Mahābhārata · Adhyāya 1.249
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.249.1
सोऽब्रवीदर्जुनं चैव वासुदेवं च सात्वतम् ।
लोकप्रवीरौ तिष्ठन्तौ काण्डवस्य समीपतः ॥ १.२४९.१ ॥
Habló a Arjuna y a Vāsudeva el Sātvata, los dos héroes del mundo que estaban de pie cerca del bosque de Khāṇḍava.
1.249.2
ब्राह्मणो बहुभोक्ताऽस्मि बुञ्जेऽपरिमितं सदा ।
भिक्षे वार्ष्णेयपार्थौ वामेकां तृप्तिं प्रयच्छतम् ॥ १.२४९.२ ॥
"Soy un brahmán que siempre come en cantidades inmensas. Oh Vārṣṇeya y Pārtha, pido limosna; concededme la saciedad una vez."
1.249.3
एवमुक्तो तमब्रूतां ततस्तौ कृष्णपाण्डवौ ।
केनान्नेन भवांस्तृप्येत्तस्यान्नस्य यतावहे ॥ १.२४९.३ ॥
Así interpelados, Kṛṣṇa y el Pāṇḍava le respondieron: "¿Con qué alimento quedaríais saciado? Por ese alimento nos esforzaremos."
1.249.4
एवमुक्तः स भगवानब्रवीत्तावुभौ ततः ।
भाषमाणौ तदा वीरौ किमन्नं क्रियतामिति ॥ १.२४९.४ ॥
Así interpelado, aquel bienaventurado habló a los dos héroes, que conversaban entonces: "Que se prepare la comida."
1.249.5
नाहमन्नं बुभुक्षे वै पावकं मां निबोधतम् ।
यदन्नमनुरूपं मे तद्युवां संप्रयच्छतम् ॥ १.२४९.५ ॥
"No deseo comida; sabedme como fuego. Dadme el alimento que me convenga, vosotros dos."
1.249.6
इदमिन्द्रः सदा दावं खाण्डवं परिरक्षति ।
न च शक्नोम्यहं दग्धुं रक्ष्यमाणं महात्मना ॥ १.२४९.६ ॥
"Indra siempre protege este bosque de Khāṇḍava, y como lo guarda el magnánimo, no puedo quemarlo."
1.249.7
वसत्यत्र सखा तस्य तक्षकः पन्नगः सदा ।
सगणस्तत्कृते दावं परिरक्षति वज्रभृत् ॥ १.२४९.७ ॥
Aquí habita siempre su amigo, la serpiente Takṣaka, y por su causa el portador del rayo protege este incendio del bosque junto con su séquito.
1.249.8
तत्र भूतान्यनेकानि रक्ष्यन्तेऽस्य प्रसङ्गतः ।
तं दिधक्षुर्न शक्नोमि दग्धुं शक्रस्य तेजसा ॥ १.२४९.८ ॥
Allí muchos seres son protegidos por causa de él; aunque deseo quemarlo, no puedo hacerlo por el esplendor de Indra.
1.249.9
स मां प्रज्वलितं दृष्ट्वा मेघाम्भोभिः प्रवर्षति ।
ततो दग्धुं न शक्नोमि दिधक्षुर्दावमीप्सितम् ॥ १.२४९.९ ॥
Al verme ardiendo, él derrama lluvia con agua de nube; por eso, aunque deseo quemar este bosque anhelado, no puedo.
1.249.10
स युवाभ्यां सहायाभ्यामस्त्रविद्भ्यां समागतः ।
दहेयं खाण्डवं दावमेतदन्नं वृतं मया ॥ १.२४९.१० ॥
Con vosotros dos, expertos en armas, como auxiliares, quemaré este bosque de Khāṇḍava; este es el alimento que he elegido.
1.249.11
युवां ह्युदकधारास्ता भूतानि च समन्ततः ।
उत्तमास्त्रविदौ सम्यक्सर्वतो वारयिष्यथः ॥ १.२४९.११ ॥
Vosotros dos, en efecto, sois maestros supremos de las armas; contendréis bien aquellas corrientes de agua y a los seres de todas partes.
