ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.249
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.249.1
सोऽब्रवीदर्जुनं चैव वासुदेवं च सात्वतम् ।
लोकप्रवीरौ तिष्ठन्तौ काण्डवस्य समीपतः ॥ १.२४९.१ ॥
ਉਸਨੇ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਸਾਤਵਤ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਖਾਂਡਵ ਬਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਵੀਰ ਸਨ।
1.249.2
ब्राह्मणो बहुभोक्ताऽस्मि बुञ्जेऽपरिमितं सदा ।
भिक्षे वार्ष्णेयपार्थौ वामेकां तृप्तिं प्रयच्छतम् ॥ १.२४९.२ ॥
"ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਬੇਅੰਤ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦਿਓ।"
1.249.3
एवमुक्तो तमब्रूतां ततस्तौ कृष्णपाण्डवौ ।
केनान्नेन भवांस्तृप्येत्तस्यान्नस्य यतावहे ॥ १.२४९.३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਕਿਸ ਅੰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੋਗੇ? ਉਸ ਅੰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗੇ।"
1.249.4
एवमुक्तः स भगवानब्रवीत्तावुभौ ततः ।
भाषमाणौ तदा वीरौ किमन्नं क्रियतामिति ॥ १.२४९.४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਅੰਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।"
1.249.5
नाहमन्नं बुभुक्षे वै पावकं मां निबोधतम् ।
यदन्नमनुरूपं मे तद्युवां संप्रयच्छतम् ॥ १.२४९.५ ॥
"ਮੈਨੂੰ ਅੰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਅਗਨੀ ਜਾਣੋ। ਜੋ ਅੰਨ ਮੇਰੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿਓ।"
1.249.6
इदमिन्द्रः सदा दावं खाण्डवं परिरक्षति ।
न च शक्नोम्यहं दग्धुं रक्ष्यमाणं महात्मना ॥ १.२४९.६ ॥
"ਇੰਦਰ ਸਦਾ ਇਸ ਖਾਂਡਵ ਬਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਹਾਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਸਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।"
1.249.7
वसत्यत्र सखा तस्य तक्षकः पन्नगः सदा ।
सगणस्तत्कृते दावं परिरक्षति वज्रभृत् ॥ १.२४९.७ ॥
ਇੱਥੇ ਉਸਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਮ ਦਾ ਨਾਗ ਸਦਾ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1.249.8
तत्र भूतान्यनेकानि रक्ष्यन्तेऽस्य प्रसङ्गतः ।
तं दिधक्षुर्न शक्नोमि दग्धुं शक्रस्य तेजसा ॥ १.२४९.८ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕਾਂ ਜੀਵ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੇਜ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
1.249.9
स मां प्रज्वलितं दृष्ट्वा मेघाम्भोभिः प्रवर्षति ।
ततो दग्धुं न शक्नोमि दिधक्षुर्दावमीप्सितम् ॥ १.२४९.९ ॥
ਮੈਨੂੰ ਭੜਕਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮੇਘ-ਜਲ ਨਾਲ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਂ ਸਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
1.249.10
स युवाभ्यां सहायाभ्यामस्त्रविद्भ्यां समागतः ।
दहेयं खाण्डवं दावमेतदन्नं वृतं मया ॥ १.२४९.१० ॥
ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਬਣਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਖਾਂਡਵ ਵਣ ਨੂੰ ਸਾੜਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਹੈ।
1.249.11
युवां ह्युदकधारास्ता भूतानि च समन्ततः ।
उत्तमास्त्रविदौ सम्यक्सर्वतो वारयिष्यथः ॥ १.२४९.११ ॥
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤਮ ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਲ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਰੋਕੋਗੇ।
1.249.12
किमर्थं भगवानग्निः खाण्डवं दग्धुमिच्छति ।
रक्ष्यमाणं महेन्द्रेण नानासत्वसमायुतम् ॥ १.२४९.१२ ॥
ਭਗਵਾਨ ਅਗਨੀ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਖਾਂਡਵ ਵਣ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮਹੇਂਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ?
