മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.249
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.249.1
सोऽब्रवीदर्जुनं चैव वासुदेवं च सात्वतम् ।
लोकप्रवीरौ तिष्ठन्तौ काण्डवस्य समीपतः ॥ १.२४९.१ ॥
അവൻ അർജുനനോടും സാത്വതനായ വാസുദേവനോടും പറഞ്ഞു; ഖാണ്ഡവവനത്തിന് സമീപം നിന്നിരുന്ന ലോകവീരരായ ആ ഇരുവരോടും.
1.249.2
ब्राह्मणो बहुभोक्ताऽस्मि बुञ्जेऽपरिमितं सदा ।
भिक्षे वार्ष्णेयपार्थौ वामेकां तृप्तिं प्रयच्छतम् ॥ १.२४९.२ ॥
"ഞാൻ ബ്രാഹ്മണനാണ്, എപ്പോഴും അളവില്ലാതെ ഭക്ഷിക്കുന്നവനാണ്. വാർഷ്ണേയാ, പാർത്ഥാ, ഞാൻ ഭിക്ഷ ചോദിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ ഇരുവരും എനിക്ക് ഒരിക്കൽ തൃപ്തി നൽകണം."
1.249.3
एवमुक्तो तमब्रूतां ततस्तौ कृष्णपाण्डवौ ।
केनान्नेन भवांस्तृप्येत्तस्यान्नस्य यतावहे ॥ १.२४९.३ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ കൃഷ്ണനും പാണ്ഡവനും അവനോട് പറഞ്ഞു: "ഏത് ഭക്ഷണംകൊണ്ടാണ് നിങ്ങൾക്ക് തൃപ്തിയാവുക? ആ ഭക്ഷണത്തിനായി ഞങ്ങൾ പരിശ്രമിക്കാം."
1.249.4
एवमुक्तः स भगवानब्रवीत्तावुभौ ततः ।
भाषमाणौ तदा वीरौ किमन्नं क्रियतामिति ॥ १.२४९.४ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ ഭഗവാൻ സംസാരിച്ചിരുന്ന ആ ഇരുവീരരോടും പറഞ്ഞു: "ഭക്ഷണം ഒരുക്കട്ടെ."
1.249.5
नाहमन्नं बुभुक्षे वै पावकं मां निबोधतम् ।
यदन्नमनुरूपं मे तद्युवां संप्रयच्छतम् ॥ १.२४९.५ ॥
"എനിക്ക് ഭക്ഷണം വേണ്ട; എന്നെ അഗ്നിയായി അറിയുക. എനിക്ക് യോജിച്ച ഭക്ഷണം നിങ്ങൾ ഇരുവരും തരണം."
1.249.6
इदमिन्द्रः सदा दावं खाण्डवं परिरक्षति ।
न च शक्नोम्यहं दग्धुं रक्ष्यमाणं महात्मना ॥ १.२४९.६ ॥
"ഇന്ദ്രൻ എപ്പോഴും ഈ ഖാണ്ഡവവനത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; മഹാത്മാവിനാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ എനിക്ക് ഇതിനെ ദഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല."
1.249.7
वसत्यत्र सखा तस्य तक्षकः पन्नगः सदा ।
सगणस्तत्कृते दावं परिरक्षति वज्रभृत् ॥ १.२४९.७ ॥
ഇവിടെ അവന്റെ സുഹൃത്തായ തക്ഷകൻ എന്ന നാഗം എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു. അവനുവേണ്ടി വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം ഈ കാട്ടുതീയെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
1.249.8
तत्र भूतान्यनेकानि रक्ष्यन्तेऽस्य प्रसङ्गतः ।
तं दिधक्षुर्न शक्नोमि दग्धुं शक्रस्य तेजसा ॥ १.२४९.८ ॥
അവിടെ അവന്റെ കാരണത്താൽ അനേകം ജീവികൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനെ ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും ഇന്ദ്രന്റെ തേജസ്സിനാൽ എനിക്ക് ദഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
1.249.9
स मां प्रज्वलितं दृष्ट्वा मेघाम्भोभिः प्रवर्षति ।
ततो दग्धुं न शक्नोमि दिधक्षुर्दावमीप्सितम् ॥ १.२४९.९ ॥
ഞാൻ ജ്വലിക്കുന്നത് കണ്ട് അവൻ മേഘജലംകൊണ്ട് വർഷിക്കുന്നു. അതിനാൽ ആഗ്രഹിച്ച ഈ വനത്തെ ദഹിപ്പിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയുന്നില്ല.
1.249.10
स युवाभ्यां सहायाभ्यामस्त्रविद्भ्यां समागतः ।
दहेयं खाण्डवं दावमेतदन्नं वृतं मया ॥ १.२४९.१० ॥
അസ്ത്രവിദ്യയിൽ വിദഗ്ധരായ നിങ്ങൾ ഇരുവരുടെയും സഹായത്തോടെ ഞാൻ ഈ ഖാണ്ഡവവനം ദഹിപ്പിക്കും. ഇതാണ് ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുത്ത ആഹാരം.
