Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.251

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

1.251.1

एवमुक्तः स भगवान्धूमकेतुर्हुताशनः ।
चिन्तयामास वरुणं लोकपालं दिदृक्षया ॥ १.२५१.१ ॥

ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ଭଗବାନ ଧୂମକେତୁ ଅଗ୍ନି ଲୋକପାଳ ବରୁଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।

1.251.2

आदित्यमुदके देवं निवसन्तं जलेश्वरम् ।
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास पावकम् ॥ १.२५१.२ ॥

ଜଳରେ ରହୁଥିବା ଆଦିତ୍ୟରୂପୀ ଜଳେଶ୍ୱର ଦେବ ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଜାଣି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।

1.251.3

तमब्रवीद्भमकेतुः प्रतिगृह्य जलेश्वरम् ।
चतुर्थं लोकपालानां देवदेवं सनातनम् ॥ १.२५१.३ ॥

ଧୂମକେତୁ ଅଗ୍ନି ଜଳେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରି, ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଥ, ଦେବଦେବ ଓ ସନାତନଙ୍କୁ କହିଲେ।

1.251.4

सोमेन राज्ञा यद्दत्तं धनुश्चैवेषुधी च ते ।
तत्प्रयच्छोभयं शीघ्रं रथं च कपिलक्षणम् ॥ १.२५१.४ ॥

ସୋମ ରାଜା ତୁମକୁ ଯାହା ଧନୁ ଓ ଦୁଇ ତୂଣୀର ଦେଇଥିଲେ, ସେହି ଉଭୟ ଓ କପିଳବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ଶୀଘ୍ର ଦିଅ।

1.251.5

कार्यं च सुमहत्पार्थो गाण्डीवेन करिष्यति ।
चक्रेण वासुदेवश्च तन्ममाद्य प्रदीयताम् ॥ १.२५१.५ ॥

ପାର୍ଥ ଗାଣ୍ଡୀବରେ ଓ ବାସୁଦେବ ଚକ୍ରରେ ମହତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ; ତାହା ଆଜି ମୋତେ ଦିଆଯାଉ।

1.251.6

ददानीत्येव वरुणः पावकं प्रत्यभाषत ।
तदद्भुतं महावीर्यं यशःकीर्तिविवर्धनम् ॥ १.२५१.६ ॥

"ଦେବି" ବୋଲି ବରୁଣ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ ଅଦ୍ଭୁତ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ବୃଦ୍ଧିକାରୀ ଥିଲା।

1.251.7

सर्वशस्त्रैरनाधृष्यं सर्वशस्त्रप्रमाथि च ।
सर्वायुधमहामात्रं परसैन्यप्रधर्षणम् ॥ १.२५१.७ ॥

ତାହା ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅଜେୟ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ବିନାଶକାରୀ, ସମସ୍ତ ଆୟୁଧର ମହାନ ଅଧିପତି ଏବଂ ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣକାରୀ ଥିଲା।

1.251.8

एकं शतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम् ।
चित्रमुच्चावचैर्वर्णैः शोभितं श्लक्ष्णमव्रणम् ॥ १.२५१.८ ॥

ତାହା ଏକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷେ (ବସ୍ତୁ)ଙ୍କ ସମାନ; ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା; ଅଦ୍ଭୁତ; ଉଚ୍ଚନୀଚ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଶୋଭିତ; ମସୃଣ ଓ ଦୋଷରହିତ।

1.251.9

देवदानवगन्धर्वैः पूजितं शाश्वतीः समाः ।
प्रादाच्चैव धनूरत्नमक्षय्यौ च महेषुधी ॥ १.२५१.९ ॥

ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ବର୍ଷ ଧରି ପୂଜିଥିବା ସେହି ଧନୁର୍ରତ୍ନ ଦେଲେ; ଏବଂ ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ମହାନ ତୂଣୀର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।

1.251.10

रथं च दिव्याश्वयुजं कपिप्रवरकेतनम् ।
उपेतं राजतैरश्वैर्गान्धर्वैर्हेममालिभिः ॥ १.२५१.१० ॥

ଦିବ୍ୟ ଅଶ୍ୱ ଯୋଡ଼ା ରଥ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ; ତାର ଧ୍ୱଜାରେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ; ତାହା ରୌପ୍ୟ ଅଶ୍ୱ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବ ଅଶ୍ୱରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା।