1.249.12
किमर्थं भगवानग्निः खाण्डवं दग्धुमिच्छति ।
रक्ष्यमाणं महेन्द्रेण नानासत्वसमायुतम् ॥ १.२४९.१२ ॥
¿Por qué razón desea el venerable Agni quemar el bosque de Khāṇḍava, que es protegido por el gran Indra y está lleno de muchas clases de seres?
1.249.13
न ह्येतत्कारणं ब्रह्मन्नल्पं संप्रतिभाति मे ।
यद्ददाह सुसंक्रुद्धः खाण्डवं हव्यवाहनः ॥ १.२४९.१३ ॥
Oh brahmán, la causa por la que Havyavāhana, muy enfurecido, quemó el bosque de Khāṇḍava no me parece pequeña.
1.249.14
एतद्विस्तरशो ब्रह्मन्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
खाण्डवस्य पुरा दाहो यथा समभवन्मुने ॥ १.२४९.१४ ॥
Oh brahmán, oh sabio, deseo oír con detalle y en verdad cómo fue quemado antaño el bosque de Khāṇḍava.
1.249.15
शृणु मे ब्रुवतो राजन्सर्वमेतद्यथातथम् ।
यन्निमित्तं ददाहाग्निः खाण्डवं पृथिवीपते ॥ १.२४९.१५ ॥
Escucha, oh rey, mientras te cuento todo esto tal como fue, oh señor de la tierra: la razón por la que Agni quemó el bosque de Khāṇḍava.
1.249.16
हन्त ते कथयिष्यामि पौराणीमृषिसंस्तुताम् ।
कथामिमां नरश्रेष्ठ खाण्डवस्य विनाशिनीम् ॥ १.२४९.१६ ॥
Bien, te contaré esta antigua historia, alabada por los sabios, oh mejor de los hombres: esta narración de la destrucción del bosque de Khāṇḍava.
1.249.17
पौराणः श्रूयते राजन्राजा हरिहयोपमः ।
श्वेतकिर्नाम विख्यातो बलविक्रमसंयुतः ॥ १.२४९.१७ ॥
Se cuenta en las antiguas historias, oh rey, que hubo un rey semejante a Indra, famoso por el nombre de Śvetaki, dotado de fuerza y valor.
1.249.18
यज्वा दानपतिर्धीमान्यथा नान्योऽस्ति कश्चन ।
जग्राह दीक्षां स नृपः तदा द्वादशवार्षिकीम् ॥ १.२४९.१८ ॥
Aquel rey, sacrificador, señor de las dádivas y sabio, como no había otro, entonces tomó la consagración que duró doce años.
1.249.19
तस्य सत्रे सदा तस्मिन्समागच्छन्महर्षयः ।
वेदवेदाङ्गविद्वांसो ब्राह्मणाश्च सहस्रशः ॥ १.२४९.१९ ॥
En su sesión sacrificial siempre se reunían miles de grandes sabios y brahmanes versados en los Vedas y sus ramas auxiliares.
1.249.20
ईजे च स महायज्ञैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ॥ १.२४९.२० ॥
Ofreció sacrificios con grandes ritos y abundantes donativos a los sacerdotes.
1.249.21
तस्य नान्याऽभवद्बुद्धिर्दिवसे दिवसे नृप ।
सत्रे क्रियासमारम्भे दानेषु विविधेषु च ॥ १.२४९.२१ ॥
Oh rey, su mente, día tras día, no se apartaba de la sesión sacrificial, del inicio de los ritos ni de las diversas dádivas.