1.249.11
युवां ह्युदकधारास्ता भूतानि च समन्ततः ।
उत्तमास्त्रविदौ सम्यक्सर्वतो वारयिष्यथः ॥ १.२४९.११ ॥
നിങ്ങൾ ഇരുവരും ഉത്തമ അസ്ത്രവിദ്യാ വിദഗ്ധർ; ആ ജലധാരകളെയും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള ജീവികളെയും നിങ്ങൾ നന്നായി തടയും.
1.249.12
किमर्थं भगवानग्निः खाण्डवं दग्धुमिच्छति ।
रक्ष्यमाणं महेन्द्रेण नानासत्वसमायुतम् ॥ १.२४९.१२ ॥
ഭഗവാനായ അഗ്നി എന്തിനാണ് ഖാണ്ഡവവനം ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? മഹേന്ദ്രൻ സംരക്ഷിക്കുന്നതും അനേകം ജീവികൾ നിറഞ്ഞതുമായ ആ വനത്തെ?
1.249.13
न ह्येतत्कारणं ब्रह्मन्नल्पं संप्रतिभाति मे ।
यद्ददाह सुसंक्रुद्धः खाण्डवं हव्यवाहनः ॥ १.२४९.१३ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, അത്യന്തം കോപിച്ച ഹവ്യവാഹനൻ ഖാണ്ഡവം ദഹിപ്പിച്ചതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് ചെറുതായി തോന്നുന്നില്ല.
1.249.14
एतद्विस्तरशो ब्रह्मन्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
खाण्डवस्य पुरा दाहो यथा समभवन्मुने ॥ १.२४९.१४ ॥
ബ്രഹ്മാവേ, മുനേ, പണ്ട് ഖാണ്ഡവം എങ്ങനെ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടു എന്നത് വിസ്തരിച്ച് യഥാർത്ഥമായി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
1.249.15
शृणु मे ब्रुवतो राजन्सर्वमेतद्यथातथम् ।
यन्निमित्तं ददाहाग्निः खाण्डवं पृथिवीपते ॥ १.२४९.१५ ॥
രാജാവേ, ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കൂ; ഭൂപതേ, അഗ്നി ഖാണ്ഡവം ദഹിപ്പിച്ചതിന്റെ കാരണം ഇതെല്ലാം യഥാർത്ഥമായി കേൾക്കൂ.
1.249.16
हन्त ते कथयिष्यामि पौराणीमृषिसंस्तुताम् ।
कथामिमां नरश्रेष्ठ खाण्डवस्य विनाशिनीम् ॥ १.२४९.१६ ॥
ശരി, മുനിമാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ഈ പുരാണകഥ ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതരാം, നരശ്രേഷ്ഠാ — ഖാണ്ഡവത്തിന്റെ നാശം പറയുന്ന ഈ കഥ.
1.249.17
पौराणः श्रूयते राजन्राजा हरिहयोपमः ।
श्वेतकिर्नाम विख्यातो बलविक्रमसंयुतः ॥ १.२४९.१७ ॥
രാജാവേ, പുരാണങ്ങളിൽ ഇന്ദ്രനു തുല്യനായ ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നതായി കേൾക്കുന്നു; ശ്വേതകി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ അദ്ദേഹം ബലവും വിക്രമവുമുള്ളവനായിരുന്നു.
1.249.18
यज्वा दानपतिर्धीमान्यथा नान्योऽस्ति कश्चन ।
जग्राह दीक्षां स नृपः तदा द्वादशवार्षिकीम् ॥ १.२४९.१८ ॥
ആ രാജാവ് യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനും ദാനശ്രേഷ്ഠനും ബുദ്ധിമാനുമായിരുന്നു; അദ്ദേഹത്തെപ്പോലെ മറ്റാരുമില്ല; അന്ന് അദ്ദേഹം പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ ദീക്ഷ സ്വീകരിച്ചു.
1.249.19
तस्य सत्रे सदा तस्मिन्समागच्छन्महर्षयः ।
वेदवेदाङ्गविद्वांसो ब्राह्मणाश्च सहस्रशः ॥ १.२४९.१९ ॥
അവന്റെ ആ സത്രയാഗത്തിൽ എപ്പോഴും ആയിരക്കണക്കിന് മഹർഷിമാരും വേദവേദാംഗ പണ്ഡിതരായ ബ്രാഹ്മണരും ഒത്തുചേർന്നിരുന്നു.
1.249.20
ईजे च स महायज्ञैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ॥ १.२४९.२० ॥
അവൻ മഹായജ്ഞങ്ങളാലും, ധാരാളം ദക്ഷിണ നൽകിയ ക്രതുക്കളാലും യജനം ചെയ്തു.
1.249.21
तस्य नान्याऽभवद्बुद्धिर्दिवसे दिवसे नृप ।
सत्रे क्रियासमारम्भे दानेषु विविधेषु च ॥ १.२४९.२१ ॥
രാജാവേ, അവന്റെ മനസ്സ് ദിനംതോറും സത്രത്തിലും ക്രിയകളുടെ ആരംഭത്തിലും വിവിധ ദാനങ്ങളിലുമായിരുന്നു; മറ്റൊന്നിലും പോയില്ല.