1.251.11

पाण्डुराभ्रप्रतीकाशैर्मनोवायुसमैर्जवे ।
सर्वोपकरणैर्युक्तमजय्यं देवदानवैः ॥ १.२५१.११ ॥

ଧଳା ମେଘ ପରି, ମନ ଓ ବାୟୁ ସମାନ ବେଗର ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଉପକରଣରେ ସଜ୍ଜିତ; ଦେବ-ଦାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ।

1.251.12

भावुमन्तं महाघोषं सर्वरत्नमनोरमम् ।
ससर्ज यं सुतपसा भौमनो भुवनप्रभुः ॥ १.२५१.१२ ॥

ତେଜୋମୟ, ମହାଧ୍ୱନିଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ମନୋରମ — ଯାହାକୁ ଲୋକପ୍ରଭୁ କଠୋର ତପସ୍ୟାରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।

1.251.13

प्रजापतिरनिर्देश्यं यस्य रूपं रवेरिव ।
यं स्म सोमः समारुह्य दानवानजयत्प्रभुः ॥ १.२५१.१३ ॥

ଯାହାର ରୂପ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ଯାହା ଉପରେ ଚଢ଼ି ପ୍ରଭୁ ସୋମ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।

1.251.14

नवमेघप्रतीकाशं ज्ललन्तमिव च श्रिया ।
आश्रितौ तं रथश्रेष्ठं शक्रायुधसमावुभौ ॥ १.२५१.१४ ॥

ନୂଆ ମେଘ ପରି, ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଇନ୍ଦ୍ରାୟୁଧ ପରି ଦୁହେଁ ଆଶ୍ରିତ ଥିଲେ।

1.251.15

तापनीया सुरुचिरा ध्वजयष्टिरनुत्तमा ।
तस्यां तु वानरो दिव्यः सिंहशार्दूलकेतनः ॥ १.२५१.१५ ॥

ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଅନୁପମ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡ; ତା ଉପରେ ସିଂହ-ବ୍ୟାଘ୍ର ଚିହ୍ନଥିବା ଦିବ୍ୟ ବାନର ଥିଲା।

1.251.16

हनूमान्नाम तेजस्वी कामरूपी महाबलः ।
दिधक्षन्निव तत्र स्म संस्थितो मूर्ध्न्यशोभत।
ध्वजे भूतानि तत्रासन्विविधानि महान्ति च ॥ १.२५१.१६ ॥

ତେଜସ୍ୱୀ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପଧାରୀ, ମହାବଳୀ ହନୁମାନ ନାମକ ସେ ଯେମିତି ଦହନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ସେଠାରେ ଶିଖରରେ ବସି ଶୋଭିଲା। ସେହି ଧ୍ୱଜାରେ ବିବିଧ ଓ ମହାନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

1.251.17

नादेन रिपुसैन्यानां येषां संज्ञा प्रणश्यति ।
स तं नानापताकाभिः शोभितं रथसत्तमम् ॥ १.२५१.१७ ॥

ଶତ୍ରୁସେନାମାନଙ୍କର ସଂଜ୍ଞା ଯାହାର ନାଦରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଅନେକ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ସେ…

1.251.18

प्रदक्षिणमुपावृत्य दैवतेभ्यः प्रणम्य च ।
सन्नद्धः कवची खड्गी बद्धगोधाङ्गुलित्रकः ॥ १.२५१.१८ ॥

ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ପ୍ରଣାମ କରି, କବଚ ପିନ୍ଧି, ଖଡ୍ଗ ଧରି, ଗୋଧା-ଚର୍ମର ବାହୁବନ୍ଧ ଓ ଆଙ୍ଗୁଠି-ରକ୍ଷା ବାନ୍ଧି ସେ ସଜ୍ଜିତ ହେଲା।

1.251.19

आरुरोह तदा पार्थो विमानं सुकृती यथा ।
तच्च दिव्यं धनुः श्रेष्ठं ब्रह्मणा निर्मितं पुरा ॥ १.२५१.१९ ॥

ତା'ପରେ ପାର୍ଥ ପୁଣ୍ୟବାନ ପରି ସେହି ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ଏବଂ ପୂର୍ବକାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ନିର୍ମିତ ସେହି ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା।