1.249.22
ऋत्विग्भिः सहितो धीमानेवमीजे स भूमिपः ।
ततस्तु ऋत्विजश्चास्य धूमव्याकुललोचनाः ॥ १.२४९.२२ ॥
El sabio señor de la tierra así ofrecía sacrificios junto con sus sacerdotes. Entonces sus sacerdotes, con los ojos turbados por el humo,
1.249.23
कालेन महता खिन्नास्तत्यजुस्ते नराधिपम् ।
ततः प्रसादयामास ऋत्विजस्तान्महीपतिः ॥ १.२४९.२३ ॥
Agotados por el largo tiempo, abandonaron a aquel señor de los hombres. Entonces el señor de la tierra intentó aplacar a aquellos sacerdotes.
1.249.24
चक्षुर्विकलतां प्राप्ता न प्रपेदुश्च ते क्रतुम् ।
ततस्तेषामनुमते तद्विप्रैस्तु नराधिपः ॥ १.२४९.२४ ॥
Habiendo perdido la vista, no pudieron proseguir el rito. Entonces, con su consentimiento, el señor de los hombres, por medio de aquellos brahmanes,
1.249.25
सत्रं समापयामास ऋत्विग्भिरपरैः सह ।
तस्यैवंवर्तमानस्य कदाचित्कालपर्यये ॥ १.२४९.२५ ॥
Hizo concluir la sesión sacrificial junto con los otros sacerdotes oficiantes. Mientras esto continuaba, en cierto momento, con el paso del tiempo…
1.249.26
सत्रमहार्तुकामस्य संवत्सरशतं किल ।
ऋत्विजो नाभ्यपद्यन्त समाहर्तुं महात्मनः ॥ १.२४९.२६ ॥
Para aquel magnánimo que deseaba celebrar la sesión sacrificial, en verdad pasaron cien años; pero los sacerdotes no accedieron a encargarse de llevarla a cabo.
1.249.27
स च राजाऽकरोद्यत्नं महान्तं ससुहृज्जनः ।
प्रणिपातेन सान्त्वेन दानेन च महायशाः ॥ १.२४९.२७ ॥
Y aquel rey de gran fama, junto con sus amigos y parientes, hizo un gran esfuerzo: mediante postración, palabras conciliadoras y dones.
1.249.28
ऋत्विजोऽनुनयामास भूयो भूयस्त्वतन्द्रितः ।
ते चास्य तमभिप्रायं न चक्रुरमितौजसः ॥ १.२४९.२८ ॥
Incansable, suplicó una y otra vez a los sacerdotes; pero aquellos sacerdotes de esplendor sin límites no cumplieron su propósito.
1.249.29
स चाश्रमस्थान्राजर्षिस्तानुवाच रुषान्वितः ।
यद्यहं पतितो विप्राः शुश्रूषायां न च स्थितः ॥ १.२४९.२९ ॥
Y aquel rey-sabio, lleno de ira, les dijo a los que habitaban en el ermitaño: 'Oh brahmanes, si he caído y no permanezco en el servicio,'
1.249.30
आशु त्याज्योऽस्मि युष्माभिर्ब्राह्मणैश्च जुगुप्सितः ।
तन्नार्हथ क्रतुश्रद्धां व्याघातयितुमद्य ताम् ॥ १.२४९.३० ॥
'Entonces vosotros, brahmanes, debéis abandonarme pronto, pues soy reprobable. Por tanto, no deberíais hoy frustrar mi fe en el sacrificio.'
1.249.31
अस्थाने वा परित्यागं कर्तुं मे द्विजसत्तमाः ।
प्रपन्न एव वो विप्राः प्रसादं कर्तुमर्हथ ॥ १.२४९.३१ ॥
Oh, los mejores de los dos veces nacidos, no os corresponde abandonarme sin motivo. Oh brāhmaṇas, me he puesto bajo vuestra protección; debéis concederme vuestra gracia.
1.249.32
सान्त्वदानादिभिर्वाक्यैस्तत्त्वतः कार्यवत्तया ।
प्रसादयित्वा वक्ष्यामि यन्नः कार्यं द्विजोत्तमाः ॥ १.२४९.३२ ॥
Habiéndoos aplacado con palabras conciliadoras, dones y otras cosas, hablando con verdad como quien tiene un propósito, os diré, mejores de los dos veces nacidos, cuál es nuestra tarea.