1.249.22
ऋत्विग्भिः सहितो धीमानेवमीजे स भूमिपः ।
ततस्तु ऋत्विजश्चास्य धूमव्याकुललोचनाः ॥ १.२४९.२२ ॥
ആ ബുദ്ധിമാനായ രാജാവ് ഋത്വിക്കുകളോടൊപ്പം ഇപ്രകാരം യജനം ചെയ്തു. പിന്നെ പുകയാൽ കണ്ണുകൾ വ്യാകുലമായ അവന്റെ ഋത്വിക്കുകൾ,
1.249.23
कालेन महता खिन्नास्तत्यजुस्ते नराधिपम् ।
ततः प्रसादयामास ऋत्विजस्तान्महीपतिः ॥ १.२४९.२३ ॥
ദീർഘകാലം കൊണ്ട് ക്ഷീണിതരായി അവർ ആ നരാധിപനെ ഉപേക്ഷിച്ചു. അപ്പോൾ ആ രാജാവ് ആ ഋത്വിക്കുകളെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
1.249.24
चक्षुर्विकलतां प्राप्ता न प्रपेदुश्च ते क्रतुम् ।
ततस्तेषामनुमते तद्विप्रैस्तु नराधिपः ॥ १.२४९.२४ ॥
കണ്ണിന് വൈകല്യം വന്നതിനാൽ അവർ ക്രതു തുടർന്നില്ല. പിന്നെ അവരുടെ സമ്മതത്തോടെ, ആ വിപ്രരാൽ ആ നരാധിപൻ...
1.249.25
सत्रं समापयामास ऋत्विग्भिरपरैः सह ।
तस्यैवंवर्तमानस्य कदाचित्कालपर्यये ॥ १.२४९.२५ ॥
അവൻ മറ്റു ഋത്വിക്കുകളോടൊപ്പം സത്രയാഗം പൂർത്തിയാക്കി. ഇങ്ങനെ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ, കാലം കഴിഞ്ഞൊരു സമയത്ത്…
1.249.26
सत्रमहार्तुकामस्य संवत्सरशतं किल ।
ऋत्विजो नाभ्यपद्यन्त समाहर्तुं महात्मनः ॥ १.२४९.२६ ॥
സത്രം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ മഹാത്മാവിന് നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞുപോയി; എന്നാൽ ഋത്വിക്കുകൾ അത് നടത്താൻ സമ്മതിച്ചില്ല.
1.249.27
स च राजाऽकरोद्यत्नं महान्तं ससुहृज्जनः ।
प्रणिपातेन सान्त्वेन दानेन च महायशाः ॥ १.२४९.२७ ॥
ആ മഹായശസ്വിയായ രാജാവ് തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടുമൊപ്പം വലിയ ശ്രമം ചെയ്തു; പ്രണാമത്താലും സാന്ത്വനവാക്കുകളാലും ദാനത്താലും.
1.249.28
ऋत्विजोऽनुनयामास भूयो भूयस्त्वतन्द्रितः ।
ते चास्य तमभिप्रायं न चक्रुरमितौजसः ॥ १.२४९.२८ ॥
ക്ഷീണമില്ലാതെ അവൻ ഋത്വിക്കുകളോട് വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചു; എന്നാൽ അളവില്ലാത്ത തേജസ്സുള്ള ആ ഋത്വിക്കുകൾ അവന്റെ അഭിപ്രായം നിറവേറ്റിയില്ല.
1.249.29
स चाश्रमस्थान्राजर्षिस्तानुवाच रुषान्वितः ।
यद्यहं पतितो विप्राः शुश्रूषायां न च स्थितः ॥ १.२४९.२९ ॥
ആ രാജർഷി ആശ്രമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്നവരോട് കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'വിപ്രരേ, ഞാൻ പതിച്ചവനായി, സേവനത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാത്തവനായാൽ,'
1.249.30
आशु त्याज्योऽस्मि युष्माभिर्ब्राह्मणैश्च जुगुप्सितः ।
तन्नार्हथ क्रतुश्रद्धां व्याघातयितुमद्य ताम् ॥ १.२४९.३० ॥
'എങ്കിൽ നിങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണർ എന്നെ വേഗം ഉപേക്ഷിക്കണം, ഞാൻ നിന്ദ്യനാണല്ലോ. അതിനാൽ ഇന്ന് യാഗത്തിലുള്ള എന്റെ ശ്രദ്ധ തകർക്കുന്നത് നിങ്ങൾക്ക് യോഗ്യമല്ല.'
1.249.31
अस्थाने वा परित्यागं कर्तुं मे द्विजसत्तमाः ।
प्रपन्न एव वो विप्राः प्रसादं कर्तुमर्हथ ॥ १.२४९.३१ ॥
ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, കാരണമില്ലാതെ എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് നിങ്ങൾക്ക് യോഗ്യമല്ല. ഹേ വിപ്രരേ, ഞാൻ നിങ്ങളെ ശരണം പ്രാപിച്ചവനാണ്; എന്നോട് കൃപ ചെയ്യുക.
