మహాభారతం · అధ్యాయం 1.249
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.249.1
सोऽब्रवीदर्जुनं चैव वासुदेवं च सात्वतम् ।
लोकप्रवीरौ तिष्ठन्तौ काण्डवस्य समीपतः ॥ १.२४९.१ ॥
అతడు అర్జునునితోను సాత్వతుడైన వాసుదేవునితోను చెప్పాడు; ఆ ఇద్దరు లోకవీరులు ఖాండవ వనానికి సమీపంలో నిలిచి ఉన్నారు.
1.249.2
ब्राह्मणो बहुभोक्ताऽस्मि बुञ्जेऽपरिमितं सदा ।
भिक्षे वार्ष्णेयपार्थौ वामेकां तृप्तिं प्रयच्छतम् ॥ १.२४९.२ ॥
"నేను బ్రాహ్మణుడను, ఎల్లప్పుడూ అపరిమితంగా భోజనం చేసేవాడను. వార్ష్ణేయా, పార్థా, నేను భిక్ష అడుగుతున్నాను; మీరిద్దరూ నాకు ఒక్కసారి తృప్తి ఇవ్వండి."
1.249.3
एवमुक्तो तमब्रूतां ततस्तौ कृष्णपाण्डवौ ।
केनान्नेन भवांस्तृप्येत्तस्यान्नस्य यतावहे ॥ १.२४९.३ ॥
ఇలా చెప్పబడగా, కృష్ణుడు, పాండవుడు ఆ ఇద్దరూ అతనితో అన్నారు: "ఏ ఆహారంతో మీకు తృప్తి కలుగుతుంది? ఆ ఆహారం కోసం మేము ప్రయత్నిస్తాము."
1.249.4
एवमुक्तः स भगवानब्रवीत्तावुभौ ततः ।
भाषमाणौ तदा वीरौ किमन्नं क्रियतामिति ॥ १.२४९.४ ॥
ఇలా చెప్పబడగా, ఆ భగవంతుడు మాట్లాడుతున్న ఆ ఇద్దరు వీరులకు ఇలా అన్నాడు: "ఆహారం సిద్ధం చేయబడుగాక."
1.249.5
नाहमन्नं बुभुक्षे वै पावकं मां निबोधतम् ।
यदन्नमनुरूपं मे तद्युवां संप्रयच्छतम् ॥ १.२४९.५ ॥
"నేను అన్నం కోరను; నన్ను అగ్ని అని తెలుసుకోండి. నాకు తగిన ఆహారాన్ని మీరిద్దరూ నాకు ఇవ్వండి."
1.249.6
इदमिन्द्रः सदा दावं खाण्डवं परिरक्षति ।
न च शक्नोम्यहं दग्धुं रक्ष्यमाणं महात्मना ॥ १.२४९.६ ॥
"ఇంద్రుడు ఎల్లప్పుడూ ఈ ఖాండవ వనాన్ని రక్షిస్తున్నాడు; మహాత్ముడిచే రక్షించబడుతున్నందున నేను దీనిని దహించలేకపోతున్నాను."
1.249.7
वसत्यत्र सखा तस्य तक्षकः पन्नगः सदा ।
सगणस्तत्कृते दावं परिरक्षति वज्रभृत् ॥ १.२४९.७ ॥
ఇక్కడ అతని మిత్రుడైన తక్షకుడు అనే నాగుడు ఎల్లప్పుడూ నివసిస్తాడు. అతని కోసం వజ్రధారి ఇంద్రుడు తన గణాలతో ఈ దావాగ్నిని రక్షిస్తాడు.
1.249.8
तत्र भूतान्यनेकानि रक्ष्यन्तेऽस्य प्रसङ्गतः ।
तं दिधक्षुर्न शक्नोमि दग्धुं शक्रस्य तेजसा ॥ १.२४९.८ ॥
అక్కడ అతని కారణంగా అనేక ప్రాణులు రక్షించబడుతున్నాయి. వాటిని దహించాలని కోరినా, ఇంద్రుని తేజస్సు వల్ల నేను దహించలేకపోతున్నాను.
1.249.9
स मां प्रज्वलितं दृष्ट्वा मेघाम्भोभिः प्रवर्षति ।
ततो दग्धुं न शक्नोमि दिधक्षुर्दावमीप्सितम् ॥ १.२४९.९ ॥
నేను మండుతుండగా చూసి అతడు మేఘజలాలతో వర్షిస్తాడు. అందువల్ల కోరిన ఈ అడవిని దహించాలనుకున్నా నేను దహించలేకపోతున్నాను.
1.249.10
स युवाभ्यां सहायाभ्यामस्त्रविद्भ्यां समागतः ।
दहेयं खाण्डवं दावमेतदन्नं वृतं मया ॥ १.२४९.१० ॥
అస్త్రవిద్యలో నిపుణులైన మీ ఇద్దరి సహాయంతో నేను ఈ ఖాండవ వనాన్ని దహిస్తాను. ఇదే నేను ఎంచుకున్న ఆహారం.
