มหาภารตะ · อัธยายะ 1.244

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.244.1

शासनात्पुरुषेन्द्रस्य बलेन महता बली ।
गिरौ रैवतके नित्यं बभूव विपृथुश्रवाः ॥ १.२४४.१ ॥

ด้วยพระบัญชาของจอมคน วิปฤถุศรวาสผู้มีกำลังได้ประทับอยู่บนเขารไวตกะเป็นนิตย์พร้อมกองทัพใหญ่

1.244.2

प्रवासे वासुदेवस्य तस्मिन्हलधरोपमः ।
संबभूव तदा गोप्ता पुरस्य पुरवर्धनः ॥ १.२४४.२ ॥

ในระหว่างที่พระวาสุเทวะเสด็จไปต่างถิ่น ท่านผู้เป็นเหมือนพระพลเทพและเพิ่มความรุ่งเรืองแก่นครจึงได้เป็นผู้พิทักษ์เมืองในขณะนั้น

1.244.3

प्राप्य पाण्डवनिर्याणं निर्ययौ विपृथुश्रवाः ।
निशम्य पुरनिर्घोषं स्वमनीकमचोदयत् ॥ १.२४४.३ ॥

เมื่อทราบว่าเหล่าปาณฑพได้ออกเดินทางแล้ว วิปฤถุศรวาสก็ยกทัพออก เมื่อได้ยินเสียงอึกทึกในนคร ท่านจึงสั่งให้กองทัพของตนเคลื่อนไปข้างหน้า

1.244.4

सोऽभिपत्य तदाध्वानं ददर्श पुरुषर्षभम् ।
निःसृतं द्वारकाद्वारादंशुमन्तमिवाम्बिरात् ॥ १.२४४.४ ॥

ท่านรีบเข้าไปแล้วเห็นบุรุษผู้เป็นเหมือนวัวตัวผู้ในหมู่มนุษย์ กำลังเสด็จออกจากประตูเมืองทวารกา ดุจดวงอาทิตย์จากท้องฟ้า

1.244.5

सविद्युतमिवाम्भोदं प्रेक्षतां तं धनुर्धरम् ।
पार्थमानर्तयोधानां विस्मयः समपद्यत ॥ १.२४४.५ ॥

ขณะที่ผู้คนจ้องมองนักธนูปารถะผู้เป็นดั่งเมฆที่มีสายฟ้า ความตื่นตะลึงก็บังเกิดขึ้นในหมู่นักรบแห่งอานรรต

1.244.6

उदीर्णरथनागाश्वमनीकमभिवीक्ष्य तत् ।
उवाच परमप्रीता सुभद्रा भद्रभाषिणी ॥ १.२४४.६ ॥

เมื่อเห็นกองทัพที่เคลื่อนขึ้นพร้อมรถศึก ช้าง และม้า พระสุภัทราทรงปีติยิ่งนัก และตรัสด้วยถ้อยคำอันเป็นมงคลว่า

1.244.7

संग्रहीतुमभिप्रायो दीर्घकालकृतो मम ।
युध्यमानस्य सङ्ग्रामे रथं तव नरर्षभ ॥ १.२४४.७ ॥

ข้าพเจ้าตั้งใจมานานแล้วว่าจะขอควบคุมรถของพระองค์ในขณะที่พระองค์ทรงรบในสงคราม ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด

1.244.8

ओजस्तेजोद्युतिबलैरन्वितस्य महात्मनः ।
पार्थ ते सारथित्वेन भविता शिक्षितास्म्यहम् ॥ १.२४४.८ ॥

ข้าแต่ปารถะ ข้าพเจ้าได้รับการฝึกให้เป็นสารถีของพระองค์ ผู้ทรงมีพลัง ความรุ่งโรจน์ ความเรืองแสง และกำลังอันยิ่งใหญ่ ผู้มีจิตใจสูงส่ง

1.244.9

एवमुक्तः प्रियां प्रीतः प्रत्युवाच नरर्षभः ।
चोदयाश्वानसंसक्तान्विश्तु विपृथोर्बलम् ॥ १.२४४.९ ॥