1.249.32
सान्त्वदानादिभिर्वाक्यैस्तत्त्वतः कार्यवत्तया ।
प्रसादयित्वा वक्ष्यामि यन्नः कार्यं द्विजोत्तमाः ॥ १.२४९.३२ ॥
സാന്ത്വനവാക്യങ്ങളാലും ദാനാദികളാലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ കാര്യാർത്ഥിയായി നിങ്ങളെ പ്രസാദിപ്പിച്ച ശേഷം, ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, ഞങ്ങളുടെ കാര്യം ഞാൻ പറയാം.
1.249.33
अथवाऽहं परित्यक्तो भवद्भिर्द्वेषकारणात् ।
ऋत्विजोऽन्यान्गमिष्यामि याजनार्थं द्विजोत्तमाः ॥ १.२४९.३३ ॥
അല്ലെങ്കിൽ, ദ്വേഷകാരണത്താൽ നിങ്ങൾ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, യാഗം നടത്തുവാൻ മറ്റു ഋത്വിക്കുകളുടെ അടുത്തേക്ക് ഞാൻ പോകും.
1.249.34
एतावदुक्त्वा वचनं विरराम स पार्थिवः ।
यदा न शेकू राजानं याजनार्थं परन्तप ॥ १.२४९.३४ ॥
ഇത്രയും പറഞ്ഞ് ആ രാജാവ് മൗനം പാലിച്ചു. ഹേ പരന്തപാ, അപ്പോൾ അവർക്ക് രാജാവിനുവേണ്ടി യാഗം ചെയ്യിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
1.249.35
ततस्ते याजकाः क्रुद्धास्तमूचुर्नृपसत्तमम् ।
तव कर्माम्यजस्रं वै वर्तन्ते पार्थिवोत्तम ॥ १.२४९.३५ ॥
അപ്പോൾ ആ യാജകർ കോപിച്ച് ആ നൃപശ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു: "ഹേ പാർത്ഥിവോത്തമാ, നിന്റെ യാഗകർമ്മങ്ങൾ ഇടവിടാതെ നടക്കുന്നു."
1.249.36
ततो वयं परिश्रान्ताः सततं कर्मवाहिनः ।
श्रमादस्मात्परिश्रान्तान्स त्वं नस्त्यक्तुमर्हसि ॥ १.२४९.३६ ॥
അതിനാൽ, നിരന്തരം കർമ്മങ്ങൾ വഹിക്കുന്ന ഞങ്ങൾ ക്ഷീണിതരാണ്. ഈ പ്രയത്നത്താൽ ക്ഷീണിച്ച ഞങ്ങളെ നീ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് യോഗ്യമല്ല.
1.249.37
बुद्धिमोहं समास्थाय त्वरासंभावितोऽनघ ।
गच्छ रुद्रसकाशं त्वं सहि त्वां याजयिष्यति ॥ १.२४९.३७ ॥
പാപരഹിതനേ, ബുദ്ധിമോഹത്തെ സ്വീകരിച്ച്, തിടുക്കത്താൽ വഴിതെറ്റി, നീ രുദ്രന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് പോകൂ; അവൻ തന്നെ നിന്നെക്കൊണ്ട് യാഗം ചെയ്യിക്കും.
1.249.38
साधिक्षेपं वचः श्रुत्वा संक्रुद्धः श्वेतकिर्नृपः ।
कैलासं पर्वतं गत्वा तप उग्रं समास्थितः ॥ १.२४९.३८ ॥
അപമാനവാക്കുകൾ കേട്ട് കുപിതനായ രാജാവ് ശ്വേതകി കൈലാസ പർവതത്തിൽ ചെന്ന് കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
1.249.39
आराधयन्महादेवं नियतः संशितव्रतः ।
उपवासपरो राजन्दीर्घकालमतिष्ठत ॥ १.२४९.३९ ॥
നിയമബദ്ധനായി, കഠിനവ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച്, മഹാദേവനെ ആരാധിച്ച്, ഉപവാസത്തിൽ മുഴുകി, രാജാവേ, ദീർഘകാലം നിലകൊണ്ടു.
1.249.40
कदाचिद्द्वादशे काले कदाचिदपि षोडशे ।
आहारमकरोद्राजा मूलानि च फलानि च ॥ १.२४९.४० ॥
ചിലപ്പോൾ പന്ത്രണ്ടാം കാലത്തും ചിലപ്പോൾ പതിനാറാം കാലത്തും രാജാവ് വേരുകളും പഴങ്ങളും ആഹാരമായി കഴിച്ചു.
1.249.41
ऊर्ध्वबाहुस्त्वनिमिषस्तिष्ठन्स्थाणुरिवाचलः ।
षण्मासानभवद्राजा श्वेतकिः सुसमाहितः ॥ १.२४९.४१ ॥
കൈകൾ ഉയർത്തി, കണ്ണിമയ്ക്കാതെ, സ്തംഭംപോലെ ചലിക്കാതെ നിന്ന്, രാജാവ് ശ്വേതകി ആറു മാസം പൂർണ്ണ സമാധിയിൽ കഴിഞ്ഞു.
