Mahābhārata · Adhyāya 1.253
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.253.1
तस्याथ वर्षतो वारि पाण्डवः प्रत्यवारयत् ।
शरवर्षेण बीभत्सुरुत्तमास्त्राणि दर्शयन् ॥ १.२५३.१ ॥
Entonces el Pāṇḍava contuvo el agua que él derramaba, mostrando las armas supremas con una lluvia de flechas, Bībhatsu lo hizo.
1.253.2
खाण्डवं च वनं सर्वं पाण्डवो बहुभिः शरैः ।
प्राच्छादयदमेयात्मा नीहारेणेव चन्द्रमाः ॥ १.२५३.२ ॥
Y el Pāṇḍava, de alma inmensurable, cubrió todo el bosque de Khāṇḍava con muchas flechas, como la niebla cubre la luna.
1.253.3
न च स्म किंचिच्छक्नोति भूतं निश्चरितुं ततः ।
संछाद्यमाने खे बाणैरस्यता सव्यसाचिना ॥ १.२५३.३ ॥
Y ninguna criatura podía salir de allí, mientras el cielo era cubierto de flechas por el arquero diestro en ambas manos, Savyasācin.
1.253.4
तक्षकस्तु न तत्रासीन्नागराजो महाबलः ।
दह्यमाने वने तस्मिन्कुरुक्षेत्रं गतो हि सः ॥ १.२५३.४ ॥
Pero Takṣaka, el poderoso rey de los nāgas, no estaba allí; mientras aquel bosque ardía, había ido a Kurukṣetra.
1.253.5
अश्वसेनोऽभवत्तत्र तक्षकस्य सुतो बली ।
स यत्नमकरोत्तीव्रं मोक्षार्थं जातवेदसः ॥ १.२५३.५ ॥
Allí estaba Aśvasena, el fuerte hijo de Takṣaka; hizo un esfuerzo feroz para escapar del fuego.
1.253.6
न शशाक स निर्गन्तुं निरुद्धोऽर्जुनपत्रिभिः ।
मोक्षयामास तं माता निगीर्य भुजगात्मजा ॥ १.२५३.६ ॥
Bloqueado por las flechas de Arjuna, no pudo salir; entonces su madre, la hija de la serpiente, lo tragó y lo liberó.
1.253.7
तस्य पूर्वं शिरो ग्रस्तं पुच्छमस्य निगीर्यते ।
निगीर्य सोर्ध्वमक्रामत्सुतं नागी मुमुक्षया ॥ १.२५३.७ ॥
Primero había sido tragada su cabeza; ahora se traga su cola. Con deseo de liberar a su hijo, la madre serpiente lo tragó y salió hacia arriba.
1.253.8
तस्याः शरेण तीक्ष्णेन पृथुधारेण पाण्डवः ।
शिरश्चिच्छेद गच्छन्त्यास्तामपश्यच्छचीपतिः ॥ १.२५३.८ ॥
Con una flecha aguda de filo ancho, el Pāṇḍava le cortó la cabeza mientras ella avanzaba; el señor de Śacī lo vio.
1.253.9
तं मुमोचयिषुर्वज्री वातवर्षेण पाण्डवम् ।
मोहयामास तत्कालमश्वसेनस्त्वमुच्यत ॥ १.२५३.९ ॥
El portador del rayo, deseando liberar al Pāṇḍava, en ese mismo instante lo confundió con una tormenta de viento y lluvia; entonces Aśvasena quedó libre.
1.253.10
तां च मायां तदा दृष्टा घोरां नागेन वञ्चितः ।
द्विधा त्रिधा च खगतान्प्राणिनः पाण्डवोच्छिनत् ॥ १.२५३.१० ॥
Engañado por la serpiente, el Pāṇḍava vio entonces aquella terrible ilusión y cortó en dos y tres pedazos a los seres que volaban por el cielo.