1.249.11
युवां ह्युदकधारास्ता भूतानि च समन्ततः ।
उत्तमास्त्रविदौ सम्यक्सर्वतो वारयिष्यथः ॥ १.२४९.११ ॥
మీరిద్దరూ ఉత్తమ అస్త్రవిద్యా నిపుణులు; ఆ నీటి ధారలను, అన్ని వైపులా ఉన్న ప్రాణులను మీరు చక్కగా అడ్డుకుంటారు.
1.249.12
किमर्थं भगवानग्निः खाण्डवं दग्धुमिच्छति ।
रक्ष्यमाणं महेन्द्रेण नानासत्वसमायुतम् ॥ १.२४९.१२ ॥
భగవంతుడైన అగ్ని ఎందుకు ఖాండవ వనాన్ని దహించాలని కోరుతున్నాడు? దానిని మహేంద్రుడు రక్షిస్తున్నాడు; అది అనేక ప్రాణులతో నిండి ఉంది.
1.249.13
न ह्येतत्कारणं ब्रह्मन्नल्पं संप्रतिभाति मे ।
यद्ददाह सुसंक्रुद्धः खाण्डवं हव्यवाहनः ॥ १.२४९.१३ ॥
బ్రాహ్మణా, అత్యంత కోపంతో హవ్యవాహనుడు ఖాండవాన్ని దహించిన కారణం నాకు చిన్నదిగా తోచడం లేదు.
1.249.14
एतद्विस्तरशो ब्रह्मन्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
खाण्डवस्य पुरा दाहो यथा समभवन्मुने ॥ १.२४९.१४ ॥
బ్రహ్మన్, ముని, పూర్వం ఖాండవం ఎలా దహించబడిందో అంతా విస్తారంగా, యథార్థంగా వినాలనుకుంటున్నాను.
1.249.15
शृणु मे ब्रुवतो राजन्सर्वमेतद्यथातथम् ।
यन्निमित्तं ददाहाग्निः खाण्डवं पृथिवीपते ॥ १.२४९.१५ ॥
రాజా, నేను చెప్పేది విను; భూపతీ, అగ్ని ఏ కారణంగా ఖాండవాన్ని దహించాడో ఇవన్నీ యథార్థంగా విను.
1.249.16
हन्त ते कथयिष्यामि पौराणीमृषिसंस्तुताम् ।
कथामिमां नरश्रेष्ठ खाण्डवस्य विनाशिनीम् ॥ १.२४९.१६ ॥
సరే, ఋషులచే స్తుతించబడిన ఈ పురాణ కథను నీకు చెబుతాను, నరశ్రేష్ఠా — ఖాండవ వినాశాన్ని చెప్పే ఈ కథ.
1.249.17
पौराणः श्रूयते राजन्राजा हरिहयोपमः ।
श्वेतकिर्नाम विख्यातो बलविक्रमसंयुतः ॥ १.२४९.१७ ॥
రాజా, పురాణాలలో ఇంద్రునితో సమానమైన ఒక రాజు ఉన్నాడని వినబడుతోంది; ఆయన శ్వేతకి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు, బలపరాక్రమాలు కలవాడు.
1.249.18
यज्वा दानपतिर्धीमान्यथा नान्योऽस्ति कश्चन ।
जग्राह दीक्षां स नृपः तदा द्वादशवार्षिकीम् ॥ १.२४९.१८ ॥
ఆ రాజు యజ్ఞం చేసేవాడు, దానశీలుడు, బుద్ధిమంతుడు; అతని వంటివాడు మరొకడు లేడు; అప్పుడు అతడు పన్నెండేళ్ల దీక్షను స్వీకరించాడు.
1.249.19
तस्य सत्रे सदा तस्मिन्समागच्छन्महर्षयः ।
वेदवेदाङ्गविद्वांसो ब्राह्मणाश्च सहस्रशः ॥ १.२४९.१९ ॥
అతని ఆ సత్రయాగంలో ఎల్లప్పుడూ వేలాది మహర్షులు, వేద వేదాంగ పండితులైన బ్రాహ్మణులు సమావేశమయ్యేవారు.
1.249.20
ईजे च स महायज्ञैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ॥ १.२४९.२० ॥
అతడు మహాయజ్ఞాలతో, తగినంత దక్షిణలు ఇచ్చిన క్రతువులతో యజనం చేశాడు.
1.249.21
तस्य नान्याऽभवद्बुद्धिर्दिवसे दिवसे नृप ।
सत्रे क्रियासमारम्भे दानेषु विविधेषु च ॥ १.२४९.२१ ॥
ఓ రాజా, అతని మనస్సు రోజురోజుకూ సత్రంలోనూ, క్రియల ఆరంభంలోనూ, వివిధ దానాలలోనే నిలిచి ఉండేది; మరెక్కడికీ వెళ్ళలేదు.