1.251.20

गाण्डीवमुपसंगृह्य बभूव मुदितोऽर्जुनः ।
हुताशनं पुरस्कृत्य ततस्तदपि वीर्यवान् ॥ १.२५१.२० ॥

ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଧରି ଅର୍ଜୁନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସେହି ପରାକ୍ରମୀ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

1.251.21

जग्राह बलमास्थाय ज्यया च युयुजे धनुः ।
मौर्व्यां तु योज्यमानायां बलिना पाण्डवेन ह ॥ १.२५१.२१ ॥

ବଳର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସେ ଧନୁ ଧରିଲେ ଏବଂ ଜ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତାହା ବାନ୍ଧିଲେ। ବଳବାନ ପାଣ୍ଡବ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୟା ଯୋଡ଼ାଯାଉଥିବା ସମୟରେ।

1.251.22

येऽशृष्वन्कूजितं यत्र तेषां वै व्यथितं मनः ।
लब्ध्वा रथं धनुश्चैव तथाऽक्षय्ये महेषुधी ॥ १.२५१.२२ ॥

ସେଠାରେ ସେହି ଟଙ୍କାର ଶୁଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମନ ପ୍ରକୃତରେ ବ୍ୟଥିତ ହେଲା। ରଥ, ଧନୁ ଏବଂ ସେହିପରି ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ବଡ଼ ତୂଣୀର ପାଇ।

1.251.23

बभूव कल्यः कौन्तेयः प्रहृष्टः साह्यकर्मणि ।
वज्रनाभं ततश्चक्रं ददौ कृष्णाय पावकः ॥ १.२५१.२३ ॥

କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ସହାୟତା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଅଗ୍ନି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବଜ୍ରନାଭ ନାମକ ଚକ୍ର ଦେଲେ।

1.251.24

आग्नेयमस्त्रं दयितं स च कल्योऽभवत्तदा ।
अब्रवीत्पावकश्चैवमेतेन मधुसूदन ॥ १.२५१.२४ ॥

ପ୍ରିୟ ଆଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇ ସେ ସେତେବେଳେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ଏହିପରି କହିଲେ: ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଏହା ଦ୍ୱାରା।

1.251.25

अमानुषानपि रणे जेष्यसि त्वमसंशयम् ।
अनेन तु मनुष्याणां देवानामपि चाहवे ॥ १.२५१.२५ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଅମାନୁଷମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଜିତିବ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବ।

1.251.26

रक्षःपिशाचदैत्यानां नागानां चाधिकस्तथा ।
भविष्यसि न सन्देहः प्रवरोऽपि निबर्हणे ॥ १.२५१.२६ ॥

ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅଧିକ ହେବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସଂହାରରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ।

1.251.27

क्षिप्तं क्षिप्तं रणे चैतत्त्वया माधव शत्रुषु ।
हत्वाऽप्रतिहतं सङ्ख्ये पाणिमेष्यति ते पुनः ॥ १.२५१.२७ ॥

ହେ ମାଧବ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ନିକ୍ଷେପ କରିବ ଏହା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅବାଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ପୁଣି ତୁମ ହାତକୁ ଫେରିବ।

1.251.28

वरुणश्च ददौ तस्मै गदामशनिनिःस्वनाम् ।
दैत्यान्तकरणीं घोरां नाम्ना कौमोदकीं प्रभुः ॥ १.२५१.२८ ॥

ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ରନିନାଦୀ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅନ୍ତକାରିଣୀ, ଘୋର କୌମୋଦକୀ ନାମକ ଗଦା ଦେଲେ; ସେହି ପ୍ରଭୁ।

1.251.29

ततः पावकमब्रूतां प्रहृष्टावर्जुनाच्युतौ ।
कृतास्त्रौ शस्त्रसंपन्नौ रथिनौ ध्वजिनावपि ॥ १.२५१.२९ ॥

ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲେ — ଉଭୟ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ଶସ୍ତ୍ରସମ୍ପନ୍ନ, ରଥୀ ଓ ଧ୍ୱଜଧାରୀ।

1.251.30

कल्यौ स्वो भगवन्योद्धुमपि सर्वैः सुरासुरैः ।
किं पुनर्वज्रिणैकेन पन्नगार्थे युयुत्सता ॥ १.२५१.३० ॥

ହେ ଭଗବାନ, ଆମେ ଉଭୟ ସମସ୍ତ ସୁରାସୁରଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ନାଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବଜ୍ରଧାରୀ ସହିତ ଏକାକୀ ଲଢ଼ିବାରେ କଣ ଅସୁବିଧା?

