મહાભારત · અધ્યાય 1.251
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.251.1
एवमुक्तः स भगवान्धूमकेतुर्हुताशनः ।
चिन्तयामास वरुणं लोकपालं दिदृक्षया ॥ १.२५१.१ ॥
આમ કહેવાયા પછી ભગવાન ધૂમકેતુ અગ્નિએ લોકપાલ વરુણને જોવાની ઇચ્છાથી વિચાર કર્યો.
1.251.2
आदित्यमुदके देवं निवसन्तं जलेश्वरम् ।
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास पावकम् ॥ १.२५१.२ ॥
પાણીમાં વસતા આદિત્યરૂપ જલેશ્વર દેવે તે વિચાર જાણીને અગ્નિને દર્શન આપ્યું.
1.251.3
तमब्रवीद्भमकेतुः प्रतिगृह्य जलेश्वरम् ।
चतुर्थं लोकपालानां देवदेवं सनातनम् ॥ १.२५१.३ ॥
ધૂમકેતુ અગ્નિએ જલેશ્વરનો સત્કાર કરીને, લોકપાલોમાં ચોથા, દેવોના દેવ અને સનાતનને કહ્યું.
1.251.4
सोमेन राज्ञा यद्दत्तं धनुश्चैवेषुधी च ते ।
तत्प्रयच्छोभयं शीघ्रं रथं च कपिलक्षणम् ॥ १.२५१.४ ॥
સોમ રાજાએ તને આપેલાં ધનુષ્ય અને બે ભાથાં, અને કપિલ વર્ણનો રથ — એ બંને જલદી આપ.
1.251.5
कार्यं च सुमहत्पार्थो गाण्डीवेन करिष्यति ।
चक्रेण वासुदेवश्च तन्ममाद्य प्रदीयताम् ॥ १.२५१.५ ॥
પાર્થ ગાંડીવથી અને વાસુદેવ ચક્રથી મોટું કાર્ય કરશે; તે આજે મને આપવામાં આવે.
1.251.6
ददानीत्येव वरुणः पावकं प्रत्यभाषत ।
तदद्भुतं महावीर्यं यशःकीर्तिविवर्धनम् ॥ १.२५१.६ ॥
"આપીશ" એમ વરુણે અગ્નિને ઉત્તર આપ્યો. તે અદ્ભુત, મહાપરાક્રમી, યશ અને કીર્તિ વધારનારું હતું.
1.251.7
सर्वशस्त्रैरनाधृष्यं सर्वशस्त्रप्रमाथि च ।
सर्वायुधमहामात्रं परसैन्यप्रधर्षणम् ॥ १.२५१.७ ॥
તે બધાં શસ્ત્રોથી અજેય હતું, બધાં શસ્ત્રોનો નાશ કરનારું હતું, બધાં આયુધોનો મહાન અધિપતિ હતું અને શત્રુસેનાને કચડનારું હતું.
1.251.8
एकं शतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम् ।
चित्रमुच्चावचैर्वर्णैः शोभितं श्लक्ष्णमव्रणम् ॥ १.२५१.८ ॥
તે એક હોવા છતાં લાખો (વસ્તુઓ) જેટલું હતું; રાષ્ટ્રને વધારનારું; વિચિત્ર; ઊંચા-નીચા રંગોથી શોભિત; લીસું અને દોષરહિત.
1.251.9
देवदानवगन्धर्वैः पूजितं शाश्वतीः समाः ।
प्रादाच्चैव धनूरत्नमक्षय्यौ च महेषुधी ॥ १.२५१.९ ॥
દેવો, દાનવો અને ગંધર્વોએ શાશ્વત વર્ષો સુધી પૂજેલું તે ધનુષ્યરત્ન આપ્યું; અને બે અક્ષય મોટા ભાથા પણ આપ્યા.
1.251.10
रथं च दिव्याश्वयुजं कपिप्रवरकेतनम् ।
उपेतं राजतैरश्वैर्गान्धर्वैर्हेममालिभिः ॥ १.२५१.१० ॥
દિવ્ય અશ્વો જોડેલો રથ પણ આપ્યો; તેની ધ્વજા પર વાનરશ્રેષ્ઠ હતો; તે ચાંદીના અશ્વો અને સોનાની માળા પહેરેલા ગાંધર્વ અશ્વોથી યુક્ત હતો.