1.253.11
शशाप तं च संक्रुद्धो बीभत्सुर्जिह्मगामिनम् ।
पावको वासुदेवश्चाप्यप्रतिष्ठो भविष्यसि ॥ १.२५३.११ ॥
Airado, Bībhatsu (Arjuna) maldijo a la serpiente de paso tortuoso: «Quedarás sin base, incluso por el fuego y por Vāsudeva.»
1.253.12
ततो जिष्णुः सहस्राक्षं खं वितत्याशुगैः शरैः ।
योधयामास संक्रुद्धो वञ्चनां तामनुस्मरन् ॥ १.२५३.१२ ॥
Entonces el vencedor (Arjuna) llenó el cielo de flechas veloces y combatió con el de los mil ojos (Indra), recordando aquel engaño y enfurecido.
1.253.13
देवराजोऽपि तं दृष्ट्वा संरब्धं समरेऽर्जुनम् ।
स्वमस्त्रमसृजत्तीव्रं छादयित्वाऽखिलं नभः ॥ १.२५३.१३ ॥
Al ver a Arjuna encolerizado en la batalla, el rey de los dioses también lanzó su feroz arma y cubrió todo el cielo.
1.253.14
ततो वायुर्महाघोषः क्षोभयन्सर्वसागरान् ।
वियत्स्थो जनयन्मेघाञ्जलधारासमाकुलान् ॥ १.२५३.१४ ॥
Entonces el viento, con gran estruendo, agitó todos los mares y, situado en el cielo, produjo nubes llenas de torrentes de agua.
1.253.15
ततोऽशनिमुचो घोरांस्तडित्स्तनितनिःस्वनान् ।
तद्विघातार्थमसृजदर्जुनोऽप्यस्त्रमुत्तमम् ॥ १.२५३.१५ ॥
Entonces Arjuna, para contrarrestarlo, también lanzó un arma suprema y terrible que hacía llover rayos, con el estruendo del relámpago y el trueno.
1.253.16
वायव्यमभिमन्त्र्याथ प्रतिपत्तिविशारदः ।
तेनेन्द्राशनिमेघानां वीर्यौजस्तद्विनाशितम् ॥ १.२५३.१६ ॥
Entonces Arjuna, diestro en las contramedidas, consagró el arma del viento con un mantra, y con ella fueron destruidos el poder y la fuerza de los rayos y las nubes de Indra.
1.253.17
जलधाराश्च ताः शोषं जग्मुर्नेशुश्च विद्युतः ।
क्षणेन चाभवद्व्योम संप्रशान्तरजस्तमः ॥ १.२५३.१७ ॥
Aquellos torrentes de agua se secaron y los relámpagos desaparecieron, y en un instante el cielo quedó completamente sereno, libre de polvo y oscuridad.
1.253.18
सुखशीतानिलवहं प्रकृतिस्थार्कमण्डलम् ।
निष्प्रतीकारहृष्टश्च हुतभुग्विविधाकृतिः ॥ १.२५३.१८ ॥
Llevando brisas agradables y frescas y devolviendo el disco del sol a su estado natural, el dios del fuego, de formas diversas y exultante por no haber contraremedio, también apareció.
1.253.19
सिच्यमानो वसौघैस्तैः प्राणिनां देहनिःसृतैः ।
प्रजज्वालाथ सोऽर्चिष्मान्स्वनादैः पूरयञ्जगत् ॥ १.२५३.१९ ॥
Rociado con los torrentes de grasa que fluían de los cuerpos de los seres vivos, aquel fuego llameante se encendió con fuerza, llenando el mundo de estruendos.
1.253.20
कृष्णाभ्यां रक्षितं दृष्ट्वा तं च दावमहङ्कृताः ।
खमुत्पेतुर्महाराज सुपर्णाद्याः पतत्त्रिणः ॥ १.२५३.२० ॥
Al ver aquel bosque y el incendio protegidos por los dos Kṛṣṇas, oh gran rey, las aves soberbias encabezadas por los Suparṇas se elevaron al cielo.
