार्थस्य सदृशी भद्रा रूपेण वयसा तथा ॥ १.२४२.४१ ॥
ఆ చారుదర్శన సుభద్ర జిష్ణుని (అర్జునుని) ఎంతగానో ఆశ్రయించింది. శుభురాలైన సుభద్ర రూపంలోనూ వయసులోనూ పార్థునికి సమానమైనది.
1.242.42
सुभद्रायाश्च पार्थोऽपि सदृशो रूपलक्षणैः ।
इत्यूचुश्च तदा देवाः प्रीताः सेन्द्रपुरोगमाः ॥ १.२४२.४२ ॥
సుభద్ర రూపలక్షణాలలో పార్థుడు కూడా సమానుడే. అని అప్పుడు ఇంద్రుని ముందుంచుకొని సంతోషించిన దేవతలు అన్నారు.
1.242.43
एवं निवेश्य देवास्ते गन्धर्वैः साप्सरोगणैः ।
आमन्त्र्य यादवाः सर्वे विप्रजग्मुर्यथागतम् ॥ १.२४२.४३ ॥
ఈ విధంగా దేవతలు గంధర్వులు, అప్సరసల సమూహాలతో కలిసి (వివాహాన్ని) నెరవేర్చి, యాదవులందరికీ వీడ్కోలు చెప్పి, వచ్చిన మార్గంలోనే వెళ్లిపోయారు.
1.242.44
यादवाः पार्थमामन्त्र्य अन्तर्द्वीपं गतास्तदा ।
वासुदेवस्तदा पार्थमुवाच यदुनन्दनः ॥ १.२४२.४४ ॥
యాదవులు పార్థునికి వీడ్కోలు చెప్పి అప్పుడు అంతర్ద్వీపానికి వెళ్లారు. అప్పుడు యదుల ఆనందమైన వాసుదేవుడు పార్థునితో ఇలా అన్నాడు.
1.242.45
द्वाविंशद्दिवसान्पार्थ इहोष्य भरतर्षभ ।
मामकं रथमारुह्य शैब्यसुग्रीवयोजितम् ॥ १.२४२.४५ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడా, పార్థా! ఇక్కడ ఇరవై రెండు రోజులు ఉండు. శైబ్యుడు, సుగ్రీవుడు పూన్చిన నా రథమెక్కు.
1.242.46
सुभद्रया सुखं पार्थ खाण्डवप्रस्थमाविश ।
यादवैः सहितः पश्चादागमिष्यामि भारत।
यतिवेषेण नियतो वस त्वं रुक्मिणीगृहे ॥ १.२४२.४६ ॥
పార్థా! సుభద్రతో సుఖంగా ఖాండవప్రస్థంలో ప్రవేశించు. భారతా! నేను యాదవులతో కలిసి తర్వాత వస్తాను. నీవు యతి వేషంలో, నియమంతో రుక్మిణి ఇంట్లో ఉండు.
1.242.47
एवमुक्त्वा प्रचक्राम अन्तर्द्वीपं जनार्दनः ।
कृतोद्वाहस्ततः पार्थः कृतकार्योऽभवत्तदा ॥ १.२४२.४७ ॥
ఇలా చెప్పి జనార్దనుడు అంతర్ద్వీపానికి వెళ్లాడు. అప్పుడు వివాహం జరిపిన పార్థుడు తన కార్యాన్ని నెరవేర్చినవాడయ్యాడు.
1.242.48
तस्यां चोपगतो भावः पार्थस्य सुमहात्मनः ।
तस्मिन्भावः सुभद्राया अन्योन्यं समवर्धत ॥ १.२४२.४८ ॥
ఆమెపై మహాత్ముడైన పార్థునికి అనురాగం కలిగింది; అతనిపై సుభద్రకు అనురాగం కూడా పరస్పరం పెరిగింది.
1.242.49
स तथा युयुजे वीरो भद्रया भरतर्षभः ।
अभिनिष्पन्नया रामः सीतयेव समन्वितः ॥ १.२४२.४९ ॥
ఆ వీరుడు, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడు, అలా భద్రతో కూడినాడు; పరిపూర్ణమైన సీతతో రాముడు కూడినట్లుగా.
1.242.50
अपि जिष्णुर्विजज्ञे तां ह्रीं श्रियं सन्नतिक्रियाम् ।
देवतानां वरस्त्रीणां रूपेण सदृशीं सतीम् ॥ १.२४२.५० ॥
విజయుడు అర్జునుడు ఆమెలో సిగ్గు, శోభ, వినయమైన ప్రవర్తనను గమనించాడు; ఆమె దేవ స్త్రీలకు సమానమైన రూపంతో ఉన్న సాధ్వి.
1.242.51
स प्रकृत्या श्रिया दीप्त्या संदिदीपे तयाऽधिकम् ।
उद्यत्सहस्रदीप्तांशुः शरदीव दिवाकरः ॥ १.२४२.५१ ॥
అతడు స్వభావంతో, శోభతో, తేజస్సుతో ఆమె వలన మరింత ప్రకాశించాడు; శరదృతువులో వేయి కిరణాల ఉదయ సూర్యుడిలా.
1.242.52
सा तु तं मनुजव्याघ्रमनुरक्ता यशस्विनी ।
कन्यापुरगता भूत्वा तत्परा समपद्यत ॥ १.२४२.५२ ॥
ఆ యశస్విని, ఆ నరవ్యాఘ్రునిపై అనురక్తురాలై, కన్యాంతఃపురానికి వెళ్లి, అతనిపైనే నిమగ్నమైంది.