1.249.13
न ह्येतत्कारणं ब्रह्मन्नल्पं संप्रतिभाति मे ।
यद्ददाह सुसंक्रुद्धः खाण्डवं हव्यवाहनः ॥ १.२४९.१३ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹਵਿਆਵਾਹਨ ਨੇ ਖਾਂਡਵ ਸਾੜਿਆ, ਉਸਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
1.249.14
एतद्विस्तरशो ब्रह्मन्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
खाण्डवस्य पुरा दाहो यथा समभवन्मुने ॥ १.२४९.१४ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਂਡਵ ਕਿਵੇਂ ਸੜਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
1.249.15
शृणु मे ब्रुवतो राजन्सर्वमेतद्यथातथम् ।
यन्निमित्तं ददाहाग्निः खाण्डवं पृथिवीपते ॥ १.२४९.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਤੀ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖਾਂਡਵ ਸਾੜਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਸੁਣੋ।
1.249.16
हन्त ते कथयिष्यामि पौराणीमृषिसंस्तुताम् ।
कथामिमां नरश्रेष्ठ खाण्डवस्य विनाशिनीम् ॥ १.२४९.१६ ॥
ਚੰਗਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ — ਖਾਂਡਵ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ।
1.249.17
पौराणः श्रूयते राजन्राजा हरिहयोपमः ।
श्वेतकिर्नाम विख्यातो बलविक्रमसंयुतः ॥ १.२४९.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਸ਼ਵੇਤਕੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬਲ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
1.249.18
यज्वा दानपतिर्धीमान्यथा नान्योऽस्ति कश्चन ।
जग्राह दीक्षां स नृपः तदा द्वादशवार्षिकीम् ॥ १.२४९.१८ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਤਦ ਉਸਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਦੀਕਸ਼ਾ ਲਈ।
1.249.19
तस्य सत्रे सदा तस्मिन्समागच्छन्महर्षयः ।
वेदवेदाङ्गविद्वांसो ब्राह्मणाश्च सहस्रशः ॥ १.२४९.१९ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਸਤਰ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਵੇਦਾਂਗ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
1.249.20
ईजे च स महायज्ञैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ॥ १.२४९.२० ॥
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਯੱਗਾਂ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਤੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਨ ਕੀਤਾ।
1.249.21
तस्य नान्याऽभवद्बुद्धिर्दिवसे दिवसे नृप ।
सत्रे क्रियासमारम्भे दानेषु विविधेषु च ॥ १.२४९.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਸਤਰ ਵਿੱਚ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
1.249.22
ऋत्विग्भिः सहितो धीमानेवमीजे स भूमिपः ।
ततस्तु ऋत्विजश्चास्य धूमव्याकुललोचनाः ॥ १.२४९.२२ ॥
ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਰਿਤਵਿਜ,
1.249.23
कालेन महता खिन्नास्तत्यजुस्ते नराधिपम् ।
ततः प्रसादयामास ऋत्विजस्तान्महीपतिः ॥ १.२४९.२३ ॥
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਥੱਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਰਾਧਿਪ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
1.249.24
चक्षुर्विकलतां प्राप्ता न प्रपेदुश्च ते क्रतुम् ।
ततस्तेषामनुमते तद्विप्रैस्तु नराधिपः ॥ १.२४९.२४ ॥
ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਗੁਆ ਕੇ ਉਹ ਕ੍ਰਤੂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਚਲਾ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨਰਾਧਿਪ ਨੇ...