1.249.22
ऋत्विग्भिः सहितो धीमानेवमीजे स भूमिपः ।
ततस्तु ऋत्विजश्चास्य धूमव्याकुललोचनाः ॥ १.२४९.२२ ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడైన భూపతి ఋత్విజులతో కలిసి ఈ విధంగా యజనం చేశాడు. అప్పుడు అతని ఋత్విజులు, పొగతో కళ్ళు కలతపడినవారై,
1.249.23
कालेन महता खिन्नास्तत्यजुस्ते नराधिपम् ।
ततः प्रसादयामास ऋत्विजस्तान्महीपतिः ॥ १.२४९.२३ ॥
దీర్ఘకాలంతో అలసిపోయి వారు ఆ నరాధిపుని విడిచిపెట్టారు. అప్పుడు ఆ భూపతి ఆ ఋత్విజులను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు.
1.249.24
चक्षुर्विकलतां प्राप्ता न प्रपेदुश्च ते क्रतुम् ।
ततस्तेषामनुमते तद्विप्रैस्तु नराधिपः ॥ १.२४९.२४ ॥
కంటి చూపు కోల్పోయి వారు క్రతువును చేపట్టలేకపోయారు. అప్పుడు వారి అనుమతితో, ఆ విప్రుల ద్వారా ఆ నరాధిపుడు...
1.249.25
सत्रं समापयामास ऋत्विग्भिरपरैः सह ।
तस्यैवंवर्तमानस्य कदाचित्कालपर्यये ॥ १.२४९.२५ ॥
అతడు ఇతర ఋత్విజులతో కలిసి సత్రయాగాన్ని పూర్తి చేయించాడు. ఈ విధంగా సాగుతున్నప్పుడు, కాలం గడిచిపోయిన ఒక సమయంలో…
1.249.26
सत्रमहार्तुकामस्य संवत्सरशतं किल ।
ऋत्विजो नाभ्यपद्यन्त समाहर्तुं महात्मनः ॥ १.२४९.२६ ॥
సత్రం నిర్వహించాలని కోరుకున్న ఆ మహాత్ముడికి నిజంగానే వంద సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి; కానీ ఋత్విజులు దానిని నిర్వహించడానికి అంగీకరించలేదు.
1.249.27
स च राजाऽकरोद्यत्नं महान्तं ससुहृज्जनः ।
प्रणिपातेन सान्त्वेन दानेन च महायशाः ॥ १.२४९.२७ ॥
ఆ మహాయశస్వి అయిన రాజు తన మిత్రులు, బంధువులతో కలిసి గొప్ప ప్రయత్నం చేశాడు; నమస్కారంతో, మృదువైన మాటలతో, దానంతో.
1.249.28
ऋत्विजोऽनुनयामास भूयो भूयस्त्वतन्द्रितः ।
ते चास्य तमभिप्रायं न चक्रुरमितौजसः ॥ १.२४९.२८ ॥
అతడు అలసట లేకుండా ఋత్విజులను మళ్ళీ మళ్ళీ బ్రతిమాలాడు; కానీ ఆ అమిత తేజస్వులైన ఋత్విజులు అతని అభిప్రాయాన్ని నెరవేర్చలేదు.
1.249.29
स चाश्रमस्थान्राजर्षिस्तानुवाच रुषान्वितः ।
यद्यहं पतितो विप्राः शुश्रूषायां न च स्थितः ॥ १.२४९.२९ ॥
ఆ రాజర్షి ఆశ్రమంలో ఉన్న వారితో కోపంతో ఇలా అన్నాడు: 'విప్రులారా, నేను పతితుడనై, సేవలో స్థిరంగా లేకపోతే,'
1.249.30
आशु त्याज्योऽस्मि युष्माभिर्ब्राह्मणैश्च जुगुप्सितः ।
तन्नार्हथ क्रतुश्रद्धां व्याघातयितुमद्य ताम् ॥ १.२४९.३० ॥
'అయితే మీరు బ్రాహ్మణులు నన్ను త్వరగా విడిచిపెట్టాలి, ఎందుకంటే నేను నిందితుడను. కాబట్టి ఈ రోజు యజ్ఞం పట్ల నా విశ్వాసాన్ని భంగం చేయడం మీకు తగదు.'
1.249.31
अस्थाने वा परित्यागं कर्तुं मे द्विजसत्तमाः ।
प्रपन्न एव वो विप्राः प्रसादं कर्तुमर्हथ ॥ १.२४९.३१ ॥
ఓ ద్విజోత్తములారా, కారణం లేకుండా నన్ను విడిచిపెట్టడం మీకు తగదు. ఓ విప్రులారా, నేను మీకు శరణాగతుడను; నాపై దయ చూపండి.