เมื่อได้รับการกล่าวเช่นนั้น จอมคนผู้ทรงพอพระทัยได้ตรัสตอบแก่พระมเหสีผู้เป็นที่รักว่า จงขับม้าไปโดยไม่ติดขัด แล้วเข้าไปในกองทัพของวิปฤถุเถิด

1.244.10

बहुभिर्युध्यमानस्य तावकान्विजिघांसतः ।
पश्य बाहुबलं भद्रे शरान्विक्षिपतो मम ॥ १.२४४.१० ॥

จงดูกำลังแขนของข้าเถิด ข้าแต่ผู้มีโชคดี ขณะที่ข้ารบกับผู้เป็นอันมาก ปรารถนาจะฆ่าพลของพระองค์ และยิงลูกศรออกไป

1.244.11

एवमुक्ता तदा भद्रा पार्थेन भरतर्षभ ।
चुचोद साश्वान्संहृष्टा ते ततो विविशुर्बलम् ॥ १.२४४.११ ॥

ข้าแต่วัวตัวผู้แห่งภรตะ เมื่อปารถะตรัสเช่นนั้น พระสุภัทราทรงปีติยินดี จึงขับม้าไป แล้วพวกเขาก็เข้าไปในกองทัพ

1.244.12

तदाहतमहावाद्यं समुदग्रध्वजायुतम् ।
अनीकं विपृथोर्हृष्टं पार्थमेवान्ववर्तत ॥ १.२४४.१२ ॥

เมื่อกลองใหญ่ดังขึ้น กองทัพของวิปฤถุผู้ชื่นบานพร้อมธงสูงนับพันก็ติดตามปารถะเพียงผู้เดียว

1.244.13

रथैर्बहुविधाकारैः सदश्वैश्च महाजवैः ।
किरन्तः शरवर्षाणि परिवव्रुर्धनञ्जयम् ॥ १.२४४.१३ ॥

ด้วยรถศึกหลายรูปแบบและม้าดีที่มีความเร็วยิ่ง พวกเขาโปรยห่าลูกศรลงมา และล้อมธนัญชัยไว้

1.244.14

तेषामस्त्राणि संवार्य दिव्यास्त्रेण महास्त्रवित् ।
आवृणोन्महदाकाशं शरैः परपुरञ्जयः ॥ १.२४४.१४ ॥

ท่านผู้รู้อาวุธใหญ่ ผู้พิชิตเมืองของศัตรู ได้ขัดขวางอาวุธของพวกเขาด้วยอาวุธทิพย์ และปกคลุมท้องฟ้าอันกว้างใหญ่ด้วยลูกศร

1.244.15

तेषां बाणान्महाबाहुर्मुकुटान्यङ्गदानि च ।
चिच्छेद निशितैर्बाणैः शरांश्चैव धनूंषि च ॥ १.२४४.१५ ॥

ผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่ได้ตัดลูกศร มงกุฎ และกำไลแขนของพวกเขา รวมทั้งลูกศรและธนูด้วยลูกศรคมกล้า

1.244.16

युगानीषान्वरूथानि यन्त्राणि विविधानि च ।
अजिघांसन्परान्पार्थश्चिच्छेद निशितैः शरैः ॥ १.२४४.१६ ॥

ปารถะไม่ประสงค์จะฆ่าศัตรู จึงตัดแอกรถ คันรถ ผ้าคลุมรถ และเครื่องยนต์ต่างๆ ของพวกเขาด้วยลูกศรคมกล้า

1.244.17

विधनुष्कान्विकवचान्विरथांश्च महारथान् ।
कृत्वा पार्थः प्रियां प्रीतः प्रेक्ष्यतामित्यदर्शयत् ॥ १.२४४.१७ ॥

ปารถะทำให้มหารถีทั้งหลายไม่มีธนู ไม่มีเกราะ และไม่มีรถ แล้วด้วยความปีติ จึงทรงแสดงให้พระมเหสีผู้เป็นที่รักทอดพระเนตรและตรัสว่า ดูเถิด