1.249.25
सत्रं समापयामास ऋत्विग्भिरपरैः सह ।
तस्यैवंवर्तमानस्य कदाचित्कालपर्यये ॥ १.२४९.२५ ॥
ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੱਤਰ ਯੱਗ ਪੂਰਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ…
1.249.26
सत्रमहार्तुकामस्य संवत्सरशतं किल ।
ऋत्विजो नाभ्यपद्यन्त समाहर्तुं महात्मनः ॥ १.२४९.२६ ॥
ਸੱਤਰ ਯੱਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ; ਪਰ ਰਿਤਵਿਜ ਉਹ ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੋਏ।
1.249.27
स च राजाऽकरोद्यत्नं महान्तं ससुहृज्जनः ।
प्रणिपातेन सान्त्वेन दानेन च महायशाः ॥ १.२४९.२७ ॥
ਉਸ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਨੇਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਣਾਮ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ।
1.249.28
ऋत्विजोऽनुनयामास भूयो भूयस्त्वतन्द्रितः ।
ते चास्य तमभिप्रायं न चक्रुरमितौजसः ॥ १.२४९.२८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਥਕੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕੀਤੀ।
1.249.29
स चाश्रमस्थान्राजर्षिस्तानुवाच रुषान्वितः ।
यद्यहं पतितो विप्राः शुश्रूषायां न च स्थितः ॥ १.२४९.२९ ॥
ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: 'ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਜੇ ਮੈਂ ਪਤਿਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ,'
1.249.30
आशु त्याज्योऽस्मि युष्माभिर्ब्राह्मणैश्च जुगुप्सितः ।
तन्नार्हथ क्रतुश्रद्धां व्याघातयितुमद्य ताम् ॥ १.२४९.३० ॥
'ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਛੇਤੀ ਤਿਆਗ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨਿੰਦਤ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਯੱਗ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋੜਨੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।'
1.249.31
अस्थाने वा परित्यागं कर्तुं मे द्विजसत्तमाः ।
प्रपन्न एव वो विप्राः प्रसादं कर्तुमर्हथ ॥ १.२४९.३१ ॥
ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।
1.249.32
सान्त्वदानादिभिर्वाक्यैस्तत्त्वतः कार्यवत्तया ।
प्रसादयित्वा वक्ष्यामि यन्नः कार्यं द्विजोत्तमाः ॥ १.२४९.३२ ॥
ਸਾਂਤਵਨਾ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਕੰਮ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਜੋ ਸਾਡਾ ਕਾਰਜ ਹੈ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ।
1.249.33
अथवाऽहं परित्यक्तो भवद्भिर्द्वेषकारणात् ।
ऋत्विजोऽन्यान्गमिष्यामि याजनार्थं द्विजोत्तमाः ॥ १.२४९.३३ ॥
ਜਾਂ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵੈਰ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਮੈਂ ਯਜਨ ਲਈ ਹੋਰ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।
1.249.34
एतावदुक्त्वा वचनं विरराम स पार्थिवः ।
यदा न शेकू राजानं याजनार्थं परन्तप ॥ १.२४९.३४ ॥
ਇੰਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਤਦ ਉਹ ਰਾਜੇ ਲਈ ਯਜਨ ਨਾ ਕਰਵਾ ਸਕੇ।
1.249.35
ततस्ते याजकाः क्रुद्धास्तमूचुर्नृपसत्तमम् ।
तव कर्माम्यजस्रं वै वर्तन्ते पार्थिवोत्तम ॥ १.२४९.३५ ॥
ਤਦ ਉਹ ਯਾਜਕ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਪਾਰਥਿਵੋਤਮ, ਤੇਰੇ ਯਜ ਕਰਮ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।"