1.251.11
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशैर्मनोवायुसमैर्जवे ।
सर्वोपकरणैर्युक्तमजय्यं देवदानवैः ॥ १.२५१.११ ॥
સફેદ વાદળો જેવા, મન અને વાયુ સમાન વેગવાળા અશ્વો જોડેલો, સર્વ સાધનોથી સંપન્ન; દેવો અને દાનવો માટે પણ અજેય.
1.251.12
भावुमन्तं महाघोषं सर्वरत्नमनोरमम् ।
ससर्ज यं सुतपसा भौमनो भुवनप्रभुः ॥ १.२५१.१२ ॥
તેજસ્વી, મહાધ્વનિવાળું, સર્વ રત્નોથી મનોહર — જેને લોકપ્રભુએ કઠોર તપથી સર્જ્યું.
1.251.13
प्रजापतिरनिर्देश्यं यस्य रूपं रवेरिव ।
यं स्म सोमः समारुह्य दानवानजयत्प्रभुः ॥ १.२५१.१३ ॥
જેનું રૂપ અવર્ણનીય હતું, સૂર્ય જેવું, જેના પર ચઢીને પ્રભુ સોમે દાનવોને જીત્યા.
1.251.14
नवमेघप्रतीकाशं ज्ललन्तमिव च श्रिया ।
आश्रितौ तं रथश्रेष्ठं शक्रायुधसमावुभौ ॥ १.२५१.१४ ॥
નવા મેઘ જેવો, તેજથી ઝળહળતા તે શ્રેષ્ઠ રથ પર ઇન્દ્રાયુધ સમાન બન્ને આશ્રિત હતા.
1.251.15
तापनीया सुरुचिरा ध्वजयष्टिरनुत्तमा ।
तस्यां तु वानरो दिव्यः सिंहशार्दूलकेतनः ॥ १.२५१.१५ ॥
સોનાનો, અતિ સુંદર, અનુપમ ધ્વજદંડ; તેના પર સિંહ-વ્યાઘ્ર ચિહ્નવાળો દિવ્ય વાનર હતો.
1.251.16
हनूमान्नाम तेजस्वी कामरूपी महाबलः ।
दिधक्षन्निव तत्र स्म संस्थितो मूर्ध्न्यशोभत।
ध्वजे भूतानि तत्रासन्विविधानि महान्ति च ॥ १.२५१.१६ ॥
તેજસ્વી, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરનાર, મહાબલી હનુમાન નામનો તે જાણે બાળવા ઇચ્છતો હોય તેમ ત્યાં શિખર પર બિરાજીને શોભતો હતો. તે ધ્વજ પર વિવિધ અને મહાન પ્રાણીઓ પણ હતાં.
1.251.17
नादेन रिपुसैन्यानां येषां संज्ञा प्रणश्यति ।
स तं नानापताकाभिः शोभितं रथसत्तमम् ॥ १.२५१.१७ ॥
શત્રુસેનાઓની સંજ્ઞા જેના નાદથી નષ્ટ થાય છે, અનેક ધ્વજાઓથી શોભિત એ શ્રેષ્ઠ રથને તે…
1.251.18
प्रदक्षिणमुपावृत्य दैवतेभ्यः प्रणम्य च ।
सन्नद्धः कवची खड्गी बद्धगोधाङ्गुलित्रकः ॥ १.२५१.१८ ॥
દેવોની પ્રદક્ષિણા કરી પ્રણામ કરીને, કવચ ધારણ કરી, ખડ્ગ લઈ, ગોધાચર્મનો બાહુરક્ષક અને આંગળીરક્ષક બાંધી તે સજ્જ થયો.
1.251.19
आरुरोह तदा पार्थो विमानं सुकृती यथा ।
तच्च दिव्यं धनुः श्रेष्ठं ब्रह्मणा निर्मितं पुरा ॥ १.२५१.१९ ॥
ત્યારે પાર્થ પુણ્યવાન માણસની જેમ તે દિવ્ય વિમાન પર ચડ્યો. અને પૂર્વે બ્રહ્માએ બનાવેલું તે દિવ્ય શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય પણ તેની પાસે હતું.
1.251.20
गाण्डीवमुपसंगृह्य बभूव मुदितोऽर्जुनः ।
हुताशनं पुरस्कृत्य ततस्तदपि वीर्यवान् ॥ १.२५१.२० ॥
ગાંડીવ ધનુષ્ય ઉપાડીને અર્જુન પ્રસન્ન થયો. પછી અગ્નિને આગળ રાખીને તે પરાક્રમી પણ તેમજ પ્રસન્ન થયો.