1.249.32
सान्त्वदानादिभिर्वाक्यैस्तत्त्वतः कार्यवत्तया ।
प्रसादयित्वा वक्ष्यामि यन्नः कार्यं द्विजोत्तमाः ॥ १.२४९.३२ ॥
సాంత్వ వచనాలతో, దానాలతో, యథార్థంగా కార్యార్థిగా మిమ్మల్ని ప్రసన్నం చేసుకొని, ఓ ద్విజోత్తములారా, మన కార్యాన్ని చెబుతాను.
1.249.33
अथवाऽहं परित्यक्तो भवद्भिर्द्वेषकारणात् ।
ऋत्विजोऽन्यान्गमिष्यामि याजनार्थं द्विजोत्तमाः ॥ १.२४९.३३ ॥
లేదా ద్వేషం కారణంగా మీరు నన్ను విడిచిపెడితే, ఓ ద్విజోత్తములారా, యాగం చేయించుటకై ఇతర ఋత్విజుల వద్దకు వెళ్తాను.
1.249.34
एतावदुक्त्वा वचनं विरराम स पार्थिवः ।
यदा न शेकू राजानं याजनार्थं परन्तप ॥ १.२४९.३४ ॥
ఇంత చెప్పి ఆ రాజు మౌనం వహించాడు. ఓ పరంతపా, అప్పుడు వారు రాజు కోసం యాగం చేయించలేకపోయారు.
1.249.35
ततस्ते याजकाः क्रुद्धास्तमूचुर्नृपसत्तमम् ।
तव कर्माम्यजस्रं वै वर्तन्ते पार्थिवोत्तम ॥ १.२४९.३५ ॥
అప్పుడు ఆ యాజకులు కోపంతో ఆ రాజశ్రేష్ఠునితో ఇలా అన్నారు: "ఓ రాజోత్తమా, నీ యాగకర్మలు నిరంతరం సాగుతున్నాయి."
1.249.36
ततो वयं परिश्रान्ताः सततं कर्मवाहिनः ।
श्रमादस्मात्परिश्रान्तान्स त्वं नस्त्यक्तुमर्हसि ॥ १.२४९.३६ ॥
అందువల్ల, నిరంతరం కర్మలను నిర్వహిస్తూ మేము అలసిపోయాము. ఈ శ్రమతో అలసిపోయిన మమ్మల్ని నీవు విడిచిపెట్టకూడదు.
1.249.37
बुद्धिमोहं समास्थाय त्वरासंभावितोऽनघ ।
गच्छ रुद्रसकाशं त्वं सहि त्वां याजयिष्यति ॥ १.२४९.३७ ॥
పాపరహితుడా, బుద్ధి మోహాన్ని ఆశ్రయించి, తొందరపాటుతో మోసపోయి, నీవు రుద్రుని వద్దకు వెళ్ళు; ఆయనే నీచేత యాగం చేయిస్తాడు.
1.249.38
साधिक्षेपं वचः श्रुत्वा संक्रुद्धः श्वेतकिर्नृपः ।
कैलासं पर्वतं गत्वा तप उग्रं समास्थितः ॥ १.२४९.३८ ॥
అవమానకరమైన మాటలు విని కోపోద్రిక్తుడైన రాజు శ్వేతకి కైలాస పర్వతానికి వెళ్ళి ఘోర తపస్సును ఆశ్రయించాడు.
1.249.39
आराधयन्महादेवं नियतः संशितव्रतः ।
उपवासपरो राजन्दीर्घकालमतिष्ठत ॥ १.२४९.३९ ॥
నియమబద్ధుడై, దృఢవ్రతుడై, మహాదేవుని ఆరాధిస్తూ, ఉపవాస నిష్ఠతో ఓ రాజా, చాలా కాలం ఉండిపోయాడు.
1.249.40
कदाचिद्द्वादशे काले कदाचिदपि षोडशे ।
आहारमकरोद्राजा मूलानि च फलानि च ॥ १.२४९.४० ॥
కొన్నిసార్లు పన్నెండవ కాలంలో, కొన్నిసార్లు పదహారవ కాలంలో కూడా రాజు మూలాలను, ఫలాలను ఆహారంగా తీసుకున్నాడు.
1.249.41
ऊर्ध्वबाहुस्त्वनिमिषस्तिष्ठन्स्थाणुरिवाचलः ।
षण्मासानभवद्राजा श्वेतकिः सुसमाहितः ॥ १.२४९.४१ ॥
బాహువులు పైకెత్తి, కనురెప్ప వేయకుండా, స్తంభంలా కదలకుండా నిలిచి, రాజు శ్వేతకి ఆరు నెలలు పూర్తి సమాధిలో ఉన్నాడు.
1.249.42
तं तथा नृपशार्दूलं तप्यमानं महत्तपः ।
शङ्करः परमप्रीत्या दर्शयामास भारत ॥ १.२४९.४२ ॥
ఓ భారతా, మహా తపస్సులో తపిస్తున్న ఆ రాజశార్దూలానికి శంకరుడు అత్యంత ప్రీతితో దర్శనమిచ్చాడు.