1.249.36
ततो वयं परिश्रान्ताः सततं कर्मवाहिनः ।
श्रमादस्मात्परिश्रान्तान्स त्वं नस्त्यक्तुमर्हसि ॥ १.२४९.३६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ। ਇਸ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਾਨੂੰ ਤੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
1.249.37
बुद्धिमोहं समास्थाय त्वरासंभावितोऽनघ ।
गच्छ रुद्रसकाशं त्वं सहि त्वां याजयिष्यति ॥ १.२४९.३७ ॥
ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਅਤੇ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਭਟਕ ਕੇ, ਤੂੰ ਰੁਦਰ ਕੋਲ ਜਾ; ਉਹੀ ਤੈਥੋਂ ਯੱਗ ਕਰਵਾਏਗਾ।
1.249.38
साधिक्षेपं वचः श्रुत्वा संक्रुद्धः श्वेतकिर्नृपः ।
कैलासं पर्वतं गत्वा तप उग्रं समास्थितः ॥ १.२४९.३८ ॥
ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਸ਼ਵੇਤਕਿ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਘੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
1.249.39
आराधयन्महादेवं नियतः संशितव्रतः ।
उपवासपरो राजन्दीर्घकालमतिष्ठत ॥ १.२४९.३९ ॥
ਨਿਯਮਬੱਧ ਤੇ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾ।
1.249.40
कदाचिद्द्वादशे काले कदाचिदपि षोडशे ।
आहारमकरोद्राजा मूलानि च फलानि च ॥ १.२४९.४० ॥
ਕਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਖਾਧੇ।
1.249.41
ऊर्ध्वबाहुस्त्वनिमिषस्तिष्ठन्स्थाणुरिवाचलः ।
षण्मासानभवद्राजा श्वेतकिः सुसमाहितः ॥ १.२४९.४१ ॥
ਬਾਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਪਲਕ ਝਪਕਾਏ, ਥੰਮ੍ਹ ਵਾਂਗ ਅਚਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਵੇਤਕਿ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੀ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।
1.249.42
तं तथा नृपशार्दूलं तप्यमानं महत्तपः ।
शङ्करः परमप्रीत्या दर्शयामास भारत ॥ १.२४९.४२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮਹਾਨ ਤਪ ਵਿੱਚ ਤਪਦੇ ਉਸ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ।
1.249.43
उवाच चैनं भगवान्स्निग्धगम्भीरया गिरा ।
प्रीतोऽस्मि नरशार्दूल तपसा ते परन्तप ॥ १.२४९.४३ ॥
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਰਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।
1.249.44
वरं वृणीष्व भद्रं ते यं त्वमिच्छसि पार्थिव ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रुद्रस्यामिततेजसः ॥ १.२४९.४४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਵਰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਮੰਗ ਲੈ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ...
1.249.45
प्रणिपत्य महात्मानं राजर्षिः प्रत्यभाषत ।
यदि मे भगवान्प्रीतः सर्वलोकनमस्कृतः ॥ १.२४९.४५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਜੇ ਸਰਬ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਨਮਸਕਾਰੇ ਗਏ ਭਗਵਾਨ ਮੇਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ...
1.249.46
स्वयं मां देवदेवेश याजयस्व सुरेश्वर ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राज्ञा तेन प्रभाषितम् ॥ १.२४९.४६ ॥
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ, ਤੂੰ ਖੁਦ ਮੇਰਾ ਯੱਗ ਕਰਵਾ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਕਹੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ...