1.249.42
तं तथा नृपशार्दूलं तप्यमानं महत्तपः ।
शङ्करः परमप्रीत्या दर्शयामास भारत ॥ १.२४९.४२ ॥
ഭാരതാ, മഹത്തായ തപസ്സിൽ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ രാജശാർദൂലന് ശങ്കരൻ അതീവ പ്രീതിയോടെ ദർശനം നൽകി.
1.249.43
उवाच चैनं भगवान्स्निग्धगम्भीरया गिरा ।
प्रीतोऽस्मि नरशार्दूल तपसा ते परन्तप ॥ १.२४९.४३ ॥
ഭഗവാൻ സ്നേഹം നിറഞ്ഞതും ഗംഭീരവുമായ സ്വരത്തിൽ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: ഹേ നരശാർദൂല, ശത്രുതാപകാ, നിന്റെ തപസ്സിൽ ഞാൻ പ്രീതനായിരിക്കുന്നു.
1.249.44
वरं वृणीष्व भद्रं ते यं त्वमिच्छसि पार्थिव ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रुद्रस्यामिततेजसः ॥ १.२४९.४४ ॥
രാജാവേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം തിരഞ്ഞെടുത്തുകൊള്ളുക, നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ. അമിത തേജസ്വിയായ രുദ്രന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്...
1.249.45
प्रणिपत्य महात्मानं राजर्षिः प्रत्यभाषत ।
यदि मे भगवान्प्रीतः सर्वलोकनमस्कृतः ॥ १.२४९.४५ ॥
മഹാത്മാവിനെ വണങ്ങി രാജർഷി മറുപടി പറഞ്ഞു: സർവലോകങ്ങളും നമസ്കരിക്കുന്ന ഭഗവാൻ എന്നിൽ പ്രീതനാണെങ്കിൽ...
1.249.46
स्वयं मां देवदेवेश याजयस्व सुरेश्वर ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राज्ञा तेन प्रभाषितम् ॥ १.२४९.४६ ॥
ദേവദേവാ, സുരേശ്വരാ, നീ തന്നെ എനിക്കുവേണ്ടി യജ്ഞം നടത്തിത്തരണം. രാജാവ് പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്...
1.249.47
उवाच भगवान्प्रीतः स्मितपूर्वमिदं वचः ।
नास्माकमेतद्विषये वर्तते याजनं प्रति ॥ १.२४९.४७ ॥
പ്രീതനായ ഭഗവാൻ പുഞ്ചിരിയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: യജ്ഞം നടത്തിക്കൽ ഞങ്ങളുടെ വിഷയമല്ല.
1.249.48
त्वया च सुमहत्तप्तं तपो राजन्वरार्थिना ।
याजयिष्यामि राजंस्त्वां समयेन परन्तप ॥ १.२४९.४८ ॥
രാജാവേ, വരം ആഗ്രഹിച്ച് നീ അതിഘോരമായ തപസ്സ് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ശത്രുതാപകാ, യഥാസമയം ഞാൻ നിനക്കുവേണ്ടി യജ്ഞം നടത്തിത്തരാം.
1.249.49
समा द्वादश राजेन्द्र ब्रह्मचारी समाहितः ।
सततं त्वाज्यधाराभिर्यदि तर्पयसेऽनलम् ॥ १.२४९.४९ ॥
രാജേന്ദ്രാ, നീ പന്ത്രണ്ട് വർഷം ബ്രഹ്മചര്യത്തോടെ, ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ, നിരന്തരം നെയ്ധാരകളാൽ അഗ്നിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയാൽ…
1.249.50
कामं प्रार्थयसे यं त्वं मत्तः प्राप्स्यसि तं नृप ।
एवमुक्तश्च रुद्रेण श्वेतकिर्मनुजाधिपः ॥ १.२४९.५० ॥
രാജാവേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്നിൽ നിന്ന് നേടും. രുദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മനുജാധിപനായ ശ്വേതകി…
1.249.51
तथा चकार तत्सर्वं यथोक्तं शूलपाणिना ।
पूर्णे तु द्वादशे वर्षे पुनरायान्महेश्वरः ॥ १.२४९.५१ ॥
ശൂലപാണി പറഞ്ഞതുപോലെ അവൻ എല്ലാം ചെയ്തു. പന്ത്രണ്ടാം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ മഹേശ്വരൻ വീണ്ടും വന്നു.
1.249.52
दृष्टैव च स राजानं शङ्करो लोकभावनः ।
उवाच परमप्रीतः श्वेतकिं नृपसत्तमम् ॥ १.२४९.५२ ॥
രാജാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ ലോകപാലകനായ ശങ്കരൻ അത്യധികം സന്തോഷിച്ച് നൃപശ്രേഷ്ഠനായ ശ്വേതകിയോട് പറഞ്ഞു.
1.249.53
तोषितोऽहं नृपश्रेष्ठ त्वयेहाद्येन कर्मणा ।
याजनं ब्राह्मणानां तु विधिदृष्टं परन्तप ॥ १.२४९.५३ ॥
നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ഇന്ന് നീ ചെയ്ത ഈ കർമ്മത്താൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനായി. ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്നവനേ, ബ്രാഹ്മണർക്കായി യജനം ചെയ്യുന്നത് വിധിയാൽ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടതാണ്.