1.249.43
उवाच चैनं भगवान्स्निग्धगम्भीरया गिरा ।
प्रीतोऽस्मि नरशार्दूल तपसा ते परन्तप ॥ १.२४९.४३ ॥
భగవంతుడు స్నేహభరితమైన గంభీరమైన స్వరంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు: ఓ నరశార్దూలా, శత్రుతాపకుడా, నీ తపస్సుకు నేను సంతోషించాను.
1.249.44
वरं वृणीष्व भद्रं ते यं त्वमिच्छसि पार्थिव ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रुद्रस्यामिततेजसः ॥ १.२४९.४४ ॥
రాజా, నువ్వు కోరే వరాన్ని కోరుకో, నీకు శుభం కలుగుగాక. అమిత తేజస్వి అయిన రుద్రుని ఈ మాటలు విని...
1.249.45
प्रणिपत्य महात्मानं राजर्षिः प्रत्यभाषत ।
यदि मे भगवान्प्रीतः सर्वलोकनमस्कृतः ॥ १.२४९.४५ ॥
మహాత్ముడికి నమస్కరించి రాజర్షి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: సర్వలోకాలచే నమస్కరింపబడే భగవంతుడు నాపై ప్రసన్నుడైతే...
1.249.46
स्वयं मां देवदेवेश याजयस्व सुरेश्वर ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राज्ञा तेन प्रभाषितम् ॥ १.२४९.४६ ॥
దేవదేవా, సురేశ్వరా, నువ్వే స్వయంగా నాకు యజ్ఞం చేయించు. రాజు చెప్పిన ఈ మాటలు విని...
1.249.47
उवाच भगवान्प्रीतः स्मितपूर्वमिदं वचः ।
नास्माकमेतद्विषये वर्तते याजनं प्रति ॥ १.२४९.४७ ॥
ప్రసన్నుడైన భగవంతుడు ముందుగా చిరునవ్వుతో ఈ మాటలు అన్నాడు: యజ్ఞం చేయించడం మా పరిధిలోని పని కాదు.
1.249.48
त्वया च सुमहत्तप्तं तपो राजन्वरार्थिना ।
याजयिष्यामि राजंस्त्वां समयेन परन्तप ॥ १.२४९.४८ ॥
రాజా, వరం కోరి నువ్వు ఎంతో కఠినమైన తపస్సు చేశావు. శత్రుతాపకుడా, సమయం వచ్చినప్పుడు నేను నీకు యజ్ఞం చేయిస్తాను.
1.249.49
समा द्वादश राजेन्द्र ब्रह्मचारी समाहितः ।
सततं त्वाज्यधाराभिर्यदि तर्पयसेऽनलम् ॥ १.२४९.४९ ॥
రాజేంద్రా, నీవు పన్నెండు సంవత్సరాలు బ్రహ్మచర్యంతో, ఏకాగ్రచిత్తంతో, నిరంతరం నేతి ధారలతో అగ్నిని తృప్తిపరిస్తే…
1.249.50
कामं प्रार्थयसे यं त्वं मत्तः प्राप्स्यसि तं नृप ।
एवमुक्तश्च रुद्रेण श्वेतकिर्मनुजाधिपः ॥ १.२४९.५० ॥
రాజా, నీవు ఏది కోరుకుంటున్నావో, అది నా నుండి పొందుతావు. రుద్రునిచే ఇలా చెప్పబడిన మానవాధిపతి శ్వేతకి…
1.249.51
तथा चकार तत्सर्वं यथोक्तं शूलपाणिना ।
पूर्णे तु द्वादशे वर्षे पुनरायान्महेश्वरः ॥ १.२४९.५१ ॥
శూలపాణి చెప్పినట్లే అతడు అంతా చేశాడు. పన్నెండవ సంవత్సరం పూర్తయ్యాక మహేశ్వరుడు మళ్ళీ వచ్చాడు.
1.249.52
दृष्टैव च स राजानं शङ्करो लोकभावनः ।
उवाच परमप्रीतः श्वेतकिं नृपसत्तमम् ॥ १.२४९.५२ ॥
రాజును చూడగానే లోకాలను పోషించే శంకరుడు మిక్కిలి సంతోషించి రాజశ్రేష్ఠుడైన శ్వేతకితో ఇలా అన్నాడు.
1.249.53
तोषितोऽहं नृपश्रेष्ठ त्वयेहाद्येन कर्मणा ।
याजनं ब्राह्मणानां तु विधिदृष्टं परन्तप ॥ १.२४९.५३ ॥
రాజశ్రేష్ఠా, ఈ రోజు నీవు చేసిన ఈ కర్మతో నేను సంతుష్టుడనయ్యాను. శత్రుసంహారీ, బ్రాహ్మణుల కోసం యజ్ఞం చేయడం విధిప్రకారం నిర్దేశించినదే.
