మహాభారతం · అధ్యాయం 1.251
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.251.1
एवमुक्तः स भगवान्धूमकेतुर्हुताशनः ।
चिन्तयामास वरुणं लोकपालं दिदृक्षया ॥ १.२५१.१ ॥
ఇలా చెప్పబడిన భగవంతుడైన ధూమకేతువు అగ్ని, లోకపాలకుడైన వరుణుని చూడాలనే కోరికతో అతనిని తలచుకున్నాడు.
1.251.2
आदित्यमुदके देवं निवसन्तं जलेश्वरम् ।
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास पावकम् ॥ १.२५१.२ ॥
నీటిలో నివసించే ఆదిత్యుడైన జలేశ్వరుడు ఆ ఆలోచనను తెలుసుకొని అగ్నికి దర్శనమిచ్చాడు.
1.251.3
तमब्रवीद्भमकेतुः प्रतिगृह्य जलेश्वरम् ।
चतुर्थं लोकपालानां देवदेवं सनातनम् ॥ १.२५१.३ ॥
ధూమకేతువు అగ్ని, జలేశ్వరుని స్వీకరించి, లోకపాలకులలో నాల్గవవాడు, దేవదేవుడు, సనాతనుడు అయినవానితో ఇలా అన్నాడు.
1.251.4
सोमेन राज्ञा यद्दत्तं धनुश्चैवेषुधी च ते ।
तत्प्रयच्छोभयं शीघ्रं रथं च कपिलक्षणम् ॥ १.२५१.४ ॥
సోమ రాజు నీకు ఇచ్చిన ధనుస్సును, రెండు అంబులపొదులను, కపిలవర్ణ రథాన్ని వెంటనే ఇవ్వు.
1.251.5
कार्यं च सुमहत्पार्थो गाण्डीवेन करिष्यति ।
चक्रेण वासुदेवश्च तन्ममाद्य प्रदीयताम् ॥ १.२५१.५ ॥
పార్థుడు గాండీవంతో, వాసుదేవుడు చక్రంతో గొప్ప కార్యాన్ని చేస్తారు; అది ఈ రోజు నాకు ఇవ్వబడాలి.
1.251.6
ददानीत्येव वरुणः पावकं प्रत्यभाषत ।
तदद्भुतं महावीर्यं यशःकीर्तिविवर्धनम् ॥ १.२५१.६ ॥
"ఇస్తాను" అని వరుణుడు అగ్నికి సమాధానమిచ్చాడు. అది అద్భుతమైనది, మహాశక్తిమంతమైనది, యశస్సును కీర్తిని పెంచేది.
1.251.7
सर्वशस्त्रैरनाधृष्यं सर्वशस्त्रप्रमाथि च ।
सर्वायुधमहामात्रं परसैन्यप्रधर्षणम् ॥ १.२५१.७ ॥
అది అన్ని ఆయుధాలకు లొంగనిది, అన్ని ఆయుధాలను నాశనం చేసేది, అన్ని ఆయుధాలకు మహా అధిపతి, శత్రు సైన్యాన్ని అణచివేసేది.
1.251.8
एकं शतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम् ।
चित्रमुच्चावचैर्वर्णैः शोभितं श्लक्ष्णमव्रणम् ॥ १.२५१.८ ॥
అది ఒక్కటే అయినా లక్ష (వస్తువులు)తో సమానమైనది; రాజ్యాన్ని వృద్ధి చేసేది; విచిత్రమైనది; ఎత్తుపల్లమైన రంగులతో అలంకృతమైనది; నున్నగా, లోపం లేనిది.
1.251.9
देवदानवगन्धर्वैः पूजितं शाश्वतीः समाः ।
प्रादाच्चैव धनूरत्नमक्षय्यौ च महेषुधी ॥ १.२५१.९ ॥
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు శాశ్వత సంవత్సరాలుగా పూజించిన ఆ ధనుర్రత్నాన్ని ఇచ్చాడు; అక్షయమైన రెండు గొప్ప అంబులపొదులను కూడా ఇచ్చాడు.
1.251.10
रथं च दिव्याश्वयुजं कपिप्रवरकेतनम् ।
उपेतं राजतैरश्वैर्गान्धर्वैर्हेममालिभिः ॥ १.२५१.१० ॥
దివ్య అశ్వాలను కట్టిన రథాన్ని కూడా ఇచ్చాడు; దాని ధ్వజంపై వానరశ్రేష్ఠుడు ఉన్నాడు; వెండి గుర్రాలతో, బంగారు మాలలు ధరించిన గాంధర్వ అశ్వాలతో కూడినది.