1.251.21
जग्राह बलमास्थाय ज्यया च युयुजे धनुः ।
मौर्व्यां तु योज्यमानायां बलिना पाण्डवेन ह ॥ १.२५१.२१ ॥
બળનો આશ્રય લઈને તેણે ધનુષ્ય પકડ્યું અને તેની દોરી ચડાવી. બળવાન પાંડવ દોરી ચડાવતો હતો ત્યારે.
1.251.22
येऽशृष्वन्कूजितं यत्र तेषां वै व्यथितं मनः ।
लब्ध्वा रथं धनुश्चैव तथाऽक्षय्ये महेषुधी ॥ १.२५१.२२ ॥
ત્યાં તે ટંકાર સાંભળનારાઓનું મન ખરેખર વ્યથિત થયું. રથ, ધનુષ્ય અને તેમજ બે અક્ષય મહાન ભાથાં મેળવીને.
1.251.23
बभूव कल्यः कौन्तेयः प्रहृष्टः साह्यकर्मणि ।
वज्रनाभं ततश्चक्रं ददौ कृष्णाय पावकः ॥ १.२५१.२३ ॥
કુંતીપુત્ર સહાયકાર્ય માટે તૈયાર થઈને પ્રસન્ન થયો. પછી અગ્નિએ કૃષ્ણને વજ્રનાભ નામનું ચક્ર આપ્યું.
1.251.24
आग्नेयमस्त्रं दयितं स च कल्योऽभवत्तदा ।
अब्रवीत्पावकश्चैवमेतेन मधुसूदन ॥ १.२५१.२४ ॥
પ્રિય એવું આગ્નેય અસ્ત્ર મેળવીને તે ત્યારે તૈયાર થયો. ત્યારે અગ્નિએ આમ કહ્યું: હે મધુસૂદન, આના દ્વારા.
1.251.25
अमानुषानपि रणे जेष्यसि त्वमसंशयम् ।
अनेन तु मनुष्याणां देवानामपि चाहवे ॥ १.२५१.२५ ॥
યુદ્ધમાં આના વડે તું અમાનુષોને પણ નિઃસંશય જીતીશ; આના વડે મનુષ્યોને અને દેવોને પણ યુદ્ધમાં જીતીશ.
1.251.26
रक्षःपिशाचदैत्यानां नागानां चाधिकस्तथा ।
भविष्यसि न सन्देहः प्रवरोऽपि निबर्हणे ॥ १.२५१.२६ ॥
રાક્ષસ, પિશાચ, દૈત્ય અને નાગોમાં પણ તું અધિક થઈશ; એમાં સંદેહ નથી, સંહારમાં પણ તું શ્રેષ્ઠ થઈશ.
1.251.27
क्षिप्तं क्षिप्तं रणे चैतत्त्वया माधव शत्रुषु ।
हत्वाऽप्रतिहतं सङ्ख्ये पाणिमेष्यति ते पुनः ॥ १.२५१.२७ ॥
હે માધવ, યુદ્ધમાં શત્રુઓ પર તું વારંવાર ફેંકીશ આ, યુદ્ધમાં અપ્રતિહત રીતે તેમને મારીને ફરી તારા હાથમાં આવશે.
1.251.28
वरुणश्च ददौ तस्मै गदामशनिनिःस्वनाम् ।
दैत्यान्तकरणीं घोरां नाम्ना कौमोदकीं प्रभुः ॥ १.२५१.२८ ॥
વરુણે પણ તેને વજ્ર જેવા ગર્જનવાળી, દૈત્યોનો અંત કરનારી, ઘોર કૌમોદકી નામની ગદા આપી; તે પ્રભુએ.
1.251.29
ततः पावकमब्रूतां प्रहृष्टावर्जुनाच्युतौ ।
कृतास्त्रौ शस्त्रसंपन्नौ रथिनौ ध्वजिनावपि ॥ १.२५१.२९ ॥
ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા અર્જુન અને અચ્યુતે અગ્નિને કહ્યું — બંને અસ્ત્રવિદ્યામાં કુશળ, શસ્ત્રસંપન્ન, રથી અને ધ્વજધારી છે.