1.249.54
अतोऽहं त्वां स्वयं नाद्य याजयामि परन्तप ।
ममांशस्तु क्षितितले महाभागो द्विजोत्तमः ॥ १.२४९.५४ ॥
కాబట్టి శత్రుసంహారీ, నేను ఈ రోజు స్వయంగా నీ యజ్ఞం చేయించను. భూమిపై నా భాగం మహాభాగ్యుడైన ఉత్తమ ద్విజుడు.
1.249.55
दुर्वासा इति विख्यातः स हि त्वां याजयिष्यति ।
मन्नियोगान्महातेजाः संभाराः संभ्रियन्तु ते ॥ १.२४९.५५ ॥
దుర్వాసుడు అనే ప్రసిద్ధుడైన ఆ మహాతేజస్వి నీకోసం యాగం చేయిస్తాడు. నా ఆజ్ఞ ప్రకారం యాగ సామగ్రి నీ కోసం సమకూర్చబడాలి.
1.249.56
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रुद्रेण समुदाहृतम् ।
स्वपुरं पुनरागम्य संभारान्पुनरार्जयत् ॥ १.२४९.५६ ॥
రుద్రుడు పలికిన ఈ మాటలు విని అతడు తన నగరానికి తిరిగి వెళ్లి, మళ్లీ యాగ సామగ్రిని సమకూర్చాడు.
1.249.57
ततः संभृतसंभारो भूयो रुद्रमुपागमत् ।
उवाच च महिपालः प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः।
संभृता मम संभाराः सर्वोपकरणानि च ॥ १.२४९.५७ ॥
తర్వాత యాగ సామగ్రిని సమకూర్చుకున్న ఆ రాజు మళ్లీ రుద్రుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. చేతులు జోడించి, వినయంతో నిలబడి ఇలా అన్నాడు: "నా యాగ సామగ్రి, సమస్త ఉపకరణాలు సమకూరాయి."
1.249.58
त्वत्प्रसादानमहादेव श्वो मे दीक्षा भवेदिति ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तस्य राज्ञो महात्मनः ॥ १.२४९.५८ ॥
"మహాదేవా, మీ అనుగ్రహంతో రేపు నాకు దీక్ష జరగాలి" అని ఆ మహాత్ముడైన రాజు పలికిన మాటలు విని...
1.249.59
दुर्वाससं समाहूय रुद्रो वचनमब्रवीत् ।
एष राजा महाभागः श्वेतकिर्द्विजसत्तम ॥ १.२४९.५९ ॥
రుద్రుడు దుర్వాసుని పిలిచి ఇలా అన్నాడు: "ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ మహాభాగ్యవంతుడైన రాజు శ్వేతకి."
1.249.60
एनं याजय विप्रेन्द्र मन्नियोगेन भूमिपम् ।
बाढमित्येव वचनं रुद्रं त्वृषिरुवाच ह ॥ १.२४९.६० ॥
"విప్రశ్రేష్ఠా, నా ఆజ్ఞ ప్రకారం ఈ భూపతికి యాగం చేయించు." "సరే" అని ఆ ఋషి రుద్రునితో అన్నాడు.
1.249.61
ततः सत्रं समभवत्तस्य राज्ञो महात्मनः ।
यथाविधि यथाकालं यथोक्तं बहुदक्षिणम् ॥ १.२४९.६१ ॥
అప్పుడు ఆ మహాత్ముడైన రాజు యొక్క యజ్ఞ సత్రం విధి ప్రకారం, తగిన కాలంలో, శాస్త్రోక్తంగా, అధిక దక్షిణలతో జరిగింది.
1.249.62
तस्मिन्परिसमाप्ते तु राज्ञः सत्रे महात्मनः ।
दुर्वाससाऽभ्यनुज्ञाता विप्रतस्थुः स्म याजकाः ॥ १.२४९.६२ ॥
ఆ మహాత్ముడైన రాజు యొక్క సత్రం ముగిసిన తర్వాత, దుర్వాసుని అనుమతి పొంది యాజకులు బయలుదేరారు.
1.249.63
ये तत्र दीक्षिताः सर्वे सदस्याश्च महौजसः ।
सोऽपि राजन्महाभागः स्वपुरं प्राविशत्तदा ॥ १.२४९.६३ ॥
అక్కడ దీక్షితులైన వారు, మహాతేజస్వులైన సదస్యులు అందరూ వెళ్ళిపోయారు; ఓ రాజా, ఆ మహాభాగ్యుడైన రాజు కూడా అప్పుడు తన నగరంలో ప్రవేశించాడు.
