マハーバーラタ · 章 1.249
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.249.1
सोऽब्रवीदर्जुनं चैव वासुदेवं च सात्वतम् ।
लोकप्रवीरौ तिष्ठन्तौ काण्डवस्य समीपतः ॥ १.२४९.१ ॥
彼はアルジュナとサートヴァタのヴァースデーヴァに語った。二人は世界の英雄としてカーンダヴァの森の近くに立っていた。
1.249.2
ब्राह्मणो बहुभोक्ताऽस्मि बुञ्जेऽपरिमितं सदा ।
भिक्षे वार्ष्णेयपार्थौ वामेकां तृप्तिं प्रयच्छतम् ॥ १.२४९.२ ॥
「私はバラモンで、いつも際限なく食べる者です。ヴァールシュネーヤとパールタよ、私は施しを求めます。どうか一度、私を満たしてください。」
1.249.3
एवमुक्तो तमब्रूतां ततस्तौ कृष्णपाण्डवौ ।
केनान्नेन भवांस्तृप्येत्तस्यान्नस्य यतावहे ॥ १.२४९.३ ॥
そう言われると、クリシュナとパーンダヴァの二人は彼に言った。「どのような食べ物で満足されるのでしょうか。その食べ物のために、私たちは努めましょう。」
1.249.4
एवमुक्तः स भगवानब्रवीत्तावुभौ ततः ।
भाषमाणौ तदा वीरौ किमन्नं क्रियतामिति ॥ १.२४९.४ ॥
そう言われると、その尊いお方は、その時語り合っていた二人の英雄に言った。「食事を用意せよ。」
1.249.5
नाहमन्नं बुभुक्षे वै पावकं मां निबोधतम् ।
यदन्नमनुरूपं मे तद्युवां संप्रयच्छतम् ॥ १.२४९.५ ॥
「私は食べ物を望んでいません。私が火であることを知りなさい。あなたがた二人は、私にふさわしい食べ物を与えてください。」
1.249.6
इदमिन्द्रः सदा दावं खाण्डवं परिरक्षति ।
न च शक्नोम्यहं दग्धुं रक्ष्यमाणं महात्मना ॥ १.२४९.६ ॥
「インドラは常にこのカーンダヴァの森を守っています。そして大いなる魂の持ち主に守られているため、私はそれを焼き尽くすことができないのです。」
1.249.7
वसत्यत्र सखा तस्य तक्षकः पन्नगः सदा ।
सगणस्तत्कृते दावं परिरक्षति वज्रभृत् ॥ १.२४९.७ ॥
ここには彼の友である蛇のタクシャカが常に住んでおり、その為に金剛杵を持つ者が眷属とともにこの森の火を守っている。
1.249.8
तत्र भूतान्यनेकानि रक्ष्यन्तेऽस्य प्रसङ्गतः ।
तं दिधक्षुर्न शक्नोमि दग्धुं शक्रस्य तेजसा ॥ १.२४९.८ ॥
そこでは彼のゆえに多くの生き物が守られている。焼き尽くしたいと思っても、インドラの威光のために私には焼けないのだ。
1.249.9
स मां प्रज्वलितं दृष्ट्वा मेघाम्भोभिः प्रवर्षति ।
ततो दग्धुं न शक्नोमि दिधक्षुर्दावमीप्सितम् ॥ १.२४९.९ ॥
私が燃え上がるのを見て、彼は雲の水で雨を降らせる。だから私は焼きたい望みの森を焼くことができないのだ。
1.249.10
स युवाभ्यां सहायाभ्यामस्त्रविद्भ्यां समागतः ।
दहेयं खाण्डवं दावमेतदन्नं वृतं मया ॥ १.२४९.१० ॥
武器に通じたあなたがた二人を助けとして、私はこのカーンダヴァの森を焼こう。これが私の選んだ食物なのだ。
1.249.11
युवां ह्युदकधारास्ता भूतानि च समन्ततः ।
उत्तमास्त्रविदौ सम्यक्सर्वतो वारयिष्यथः ॥ १.२४९.११ ॥
あなた方二人はまことに最上の武器の達人である。あの水流と四方の生き物を、あなた方は完全に防ぎきるだろう。
1.249.12
किमर्थं भगवानग्निः खाण्डवं दग्धुमिच्छति ।
रक्ष्यमाणं महेन्द्रेण नानासत्वसमायुतम् ॥ १.२४९.१२ ॥