1.251.30
कल्यौ स्वो भगवन्योद्धुमपि सर्वैः सुरासुरैः ।
किं पुनर्वज्रिणैकेन पन्नगार्थे युयुत्सता ॥ १.२५१.३० ॥
હે ભગવાન, અમે બંને સર્વ સુરાસુરો સાથે પણ યુદ્ધ કરવા સમર્થ છીએ; નાગો માટે યુદ્ધ કરવા ઇચ્છતા વજ્રધારી સાથે એકલા લડવામાં શું મુશ્કેલી?
1.251.31
चक्रपाणिर्हृषीकेशो विचरन्युधि वीर्यवान् ।
चक्रेण भस्मसात्सर्वं विसृष्टेन तु वीर्यवान्।
त्रिषु लोकेषु तन्नास्ति यन्न कुर्याज्जनार्दनः ॥ १.२५१.३१ ॥
ચક્રપાણિ હૃષીકેશ યુદ્ધમાં વિચરતા વીર્યવાન છે. ચક્રથી ફેંકાતાં તેઓ સર્વને ભસ્મ કરે છે. ત્રણે લોકમાં એવું કશું નથી જે જનાર્દન ન કરી શકે.
1.251.32
गाण्डीवं धनुरादाय तथाऽक्षय्ये महेषुधी ।
अहमप्युत्सहे लोकान्विजेतुं युधि पावक ॥ १.२५१.३२ ॥
ગાંડીવ ધનુષ્ય અને અક્ષય એવા બે મહાન ભાથાં લઈને, હે પાવક, હું પણ યુદ્ધમાં લોકોને જીતવા સમર્થ છું.
1.251.33
सर्वतः परिवार्यैवं दावमेतं महाप्रभो ।
कामं संप्रज्वलाद्यैव कल्यौ स्वः साह्यकर्मणि ॥ १.२५१.३३ ॥
હે મહાપ્રભુ, આ દાવાગ્નિને ચારે બાજુથી ઘેરીને, તમારી ઇચ્છા મુજબ હમણાં જ પૂર્ણપણે પ્રજ્વલિત થાઓ; સ્વર્ગમાં સહાયકર્મ માટે તમે સમર્થ છો.
1.251.34
यदि खाण्डवमेष्यति प्रमादा-
त्सगणो वा परिरक्षितुं महेन्द्रः।
शरताडितगात्रकुण्डलानां ।
कदनं द्रक्ष्यति देववाहिनीनाम् ॥ १.२५१.३४ ॥
પ્રમાદથી મહેન્દ્ર પોતાના ગણો સાથે ખાંડવનું રક્ષણ કરવા આવશે, તો બાણોથી ઘાયલ, અંગો અને કુંડળવાળી દેવસેનાનો સંહાર તે જોશે.
1.251.35
एवमुक्तः स भगवान्दाशार्हेणार्जुनेन च ।
तैजसं रपमास्थाय दावं दग्धुं प्रचक्रमे ॥ १.२५१.३५ ॥
દાશાર્હ અને અર્જુન આમ કહેતાં, એ ભગવાને તેજોમય રૂપ ધારણ કરીને વનને બાળવાનું શરૂ કર્યું.
1.251.36
सर्वतः परिवार्याथ सप्तार्चिर्ज्वलनस्तथा ।
ददाह खाण्डवं दावं युगान्तमिव दर्शयन् ॥ १.२५१.३६ ॥
ત્યારે સપ્તાર્ચિ અગ્નિએ ચારે બાજુથી ઘેરીને ખાંડવને બાળી નાખ્યું, જાણે યુગાંત બતાવતા હોય.
1.251.37
प्रतिगृह्य समाविश्य तद्वनं भरतर्षभ ।
मेघस्तनितनिर्घोषः सर्वभूतान्यकम्पयत् ॥ १.२५१.३७ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે વનને ઘેરીને અને તેમાં પ્રવેશીને મેઘગર્જના જેવા ઘોષથી તેણે સર્વ પ્રાણીઓને કંપાવ્યાં.
1.251.38
दह्यतस्तस्य च बभौ रूपं दावस्य भारत ।
मेरोरिव नगेन्द्रस्य कीर्णस्यांशुमतोंशुभिः ॥ १.२५१.३८ ॥
હે ભારત, બળતા તે દાવાગ્નિનું રૂપ સૂર્યકિરણોથી આચ્છાદિત પર્વતરાજ મેરુની જેમ ચમક્યું.