1.249.33
अथवाऽहं परित्यक्तो भवद्भिर्द्वेषकारणात् ।
ऋत्विजोऽन्यान्गमिष्यामि याजनार्थं द्विजोत्तमाः ॥ १.२४९.३३ ॥
O si me abandonáis por hostilidad, oh mejores de los dos veces nacidos, iré a otros sacerdotes oficiantes para que realicen el sacrificio.
1.249.34
एतावदुक्त्वा वचनं विरराम स पार्थिवः ।
यदा न शेकू राजानं याजनार्थं परन्तप ॥ १.२४९.३४ ॥
Tras pronunciar estas palabras, el rey guardó silencio. Oh destructor de enemigos, entonces no pudieron realizar el sacrificio para el rey.
1.249.35
ततस्ते याजकाः क्रुद्धास्तमूचुर्नृपसत्तमम् ।
तव कर्माम्यजस्रं वै वर्तन्ते पार्थिवोत्तम ॥ १.२४९.३५ ॥
Entonces aquellos sacerdotes oficiantes, airados, dijeron a aquel mejor de los reyes: "Oh mejor de los reyes, tus obras sacrificiales continúan sin cesar."
1.249.36
ततो वयं परिश्रान्ताः सततं कर्मवाहिनः ।
श्रमादस्मात्परिश्रान्तान्स त्वं नस्त्यक्तुमर्हसि ॥ १.२४९.३६ ॥
Por tanto, nosotros, que llevamos a cabo los ritos sin cesar, estamos agotados. No debes abandonarnos, a quienes este esfuerzo ha fatigado.
1.249.37
बुद्धिमोहं समास्थाय त्वरासंभावितोऽनघ ।
गच्छ रुद्रसकाशं त्वं सहि त्वां याजयिष्यति ॥ १.२४९.३७ ॥
Oh tú, sin pecado, dejándote llevar por el engaño de la mente y extraviado por la prisa, ve a la presencia de Rudra; él mismo te hará realizar el sacrificio.
1.249.38
साधिक्षेपं वचः श्रुत्वा संक्रुद्धः श्वेतकिर्नृपः ।
कैलासं पर्वतं गत्वा तप उग्रं समास्थितः ॥ १.२४९.३८ ॥
Al oír estas palabras llenas de reproche, el rey Śvetaki, profundamente airado, fue al monte Kailāsa y se entregó a una austeridad severa.
1.249.39
आराधयन्महादेवं नियतः संशितव्रतः ।
उपवासपरो राजन्दीर्घकालमतिष्ठत ॥ १.२४९.३९ ॥
Adorando al gran dios Mahādeva, dueño de sí y observando votos rigurosos, oh rey, entregado al ayuno, permaneció durante mucho tiempo.
1.249.40
कदाचिद्द्वादशे काले कदाचिदपि षोडशे ।
आहारमकरोद्राजा मूलानि च फलानि च ॥ १.२४९.४० ॥
A veces, en el duodécimo período, y a veces también en el decimosexto, el rey tomó alimento: raíces y frutos.
1.249.41
ऊर्ध्वबाहुस्त्वनिमिषस्तिष्ठन्स्थाणुरिवाचलः ।
षण्मासानभवद्राजा श्वेतकिः सुसमाहितः ॥ १.२४९.४१ ॥
Con los brazos en alto, sin parpadear, inmóvil como un tronco, el rey Śvetaki permaneció seis meses en perfecta concentración.
1.249.42
तं तथा नृपशार्दूलं तप्यमानं महत्तपः ।
शङ्करः परमप्रीत्या दर्शयामास भारत ॥ १.२४९.४२ ॥
Oh Bhārata, Śaṅkara, con suma afección, se mostró a aquel tigre entre los reyes, que ardía en su gran austeridad.