尊いアグニは、偉大なインドラに守られ、多くの生き物に満ちたこのカーンダヴァの森を、なぜ焼き尽くしたいと望むのか。
1.249.13
न ह्येतत्कारणं ब्रह्मन्नल्पं संप्रतिभाति मे ।
यद्ददाह सुसंक्रुद्धः खाण्डवं हव्यवाहनः ॥ १.२४९.१३ ॥
婆羅門よ、ハヴィヤヴァーハナ（火神）が激しく怒ってカーンダヴァの森を焼いた理由は、私には些細なことには思えない。
1.249.14
एतद्विस्तरशो ब्रह्मन्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
खाण्डवस्य पुरा दाहो यथा समभवन्मुने ॥ १.२४९.१४ ॥
婆羅門よ、聖仙よ、昔カーンダヴァの森がどのように焼かれたのか、詳しく、真実のとおりに聞きたいと思います。
1.249.15
शृणु मे ब्रुवतो राजन्सर्वमेतद्यथातथम् ।
यन्निमित्तं ददाहाग्निः खाण्डवं पृथिवीपते ॥ १.२४९.१५ ॥
王よ、私が語るこのすべてを、ありのままに聞きなさい。大地の主よ、アグニがカーンダヴァの森を焼いた理由を。
1.249.16
हन्त ते कथयिष्यामि पौराणीमृषिसंस्तुताम् ।
कथामिमां नरश्रेष्ठ खाण्डवस्य विनाशिनीम् ॥ १.२४९.१६ ॥
さあ、聖仙たちに称えられたこの古い物語を語ろう、人の中の最上の者よ——カーンダヴァの森の滅亡を語るこの物語を。
1.249.17
पौराणः श्रूयते राजन्राजा हरिहयोपमः ।
श्वेतकिर्नाम विख्यातो बलविक्रमसंयुतः ॥ १.२४९.१७ ॥
王よ、古い伝承によれば、インドラに等しい王がいた。白きの名で知られ、力と勇気を備えていた。
1.249.18
यज्वा दानपतिर्धीमान्यथा नान्योऽस्ति कश्चन ।
जग्राह दीक्षां स नृपः तदा द्वादशवार्षिकीम् ॥ १.२४९.१८ ॥
その王は祭祀を行い、施与の主であり、賢明で、彼に並ぶ者はいなかった。そのとき彼は十二年にわたる奉献の誓いを受けた。
1.249.19
तस्य सत्रे सदा तस्मिन्समागच्छन्महर्षयः ।
वेदवेदाङ्गविद्वांसो ब्राह्मणाश्च सहस्रशः ॥ १.२४९.१९ ॥
彼の供犠の集会には、いつも数千の大聖仙とヴェーダおよびその補助学に通じたバラモンが集まった。
1.249.20
ईजे च स महायज्ञैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ॥ १.२४९.२० ॥
彼は大供犠と、豊かな布施を伴う儀礼によって供犠を行った。
1.249.21
तस्य नान्याऽभवद्बुद्धिर्दिवसे दिवसे नृप ।
सत्रे क्रियासमारम्भे दानेषु विविधेषु च ॥ १.२४९.२१ ॥
王よ、彼の心は日々、供犠の集会と儀礼の始まり、そして様々な布施に向けられており、他には向かなかった。
1.249.22
ऋत्विग्भिः सहितो धीमानेवमीजे स भूमिपः ।
ततस्तु ऋत्विजश्चास्य धूमव्याकुललोचनाः ॥ १.२४९.२२ ॥
その賢明な王は祭官たちとともにこのように供犠を行った。するとその祭官たちは、煙で目を痛め、
1.249.23
कालेन महता खिन्नास्तत्यजुस्ते नराधिपम् ।
ततः प्रसादयामास ऋत्विजस्तान्महीपतिः ॥ १.२४९.२३ ॥
長い時間に疲れ果てて、彼らはその人主を見捨てた。そこで地の主はそれらの祭官をなだめようとした。
1.249.24
चक्षुर्विकलतां प्राप्ता न प्रपेदुश्च ते क्रतुम् ।
ततस्तेषामनुमते तद्विप्रैस्तु नराधिपः ॥ १.२४९.२४ ॥
視力を失った彼らは祭儀を続けられなかった。そこで彼らの同意のもと、人主はそれらのバラモンを通じて……
1.249.25
सत्रं समापयामास ऋत्विग्भिरपरैः सह ।