1.249.47
उवाच भगवान्प्रीतः स्मितपूर्वमिदं वचः ।
नास्माकमेतद्विषये वर्तते याजनं प्रति ॥ १.२४९.४७ ॥
ਪ੍ਰਸੰਨ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸਾਡੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
1.249.48
त्वया च सुमहत्तप्तं तपो राजन्वरार्थिना ।
याजयिष्यामि राजंस्त्वां समयेन परन्तप ॥ १.२४९.४८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਯੱਗ ਕਰਵਾਵਾਂਗਾ।
1.249.49
समा द्वादश राजेन्द्र ब्रह्मचारी समाहितः ।
सततं त्वाज्यधाराभिर्यदि तर्पयसेऽनलम् ॥ १.२४९.४९ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਲਗਾਤਾਰ ਘੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇਂ…
1.249.50
कामं प्रार्थयसे यं त्वं मत्तः प्राप्स्यसि तं नृप ।
एवमुक्तश्च रुद्रेण श्वेतकिर्मनुजाधिपः ॥ १.२४९.५० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਰੁਦਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਵੇਤਕਿ…
1.249.51
तथा चकार तत्सर्वं यथोक्तं शूलपाणिना ।
पूर्णे तु द्वादशे वर्षे पुनरायान्महेश्वरः ॥ १.२४९.५१ ॥
ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ ਦੇ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਫਿਰ ਆਏ।
1.249.52
दृष्टैव च स राजानं शङ्करो लोकभावनः ।
उवाच परमप्रीतः श्वेतकिं नृपसत्तमम् ॥ १.२४९.५२ ॥
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਲਕ ਸ਼ੰਕਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਸ਼ਵੇਤਕਿ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
1.249.53
तोषितोऽहं नृपश्रेष्ठ त्वयेहाद्येन कर्मणा ।
याजनं ब्राह्मणानां तु विधिदृष्टं परन्तप ॥ १.२४९.५३ ॥
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1.249.54
अतोऽहं त्वां स्वयं नाद्य याजयामि परन्तप ।
ममांशस्तु क्षितितले महाभागो द्विजोत्तमः ॥ १.२४९.५४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਖ਼ੁਦ ਤੇਰਾ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਾਵਾਂਗਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਅੰਸ਼ ਮਹਾਭਾਗ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਹੈ।
1.249.55
दुर्वासा इति विख्यातः स हि त्वां याजयिष्यति ।
मन्नियोगान्महातेजाः संभाराः संभ्रियन्तु ते ॥ १.२४९.५५ ॥
ਦੁਰਵਾਸਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯਗ ਕਰਵਾਉਣਗੇ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਯਗ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
1.249.56
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रुद्रेण समुदाहृतम् ।
स्वपुरं पुनरागम्य संभारान्पुनरार्जयत् ॥ १.२४९.५६ ॥
ਰੁਦਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਮੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਯਗ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ।
1.249.57
ततः संभृतसंभारो भूयो रुद्रमुपागमत् ।
उवाच च महिपालः प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः।
संभृता मम संभाराः सर्वोपकरणानि च ॥ १.२४९.५७ ॥
ਫਿਰ ਯਗ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਮੁੜ ਰੁਦਰ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਯਗ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।"
1.249.58
त्वत्प्रसादानमहादेव श्वो मे दीक्षा भवेदिति ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तस्य राज्ञो महात्मनः ॥ १.२४९.५८ ॥
"ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰੀ ਦੀਕਸ਼ਾ ਹੋਵੇ" — ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ...
1.249.59
दुर्वाससं समाहूय रुद्रो वचनमब्रवीत् ।
एष राजा महाभागः श्वेतकिर्द्विजसत्तम ॥ १.२४९.५९ ॥
ਰੁਦਰ ਨੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਮਹਾਭਾਗ ਰਾਜਾ ਸ਼ਵੇਤਕਿ ਹੈ।"
1.249.60
एनं याजय विप्रेन्द्र मन्नियोगेन भूमिपम् ।
बाढमित्येव वचनं रुद्रं त्वृषिरुवाच ह ॥ १.२४९.६० ॥
"ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਸ ਭੂਪਤੀ ਦਾ ਯਗ ਕਰਵਾ।" "ਬਹੁਤ ਠੀਕ" ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