1.249.43
उवाच चैनं भगवान्स्निग्धगम्भीरया गिरा ।
प्रीतोऽस्मि नरशार्दूल तपसा ते परन्तप ॥ १.२४९.४३ ॥
El Señor le habló con voz tierna y profunda: «Estoy complacido contigo, tigre entre los hombres, abrasador de enemigos, por tu penitencia.»
1.249.44
वरं वृणीष्व भद्रं ते यं त्वमिच्छसि पार्थिव ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रुद्रस्यामिततेजसः ॥ १.२४९.४४ ॥
«Elige el don que desees, oh rey; que el bien te acompañe.» Habiendo oído estas palabras de Rudra, de esplendor sin límites...
1.249.45
प्रणिपत्य महात्मानं राजर्षिः प्रत्यभाषत ।
यदि मे भगवान्प्रीतः सर्वलोकनमस्कृतः ॥ १.२४९.४५ ॥
Inclinándose ante el de gran alma, el sabio real respondió: «Si el bienaventurado Señor, venerado por todos los mundos, se complace en mí...»
1.249.46
स्वयं मां देवदेवेश याजयस्व सुरेश्वर ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राज्ञा तेन प्रभाषितम् ॥ १.२४९.४६ ॥
«Oh dios de los dioses, señor de los dioses, oficia tú mismo mi sacrificio.» Habiendo oído estas palabras pronunciadas por el rey...
1.249.47
उवाच भगवान्प्रीतः स्मितपूर्वमिदं वचः ।
नास्माकमेतद्विषये वर्तते याजनं प्रति ॥ १.२४९.४७ ॥
El Señor, complacido, sonriendo primero, dijo estas palabras: «Oficiar sacrificios no es asunto de nuestro dominio.»
1.249.48
त्वया च सुमहत्तप्तं तपो राजन्वरार्थिना ।
याजयिष्यामि राजंस्त्वां समयेन परन्तप ॥ १.२४९.४८ ॥
Has realizado una penitencia muy grande, oh rey, en busca de un don. A su debido tiempo, oh abrasador de enemigos, oficiaré tu sacrificio.
1.249.49
समा द्वादश राजेन्द्र ब्रह्मचारी समाहितः ।
सततं त्वाज्यधाराभिर्यदि तर्पयसेऽनलम् ॥ १.२४९.४९ ॥
Oh señor de reyes, si durante doce años, célibe y recogido, satisfaces constantemente al fuego con corrientes de mantequilla clarificada…
1.249.50
कामं प्रार्थयसे यं त्वं मत्तः प्राप्स्यसि तं नृप ।
एवमुक्तश्च रुद्रेण श्वेतकिर्मनुजाधिपः ॥ १.२४९.५० ॥
Oh rey, lo que desees, de mí lo obtendrás. Así hablado por Rudra, Śvetaki, señor de los hombres…
1.249.51
तथा चकार तत्सर्वं यथोक्तं शूलपाणिना ।
पूर्णे तु द्वादशे वर्षे पुनरायान्महेश्वरः ॥ १.२४९.५१ ॥
Hizo todo tal como se lo había dicho el portador del tridente. Cuando se cumplió el duodécimo año, el gran señor volvió.
1.249.52
दृष्टैव च स राजानं शङ्करो लोकभावनः ।
उवाच परमप्रीतः श्वेतकिं नृपसत्तमम् ॥ १.२४९.५२ ॥
Al ver al rey, Śaṅkara, sustentador de los mundos, muy complacido, habló a Śvetaki, el mejor de los reyes.
1.249.53
तोषितोऽहं नृपश्रेष्ठ त्वयेहाद्येन कर्मणा ।
याजनं ब्राह्मणानां तु विधिदृष्टं परन्तप ॥ १.२४९.५३ ॥
Estoy complacido contigo, mejor de los reyes, por esta acción que hoy has realizado aquí. Oh atormentador de enemigos, sacrificar por los brahmanes está prescrito por la regla.