तस्यैवंवर्तमानस्य कदाचित्कालपर्यये ॥ १.२४९.२५ ॥
彼は他の祭官たちと共に供犠の集会を完遂させた。そうして進行していたが、時が経った或る時……
1.249.26
सत्रमहार्तुकामस्य संवत्सरशतं किल ।
ऋत्विजो नाभ्यपद्यन्त समाहर्तुं महात्मनः ॥ १.२४९.२६ ॥
供犠の集会を行いたかったその偉大な人にとって、実に百年が過ぎた。しかし祭官たちは、それを執り行うことに同意しなかった。
1.249.27
स च राजाऽकरोद्यत्नं महान्तं ससुहृज्जनः ।
प्रणिपातेन सान्त्वेन दानेन च महायशाः ॥ १.२४९.२७ ॥
その名高い王は、友人や親族とともに大いに努力した。礼拝と慰めの言葉と布施によって。
1.249.28
ऋत्विजोऽनुनयामास भूयो भूयस्त्वतन्द्रितः ।
ते चास्य तमभिप्रायं न चक्रुरमितौजसः ॥ १.२४९.२८ ॥
彼は疲れを知らず、祭官たちに幾度も懇願した。しかし、無量の威力を持つその祭官たちは、彼の意図を果たさなかった。
1.249.29
स चाश्रमस्थान्राजर्षिस्तानुवाच रुषान्वितः ।
यद्यहं पतितो विप्राः शुश्रूषायां न च स्थितः ॥ १.२४९.२९ ॥
その王仙は怒りに満ちて、庵に住む者たちに言った。『バラモンたちよ、もし私が堕落して、奉仕に留まらないのであれば、』
1.249.30
आशु त्याज्योऽस्मि युष्माभिर्ब्राह्मणैश्च जुगुप्सितः ।
तन्नार्हथ क्रतुश्रद्धां व्याघातयितुमद्य ताम् ॥ १.२४९.३० ॥
『ならば、あなた方バラモンは速やかに私を見捨てるべきだ。私は非難されるべき者なのだから。ゆえに今日、供犠への私の信念を妨げるべきではない。』
1.249.31
अस्थाने वा परित्यागं कर्तुं मे द्विजसत्तमाः ।
प्रपन्न एव वो विप्राः प्रसादं कर्तुमर्हथ ॥ १.२४९.३१ ॥
最上の再生族の方々よ、理由もなく私を見捨てるのはふさわしくありません。婆羅門の方々よ、私はあなた方に帰依しました。どうか御慈悲をお示しください。
1.249.32
सान्त्वदानादिभिर्वाक्यैस्तत्त्वतः कार्यवत्तया ।
प्रसादयित्वा वक्ष्यामि यन्नः कार्यं द्विजोत्तमाः ॥ १.२४९.३२ ॥
慰めの言葉や布施などによって皆様を和ませた上で、真に目的を持つ者として、最上の再生族の方々よ、私たちの務めをお話しいたします。
1.249.33
अथवाऽहं परित्यक्तो भवद्भिर्द्वेषकारणात् ।
ऋत्विजोऽन्यान्गमिष्यामि याजनार्थं द्विजोत्तमाः ॥ १.२४९.३३ ॥
あるいは、敵意からあなた方が私を見捨てるなら、最上の再生族の方々よ、祭祀を行わせるために他の祭官のもとへ参ります。
1.249.34
एतावदुक्त्वा वचनं विरराम स पार्थिवः ।
यदा न शेकू राजानं याजनार्थं परन्तप ॥ १.२४९.३४ ॥
このように言って、王は黙りました。敵を焼く者よ、そのとき彼らは王のために祭祀を行うことができませんでした。
1.249.35
ततस्ते याजकाः क्रुद्धास्तमूचुर्नृपसत्तमम् ।
तव कर्माम्यजस्रं वै वर्तन्ते पार्थिवोत्तम ॥ १.२४९.३५ ॥
すると、その祭官たちは怒って、その最上の王に言った。「最上の王よ、あなたの祭祀の務めは絶えず続いております。」
1.249.36
ततो वयं परिश्रान्ताः सततं कर्मवाहिनः ।
श्रमादस्मात्परिश्रान्तान्स त्वं नस्त्यक्तुमर्हसि ॥ १.२४९.३६ ॥
それゆえ、絶え間なく祭祀を執り行う私たちは疲れ果てております。この労苦で疲れた私たちを、あなたは見捨てるべきではありません。
1.249.37
बुद्धिमोहं समास्थाय त्वरासंभावितोऽनघ ।