1.244.18

सा दृष्ट्वा महदाश्चर्यं सुभद्रा पार्थमब्रवीत् ।
अवाप्तार्थाऽस्मि भद्रं ते याहि पार्थ यथासुखम् ॥ १.२४४.१८ ॥

พระสุภัทราทอดพระเนตรเหตุการณ์อัศจรรย์นั้นแล้วตรัสกับปารถะว่า ข้าได้สมปรารถนาแล้ว ขอให้พระองค์พบความเจริญ จงไปตามที่พระองค์พอพระทัยเถิด ข้าแต่ปารถะ

1.244.19

स सक्तं पाण्डुपुत्रेण समीक्ष्य विपृथुर्बलम् ।
त्वरमाणोऽभिसंक्रम्य स्थीयतामित्यभाषत ॥ १.२४४.१९ ॥

เมื่อวิปฤถุเห็นกองทัพเข้ากับบุตรของปาณฑุ ท่านก็รีบเข้าไปและกล่าวว่า จงหยุดอยู่ตรงนั้นเถิด

1.244.20

ततः सेनापतेर्वाक्यं नात्यवर्तन्त यादवाः ।
सागरे मारुतोद्धूता वेलामिव महोर्मयः ॥ १.२४४.२० ॥

ดังนั้น เหล่ายาทพจึงมิได้ละเมิดคำสั่งของแม่ทัพ ดุจคลื่นใหญ่ที่ถูกลมพัดในมหาสมุทรย่อมไม่ล่วงเลยฝั่ง

1.244.21

ततो रथवरात्तूर्णमवरुह्य नरर्षभः ।
अभिगम्य नरव्याघ्रं प्रहृष्टः परिषस्वजे ॥ १.२४४.२१ ॥

จากนั้น นรรษภะ (อรชุน) รีบลงจากรถศึกอันประเสริฐ เข้าไปหานรพยาฆระ (พระกฤษณะ) ด้วยความยินดี แล้วโอบกอดท่านไว้

1.244.22

सोऽब्रवीत्पार्थमासाद्य दीर्घकालमिदं तव ।
निवासमभिजानामि शङ्खचक्रगदाधरात् ॥ १.२४४.२२ ॥

ท่านเข้าไปหาปารถะแล้วกล่าวว่า "เรารู้ว่านี่เป็นที่พำนักของท่านมาเป็นเวลานาน จากผู้ทรงสังข์ จักร และคทา"

1.244.23

न मेऽस्त्यविदितं किंचिद्यद्यदाचितं त्वया ।
सुभद्रार्थं प्रलोभेन प्रीतस्तव जनार्दनः ॥ १.२४४.२३ ॥

ไม่มีสิ่งใดที่เรายังไม่ทราบเลย ไม่ว่าสิ่งใดที่ท่านขอไว้เพื่อประโยชน์ของสุภัทรา ชนารทนะพอใจท่านด้วยอุบายล่อใจนั้น

1.244.24

प्राप्तस्य यतिलिङ्गेन वासितस्य धनञ्जय ।
बन्धुमानसि रामेण महेन्द्रावरजेन च ॥ १.२४४.२४ ॥

โอ ธนัญชยะ ท่านผู้มาถึงและพำนักอยู่ในเพศของนักพรต ท่านเป็นญาติของพระรามและของน้องชายคนเล็กของพระมเหนทร (พระกฤษณะ)

1.244.25

मामेव च सदाकाङ्क्षी मन्त्रिणं मधुसूदनः ।
अन्तरेण सुभद्रां च त्वां च तात धनञ्जय ॥ १.२४४.२५ ॥

มธุสูทนะเสมอมาปรารถนาเพียงเราเป็นที่ปรึกษา นอกจากสุภัทราและท่าน โอ่พ่อธนัญชยะ

1.244.26

इमं रथवरं दिव्यं सर्वशस्त्रसमन्वितम् ।
इदमेवानुयात्रं च निर्दिश्य गदपूर्वजः ॥ १.२४४.२६ ॥