1.251.11
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशैर्मनोवायुसमैर्जवे ।
सर्वोपकरणैर्युक्तमजय्यं देवदानवैः ॥ १.२५१.११ ॥
తెల్లని మేఘాలవంటి, మనసు వాయువులతో సమానమైన వేగం గలిగిన అశ్వాలతో, సమస్త ఉపకరణాలతో కూడినది; దేవతలకూ దానవులకూ జయించరానిది.
1.251.12
भावुमन्तं महाघोषं सर्वरत्नमनोरमम् ।
ससर्ज यं सुतपसा भौमनो भुवनप्रभुः ॥ १.२५१.१२ ॥
తేజస్సు గలది, మహాధ్వని గలది, సమస్త రత్నాలతో మనోహరమైనది — లోకాధిపతి గొప్ప తపస్సుతో సృష్టించినది.
1.251.13
प्रजापतिरनिर्देश्यं यस्य रूपं रवेरिव ।
यं स्म सोमः समारुह्य दानवानजयत्प्रभुः ॥ १.२५१.१३ ॥
వర్ణించశక్యం కాని రూపం కలది, సూర్యునివంటిది; దానిపై ఎక్కి ప్రభువైన సోముడు దానవులను జయించాడు.
1.251.14
नवमेघप्रतीकाशं ज्ललन्तमिव च श्रिया ।
आश्रितौ तं रथश्रेष्ठं शक्रायुधसमावुभौ ॥ १.२५१.१४ ॥
కొత్త మేఘంలా, కాంతితో మెరిసే ఆ శ్రేష్ఠ రథంపై ఇంద్రాయుధాలవంటి ఇద్దరు ఆశ్రయించారు.
1.251.15
तापनीया सुरुचिरा ध्वजयष्टिरनुत्तमा ।
तस्यां तु वानरो दिव्यः सिंहशार्दूलकेतनः ॥ १.२५१.१५ ॥
బంగారువంటి, అతి సుందరమైన, సాటిలేని ధ్వజస్తంభం; దానిపై సింహ-వ్యాఘ్ర చిహ్నమున్న దివ్య వానరుడు ఉన్నాడు.
1.251.16
हनूमान्नाम तेजस्वी कामरूपी महाबलः ।
दिधक्षन्निव तत्र स्म संस्थितो मूर्ध्न्यशोभत।
ध्वजे भूतानि तत्रासन्विविधानि महान्ति च ॥ १.२५१.१६ ॥
తేజోవంతుడు, ఇష్టరూపధారి, మహాబలుడు హనుమంతుడనే వాడు కాల్చగోరినట్లు అక్కడ శిఖరంపై కూర్చుని ప్రకాశించాడు. ఆ ధ్వజంపై అనేక మహత్తర ప్రాణులు కూడా ఉన్నాయి.
1.251.17
नादेन रिपुसैन्यानां येषां संज्ञा प्रणश्यति ।
स तं नानापताकाभिः शोभितं रथसत्तमम् ॥ १.२५१.१७ ॥
శత్రు సేనల స్పృహ ఎవరి నాదంతో నశిస్తుందో, అనేక పతాకలతో శోభిల్లే ఆ శ్రేష్ఠ రథాన్ని అతడు…
1.251.18
प्रदक्षिणमुपावृत्य दैवतेभ्यः प्रणम्य च ।
सन्नद्धः कवची खड्गी बद्धगोधाङ्गुलित्रकः ॥ १.२५१.१८ ॥
దేవతలకు ప్రదక్షిణం చేసి నమస్కరించి, కవచధారియై, ఖడ్గమును ధరించి, గోధాచర్మ బాహుత్రాణం, అంగుళిత్రాణాలు కట్టుకొని సన్నద్ధుడయ్యాడు.
1.251.19
आरुरोह तदा पार्थो विमानं सुकृती यथा ।
तच्च दिव्यं धनुः श्रेष्ठं ब्रह्मणा निर्मितं पुरा ॥ १.२५१.१९ ॥
అప్పుడు పార్థుడు పుణ్యాత్ముడు ఎక్కినట్లు ఆ దివ్య విమానమెక్కాడు. పూర్వం బ్రహ్మచే నిర్మితమైన ఆ దివ్యమైన శ్రేష్ఠ ధనుస్సు కూడా ఉంది.