गच्छ रुद्रसकाशं त्वं सहि त्वां याजयिष्यति ॥ १.२४९.३७ ॥
罪なき者よ、心の迷いに身を委ね、性急さに惑わされて、汝はルドラのもとへ行け。彼こそが汝に供犠を行わせるであろう。
1.249.38
साधिक्षेपं वचः श्रुत्वा संक्रुद्धः श्वेतकिर्नृपः ।
कैलासं पर्वतं गत्वा तप उग्रं समास्थितः ॥ १.२४९.३८ ॥
叱責の言葉を聞いて激しく怒った王シュヴェータキは、カイラーサ山に赴き、苛烈な苦行に入った。
1.249.39
आराधयन्महादेवं नियतः संशितव्रतः ।
उपवासपरो राजन्दीर्घकालमतिष्ठत ॥ १.२४९.३९ ॥
大神マハーデーヴァを礼拝し、自制して厳しい誓いを守り、王よ、断食に専心して、長き時を過ごした。
1.249.40
कदाचिद्द्वादशे काले कदाचिदपि षोडशे ।
आहारमकरोद्राजा मूलानि च फलानि च ॥ १.२४९.४० ॥
ある時は十二の期間に、ある時は十六の期間に、王は食物を摂った——根と果実を。
1.249.41
ऊर्ध्वबाहुस्त्वनिमिषस्तिष्ठन्स्थाणुरिवाचलः ।
षण्मासानभवद्राजा श्वेतकिः सुसमाहितः ॥ १.२४९.४१ ॥
両腕を高く上げ、瞬きもせず、杭のように微動だにせず立ち、王シュヴェータキは六か月の間、完全に定まった心で過ごした。
1.249.42
तं तथा नृपशार्दूलं तप्यमानं महत्तपः ।
शङ्करः परमप्रीत्या दर्शयामास भारत ॥ १.२४९.४२ ॥
バーラタよ、シャンカラは最上の慈しみをもって、大いなる苦行に燃えていたその王中の虎に姿を現した。
1.249.43
उवाच चैनं भगवान्स्निग्धगम्भीरया गिरा ।
प्रीतोऽस्मि नरशार्दूल तपसा ते परन्तप ॥ १.२४९.४३ ॥
尊者は温かく深い声で彼に言った。「人中の虎よ、敵を焼く者よ、お前の苦行に私は満足している。」
1.249.44
वरं वृणीष्व भद्रं ते यं त्वमिच्छसि पार्थिव ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रुद्रस्यामिततेजसः ॥ १.२४९.४४ ॥
「王よ、望む恩恵を選べ。お前に幸いがあるように。」無限の輝きを持つルドラのこの言葉を聞いて……
1.249.45
प्रणिपत्य महात्मानं राजर्षिः प्रत्यभाषत ।
यदि मे भगवान्प्रीतः सर्वलोकनमस्कृतः ॥ १.२४९.४५ ॥
偉大な魂に礼拝して、王仙は答えた。「もし、すべての世界から礼拝される尊きお方が私に満足されるならば……」
1.249.46
स्वयं मां देवदेवेश याजयस्व सुरेश्वर ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राज्ञा तेन प्रभाषितम् ॥ १.२४९.४६ ॥
「神々の神よ、天の主よ、どうか御自身で私の祭祀を執り行ってください。」王のこの言葉を聞いて……
1.249.47
उवाच भगवान्प्रीतः स्मितपूर्वमिदं वचः ।
नास्माकमेतद्विषये वर्तते याजनं प्रति ॥ १.२४९.४७ ॥
喜ばれた尊者は、まず微笑んでこう言った。「祭祀を執り行うことは、我々の務めではない。」
1.249.48
त्वया च सुमहत्तप्तं तपो राजन्वरार्थिना ।
याजयिष्यामि राजंस्त्वां समयेन परन्तप ॥ १.२४९.४८ ॥
王よ、お前は恩恵を求めて非常に大きな苦行を行った。敵を焼く者よ、時が来れば、私がお前の祭祀を執り行おう。
1.249.49
समा द्वादश राजेन्द्र ब्रह्मचारी समाहितः ।
सततं त्वाज्यधाराभिर्यदि तर्पयसेऽनलम् ॥ १.२४९.४९ ॥
王者の主よ、もしおまえが十二年間、梵行を守り心を統一して、絶えず澄ましバターの流れで火を満足させるならば…
1.249.50