ชี้ไปยังรถศึกทิพย์อันประเสริฐนี้ที่พร้อมด้วยอาวุธทุกชนิด และขบวนติดตามนี้ พี่ชายคนโตของคทะ ได้ตรัสว่า

1.244.27

अन्तर्द्वीपं तदा वीर गतो वृष्णिसुखावहः ।
दीर्घकालावरुद्धं त्वां संप्राप्तं प्रियया सह ॥ १.२४४.२७ ॥

ดูก่อนวีระ ผู้นำความสุขมาสู่วฤษณีได้เสด็จไปยังเกาะชั้นใน ท่านซึ่งถูกกักไว้นานได้มาถึงพร้อมด้วยคนรัก

1.244.28

पश्यन्तु भ्रातरः सर्वे वज्रपाणिमिवामराः ।
आयाते तु दशार्हाणामृषभे शार्ङ्गधन्वनि ॥ १.२४४.२८ ॥

ขอให้พี่น้องทั้งปวงได้เห็นพระองค์ ดุจเทพทั้งหลายเห็นผู้ถือวัชระ เมื่อวฤษภะแห่งทศารหะ ผู้ทรงธนูศารงคะมาถึง

1.244.29

भद्रामनुगमिष्यन्ति रत्नानि च वसूनि च ।
अरिष्टं याहि पन्थानं सुखी भव धनञ्जय ॥ १.२४४.२९ ॥

ทรัพย์สมบัติและอัญมณีทั้งหลายจะติดตามภัทราไปด้วย จงไปตามทางอันเป็นมงคล โอ ธนัญชยะ และจงมีความสุข

1.244.30

नष्टशोकैर्विशोकस्य सुहृद्भिः संगमोऽस्तु ते ॥ १.२४४.३० ॥

ขอให้ท่านผู้ปราศจากโศกได้พบกับมิตรสหายทั้งหลาย ผู้ซึ่งความโศกของพวกเขาได้สิ้นสุดลงแล้ว

1.244.31

ततो विपृथुमामन्त्र्य पार्थः प्रीतोऽभिवाद्य च ।
कृष्णस्य मतमास्थाय कृष्णस्य रथमास्थितः ॥ १.२४४.३१ ॥

จากนั้น ปารถะผู้ยินดี ลาวิปฤถุและถวายความเคารพท่านด้วยความนอบน้อม ตามคำแนะนำของพระกฤษณะ ก็ขึ้นประทับบนรถของพระกฤษณะ

1.244.32

पूर्वमेव तु पार्थाय कृष्णेन विनियोजितम् ।
सर्वरत्नसुसंपूर्णं सर्वभोगसमन्वितम् ॥ १.२४४.३२ ॥

ก่อนหน้านั้น พระกฤษณะได้จัดเตรียมรถศึกไว้ให้ปารถะแล้ว รถคันนั้นเต็มไปด้วยอัญมณีทุกชนิด และพร้อมด้วยความสุขสบายทุกอย่าง

1.244.33

रथेन काञ्चनाङ्गेन कल्पितेन यथाविधि ।
शैब्यसुग्रीवयुक्तेन किङ्किणीजालमालिना ॥ १.२४४.३३ ॥

ด้วยรถศึกที่มีส่วนประกอบเป็นทอง จัดเตรียมไว้อย่างถูกต้องตามแบบแผน เทียมด้วยม้าไศพยะและสุครีพ ประดับด้วยพวงมาลัยตาข่ายกระดิ่งเล็ก

1.244.34

सर्वशस्त्रोपपन्नेन जीमूतरवनादिना ।
ज्वलनार्चिःप्रकाशेन द्विषतां हर्षनाशिना ॥ १.२४४.३४ ॥

ด้วยรถศึกที่ติดอาวุธครบครัน มีเสียงดุจเมฆคำราม ส่องแสงดุจเปลวไฟ ทำลายความยินดีของศัตรู

1.244.35

सन्नद्धः कवची खड्गी बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ।
युक्तः सेनानुयात्रेण रथणारोप्य माधवीम्।
रथेनाकाशगेनैव पययौ स्वपुरं प्रति ॥ १.२४४.३५ ॥