1.251.31

चक्रपाणिर्हृषीकेशो विचरन्युधि वीर्यवान् ।
चक्रेण भस्मसात्सर्वं विसृष्टेन तु वीर्यवान्।
त्रिषु लोकेषु तन्नास्ति यन्न कुर्याज्जनार्दनः ॥ १.२५१.३१ ॥

ଚକ୍ରପାଣି ହୃଷୀକେଶ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ। ଚକ୍ର ନିକ୍ଷେପ ହେଲେ ସେ ସବୁ ଭସ୍ମ କରନ୍ତି। ତ୍ରିଲୋକରେ ଏପରି କିଛି ନାହିଁ ଯାହା ଜନାର୍ଦନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

1.251.32

गाण्डीवं धनुरादाय तथाऽक्षय्ये महेषुधी ।
अहमप्युत्सहे लोकान्विजेतुं युधि पावक ॥ १.२५१.३२ ॥

ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଦୁଇଟି ମହାନ ତୂଣୀର ଧାରଣ କରି, ହେ ପାବକ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲୋକସମୂହ ଜିତିବାକୁ ସମର୍ଥ।

1.251.33

सर्वतः परिवार्यैवं दावमेतं महाप्रभो ।
कामं संप्रज्वलाद्यैव कल्यौ स्वः साह्यकर्मणि ॥ १.२५१.३३ ॥

ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହି ବନାଗ୍ନିକୁ ସବୁ ପଟରୁ ଘେରି, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଏବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜ୍ୱଳନ୍ତୁ; ସ୍ୱର୍ଗର ସହାୟତା କର୍ମରେ ଆପଣ ସମର୍ଥ।

1.251.34

यदि खाण्डवमेष्यति प्रमादा-
त्सगणो वा परिरक्षितुं महेन्द्रः।
शरताडितगात्रकुण्डलानां ।
कदनं द्रक्ष्यति देववाहिनीनाम् ॥ १.२५१.३४ ॥

ପ୍ରମାଦବଶତଃ ମହେନ୍ଦ୍ର ଯଦି ନିଜ ଗଣ ସହିତ ଖାଣ୍ଡବ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ବାଣାଘାତରେ ଆହତ, ଅଙ୍ଗ ଓ କୁଣ୍ଡଳଯୁକ୍ତ ଦେବସେନାର ସଂହାର ସେ ଦେଖିବେ।

1.251.35

एवमुक्तः स भगवान्दाशार्हेणार्जुनेन च ।
तैजसं रपमास्थाय दावं दग्धुं प्रचक्रमे ॥ १.२५१.३५ ॥

ଦାଶାର୍ହ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ସେହି ଭଗବାନ ତେଜୋମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବନ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

1.251.36

सर्वतः परिवार्याथ सप्तार्चिर्ज्वलनस्तथा ।
ददाह खाण्डवं दावं युगान्तमिव दर्शयन् ॥ १.२५१.३६ ॥

ଏଥର ସପ୍ତାର୍ଚ୍ଚି ଅଗ୍ନି ସବୁ ପଟରୁ ଘେରି ଖାଣ୍ଡବକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିଲେ।

1.251.37

प्रतिगृह्य समाविश्य तद्वनं भरतर्षभ ।
मेघस्तनितनिर्घोषः सर्वभूतान्यकम्पयत् ॥ १.२५१.३७ ॥

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ବନକୁ ଘେରି ଓ ତା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମେଘଗର୍ଜନ ପରି ନାଦରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କମ୍ପାଇଦେଲା।

1.251.38

दह्यतस्तस्य च बभौ रूपं दावस्य भारत ।
मेरोरिव नगेन्द्रस्य कीर्णस्यांशुमतोंशुभिः ॥ १.२५१.३८ ॥

ହେ ଭାରତ, ଜଳୁଥିବା ସେହି ଦାବାଗ୍ନିର ରୂପ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ଆବୃତ ପର୍ବତରାଜ ମେରୁ ପରି ଚମକିଲା।