कामं प्रार्थयसे यं त्वं मत्तः प्राप्स्यसि तं नृप ।
एवमुक्तश्च रुद्रेण श्वेतकिर्मनुजाधिपः ॥ १.२४९.५० ॥
王よ、おまえが望むものは、私から必ず得られるだろう。ルドラにこう告げられて、人の主シュヴェータキは…
1.249.51
तथा चकार तत्सर्वं यथोक्तं शूलपाणिना ।
पूर्णे तु द्वादशे वर्षे पुनरायान्महेश्वरः ॥ १.२४९.५१ ॥
彼は三叉戟を持つ神の言われた通りにすべてを行った。十二年目が満ちると、大主はまた来られた。
1.249.52
दृष्टैव च स राजानं शङ्करो लोकभावनः ।
उवाच परमप्रीतः श्वेतकिं नृपसत्तमम् ॥ १.२४९.५२ ॥
王を見るや、世界を支える者シャンカラは大いに喜び、王の中の最良者シュヴェータキに語った。
1.249.53
तोषितोऽहं नृपश्रेष्ठ त्वयेहाद्येन कर्मणा ।
याजनं ब्राह्मणानां तु विधिदृष्टं परन्तप ॥ १.२४९.५३ ॥
王の中の最良者よ、今日おまえがここで行ったこの行いに、私は満足した。敵を苦しめる者よ、バラモンのために祭祀を行うことは、規定によって定められている。
1.249.54
अतोऽहं त्वां स्वयं नाद्य याजयामि परन्तप ।
ममांशस्तु क्षितितले महाभागो द्विजोत्तमः ॥ १.२४९.५४ ॥
それゆえ、敵を苦しめる者よ、私自身は今日おまえのために祭祀を行わないことにしよう。地上における私の分身は、大いに幸運な最高の再生者なのだ。
1.249.55
दुर्वासा इति विख्यातः स हि त्वां याजयिष्यति ।
मन्नियोगान्महातेजाः संभाराः संभ्रियन्तु ते ॥ १.२४९.५५ ॥
「ドゥルヴァーサス」として名高い、大いなる威光の仙人がお前のために供犧を執り行うであろう。わが命により、供犧の品々をお前のために集めよ。
1.249.56
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रुद्रेण समुदाहृतम् ।
स्वपुरं पुनरागम्य संभारान्पुनरार्जयत् ॥ १.२४९.५६ ॥
ルドラの語ったこの言葉を聞いて、彼は自分の都に戻り、再び供犧の品々を集めた。
1.249.57
ततः संभृतसंभारो भूयो रुद्रमुपागमत् ।
उवाच च महिपालः प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः।
संभृता मम संभाराः सर्वोपकरणानि च ॥ १.२४९.५७ ॥
そこで王は供犧の品々を集め終え、再びルドラのもとへ行った。合掌し、謙虚に身をかがめて立ち、こう言った。「わたくしの供犧の品々と、すべての道具が揃いました。」
1.249.58
त्वत्प्रसादानमहादेव श्वो मे दीक्षा भवेदिति ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तस्य राज्ञो महात्मनः ॥ १.२४९.५८ ॥
「大神よ、あなたのご恩寵により、明日わたくしの灌頂がありますように。」その偉大な王の言葉を聞いて……
1.249.59
दुर्वाससं समाहूय रुद्रो वचनमब्रवीत् ।
एष राजा महाभागः श्वेतकिर्द्विजसत्तम ॥ १.२४९.५९ ॥
ドゥルヴァーサスを呼び寄せて、ルドラは言った。「再生者の中で最もすぐれた者よ、この大福徳の王はシュヴェータキである。」
1.249.60
एनं याजय विप्रेन्द्र मन्नियोगेन भूमिपम् ।
बाढमित्येव वचनं रुद्रं त्वृषिरुवाच ह ॥ १.२४९.६० ॥
「バラモンの主よ、わたしの命により、この大地の主のために供犧を執り行え。」仙人は「承知した」と答え、ルドラに応じた。
1.249.61
ततः सत्रं समभवत्तस्य राज्ञो महात्मनः ।
यथाविधि यथाकालं यथोक्तं बहुदक्षिणम् ॥ १.२४९.६१ ॥