1.249.54
अतोऽहं त्वां स्वयं नाद्य याजयामि परन्तप ।
ममांशस्तु क्षितितले महाभागो द्विजोत्तमः ॥ १.२४९.५४ ॥
Por tanto, oh atormentador de enemigos, yo mismo no ofreceré el sacrificio por ti hoy. Mi porción en la tierra es un brahmán dvija, afortunadísimo y el mejor de los dos veces nacidos.
1.249.55
दुर्वासा इति विख्यातः स हि त्वां याजयिष्यति ।
मन्नियोगान्महातेजाः संभाराः संभ्रियन्तु ते ॥ १.२४९.५५ ॥
El sabio de gran esplendor conocido como Durvāsas oficiará el sacrificio por ti. Por mi mandato, que se reúnan para ti los materiales del sacrificio.
1.249.56
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रुद्रेण समुदाहृतम् ।
स्वपुरं पुनरागम्य संभारान्पुनरार्जयत् ॥ १.२४९.५६ ॥
Tras oír estas palabras pronunciadas por Rudra, regresó a su ciudad y de nuevo reunió los materiales del sacrificio.
1.249.57
ततः संभृतसंभारो भूयो रुद्रमुपागमत् ।
उवाच च महिपालः प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः।
संभृता मम संभाराः सर्वोपकरणानि च ॥ १.२४९.५७ ॥
Entonces el rey, habiendo reunido los materiales, volvió a acercarse a Rudra. De pie, con las manos juntas e inclinado en humildad, dijo: "Mis materiales de sacrificio y todos los utensilios han sido reunidos."
1.249.58
त्वत्प्रसादानमहादेव श्वो मे दीक्षा भवेदिति ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तस्य राज्ञो महात्मनः ॥ १.२४९.५८ ॥
"Oh Mahādeva, por tu gracia, que mi consagración tenga lugar mañana." Habiendo oído estas palabras de aquel rey de gran alma...
1.249.59
दुर्वाससं समाहूय रुद्रो वचनमब्रवीत् ।
एष राजा महाभागः श्वेतकिर्द्विजसत्तम ॥ १.२४९.५९ ॥
Habiendo llamado a Durvāsas, Rudra habló así: "Mejor de los nacidos dos veces, este rey de gran fortuna es Śvetaki."
1.249.60
एनं याजय विप्रेन्द्र मन्नियोगेन भूमिपम् ।
बाढमित्येव वचनं रुद्रं त्वृषिरुवाच ह ॥ १.२४९.६० ॥
"Oh señor de los brahmanes, oficia el sacrificio de este señor de la tierra por mi mandato." Diciendo: "Muy bien", el sabio respondió a Rudra.
1.249.61
ततः सत्रं समभवत्तस्य राज्ञो महात्मनः ।
यथाविधि यथाकालं यथोक्तं बहुदक्षिणम् ॥ १.२४९.६१ ॥
Entonces se celebró la sesión sacrificial de aquel rey magnánimo, conforme a la regla, en el tiempo debido, como se prescribe, con abundantes dakṣiṇās.
1.249.62
तस्मिन्परिसमाप्ते तु राज्ञः सत्रे महात्मनः ।
दुर्वाससाऽभ्यनुज्ञाता विप्रतस्थुः स्म याजकाः ॥ १.२४९.६२ ॥
Cuando aquella sesión del rey magnánimo quedó concluida, los sacerdotes oficiantes se marcharon tras recibir permiso de Durvāsas.
1.249.63
ये तत्र दीक्षिताः सर्वे सदस्याश्च महौजसः ।
सोऽपि राजन्महाभागः स्वपुरं प्राविशत्तदा ॥ १.२४९.६३ ॥
Todos los iniciados que estaban allí y los miembros de la asamblea de gran poder se marcharon; y, oh rey, aquel monarca de gran fortuna entró entonces en su ciudad.
1.249.64
पूज्यमानो महाभागैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
बन्दिभिः स्तूयमानश्च नागरैश्चाभिनन्दितः ॥ १.२४९.६४ ॥
Honrado por los brahmanes de gran fortuna, maestros de los Vedas, alabado por los bardos y aclamado por los ciudadanos, entró.