1.249.54
अतोऽहं त्वां स्वयं नाद्य याजयामि परन्तप ।
ममांशस्तु क्षितितले महाभागो द्विजोत्तमः ॥ १.२४९.५४ ॥
അതിനാൽ, ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്നവനേ, ഇന്ന് ഞാൻ തന്നെ നിന്നെ യജിപ്പിക്കില്ല. ഭൂമിയിൽ എന്റെ അംശം മഹാഭാഗ്യവാനായ ഉത്തമദ്വിജനാണ്.
1.249.55
दुर्वासा इति विख्यातः स हि त्वां याजयिष्यति ।
मन्नियोगान्महातेजाः संभाराः संभ्रियन्तु ते ॥ १.२४९.५५ ॥
ദുർവാസാവ് എന്ന് പ്രസിദ്ധനായ ആ മഹാതേജസ്വി നിനക്കുവേണ്ടി യാഗം നടത്തിക്കും. എന്റെ നിയോഗപ്രകാരം യാഗസാമഗ്രികൾ നിനക്കായി ശേഖരിക്കപ്പെടട്ടെ.
1.249.56
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रुद्रेण समुदाहृतम् ।
स्वपुरं पुनरागम्य संभारान्पुनरार्जयत् ॥ १.२४९.५६ ॥
രുദ്രൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങിച്ചെന്ന് വീണ്ടും യാഗസാമഗ്രികൾ ശേഖരിച്ചു.
1.249.57
ततः संभृतसंभारो भूयो रुद्रमुपागमत् ।
उवाच च महिपालः प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः।
संभृता मम संभाराः सर्वोपकरणानि च ॥ १.२४९.५७ ॥
യാഗസാമഗ്രികൾ ശേഖരിച്ച ശേഷം ആ രാജാവ് വീണ്ടും രുദ്രന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു. കൈകൂപ്പി വണങ്ങി നിന്ന് പറഞ്ഞു: "എന്റെ യാഗസാമഗ്രികളും എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളും ശേഖരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു."
1.249.58
त्वत्प्रसादानमहादेव श्वो मे दीक्षा भवेदिति ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तस्य राज्ञो महात्मनः ॥ १.२४९.५८ ॥
"മഹാദേവാ, അങ്ങയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ നാളെ എന്റെ ദീക്ഷ ഉണ്ടാകട്ടെ" എന്ന ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്...
1.249.59
दुर्वाससं समाहूय रुद्रो वचनमब्रवीत् ।
एष राजा महाभागः श्वेतकिर्द्विजसत्तम ॥ १.२४९.५९ ॥
രുദ്രൻ ദുർവാസാവിനെ വിളിച്ച് പറഞ്ഞു: "ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഈ മഹാഭാഗ്യവാനായ രാജാവ് ശ്വേതകി ആകുന്നു."
1.249.60
एनं याजय विप्रेन्द्र मन्नियोगेन भूमिपम् ।
बाढमित्येव वचनं रुद्रं त्वृषिरुवाच ह ॥ १.२४९.६० ॥
"വിപ്രശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ നിയോഗപ്രകാരം ഈ ഭൂപതിക്ക് യാഗം നടത്തിക്കൂ." "ശരി" എന്ന് പറഞ്ഞ് ആ ഋഷി രുദ്രനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
1.249.61
ततः सत्रं समभवत्तस्य राज्ञो महात्मनः ।
यथाविधि यथाकालं यथोक्तं बहुदक्षिणम् ॥ १.२४९.६१ ॥
അനന്തരം ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ യാഗസത്രം വിധിപ്രകാരം, യഥാകാലം, ശാസ്ത്രോക്തമായി, ധാരാളം ദക്ഷിണകളോടെ നടന്നു.
1.249.62
तस्मिन्परिसमाप्ते तु राज्ञः सत्रे महात्मनः ।
दुर्वाससाऽभ्यनुज्ञाता विप्रतस्थुः स्म याजकाः ॥ १.२४९.६२ ॥
ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ സത്രം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ദുർവാസാവിന്റെ അനുമതി വാങ്ങി യാജകന്മാർ പുറപ്പെട്ടു.
1.249.63
ये तत्र दीक्षिताः सर्वे सदस्याश्च महौजसः ।
सोऽपि राजन्महाभागः स्वपुरं प्राविशत्तदा ॥ १.२४९.६३ ॥
അവിടെ ദീക്ഷിതരായിരുന്നവരും മഹാതേജസ്വികളായ സദസ്യരും എല്ലാവരും പോയി; ഹേ രാജൻ, ആ മഹാഭാഗ്യവാനായ രാജാവും അപ്പോൾ തന്റെ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
1.249.64
पूज्यमानो महाभागैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
बन्दिभिः स्तूयमानश्च नागरैश्चाभिनन्दितः ॥ १.२४९.६४ ॥
വേദപാരംഗതരായ മഹാഭാഗ്യരായ ബ്രാഹ്മണരാൽ പൂജിതനായും, ബന്ദികളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടും, നാഗരികരാൽ അഭിനന്ദിക്കപ്പെട്ടും (അവൻ പ്രവേശിച്ചു).
