Mahābhārata · Adhyāya 1.255
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.255.1
किमर्थं शार्ङ्गकानग्निर्न ददाह तथा गते ।
तस्मिन्वने दह्यमाने ब्रह्मन्नेतत्प्रचक्ष्व मे ॥ १.२५५.१ ॥
¿Por qué el fuego no quemó a los Śārṅgakas cuando así ardía aquel bosque? Oh brahmán, explícamelo.
1.255.2
अदाहे ह्यश्वसेनस्य दानवस्य मयस्य च ।
कारणं कीर्तितं ब्रह्मञ्शार्ङ्गकाणां न कीर्तितम् ॥ १.२५५.२ ॥
Oh brahmán, se ha contado la causa de que no ardieran Aśvasena y el dānava Maya, pero no se ha contado la de los Śārṅgaka.
1.255.3
तदेतदद्भुतं ब्रह्मञ्शार्ङ्गकाणामनामयम् ।
कीर्तयस्वाग्निसंमर्दे कथं ते न विनाशिताः ॥ १.२५५.३ ॥
Oh brahmán, relata este prodigio: cómo los Śārṅgaka quedaron ilesos y no fueron destruidos en el incendio.
1.255.4
यदर्थं शार्ङ्गकानग्निर्न ददाह तथा गते ।
तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि यथा भूतमरिन्दम ॥ १.२५५.४ ॥
Oh domador de enemigos, te contaré todo como sucedió: la razón por la que el fuego no quemó a los Śārṅgaka mientras el bosque ardía así.
1.255.5
धर्मज्ञानां मुख्यतमस्तपस्वी संशितव्रतः ।
आसीन्महर्षिः श्रुतवान्मन्दपाल इति श्रुतः ॥ १.२५५.५ ॥
Había un gran sabio, el más excelso entre los que conocen el dharma, asceta firme en sus votos y erudito, conocido como Mandapāla.
1.255.6
स मार्गमाश्रितो राजन्नृषीणामूर्ध्वरेतसाम् ।
स्वाध्यायवान्धर्मरतस्तपस्वी विजितेन्द्रियः ॥ १.२५५.६ ॥
Oh rey, él seguía el camino de los sabios de semen elevado, dedicado al estudio sagrado, deleitándose en el dharma, asceta que había vencido sus sentidos.
1.255.7
स गत्वा तपसः पारं देहमुत्सृज्य भारत ।
जगाम पितृलोकाय न लेभे तत्र तत्फलम् ॥ १.२५५.७ ॥
Habiendo alcanzado el límite de la austeridad, oh Bhārata, abandonó su cuerpo y fue al mundo de los padres, pero allí no obtuvo su fruto.
1.255.8
स लोकानफलान्दृष्ट्वा तपसा निर्जितानपि ।
पप्रच्छ धर्मराजस्य समीपस्थान्दिवौकसः ॥ १.२५५.८ ॥
Al ver aquellos mundos, conquistados por la austeridad pero sin fruto, preguntó a los moradores celestiales que estaban cerca del rey de la justicia.
1.255.9
किमर्थमावृता लोका ममैते तपसाऽर्जिताः ।
किं मया न कृतं तत्र यस्यैतत्कर्मणः फलम् ॥ १.२५५.९ ॥
¿Por qué están obstruidos estos mundos que gané con mi austeridad? ¿Qué no hice allí, cuyo fruto es esto?
1.255.10
तत्राहं तत्करिष्यामि यदर्थमिदमावृतम् ।
फलमेतस्य तपसः कथयध्वं दिवौकसः ॥ १.२५५.१० ॥
Allí haré aquello por lo que esto está obstruido. Decidme, oh moradores celestiales, el fruto de esta austeridad.
1.255.11
ऋणिनो मानवा ब्रह्मञ्जायन्ते येन तच्छृणु ।
क्रियाभिर्ब्रह्मचर्येण प्रजया च न संशयः ॥ १.२५५.११ ॥
Oh brahmín, los hombres nacen endeudados. Escucha por qué se liberan: por los ritos, por el estudio célibe y por la descendencia — de esto no hay duda.
1.255.12
तदपाक्रियते सर्वं यज्ञेन तपसा सुतैः ।
तपस्वी यज्ञकृच्चासि न च ते विद्यते प्रजा ॥ १.२५५.१२ ॥
Mediante el sacrificio, la austeridad y los hijos, todo eso se salda. Eres austero y sacrificador, pero no tienes descendencia.