1.253.21
गरुत्मान्वज्रसदृशैः पक्षतुण्डनखैस्तथा ।
प्रहर्तुकामो न्यपतदाकाशात्कृष्णपाण्डवौ ॥ १.२५३.२१ ॥
Garuḍa, deseando golpear con alas, pico y garras semejantes al rayo, cayó del cielo sobre Kṛṣṇa y el Pāṇḍava.
1.253.22
तथैवोरगसङ्घाताः पाण्डवस्य समीपतः ।
उत्सृजन्तो विषं घोरं निपेतुर्ज्वलिताननाः ॥ १.२५३.२२ ॥
Del mismo modo, cerca del Pāṇḍava, multitudes de serpientes, arrojando veneno terrible y con rostros ardientes, se abalanzaron.
1.253.23
तांश्चकर्त शरैः पार्थः सरोषाग्निसमुक्षितैः ।
विविशुश्चापि तं दीप्तं देहाभावाय पावकम् ॥ १.२५३.२३ ॥
El hijo de Pṛthā los derribó con flechas empapadas en el fuego de la ira; y ellos también entraron en el fuego ardiente, buscando la destrucción de sus cuerpos.
1.253.24
ततः सुराः सगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ।
उत्पेतुर्नादमतुलमुत्सृजन्तो रणार्थिनः ॥ १.२५३.२४ ॥
Entonces los dioses, junto con los Gandharvas, Yakṣas, Rākṣasas y Nāgas, deseosos de combate, se elevaron lanzando un rugido incomparable.
1.253.25
अयःकणपचक्राश्मभुशुण्ड्युद्यतबाहवः ।
कृष्णपार्थौ जिघांसन्तः क्रोधसंमूर्च्छितौजसः ॥ १.२५३.२५ ॥
Con los brazos alzados, empuñando fragmentos de hierro, el pacakra, piedras y la bhuśuṇḍī, con su vigor aturdido por la ira, deseaban matar a Kṛṣṇa y Pārtha.
1.253.26
तेषामतिव्याहरतां शस्त्रवर्षं प्रमुञ्चताम् ।
प्रममाथोत्तमाङ्गानि बीभत्सुर्निशितैः शरैः ॥ १.२५३.२६ ॥
Mientras rugían y descargaban una lluvia de armas, Bībhatsu (Arjuna) les aplastó las cabezas con agudas flechas.
1.253.27
कृष्णश्च सुमहातेजाश्चक्रेणारिविनाशनः ।
दैत्यदानवसङ्घानां चकार कदनं महत् ॥ १.२५३.२७ ॥
Y Kṛṣṇa, de gran esplendor, destructor de enemigos, con su disco causó una gran matanza entre las huestes de los Daityas y Dānavas.
1.253.28
अथापरे शरैर्विद्धाश्चक्रवेगेरितास्तथा ।
वेलामिव समासाद्य व्यतिष्ठन्नमितौजसः ॥ १.२५३.२८ ॥
Entonces los demás, traspasados por flechas y empujados por la fuerza del disco, se detuvieron como el mar que ha alcanzado la orilla; eran de fuerza inmensa.
1.253.29
ततः शक्रोऽतिसक्रुद्धस्त्रिदशानां महेश्वरः ।
पाण्डुरं गजमास्थाय तावुभौ समुपाद्रवत् ॥ १.२५३.२९ ॥
Entonces Indra, gran señor de los dioses, sumamente enfurecido, montó el elefante blanco y se lanzó contra los dos.
1.253.30
वेगेनाशनिमादाय वज्रमस्त्रं च सोऽसृजत् ।
हतावेताविति प्राह सुरानसुरसूदनः ॥ १.२५३.३० ॥
Tomando rápidamente el rayo, lanzó el arma vajra; y el matador de los asuras dijo a los dioses: "Estos dos ya están muertos."
1.253.31
ततः समुद्यतां दृष्ट्वा देवेन्द्रेण महाशनिम् ।
जगृहुः सर्वशस्त्राणि स्वानि स्वानि सुरास्तथा ॥ १.२५३.३१ ॥
Entonces, al ver el gran rayo alzado por el señor de los dioses, los dioses tomaron cada uno todas sus propias armas.