そこで、その大いなる魂の王の供犠のサットラが、規定どおり、適切な時に、定めのとおり、多くの布施とともに行われた。
1.249.62
तस्मिन्परिसमाप्ते तु राज्ञः सत्रे महात्मनः ।
दुर्वाससाऽभ्यनुज्ञाता विप्रतस्थुः स्म याजकाः ॥ १.२४९.६२ ॥
その大いなる魂の王のサットラが終わると、ドゥルヴァーサスの許しを得て祭官たちは去っていった。
1.249.63
ये तत्र दीक्षिताः सर्वे सदस्याश्च महौजसः ।
सोऽपि राजन्महाभागः स्वपुरं प्राविशत्तदा ॥ १.२४९.६३ ॥
そこで灌頂を受けた者たちと、威力ある会衆はみな去っていった。王よ、その大いなる幸運の王もその時、自らの都に入った。
1.249.64
पूज्यमानो महाभागैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
बन्दिभिः स्तूयमानश्च नागरैश्चाभिनन्दितः ॥ १.२४९.६४ ॥
ヴェーダに通じた大いなる幸運の婆羅門たちに敬われ、吟遊の歌人たちに讃えられ、市民に歓迎されて、彼は入城した。
1.249.65
एवंवृत्तः स राजर्षिः श्वेतकिर्नृपसत्तमः ।
कालेन महता चापि ययौ स्वर्गमभिष्टुतः ॥ १.२४९.६५ ॥
このように振る舞った王仙シュヴェータキ、王の中の最上の者は、長い時を経て讃えられ、天へ行った。
1.249.66
ऋत्विग्भिः सहितः सर्वैः सदस्यैश्च समन्वितः ।
तस्य सत्रे पपौ वह्निर्हविद्वार्दशवत्सरान् ॥ १.२४९.६६ ॥
すべての祭官と会衆とともに、火神は彼のサットラで十年間、供物を飲んだ。
1.249.67
सततं चाज्यधाराभिरैकात्म्ये तत्र कर्मणि ।
हविषा च ततो वह्निः परां तृप्तिमगच्छत ॥ १.२४९.६७ ॥
そこで、その儀式において、絶えず注がれる澄ましバターの流れと一心の志によって、火はオブレーションにより最高の満足に至った。
1.249.68
न चैच्छत्पुनरादातुं हविरन्यस्य कस्यचित् ।
पाण्डुवर्णो विवर्णश्च न यतावत्प्रकाशते ॥ १.२४९.६८ ॥
もはや誰の供物も受け取ろうとは思わなかった。青ざめて色あせ、以前のように輝くことはなかった。
1.249.69
ततो भघवतो वह्नेर्विकारः समजायत ।
तेजसा विप्रहीणश्च ग्लानिश्चैनं समाविशत् ॥ १.२४९.६९ ॥
その時、尊き火に変化が生じた。輝きを失い、倦怠が彼を襲った。
1.249.70
स लक्षयित्वा चात्मानं तेजोहीनं हुताशनः ।
जगाम सदनं पुण्यं ब्रह्मणो लोकपूजितम् ॥ १.२४९.७० ॥
自らの輝きが失われたことを知った火は、諸世界に崇められるブラフマーの聖なる住処へ赴いた。
1.249.71
तत्र ब्रह्माणमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ।
भगवन्परमा प्रीतिः कृता श्वेतकिना मम ॥ १.२४९.७१ ॥
そこで座していたブラフマーに、彼はこう言った。「尊き主よ、シュヴェータキは私に最高の喜びを与えてくれました。」
1.249.72
अरुचिश्चाभवत्तीव्रा तां न शक्नोम्यपोहितुम् ।
तेजसा विप्रहीणोऽस्मि बलेन च जगत्पते ॥ १.२४९.७२ ॥
激しい嫌悪が私の中に生じ、それを払うことができません。世界の主よ、私は輝きも力も失ってしまいました。
1.249.73
इच्छेयं त्वत्प्रसादेन स्वात्मनः प्रकृतिं स्थिराम् ।
एतच्छ्रुत्वा हुतवहाद्भगवान्सर्वलोककृत् ॥ १.२४९.७३ ॥
「あなたの恩寵によって、私は自らの安定した本性を得たいのです」。火神からこれを聞いて、一切世界の創造主である尊き主は、