1.249.65
एवंवृत्तः स राजर्षिः श्वेतकिर्नृपसत्तमः ।
कालेन महता चापि ययौ स्वर्गमभिष्टुतः ॥ १.२४९.६५ ॥
ഇങ്ങനെ പെരുമാറിയ ആ രാജർഷി ശ്വേതകി, രാജാക്കന്മാരിൽ ഉത്തമൻ, ഏറെക്കാലത്തിനു ശേഷം സ്തുതിക്കപ്പെട്ട് സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു.
1.249.66
ऋत्विग्भिः सहितः सर्वैः सदस्यैश्च समन्वितः ।
तस्य सत्रे पपौ वह्निर्हविद्वार्दशवत्सरान् ॥ १.२४९.६६ ॥
എല്ലാ ഋത്വിക്കുകളോടും സദസ്യരോടും ചേർന്ന്, അവന്റെ സത്രത്തിൽ അഗ്നി പത്തു വർഷം ഹവിസ്സ് പാനം ചെയ്തു.
1.249.67
सततं चाज्यधाराभिरैकात्म्ये तत्र कर्मणि ।
हविषा च ततो वह्निः परां तृप्तिमगच्छत ॥ १.२४९.६७ ॥
അവിടെ ആ കർമ്മത്തിൽ നിരന്തരം നെയ്‌ധാരകൾകൊണ്ടും ഏകാഗ്രതയോടെ നൽകിയ ഹവിസ്സുകൊണ്ടും അഗ്നി പരമമായ തൃപ്തി പ്രാപിച്ചു.
1.249.68
न चैच्छत्पुनरादातुं हविरन्यस्य कस्यचित् ।
पाण्डुवर्णो विवर्णश्च न यतावत्प्रकाशते ॥ १.२४९.६८ ॥
മറ്റാരുടെയും ഹവിസ്സ് സ്വീകരിക്കാൻ അവൻ ഇച്ഛിച്ചില്ല; വിളറി നിറം മങ്ങി മുൻപത്തെപ്പോലെ അവൻ ശോഭിച്ചില്ല.
1.249.69
ततो भघवतो वह्नेर्विकारः समजायत ।
तेजसा विप्रहीणश्च ग्लानिश्चैनं समाविशत् ॥ १.२४९.६९ ॥
അപ്പോൾ ആ ഭഗവാനായ അഗ്നിയിൽ വികാരം ഉണ്ടായി; തേജസ്സ് നഷ്ടപ്പെട്ട് ക്ഷീണം അവനെ ബാധിച്ചു.
1.249.70
स लक्षयित्वा चात्मानं तेजोहीनं हुताशनः ।
जगाम सदनं पुण्यं ब्रह्मणो लोकपूजितम् ॥ १.२४९.७० ॥
തന്നെ തേജസ്സ് നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി കണ്ട ഹുതാശനൻ, ലോകങ്ങൾ പൂജിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുണ്യസദനത്തിലേക്ക് പോയി.
1.249.71
तत्र ब्रह्माणमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ।
भगवन्परमा प्रीतिः कृता श्वेतकिना मम ॥ १.२४९.७१ ॥
അവിടെ ഇരുന്ന ബ്രഹ്മാവിനോട് അവൻ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു: "ഭഗവാനേ, ശ്വേതകി എനിക്ക് പരമമായ സന്തോഷം നൽകി."
1.249.72
अरुचिश्चाभवत्तीव्रा तां न शक्नोम्यपोहितुम् ।
तेजसा विप्रहीणोऽस्मि बलेन च जगत्पते ॥ १.२४९.७२ ॥
കടുത്ത വെറുപ്പ് എന്നിൽ ഉണ്ടായി; അതിനെ നീക്കാൻ എനിക്കാവുന്നില്ല. ജഗത്പതേ, ഞാൻ തേജസ്സും ബലവും നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി.
1.249.73
इच्छेयं त्वत्प्रसादेन स्वात्मनः प्रकृतिं स्थिराम् ।
एतच्छ्रुत्वा हुतवहाद्भगवान्सर्वलोककृत् ॥ १.२४९.७३ ॥
അങ്ങയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ എന്റെ സ്വഭാവം സ്ഥിരമായി ലഭിക്കാൻ ഞാനാഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതു കേട്ട്, അഗ്നിയിൽനിന്ന്, സർവലോകങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ച ഭഗവാൻ,
1.249.74
हव्यवाहमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव ।
त्वया द्वादश वर्षाणि वसोर्धाराहुतं हविः ॥ १.२४९.७४ ॥
അഗ്നിയോട് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "നീ പന്ത്രണ്ടു വർഷം വസുവിന്റെ ധാരയായി ചൊരിഞ്ഞ ഹവിസ്സ് ഭക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു."
1.249.75
उपयुक्तं महाभाग तेन त्वां ग्लानिराविशत् ।
तेजसा विप्रहीणत्वात्सहसा हव्यवाहन ॥ १.२४९.७५ ॥
ഓ മഹാഭാഗ, അത് ഭക്ഷിച്ചതിനാലാണ് നിനക്ക് ക്ഷീണം വന്നത്. ഓ ഹവ്യവാഹനാ, തേജസ്സ് നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ പെട്ടെന്ന് അത് നിന്നെ ബാധിച്ചു.