1.253.32
कालदण्डं यमो राजन् गदां चैव धनेश्वरः ।
पाशांश्च तत्र वरुणो विचित्रां च तथाऽशनिम् ॥ १.२५३.३२ ॥
Oh rey, Yama tomó el bastón del tiempo, el señor de la riqueza (Kubera) la maza, y Varuṇa allí tomó lazos y un rayo multicolor.
1.253.33
स्कन्दः शक्तिं समादाय तस्थौ मेरुरिवाचलः ।
ओषधीर्दीप्यमानाश्च जगृहातेऽस्विनावपि ॥ १.२५३.३३ ॥
Skanda, tomando su lanza, se mantuvo inmóvil como el monte Meru; y los dos Aśvin también tomaron hierbas resplandecientes.
1.253.34
जगृहे च धनुर्धाता मुसलं तु जयस्तथा ।
पर्वतं चापि जग्राह क्रुद्धस्त्वष्टा महाबलः ॥ १.२५३.३४ ॥
Dhātṛ tomó el arco, Jaya la maza igualmente, y el colérico y muy poderoso Tvaṣṭṛ también tomó una montaña.
1.253.35
अंशस्तु शक्तिं जग्राह मृत्युर्देवः परश्वधम् ।
प्रगृह्य परिघं घोरं विचचारार्यमा अपि ॥ १.२५३.३५ ॥
Aṃśa tomó la lanza; el dios Muerte tomó el hacha de batalla; y Aryamán, alzando una terrible barra de hierro, también se movió.
1.253.36
मित्रश्च क्षुरपर्यन्तं चक्रमादाय तस्थिवान् ।
पूषा भगश्च संक्रुद्धः सविता च विशांपते ॥ १.२५३.३६ ॥
Mitra se mantuvo con un disco de filo de navaja; oh señor de los hombres, Pūṣan, Bhaga y el muy airado Savitṛ también se mantuvieron.
1.253.37
आत्तकार्मुकनिस्त्रिंशाः कृष्णापार्थौ प्रदुद्रुवुः ।
रुद्राश्च वसवश्चैव मरुतश्च महाबलाः ॥ १.२५३.३७ ॥
Kṛṣṇa y Pārtha, tomando arcos y espadas, avanzaron; y también los Rudras, los Vasus y los poderosos Maruts.
1.253.38
विश्वेदेवास्तथा साध्या दीप्यमानाः स्वतेजसा ।
एते चान्ये च बहवो देवास्तौ पुरुषोत्तमौ ॥ १.२५३.३८ ॥
Los Viśvedevas y asimismo los Sādhyas, resplandecientes con su propio esplendor; estos y otros muchos dioses contra aquellos dos mejores de los hombres.
1.253.39
कृष्णपार्थौ जिघांसन्तः प्रतीयुर्विविधायुधाः ।
तत्राद्भुतान्यदृश्यन्त निमित्तानि महाहवे ॥ १.२५३.३९ ॥
Deseosos de matar a Kṛṣṇa y a Pārtha, avanzaron contra ellos portando diversas armas; y en aquella gran batalla aparecieron prodigiosos presagios.
1.253.40
युगान्तसमरूपाणि भूतसंमोहनानि च ।
तथा दृष्ट्वा सुसंरब्धं शक्रं देवैः सहाच्युतौ ॥ १.२५३.४० ॥
Presagios de forma semejante al fin de una era y que confundían a todos los seres; así, al ver a Indra gravemente irritado junto con los dioses, aquellos dos Acyutas (Kṛṣṇa y Arjuna)—
1.253.41
अभीतौ युधि दुर्धर्षौ तस्थतुः सज्जकार्मुकौ ।
आगच्छतस्ततो देवानुभौ युद्धविशारदौ ॥ १.२५३.४१ ॥
Aquellos dos, sin miedo e invencibles en la batalla, se mantuvieron en pie con sus arcos tensados; y a medida que los dioses avanzaban, ambos, diestros en la guerra—
1.253.42
व्यताडयेतां संक्रुद्धौ शरैर्वज्रोपमैस्तदा ।
असकृद्भग्नसंकल्पाः सुराश्च बहुशः कृताः ॥ १.२५३.४२ ॥
Entonces, enfurecidos, los dos los golpearon con flechas semejantes al rayo; una y otra vez los dioses, frustrados sus propósitos, fueron derrotados muchas veces.