1.249.64
पूज्यमानो महाभागैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
बन्दिभिः स्तूयमानश्च नागरैश्चाभिनन्दितः ॥ १.२४९.६४ ॥
వేదపారంగతులైన మహాభాగ్యులైన బ్రాహ్మణులచే పూజింపబడి, బంది గాయకులచే స్తుతింపబడి, పౌరులచే అభినందింపబడినవాడై (అతడు నగరంలో ప్రవేశించాడు).
1.249.65
एवंवृत्तः स राजर्षिः श्वेतकिर्नृपसत्तमः ।
कालेन महता चापि ययौ स्वर्गमभिष्टुतः ॥ १.२४९.६५ ॥
ఇలా ప్రవర్తించిన ఆ రాజర్షి శ్వేతకి, రాజులలో ఉత్తముడు, చాలా కాలం తర్వాత స్తుతింపబడి స్వర్గానికి వెళ్ళాడు.
1.249.66
ऋत्विग्भिः सहितः सर्वैः सदस्यैश्च समन्वितः ।
तस्य सत्रे पपौ वह्निर्हविद्वार्दशवत्सरान् ॥ १.२४९.६६ ॥
అందరు ఋత్విజులు, సదస్యులతో కూడి, ఆయన సత్రంలో అగ్ని పది సంవత్సరాలపాటు హవిస్సును ఆస్వాదించాడు.
1.249.67
सततं चाज्यधाराभिरैकात्म्ये तत्र कर्मणि ।
हविषा च ततो वह्निः परां तृप्तिमगच्छत ॥ १.२४९.६७ ॥
అక్కడ ఆ కర్మలో నిరంతరం ఆజ్యధారలతో, ఏకాగ్రతతో చేసిన హవిస్సుతో అగ్ని పరమ తృప్తిని పొందాడు.
1.249.68
न चैच्छत्पुनरादातुं हविरन्यस्य कस्यचित् ।
पाण्डुवर्णो विवर्णश्च न यतावत्प्रकाशते ॥ १.२४९.६८ ॥
ఇంకెవరి హవిస్సునూ స్వీకరించాలని అతడు కోరలేదు; పాలిపోయి, వర్ణం మారి, మునుపటిలా ప్రకాశించలేదు.
1.249.69
ततो भघवतो वह्नेर्विकारः समजायत ।
तेजसा विप्रहीणश्च ग्लानिश्चैनं समाविशत् ॥ १.२४९.६९ ॥
అప్పుడు ఆ భగవంతుడైన అగ్నిలో వికారం కలిగింది; తేజస్సు కోల్పోయి, గ్లాని అతన్ని ఆవహించింది.
1.249.70
स लक्षयित्वा चात्मानं तेजोहीनं हुताशनः ।
जगाम सदनं पुण्यं ब्रह्मणो लोकपूजितम् ॥ १.२४९.७० ॥
తనను తేజోహీనుడిగా గుర్తించి హుతాశనుడు లోకపూజితమైన బ్రహ్మ పుణ్యధామానికి వెళ్ళాడు.
1.249.71
तत्र ब्रह्माणमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ।
भगवन्परमा प्रीतिः कृता श्वेतकिना मम ॥ १.२४९.७१ ॥
అక్కడ కూర్చుని ఉన్న బ్రహ్మతో అతడు ఈ మాట చెప్పాడు: "భగవాన్, శ్వేతకి నాకు పరమ ప్రీతిని కలిగించాడు."
1.249.72
अरुचिश्चाभवत्तीव्रा तां न शक्नोम्यपोहितुम् ।
तेजसा विप्रहीणोऽस्मि बलेन च जगत्पते ॥ १.२४९.७२ ॥
తీవ్రమైన విరక్తి కలిగింది, దానిని నేను తొలగించలేను; జగత్పతీ, నేను తేజస్సునూ బలాన్నీ కోల్పోయాను.
1.249.73
इच्छेयं त्वत्प्रसादेन स्वात्मनः प्रकृतिं स्थिराम् ।
एतच्छ्रुत्वा हुतवहाद्भगवान्सर्वलोककृत् ॥ १.२४९.७३ ॥
మీ అనుగ్రహంతో నా స్వభావాన్ని స్థిరంగా పొందగోరుతున్నాను. ఇది విని, అగ్ని నుండి, సర్వలోకాలను సృష్టించిన భగవంతుడు,
1.249.74
हव्यवाहमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव ।
त्वया द्वादश वर्षाणि वसोर्धाराहुतं हविः ॥ १.२४९.७४ ॥
అగ్నితో నవ్వుతూ ఈ మాటలు అన్నాడు: "నీవు పన్నెండు సంవత్సరాలుగా వసువు ధారగా సమర్పించిన హవిస్సును ఆరగించావు."
1.249.75
उपयुक्तं महाभाग तेन त्वां ग्लानिराविशत् ।
तेजसा विप्रहीणत्वात्सहसा हव्यवाहन ॥ १.२४९.७५ ॥
ఓ మహాభాగా, దానిని భుజించడం వల్లనే నీకు గ్లాని కలిగింది. ఓ హవ్యవాహనా, తేజస్సును కోల్పోవడం వల్ల అకస్మాత్తుగా ఈ బలహీనత నిన్ను ఆవరించింది.