1.249.76
मागमस्त्वं व्यथां वह्ने प्रकृतिस्थो भविष्यसि ।
अरुचिं नाशयिष्येऽहं समयं प्रतिपद्य ते ॥ १.२४९.७६ ॥
ഓ അഗ്നേ, ദുഃഖിക്കരുത്; നീ നിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ സ്ഥിതനാകും. നിനക്കായി ഒരു മാർഗം സ്വീകരിച്ച് ഞാൻ നിന്റെ വിരക്തി നശിപ്പിക്കും.
1.249.77
पुरा देवनियोगेन यत्त्वया भस्मसात्कृतम् ।
आलयं देवशत्रूणां सुघोरं खाण्डवं वनम् ॥ १.२४९.७७ ॥
മുൻകാലത്ത് ദേവന്മാരുടെ നിയോഗത്താൽ നീ ദേവശത്രുക്കളുടെ വാസസ്ഥലവും അതിഭയങ്കരവുമായ ഖാണ്ഡവവനം ഭസ്മമാക്കി.
1.249.78
तत्र सर्वाणि सत्वानि निवसन्ति विभावसो ।
तेषां त्वं मेदसा तृप्तः प्रकृतिस्थो भविष्यसि ॥ १.२४९.७८ ॥
അവിടെ എല്ലാ ജീവികളും വസിക്കുന്നു. ഓ വിഭാവസോ, അവയുടെ മേദസ്സിനാൽ തൃപ്തനായി നീ നിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ സ്ഥിതനാകും.
1.249.79
गच्छ शीघ्रं प्रदग्धुं त्वं ततो मोक्ष्यसि किल्विषात् ।
एतच्छुत्वा तु वचनं परमेष्ठिमुखाच्च्युतम् ॥ १.२४९.७९ ॥
പോകൂ, വേഗം ദഹിപ്പിക്കൂ; അപ്പോൾ നീ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും. പരമേഷ്ഠിയുടെ മുഖത്തുനിന്നു പുറപ്പെട്ട ഈ വാക്ക് കേട്ട്.
1.249.80
उत्तमं जवमास्थाय प्रदुद्राव हुताशनः ।
आगम्य खाण्डवं दावमुत्तमं वीर्यमास्थितः।
सहसा प्राज्वलच्चाग्निः क्रुद्धो वायुसमीरितः ॥ १.२४९.८० ॥
ഉത്തമ വേഗത്തിൽ ഹുതാശനൻ കുതിച്ചു. ഖാണ്ഡവ വനത്തിലെ കാട്ടുതീയിൽ എത്തി, ഉത്തമ ശക്തി ധരിച്ച്, അഗ്നി പെട്ടെന്ന് ജ്വലിച്ചു; കോപിച്ച്, കാറ്റാൽ പ്രേരിതനായി.
1.249.81
प्रदीप्तं खाण्डवं दृष्ट्वा ये स्युस्तत्र निवासिनः ।
परमं यत्नेमातिष्ठन्पावकस्य प्रशान्तये ॥ १.२४९.८१ ॥
ജ്വലിക്കുന്ന ഖാണ്ഡവ വനം കണ്ട്, അവിടെ വസിച്ചിരുന്നവർ അഗ്നിയെ ശമിപ്പിക്കാൻ പരമമായ ശ്രമം നടത്തി.
1.249.82
करैस्तु करिणः शीघ्रं जलमादाय सत्वराः ।
सिषिचुः पावकं क्रुद्धाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १.२४९.८२ ॥
ആനകൾ തുമ്പിക്കൈകൊണ്ട് വേഗം വെള്ളം എടുത്ത്, കോപത്തോടെ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും തവണ അഗ്നിയിൽ തളിച്ചു.
1.249.83
बहुशीर्षास्ततो नागाः शिरोभिर्जलसन्ततिम् ।
मुमुचुः पावकाभ्याशे सत्वराः क्रोधमूर्च्छिताः ॥ १.२४९.८३ ॥
അപ്പോൾ പല തലകളുള്ള നാഗങ്ങൾ തലകൊണ്ട് ജലപ്രവാഹം അഗ്നിക്കരികെ വേഗം ചൊരിഞ്ഞു; കോപത്താൽ മൂർച്ഛിതരായി.
1.249.84
तथैवान्यानि सत्वानि नानाप्रहरणोद्यमैः ।
विलयं पावकं शीघ्रमनयन्भरतर्षभ ॥ १.२४९.८४ ॥
അതുപോലെ മറ്റു ജീവികളും പല ആയുധങ്ങളും ശ്രമങ്ങളും കൊണ്ട് അഗ്നിയെ വേഗം ശമിപ്പിച്ചു, ഭരതർഷഭാ.
1.249.85
अनेन तु प्रकारेण भूयोभूयश्च प्रज्वलन् ।
सप्तकृत्वः प्रशमितः खाण्डवे हव्यवाहनः ॥ १.२४९.८५ ॥
ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജ്വലിച്ച ഹവ്യവാഹനൻ ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ ഏഴു തവണ ശമിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.