1.249.74
हव्यवाहमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव ।
त्वया द्वादश वर्षाणि वसोर्धाराहुतं हविः ॥ १.२४९.७४ ॥
笑みを浮かべながら、火神にこう言った。「お前は十二年間、ヴァスが流れのように注いだ供物を食べてきた。」
1.249.75
उपयुक्तं महाभाग तेन त्वां ग्लानिराविशत् ।
तेजसा विप्रहीणत्वात्सहसा हव्यवाहन ॥ १.२४९.७५ ॥
大いなる幸運の者よ、それを味わったことで、お前には倦怠が生じたのだ。供物を運ぶ者よ、輝きを失ったために、突然これがお前を襲ったのだ。
1.249.76
मागमस्त्वं व्यथां वह्ने प्रकृतिस्थो भविष्यसि ।
अरुचिं नाशयिष्येऽहं समयं प्रतिपद्य ते ॥ १.२४९.७६ ॥
火よ、悲しむな。お前は本来の性質に戻るだろう。お前のために手立てを講じて、私はお前の嫌悪を取り除こう。
1.249.77
पुरा देवनियोगेन यत्त्वया भस्मसात्कृतम् ।
आलयं देवशत्रूणां सुघोरं खाण्डवं वनम् ॥ १.२४९.७७ ॥
昔、神々の命によって、お前は神々の敵の住処であった、極めて恐ろしい園林カーンダヴァを灰にしたのだった。
1.249.78
तत्र सर्वाणि सत्वानि निवसन्ति विभावसो ।
तेषां त्वं मेदसा तृप्तः प्रकृतिस्थो भविष्यसि ॥ १.२४९.७८ ॥
そこには一切の生き物が住んでいる。ヴィバーヴァス（火）よ、彼らの脂肪で満たされれば、お前は本来の性質に戻るだろう。
1.249.79
गच्छ शीघ्रं प्रदग्धुं त्वं ततो मोक्ष्यसि किल्विषात् ।
एतच्छुत्वा तु वचनं परमेष्ठिमुखाच्च्युतम् ॥ १.२४९.७९ ॥
行って、速やかに焼き尽くせ。そうすれば罪から解放されるだろう。至高者の口から発せられたこの言葉を聞いて、
1.249.80
उत्तमं जवमास्थाय प्रदुद्राव हुताशनः ।
आगम्य खाण्डवं दावमुत्तमं वीर्यमास्थितः।
सहसा प्राज्वलच्चाग्निः क्रुद्धो वायुसमीरितः ॥ १.२४९.८० ॥
フタシャナは最高の速さで飛び出した。カーンダヴァの大森林の火に至り、最上の力を発揮して、火は突然燃え上がった。怒りに満ち、風に駆り立てられて。
1.249.81
प्रदीप्तं खाण्डवं दृष्ट्वा ये स्युस्तत्र निवासिनः ।
परमं यत्नेमातिष्ठन्पावकस्य प्रशान्तये ॥ १.२४९.८१ ॥
燃え盛るカーンダヴァの森を見て、そこに住む者たちは火を鎮めるために最大の努力をした。
1.249.82
करैस्तु करिणः शीघ्रं जलमादाय सत्वराः ।
सिषिचुः पावकं क्रुद्धाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १.२४९.८२ ॥
象たちは鼻で素早く水をくみ取り、怒りに駆られて幾百幾千度と火に水を注いだ。
1.249.83
बहुशीर्षास्ततो नागाः शिरोभिर्जलसन्ततिम् ।
मुमुचुः पावकाभ्याशे सत्वराः क्रोधमूर्च्छिताः ॥ १.२४९.८३ ॥
すると多頭の蛇たちは、怒りに我を失い、速やかに頭から水流を火のそばに放った。
1.249.84
तथैवान्यानि सत्वानि नानाप्रहरणोद्यमैः ।
विलयं पावकं शीघ्रमनयन्भरतर्षभ ॥ १.२४९.८४ ॥
同様に、他の生き物たちも様々な武器と努力で火を速やかに消し去った。バラタの牡牛よ。
1.249.85
अनेन तु प्रकारेण भूयोभूयश्च प्रज्वलन् ।
सप्तकृत्वः प्रशमितः खाण्डवे हव्यवाहनः ॥ १.२४९.८५ ॥
このようにくり返し燃え上がった火神ハヴィヤヴァーハナは、カーンダヴァの森で七度鎮められた。