1.251.20
गाण्डीवमुपसंगृह्य बभूव मुदितोऽर्जुनः ।
हुताशनं पुरस्कृत्य ततस्तदपि वीर्यवान् ॥ १.२५१.२० ॥
గాండీవాన్ని తీసుకుని అర్జునుడు సంతోషించాడు. తరువాత అగ్నిని ముందుంచుకుని ఆ పరాక్రమవంతుడు కూడా సంతోషించాడు.
1.251.21
जग्राह बलमास्थाय ज्यया च युयुजे धनुः ।
मौर्व्यां तु योज्यमानायां बलिना पाण्डवेन ह ॥ १.२५१.२१ ॥
బలాన్ని ఆశ్రయించి అతడు ధనుస్సును పట్టుకొని వింటితో దానికి తాడు కట్టాడు. బలవంతుడైన పాండవుడు వింటిని బిగిస్తుండగా.
1.251.22
येऽशृष्वन्कूजितं यत्र तेषां वै व्यथितं मनः ।
लब्ध्वा रथं धनुश्चैव तथाऽक्षय्ये महेषुधी ॥ १.२५१.२२ ॥
అక్కడ ఆ ధ్వనిని విన్నవారి మనసు నిజంగా కలత చెందింది. రథం, ధనుస్సు, అలాగే రెండు అక్షయమైన గొప్ప అమ్ములపొదులు పొంది.
1.251.23
बभूव कल्यः कौन्तेयः प्रहृष्टः साह्यकर्मणि ।
वज्रनाभं ततश्चक्रं ददौ कृष्णाय पावकः ॥ १.२५१.२३ ॥
కుంతీపుత్రుడు సహాయ కార్యానికి సిద్ధమై సంతోషించాడు. తరువాత అగ్ని కృష్ణునికి వజ్రనాభం అనే చక్రాన్ని ఇచ్చాడు.
1.251.24
आग्नेयमस्त्रं दयितं स च कल्योऽभवत्तदा ।
अब्रवीत्पावकश्चैवमेतेन मधुसूदन ॥ १.२५१.२४ ॥
అతడు ఇష్టమైన ఆగ్నేయాస్త్రాన్ని పొంది అప్పుడు సిద్ధమయ్యాడు. అప్పుడు అగ్ని ఇలా అన్నాడు: ఓ మధుసూదనా, దీనితో.
1.251.25
अमानुषानपि रणे जेष्यसि त्वमसंशयम् ।
अनेन तु मनुष्याणां देवानामपि चाहवे ॥ १.२५१.२५ ॥
యుద్ధంలో దీనితో నీవు అమానుషులను కూడా నిస్సందేహంగా జయిస్తావు; దీనితో మనుషులను, దేవతలను కూడా యుద్ధంలో జయిస్తావు.
1.251.26
रक्षःपिशाचदैत्यानां नागानां चाधिकस्तथा ।
भविष्यसि न सन्देहः प्रवरोऽपि निबर्हणे ॥ १.२५१.२६ ॥
రాక్షసులు, పిశాచులు, దైత్యులు, నాగులు వారిలో కూడా నీవు అధికుడవవుతావు; సందేహం లేదు, సంహారంలో కూడా నీవే శ్రేష్ఠుడవవుతావు.
1.251.27
क्षिप्तं क्षिप्तं रणे चैतत्त्वया माधव शत्रुषु ।
हत्वाऽप्रतिहतं सङ्ख्ये पाणिमेष्यति ते पुनः ॥ १.२५१.२७ ॥
ఓ మాధవా, యుద్ధంలో శత్రువులపై నీవు పదే పదే ప్రయోగించిన ఇది, యుద్ధంలో అప్రతిహతంగా వారిని చంపి మళ్ళీ నీ చేతికే వస్తుంది.
1.251.28
वरुणश्च ददौ तस्मै गदामशनिनिःस्वनाम् ।
दैत्यान्तकरणीं घोरां नाम्ना कौमोदकीं प्रभुः ॥ १.२५१.२८ ॥
వరుణుడు కూడా ఆయనకు ఉరుము వంటి శబ్దం గల, దైత్యులను అంతమొందించే భయంకరమైన కౌమోదకి అనే గదను ఇచ్చాడు; ఆ ప్రభువు.
1.251.29
ततः पावकमब्रूतां प्रहृष्टावर्जुनाच्युतौ ।
कृतास्त्रौ शस्त्रसंपन्नौ रथिनौ ध्वजिनावपि ॥ १.२५१.२९ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన అర్జునుడు, అచ్యుతుడు అగ్నితో అన్నారు — ఇద్దరూ అస్త్రవిద్యలో నిపుణులు, ఆయుధసంపన్నులు, రథికులు, ధ్వజధారులు.