ทรงเกราะสวมชุดเกราะ ถือดาบ สวมเครื่องป้องกันแขนและนิ้วด้วยหนังผูกไว้ มีกองทัพติดตามไป ท่านอุ้มมาธวี (สุภัทรา) ขึ้นบนรถ แล้วออกเดินทางสู่นครของตนด้วยรถศึกที่แล่นไปในอากาศนั้นเอง

1.244.36

ह्रियमाणां तु तां दृष्ट्वा सुभद्रां सैनिका जनाः ।
विक्रोशन्तोऽद्रवन्सर्वे द्वारकामभितः पुरीम् ॥ १.२४४.३६ ॥

เมื่อเห็นนางถูกพาไป ทหารและประชาชนทั้งหลายต่างร้องเอาความช่วยเหลือ วิ่งมาจากทุกทิศสู่นครทวารกา

1.244.37

ते समासाद्य सहिताः सुधर्मामभितः सभाम् ।
सभापालस्य तत्सर्वमाचख्युः पार्थविक्रमम् ॥ १.२४४.३७ ॥

พวกเขาพากันมาถึงที่ประชุมสุธรรมา และบอกแก่ผู้รักษาที่ประชุมถึงความกล้าหาญทั้งหมดของปารถะ (อรชุน)

1.244.38

तेषां श्रुत्वा सभापालो भेरीं सान्नाहिकीं ततः ।
समाजघ्ने महाघोषां जाम्बूनदपरिष्कृताम् ॥ १.२४४.३८ ॥

เมื่อได้ฟังดังนั้น ผู้รักษาที่ประชุมจึงตีกลองเรียกพลสงคราม มีเสียงดังกึกก้อง ประดับด้วยทองชมพูนท

1.244.39

क्षुब्धास्तेनाथ शब्देन भोजवृष्ण्यन्धकास्तदा ।
अन्तर्द्वीपात्समुत्पेतुः सहसा सहितास्तदा।
अन्नपानमपास्याथ समापेतुः समन्ततः ॥ १.२४४.३९ ॥

ด้วยเสียงนั้น พวกโภชะ วฤษณิ และอันธกะ ต่างตื่นตระหนก จึงพากันลุกขึ้นจากเกาะชั้นในโดยพร้อมเพรียง ละอาหารและเครื่องดื่มไว้ แล้วมาชุมนุมกันจากทุกทิศ

1.244.40

तत्र जाम्बूनदाङ्गानि स्पर्ध्यास्तरणवन्ति च ।
मणिविद्रुमचित्राणि ज्वलिताग्निप्रभाणि च ॥ १.२४४.४० ॥

ที่นั่นมีอาสนะทำด้วยทองชมพูนท งามควรแก่การแย่งชิง มีผ้าปูอันประณีต ประดับด้วยอัญมณีและปะการังหลากสี และส่องประกายดุจไฟที่ลุกโพลง

1.244.41

भेजिरे पुरुषव्याघ्रा वृष्ण्यन्धकमहारथाः ।
सिंहासनानि शतशो धिष्ण्यानीव हुताशनाः ॥ १.२४४.४१ ॥

วีรบุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ผู้เป็นมหารถีแห่งวฤษณิและอันธกะ ได้นั่งลงบนบัลลังก์นับร้อย เหมือนไฟบูชายัญที่ประดิษฐานอยู่บนแท่นบูชาของตน

1.244.42

तेषां समुपविष्टानां देवानामिव सन्नये ।
आचख्यौ चेष्टितं जिष्णोः सभापालः सहानुगः ॥ १.२४४.४२ ॥

เมื่อทั้งหลายนั่งอยู่ในที่ประชุมดุจเทพทั้งหลายในสภา ผู้ดูแลท้องพระโรงพร้อมด้วยบริวารได้กราบทูลเรื่องราวการกระทำของชิษณุ (อรชุน)

1.244.43

तच्छ्रुत्वा वृष्णिवीरास्ते मदसंरक्तलोचनाः ।
अमृष्यमाणाः पार्थस्य समुत्पेतुरहङ्कृताः ॥ १.२४४.४३ ॥