1.249.76
मागमस्त्वं व्यथां वह्ने प्रकृतिस्थो भविष्यसि ।
अरुचिं नाशयिष्येऽहं समयं प्रतिपद्य ते ॥ १.२४९.७६ ॥
ఓ అగ్నీ, బాధపడకు; నీవు నీ స్వభావంలో స్థిరపడతావు. నీ కోసం ఒక ఉపాయాన్ని చేపట్టి, నీ అరుచిని నేను పోగొడతాను.
1.249.77
पुरा देवनियोगेन यत्त्वया भस्मसात्कृतम् ।
आलयं देवशत्रूणां सुघोरं खाण्डवं वनम् ॥ १.२४९.७७ ॥
పూర్వం దేవతల ఆజ్ఞతో నీవు దేవశత్రువుల నివాసమైన, అత్యంత భయంకరమైన ఖాండవ వనాన్ని భస్మం చేశావు.
1.249.78
तत्र सर्वाणि सत्वानि निवसन्ति विभावसो ।
तेषां त्वं मेदसा तृप्तः प्रकृतिस्थो भविष्यसि ॥ १.२४९.७८ ॥
అక్కడ సమస్త ప్రాణులు నివసిస్తున్నాయి. ఓ విభావసూ, వాటి మేదస్సుతో తృప్తి చెంది నీవు నీ స్వభావంలో స్థిరపడతావు.
1.249.79
गच्छ शीघ्रं प्रदग्धुं त्वं ततो मोक्ष्यसि किल्विषात् ।
एतच्छुत्वा तु वचनं परमेष्ठिमुखाच्च्युतम् ॥ १.२४९.७९ ॥
వెళ్ళు, త్వరగా దహించు; అప్పుడు నీవు పాపం నుండి విముక్తుడవు అవుతావు. పరమేష్ఠి ముఖం నుండి వెలువడిన ఈ మాటను విని.
1.249.80
उत्तमं जवमास्थाय प्रदुद्राव हुताशनः ।
आगम्य खाण्डवं दावमुत्तमं वीर्यमास्थितः।
सहसा प्राज्वलच्चाग्निः क्रुद्धो वायुसमीरितः ॥ १.२४९.८० ॥
ఉత్తమ వేగంతో హుతాశనుడు పరుగెత్తాడు. ఖాండవ వనపు దావాగ్నిని చేరి, ఉత్తమ శక్తి ధరించి, అగ్ని అకస్మాత్తుగా జ్వలించాడు; కోపించి, గాలిచే ప్రేరితుడై.
1.249.81
प्रदीप्तं खाण्डवं दृष्ट्वा ये स्युस्तत्र निवासिनः ।
परमं यत्नेमातिष्ठन्पावकस्य प्रशान्तये ॥ १.२४९.८१ ॥
మండుతున్న ఖాండవ వనాన్ని చూసి, అక్కడ నివసించే వారు అగ్నిని శాంతింపజేయడానికి గొప్ప ప్రయత్నం చేశారు.
1.249.82
करैस्तु करिणः शीघ्रं जलमादाय सत्वराः ।
सिषिचुः पावकं क्रुद्धाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १.२४९.८२ ॥
ఏనుగులు తమ తొండాలతో త్వరగా నీరు తీసుకుని, కోపంతో వందల వేలుగా అగ్నిపై చల్లాయి.
1.249.83
बहुशीर्षास्ततो नागाः शिरोभिर्जलसन्ततिम् ।
मुमुचुः पावकाभ्याशे सत्वराः क्रोधमूर्च्छिताः ॥ १.२४९.८३ ॥
అప్పుడు బహుశిరస్కులైన నాగులు తమ తలలతో నీటి ధారను అగ్ని సమీపంలో త్వరగా విడిచాయి; కోపంతో మూర్ఛితులై.
1.249.84
तथैवान्यानि सत्वानि नानाप्रहरणोद्यमैः ।
विलयं पावकं शीघ्रमनयन्भरतर्षभ ॥ १.२४९.८४ ॥
అలాగే ఇతర ప్రాణులు కూడా నానా ఆయుధాలతో, ప్రయత్నాలతో అగ్నిని త్వరగా లయింపజేశాయి, భరతర్షభా.
1.249.85
अनेन तु प्रकारेण भूयोभूयश्च प्रज्वलन् ।
सप्तकृत्वः प्रशमितः खाण्डवे हव्यवाहनः ॥ १.२४९.८५ ॥
ఈ విధంగా మళ్ళీ మళ్ళీ జ్వలించిన హవ్యవాహనుడు ఖాండవ వనంలో ఏడు సార్లు శమింపజేయబడ్డాడు.