1.251.30
कल्यौ स्वो भगवन्योद्धुमपि सर्वैः सुरासुरैः ।
किं पुनर्वज्रिणैकेन पन्नगार्थे युयुत्सता ॥ १.२५१.३० ॥
భగవంతుడా, మేమిద్దరం సమస్త సురాసురులతో యుద్ధం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాము; నాగుల కోసం యుద్ధం చేయాలనుకునే వజ్రధారితో ఒంటరిగా పోరాడడంలో ఏమిటి కష్టం?
1.251.31
चक्रपाणिर्हृषीकेशो विचरन्युधि वीर्यवान् ।
चक्रेण भस्मसात्सर्वं विसृष्टेन तु वीर्यवान्।
त्रिषु लोकेषु तन्नास्ति यन्न कुर्याज्जनार्दनः ॥ १.२५१.३१ ॥
చక్రపాణి హృషీకేశుడు యుద్ధంలో సంచరిస్తున్న వీర్యవంతుడు. చక్రంతో విసరబడితే అతడు అన్నింటినీ బూడిద చేస్తాడు. మూడు లోకాలలో జనార్దనుడు చేయలేనిది ఏదీ లేదు.
1.251.32
गाण्डीवं धनुरादाय तथाऽक्षय्ये महेषुधी ।
अहमप्युत्सहे लोकान्विजेतुं युधि पावक ॥ १.२५१.३२ ॥
గాండీవ ధనుస్సును, అక్షయమైన రెండు గొప్ప అంబులపొదులను తీసుకుని, ఓ పావకా, నేనూ యుద్ధంలో లోకాలను జయించగలను.
1.251.33
सर्वतः परिवार्यैवं दावमेतं महाप्रभो ।
कामं संप्रज्वलाद्यैव कल्यौ स्वः साह्यकर्मणि ॥ १.२५१.३३ ॥
ఓ మహాప్రభో, ఈ అడవి మంటను అన్ని వైపులా చుట్టి, మీ ఇష్టం వచ్చినట్లు ఇప్పుడే పూర్తిగా ప్రజ్వలించండి; స్వర్గంలో సహాయకార్యానికి మీరు సమర్థులు.
1.251.34
यदि खाण्डवमेष्यति प्रमादा-
त्सगणो वा परिरक्षितुं महेन्द्रः।
शरताडितगात्रकुण्डलानां ।
कदनं द्रक्ष्यति देववाहिनीनाम् ॥ १.२५१.३४ ॥
ప్రమాదవశాత్తు మహేంద్రుడు తన గణాలతో ఖాండవాన్ని రక్షించడానికి వస్తే, బాణాలచే గాయపడి అవయవాలు, కుండలాలు కలిగిన దేవసేనల వధను అతడు చూస్తాడు.
1.251.35
एवमुक्तः स भगवान्दाशार्हेणार्जुनेन च ।
तैजसं रपमास्थाय दावं दग्धुं प्रचक्रमे ॥ १.२५१.३५ ॥
దాశార్హుడు, అర్జునుడు ఇలా చెప్పగా, ఆ భగవానుడు తేజోమయ రూపం ధరించి అడవిని దహించడం ప్రారంభించాడు.
1.251.36
सर्वतः परिवार्याथ सप्तार्चिर्ज्वलनस्तथा ।
ददाह खाण्डवं दावं युगान्तमिव दर्शयन् ॥ १.२५१.३६ ॥
అప్పుడు సప్తార్చి అగ్ని అన్ని వైపులా చుట్టి ఖాండవాన్ని దహించింది; యుగాంతాన్ని చూపిస్తున్నట్లు.
1.251.37
प्रतिगृह्य समाविश्य तद्वनं भरतर्षभ ।
मेघस्तनितनिर्घोषः सर्वभूतान्यकम्पयत् ॥ १.२५१.३७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఆ అడవిని చుట్టుముట్టి దానిలో ప్రవేశించి, మేఘగర్జనలాంటి ఘోషతో సమస్త ప్రాణులను వణికించాడు.
1.251.38
दह्यतस्तस्य च बभौ रूपं दावस्य भारत ।
मेरोरिव नगेन्द्रस्य कीर्णस्यांशुमतोंशुभिः ॥ १.२५१.३८ ॥
భారతా, దహించుకుపోతున్న ఆ దావాగ్ని రూపం, సూర్యకిరణాలతో కప్పబడిన మేరు పర్వతరాజంలా ప్రకాశించింది.