เมื่อได้ฟังดังนั้น บรรดาวีรบุรุษแห่งวฤษณิ ดวงตาแดงก่ำด้วยความมึนเมา ทนไม่ได้ต่อการที่ปารถะ จึงลุกขึ้นด้วยความเย่อหยิ่งทันที

1.244.44

योजयध्वं रथानाशु प्रासानाहरतेति च ।
धनूंषि च महार्हाणि कवचानि बृहन्ति च ॥ १.२४४.४४ ॥

"จงรีบเทียมรถ จงนำหอกมา" และจงนำธนูอันมีค่ายิ่งกับเกราะอันใหญ่โตมาด้วย

1.244.45

सूतानुच्चुक्रुशुः केचिद्रथान्योजयतेति च ।
स्वयं च तुरगान्केचिदयुञ्जन्हेमभूषितान् ॥ १.२४४.४५ ॥

บางคนร้องตะโกนสั่งสารถีว่า "จงเทียมรถ!" และบางคนก็เทียมม้าที่ประดับด้วยทองคำด้วยมือของตนเอง

1.244.46

रथेष्वानीयमानेषु कवचेषु ध्वजेषु च ।
अभिक्रन्दे नृवीराणां तदासीत्तुमुलं महत् ॥ १.२४४.४६ ॥

ขณะที่รถ เกราะ และธงกำลังถูกนำมา ก็เกิดความวุ่นวายใหญ่หลวงท่ามกลางเสียงโห่ร้องของบรรดานรวีร์

1.244.47

वनमाली ततः क्षीबः कैलासशिखरोपमः ।
नीलवासा मदोत्सिक्त इदं वचनमब्रवीत् ॥ १.२४४.४७ ॥

ครั้งนั้น วนมาลี ผู้มึนเมา ดุจยอดเขาไกลาส สวมผ้าสีน้ำเงิน เย่อหยิ่งด้วยความมึนเมา ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้

1.244.48

किमिदं कुरुथाप्रज्ञास्तूष्णींभूते जनार्दने ।
अस्य भावमविज्ञाय संक्रुद्धा मोघगर्जिताः ॥ १.२४४.४८ ॥

"เหล่าคนโง่ เหตุใดพวกท่านจึงทำเช่นนี้ ในเมื่อพระชนารทนั้นนิ่งอยู่ ท่านทั้งหลายไม่รู้ความประสงค์ของพระองค์ ยังโกรธเกรี้ยวและคำรามเปล่าประโยชน์!"

1.244.49

एष तावदभिप्रायमाख्यातु स्वं महामतिः ।
यदस्य रुचिरं कर्तुं तत्कुरुध्वमतन्द्रिताः ॥ १.२४४.४९ ॥

ขอให้ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ผู้นี้กล่าวความประสงค์ของตนก่อนเถิด สิ่งใดที่พระองค์พอพระทัยจะให้ทำ ก็จงทำสิ่งนั้นโดยไม่ชักช้า

1.244.50

ततस्ते तद्वचः श्रुत्वा ग्राह्यरूपं हलायुधात् ।
तूष्णींभूतास्ततः सर्वे साधुसाध्विति चाब्रुवन् ॥ १.२४४.५० ॥

ครั้นได้ฟังถ้อยคำอันเป็นที่ยอมรับได้ของพระผู้ทรงถืออังคาลไถ ทุกคนก็นิ่งเงียบ แล้วกล่าวว่า "ดีแล้ว ดีแล้ว"

1.244.51

समं वचो निशम्यैव बलदेवस्य धीमतः ।
पुनरेवसभामध्ये सर्वे ते समुपाविशन् ॥ १.२४४.५१ ॥

เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพลเทพผู้มีปัญญาเพียงอย่างเดียว ทั้งหมดนั้นก็นั่งลงอีกครั้งกลางท้องพระโรงพร้อมกัน

1.244.52

ततोऽब्रवीद्वासुदेवं वचो रामः परन्तपः ।
त्रैलोक्यनाथ हे कृष्ण भूतभव्यभविष्यकृत्।
किमवागुपविष्टोऽसि प्रेक्षमाणो जनार्दन ॥ १.२४४.५२ ॥