1.249.65
एवंवृत्तः स राजर्षिः श्वेतकिर्नृपसत्तमः ।
कालेन महता चापि ययौ स्वर्गमभिष्टुतः ॥ १.२४९.६५ ॥
Habiendo conducido así su vida, el rey sabio Śvetaki, el mejor de los reyes, tras largo tiempo, marchó al cielo, alabado.
1.249.66
ऋत्विग्भिः सहितः सर्वैः सदस्यैश्च समन्वितः ।
तस्य सत्रे पपौ वह्निर्हविद्वार्दशवत्सरान् ॥ १.२४९.६६ ॥
Junto con todos los sacerdotes y miembros de la asamblea, Agni bebió las ofrendas en su sesión sacrificial durante diez años.
1.249.67
सततं चाज्यधाराभिरैकात्म्ये तत्र कर्मणि ।
हविषा च ततो वह्निः परां तृप्तिमगच्छत ॥ १.२४९.६७ ॥
Allí, en aquel rito, con corrientes continuas de mantequilla clarificada y en unidad de propósito, el fuego alcanzó la suprema saciedad con la ofrenda.
1.249.68
न चैच्छत्पुनरादातुं हविरन्यस्य कस्यचित् ।
पाण्डुवर्णो विवर्णश्च न यतावत्प्रकाशते ॥ १.२४९.६८ ॥
Ya no quiso recibir la ofrenda de nadie más; pálido y descolorido, ya no brillaba como antes.
1.249.69
ततो भघवतो वह्नेर्विकारः समजायत ।
तेजसा विप्रहीणश्च ग्लानिश्चैनं समाविशत् ॥ १.२४९.६९ ॥
Entonces surgió un cambio en el venerable fuego; privado de resplandor, el abatimiento se apoderó de él.
1.249.70
स लक्षयित्वा चात्मानं तेजोहीनं हुताशनः ।
जगाम सदनं पुण्यं ब्रह्मणो लोकपूजितम् ॥ १.२४९.७० ॥
Al percibirse privado de resplandor, el fuego fue a la morada sagrada de Brahmā, honrada por los mundos.
1.249.71
तत्र ब्रह्माणमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ।
भगवन्परमा प्रीतिः कृता श्वेतकिना मम ॥ १.२४९.७१ ॥
Allí, dirigiéndose a Brahmā, que estaba sentado, dijo estas palabras: "Venerable señor, Śvetaki me dio suprema alegría."
1.249.72
अरुचिश्चाभवत्तीव्रा तां न शक्नोम्यपोहितुम् ।
तेजसा विप्रहीणोऽस्मि बलेन च जगत्पते ॥ १.२४९.७२ ॥
Ha surgido en mí una aversión intensa que no puedo apartar. Señor del mundo, estoy privado de resplandor y de fuerza.
1.249.73
इच्छेयं त्वत्प्रसादेन स्वात्मनः प्रकृतिं स्थिराम् ।
एतच्छ्रुत्वा हुतवहाद्भगवान्सर्वलोककृत् ॥ १.२४९.७३ ॥
«Deseo, por tu gracia, recuperar mi naturaleza estable». Al oír esto de Agni, el bienaventurado Señor, creador de todos los mundos,
1.249.74
हव्यवाहमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव ।
त्वया द्वादश वर्षाणि वसोर्धाराहुतं हविः ॥ १.२४९.७४ ॥
Sonriendo, dijo estas palabras a Agni: «Durante doce años has consumido la ofrenda vertida en corriente por Vasu.»
1.249.75
उपयुक्तं महाभाग तेन त्वां ग्लानिराविशत् ।
तेजसा विप्रहीणत्वात्सहसा हव्यवाहन ॥ १.२४९.७५ ॥
¡Oh tú, de gran fortuna!, por haberla consumido te ha invadido el malestar. ¡Oh Havyavāhana!, por haber sido privado de tu brillo, esto te ha sobrevenido de repente.