1.249.61
ततः सत्रं समभवत्तस्य राज्ञो महात्मनः ।
यथाविधि यथाकालं यथोक्तं बहुदक्षिणम् ॥ १.२४९.६१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦਾ ਯੱਗ-ਸਤਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਮੁਤਾਬਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
1.249.62
तस्मिन्परिसमाप्ते तु राज्ञः सत्रे महात्मनः ।
दुर्वाससाऽभ्यनुज्ञाता विप्रतस्थुः स्म याजकाः ॥ १.२४९.६२ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਤਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਯਾਜਕ ਤੁਰ ਪਏ।
1.249.63
ये तत्र दीक्षिताः सर्वे सदस्याश्च महौजसः ।
सोऽपि राजन्महाभागः स्वपुरं प्राविशत्तदा ॥ १.२४९.६३ ॥
ਉੱਥੇ ਜੋ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸਦੱਸ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
1.249.64
पूज्यमानो महाभागैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
बन्दिभिः स्तूयमानश्च नागरैश्चाभिनन्दितः ॥ १.२४९.६४ ॥
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਮਹਾਭਾਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ, ਬੰਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ (ਉਹ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ)।
1.249.65
एवंवृत्तः स राजर्षिः श्वेतकिर्नृपसत्तमः ।
कालेन महता चापि ययौ स्वर्गमभिष्टुतः ॥ १.२४९.६५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਓ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਵੇਤਕੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸਤਤ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ।
1.249.66
ऋत्विग्भिः सहितः सर्वैः सदस्यैश्च समन्वितः ।
तस्य सत्रे पपौ वह्निर्हविद्वार्दशवत्सरान् ॥ १.२४९.६६ ॥
ਸਾਰੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਅਤੇ ਸਦੱਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਨੇ ਦਸ ਸਾਲ ਹਵਿ ਦਾ ਪਾਨ ਕੀਤਾ।
1.249.67
सततं चाज्यधाराभिरैकात्म्ये तत्र कर्मणि ।
हविषा च ततो वह्निः परां तृप्तिमगच्छत ॥ १.२४९.६७ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਘਿਓ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਹਵਿ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਇਆ।
1.249.68
न चैच्छत्पुनरादातुं हविरन्यस्य कस्यचित् ।
पाण्डुवर्णो विवर्णश्च न यतावत्प्रकाशते ॥ १.२४९.६८ ॥
ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਹਵਿ ਲੈਣੀ ਨਾ ਚਾਹੀ; ਫਿੱਕਾ ਤੇ ਰੰਗ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
1.249.69
ततो भघवतो वह्नेर्विकारः समजायत ।
तेजसा विप्रहीणश्च ग्लानिश्चैनं समाविशत् ॥ १.२४९.६९ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਤੇਜ ਤੋਂ ਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਗਲਾਨੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆ ਵੜੀ।
1.249.70
स लक्षयित्वा चात्मानं तेजोहीनं हुताशनः ।
जगाम सदनं पुण्यं ब्रह्मणो लोकपूजितम् ॥ १.२४९.७० ॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇਜ-ਹੀਣ ਜਾਣ ਕੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਗਿਆ।
1.249.71
तत्र ब्रह्माणमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ।
भगवन्परमा प्रीतिः कृता श्वेतकिना मम ॥ १.२४९.७१ ॥
ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: "ਭਗਵਾਨ, ਸ਼ਵੇਤਕੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।"
1.249.72
अरुचिश्चाभवत्तीव्रा तां न शक्नोम्यपोहितुम् ।
तेजसा विप्रहीणोऽस्मि बलेन च जगत्पते ॥ १.२४९.७२ ॥
ਤੀਬਰ ਅਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਮੈਂ ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਦੋਵੇਂ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਹਾਂ।
1.249.73
इच्छेयं त्वत्प्रसादेन स्वात्मनः प्रकृतिं स्थिराम् ।
एतच्छ्रुत्वा हुतवहाद्भगवान्सर्वलोककृत् ॥ १.२४९.७३ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਰਬਲੋਕ ਕਰਤਾ ਭਗਵਾਨ ਨੇ,