ครั้งนั้น พระราม (พลราม) ผู้ทำลายศัตรูได้ตรัสถ้อยคำนี้แก่วาสุเทพว่า "ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่แห่งสามโลก ข้าแต่พระกฤษณะ ผู้สร้างสิ่งที่เป็นอยู่ สิ่งที่เคยเป็นมา และสิ่งที่จะเป็นต่อไป ข้าแต่ชนารทนะ เหตุใดพระองค์จึงประทับนิ่งก้มพระเศียรอยู่เพียงเฝ้าดู?"

1.244.53

सत्कृतस्त्वत्कृते पार्थः सर्वैरस्माभिरच्युत ।
न च सोऽर्हति तां पूजां दुर्बुद्धिः कुलपांसनः ॥ १.२४४.५३ ॥

ข้าแต่อัจยุตะ พวกเราทั้งหมดต่างให้เกียรติปารถะ (อรชุน) เพราะเห็นแก่พระองค์ แต่เขาผู้มีใจชั่วและเป็นมลทินแก่วงศ์ตระกูลนั้น ไม่สมควรได้รับเกียรติเช่นนั้นเลย

1.244.54

को हि तत्रैव भुक्तावान्नं भाजनं भेत्तुमर्हति ।
मन्यमानः कुले जातमात्मानं पुरुषः क्वचित् ॥ १.२४४.५४ ॥

ใครเล่าที่กินอาหารจากภาชนะในที่นั้น แล้วจะคิดว่าตนเกิดในตระกูลสูงส่ง และคู่ควรจะทำภาชนะนั้นให้แตก

1.244.55

इच्छन्नेव हि संबन्धं कृतं पूर्वं च मानयन् ।
को हि नाम भवेनार्थी साहसेन समाचरेत् ॥ १.२४४.५५ ॥

ผู้ที่ปรารถนาสัมพันธไมตรีและให้เกียรติแก่ข้อผูกพันที่ทำไว้ก่อนแล้ว ผู้ที่หวังประโยชน์ของตนจะกระทำการด้วยความบุ่มบ่ามได้อย่างไร

1.244.56

सोऽवमन्य तथाऽस्माकमनादृत्य च केशवम् ।
प्रसह्य हृतवानद्य सुभद्रां मृत्युमात्मनः ॥ १.२४४.५६ ॥

เขาได้ดูหมิ่นพวกเรา และไม่ใส่ใจเคศวะ วันนี้เขาได้ฉุดสุภัทราไปโดยใช้กำลัง เป็นการเรียกความตายมาสู่ตนเอง

1.244.57

कथं हि शिरसो मध्ये कृतं तेन पदं मम ।
मर्षयिष्यामि गोविन्द पादस्पर्शमिवोरगः ॥ १.२४४.५७ ॥

เขาจะวางเท้าไว้กลางศีรษะของข้าได้อย่างไร ข้าแต่โควินทะ ข้าจะทนได้อย่างไร ดุจงูที่ทนรับการสัมผัสจากเท้าไม่ได้

1.244.58

अद्य निष्कौरवामेकः करिष्यामि वसुन्धराम् ।
न हि मे मर्षणीयोऽयमर्जुनस्य व्यतिक्रमः ॥ १.२४४.५८ ॥

วันนี้ข้าเพียงผู้เดียวจะทำให้แผ่นดินปราศจากเการพ ข้าไม่อาจทนต่อการล่วงละเมิดของอรชุนนี้ได้

1.244.59

तं तथा गर्जमानं तु मेघदुन्दुभिनिःस्वनम् ।
अन्वपद्यन्त ते सर्वे भोजवृष्ण्यन्धकास्तदा ॥ १.२४४.५९ ॥

ครั้งนั้น ชาวโภชะ วฤษณิ และอันธกะทั้งหมดได้ติดตามเขาไป ขณะที่เขาคำรามอยู่ เสียงของเขาดุจเสียงกลองศึกแห่งเมฆ