1.253.43
भयाद्रणं परित्यज्य शख्रमेवाभिशिश्रियुः ।
दृष्ट्वा निवारितान्देवान्माधवेनार्जुनेन च ॥ १.२५३.४३ ॥
Por miedo, abandonando la batalla, tomaron solo sus armas, al ver a los dioses detenidos por Mādhava y por Arjuna.
1.253.44
आश्चर्यमगमंस्तत्र मुनयो नभसि स्थिताः ।
शक्रश्चापि तयोर्वीर्यमुपलभ्यासकृद्रणे ॥ १.२५३.४४ ॥
Allí, los sabios de pie en el cielo se asombraron; e incluso Śakra, habiendo percibido repetidamente el valor de aquellos dos en la batalla.
1.253.45
बभूव परमप्रीतो भूयश्चैतावयोधयत् ।
ततोऽश्मवर्षं सुमहद्व्यसृजत्पाकशासनः ॥ १.२५३.४५ ॥
Se alegró sobremanera y de nuevo combatió contra estos dos; entonces Pākaśāsana (Indra) desató una inmensa lluvia de piedras.
1.253.46
भूय एव तदा वीर्यं जिज्ञासुः सव्यसाचिनः ।
तच्छैरर्जुनो वर्षं प्रतिजघ्नेऽत्यमर्षितः ॥ १.२५३.४६ ॥
Entonces, deseando de nuevo probar el valor de Savyasācin (Arjuna), Arjuna, muy airado, contrarrestó aquella lluvia con flechas.
1.253.47
विफलं क्रियमाणं तत्समवेक्ष्य शतक्रतुः ।
भूयः संवर्धयामास तद्वर्षं पाकशासनः ॥ १.२५३.४७ ॥
Viendo que aquella lluvia resultaba inútil, Śatakratu (Indra), Pākaśāsana, volvió a intensificar aquella lluvia.
1.253.48
सोश्मवर्षं महावेगैरिषुभिः पाकशासनिः ।
विलयं गमयामास हर्षयन्पितरं तथा ॥ १.२५३.४८ ॥
Aquel hijo de Pākaśāsana (Arjuna), con flechas de gran velocidad, redujo a nada aquella lluvia de piedras, y así alegró a su padre.
1.253.49
तत उत्पाट्य पाणिभ्यां मन्दराच्छिखरं महत् ।
सद्रुमं व्यसृजच्छक्रो जिघांसुः पाण्डुनन्दनम् ॥ १.२५३.४९ ॥
Entonces Indra, deseando matar al hijo de Pāṇḍu, arrancó con ambas manos una gran cumbre del Mandara, junto con sus árboles, y la arrojó.
1.253.50
ततोऽर्जुनो वेगवद्भिर्ज्वलिताग्रैरजिह्मगैः ।
शरैर्विध्वंसयामास गिरेः शृङ्गं सहस्रधा ॥ १.२५३.५० ॥
Entonces Arjuna, con flechas veloces de puntas ardientes que volaban rectas, hizo añicos la cumbre de la montaña en mil pedazos.
1.253.51
गिरेर्विशीर्यमाणस्य तस्य रूपं तदा बभौ ।
सार्कचन्द्रग्रहस्येव नभसः परिशीर्यतः ॥ १.२५३.५१ ॥
La forma de aquella montaña, al desmoronarse, pareció entonces como el cielo quebrándose en un eclipse de sol y luna.
1.253.52
तेनाभिपतता दावं शैलेन महता भृशम् ।
शृङ्गेण निहतास्तत्र प्राणिनः खाण्डवालयाः ॥ १.२५३.५२ ॥
Al caer con violencia aquella gran montaña sobre el incendio del bosque, los seres que habitaban en Khāṇḍava fueron muertos allí.