1.249.74
हव्यवाहमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव ।
त्वया द्वादश वर्षाणि वसोर्धाराहुतं हविः ॥ १.२४९.७४ ॥
ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਹੱਸਦਿਆਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਵਸੂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹਵੀ ਖਾਧੀ ਹੈ।"
1.249.75
उपयुक्तं महाभाग तेन त्वां ग्लानिराविशत् ।
तेजसा विप्रहीणत्वात्सहसा हव्यवाहन ॥ १.२४९.७५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਗਲਾਨੀ ਆਈ ਹੈ। ਹੇ ਹਵਿਆਵਾਹਨ, ਤੇਜ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਚਾਨਕ ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੈਨੂੰ ਘੇਰ ਗਈ ਹੈ।
1.249.76
मागमस्त्वं व्यथां वह्ने प्रकृतिस्थो भविष्यसि ।
अरुचिं नाशयिष्येऽहं समयं प्रतिपद्य ते ॥ १.२४९.७६ ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ; ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਉਪਾਅ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਰੁਚੀ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।
1.249.77
पुरा देवनियोगेन यत्त्वया भस्मसात्कृतम् ।
आलयं देवशत्रूणां सुघोरं खाण्डवं वनम् ॥ १.२४९.७७ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਖਾਂਡਵ ਬਣ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
1.249.78
तत्र सर्वाणि सत्वानि निवसन्ति विभावसो ।
तेषां त्वं मेदसा तृप्तः प्रकृतिस्थो भविष्यसि ॥ १.२४९.७८ ॥
ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਭਾਵਸੂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੇਦ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
1.249.79
गच्छ शीघ्रं प्रदग्धुं त्वं ततो मोक्ष्यसि किल्विषात् ।
एतच्छुत्वा तु वचनं परमेष्ठिमुखाच्च्युतम् ॥ १.२४९.७९ ॥
ਜਾ, ਛੇਤੀ ਸਾੜ ਦੇ; ਤਦ ਤੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਇਸ ਵਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ।
1.249.80
उत्तमं जवमास्थाय प्रदुद्राव हुताशनः ।
आगम्य खाण्डवं दावमुत्तमं वीर्यमास्थितः।
सहसा प्राज्वलच्चाग्निः क्रुद्धो वायुसमीरितः ॥ १.२४९.८० ॥
ਉੱਤਮ ਵੇਗ ਨਾਲ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਦੌੜਿਆ। ਖਾਂਡਵ ਵਣ ਦੀ ਦਾਵਾਗਨੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਧਾਰ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਅਚਾਨਕ ਭੜਕ ਉੱਠੀ; ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ।
1.249.81
प्रदीप्तं खाण्डवं दृष्ट्वा ये स्युस्तत्र निवासिनः ।
परमं यत्नेमातिष्ठन्पावकस्य प्रशान्तये ॥ १.२४९.८१ ॥
ਬਲਦੇ ਖਾਂਡਵ ਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਮ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
1.249.82
करैस्तु करिणः शीघ्रं जलमादाय सत्वराः ।
सिषिचुः पावकं क्रुद्धाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १.२४९.८२ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਸੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਅਗਨੀ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ।
1.249.83
बहुशीर्षास्ततो नागाः शिरोभिर्जलसन्ततिम् ।
मुमुचुः पावकाभ्याशे सत्वराः क्रोधमूर्च्छिताः ॥ १.२४९.८३ ॥
ਤਦ ਬਹੁ-ਫਣੀ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਲ-ਧਾਰਾ ਛੇਤੀ ਛੱਡੀ; ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਕੇ।
1.249.84
तथैवान्यानि सत्वानि नानाप्रहरणोद्यमैः ।
विलयं पावकं शीघ्रमनयन्भरतर्षभ ॥ १.२४९.८४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਨਾਨਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ।
1.249.85
अनेन तु प्रकारेण भूयोभूयश्च प्रज्वलन् ।
सप्तकृत्वः प्रशमितः खाण्डवे हव्यवाहनः ॥ १.२४९.८५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਹਵਿਆਵਾਹਨ ਖਾਂਡਵ ਵਣ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵਾਰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।