1.249.76
मागमस्त्वं व्यथां वह्ने प्रकृतिस्थो भविष्यसि ।
अरुचिं नाशयिष्येऽहं समयं प्रतिपद्य ते ॥ १.२४९.७६ ॥
Oh Fuego, no te aflijas; volverás a tu naturaleza. Tras tomar un medio para ti, destruiré tu aversión.
1.249.77
पुरा देवनियोगेन यत्त्वया भस्मसात्कृतम् ।
आलयं देवशत्रूणां सुघोरं खाण्डवं वनम् ॥ १.२४९.७७ ॥
Hace tiempo, por orden de los dioses, redujiste a cenizas el bosque de Khāṇḍava, morada terriblemente temible de los enemigos de los dioses.
1.249.78
तत्र सर्वाणि सत्वानि निवसन्ति विभावसो ।
तेषां त्वं मेदसा तृप्तः प्रकृतिस्थो भविष्यसि ॥ १.२४९.७८ ॥
Allí habitan todas las criaturas. Oh Vibhāvasu, saciado con su grasa, volverás a tu naturaleza.
1.249.79
गच्छ शीघ्रं प्रदग्धुं त्वं ततो मोक्ष्यसि किल्विषात् ।
एतच्छुत्वा तु वचनं परमेष्ठिमुखाच्च्युतम् ॥ १.२४९.७९ ॥
Ve y quémalo pronto; entonces quedarás libre del pecado. Habiendo oído estas palabras pronunciadas por la boca del Señor supremo,
1.249.80
उत्तमं जवमास्थाय प्रदुद्राव हुताशनः ।
आगम्य खाण्डवं दावमुत्तमं वीर्यमास्थितः।
सहसा प्राज्वलच्चाग्निः क्रुद्धो वायुसमीरितः ॥ १.२४९.८० ॥
Con suma velocidad se lanzó Hutāśana. Llegando al gran incendio del bosque de Khāṇḍava, asumiendo su poder supremo, el fuego se encendió de repente, enfurecido e impulsado por el viento.
1.249.81
प्रदीप्तं खाण्डवं दृष्ट्वा ये स्युस्तत्र निवासिनः ।
परमं यत्नेमातिष्ठन्पावकस्य प्रशान्तये ॥ १.२४९.८१ ॥
Al ver el bosque de Khāṇḍava en llamas, quienes habitaban allí hicieron el máximo esfuerzo por apaciguar el fuego.
1.249.82
करैस्तु करिणः शीघ्रं जलमादाय सत्वराः ।
सिषिचुः पावकं क्रुद्धाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १.२४९.८२ ॥
Los elefantes tomaron rápidamente agua con sus trompas y, enfurecidos, rociaron el fuego por cientos y miles.
1.249.83
बहुशीर्षास्ततो नागाः शिरोभिर्जलसन्ततिम् ।
मुमुचुः पावकाभ्याशे सत्वराः क्रोधमूर्च्छिताः ॥ १.२४९.८३ ॥
Entonces las serpientes de muchas cabezas, con rapidez y poseídas por la ira, derramaron con sus cabezas torrentes de agua cerca del fuego.
1.249.84
तथैवान्यानि सत्वानि नानाप्रहरणोद्यमैः ।
विलयं पावकं शीघ्रमनयन्भरतर्षभ ॥ १.२४९.८४ ॥
De la misma manera, las demás criaturas, con diversas armas y esfuerzos, llevaron rápidamente el fuego a la extinción, oh toro de los Bharatas.
1.249.85
अनेन तु प्रकारेण भूयोभूयश्च प्रज्वलन् ।
सप्तकृत्वः प्रशमितः खाण्डवे हव्यवाहनः ॥ १.२४९.८५ ॥
De esta manera, ardiendo una y otra vez, el dios del fuego Havyavāhana fue apagado siete veces en el bosque de Khāṇḍava.