1.255.13
त इमे प्रसवस्यार्थे तव लोकाः समावृताः ।
प्रजायस्व ततो लोकानुपभोक्ष्यसि पुष्कलान् ॥ १.२५५.१३ ॥
Estos mundos están encerrados para el propósito de tu procreación. Engendra descendencia, y entonces disfrutarás de mundos abundantes.
1.255.14
पुन्नाम्नो नरकात्पुत्रस्त्रायते पितरं श्रुतिः ।
तस्मादपत्यसन्ताने यतस्व ब्रह्मसत्तम ॥ १.२५५.१४ ॥
La escritura dice que un hijo salva a su padre del infierno llamado Put. Por tanto, mejor de los brahmanes, esfuérzate por la continuidad de la descendencia.
1.255.15
तच्छ्रुत्वा मन्दपालस्तु वचस्तेषां दिवौकसाम् ।
क्व नु शीघ्रमपत्यं स्याद्बहुलं चेत्यचिन्तयत् ॥ १.२५५.१५ ॥
Al oír aquellas palabras de los dioses, Mandapala reflexionó: '¿Dónde podría haber pronto descendencia abundante?'
1.255.16
स चिन्तयन्नभ्यगच्छत्सुबहुप्रसवान्खगान् ।
शार्ङ्गिकां शार्ङ्गको भूत्वा जरितां समुपेयिवान् ॥ १.२५५.१६ ॥
Reflexionando así, se acercó a las aves que tienen muchas crías. Convertido en un ave sārṅga macho, se llegó a la hembra sārṅgikā Jaritā.
1.255.17
तस्यां पुत्रानजनयच्चतुरो ब्रह्मवादिनः ।
तानपास्य स तत्रैव जगाम लपितां प्रति ॥ १.२५५.१७ ॥
Con ella engendró cuatro hijos, conocedores del Veda. Abandonándolos allí mismo, partió hacia Lapitā.
1.255.18
बालान्स तानण्डगतान्सह मात्रा मुनिर्वने ।
तस्मिन्गते महाभागे लपितां प्रति भारत ॥ १.२५५.१८ ॥
Aquel sabio, dejando en el bosque a aquellos pequeños en sus huevos junto con su madre, partió hacia Lapitā, oh Bhārata.
1.255.19
अपत्यस्नेहसंयुक्ता जरिता बह्वचिन्तयत् ।
तेन त्यक्तानसंत्याज्यानृषीनण्डगतान्वने ॥ १.२५५.१९ ॥
Llena de amor por sus hijos, Jaritā reflexionó largamente sobre los sabios aún en sus huevos, a quienes él había abandonado en el bosque y que no debían ser abandonados.
1.255.20
न जहौ पुत्रशोकार्ता जरिता खाण्डवे सुतान् ।
बभार चैतान्संजातान्स्ववृत्त्या स्नेहविक्लवा ॥ १.२५५.२० ॥
Atormentada por el dolor de sus hijos, Jaritā no los abandonó en Khāṇḍava; abrumada por el afecto, mantuvo a estos recién nacidos con su propio sustento.
1.255.21
ततोऽग्निं खाण्डवं दग्धुमायान्तं दृष्टवानृषिः ।
मन्दपालश्चरंस्तस्मिन्वने लपितया सह ॥ १.२५५.२१ ॥
Entonces el sabio Mandapāla vio a Agni acercarse para quemar el bosque de Khāṇḍava; vagaba por aquel bosque junto a su esposa Lapitā.
1.255.22
तं संकल्पं विदित्वाग्नेर्ज्ञात्वा पुत्रांश्च बालकान् ।
सोऽभितुष्टाव विप्रर्षिब्रार्ह्मणो जातवेदसम् ॥ १.२५५.२२ ॥
Conociendo la resolución de Agni y sabiendo de sus hijos pequeños, aquel brahmán sabio-sacerdote alabó mucho a Jātavedas, el fuego.
1.255.23
पुत्रान्प्रतिवदन्भीतो लोकपालं महौजसम् ।
त्वमग्ने सर्वलोकानां मुखं त्वमसि हव्यवाट् ॥ १.२५५.२३ ॥
Asustado, respondiendo a sus hijos, se dirigió al poderoso guardián de los mundos: "Oh Agni, tú eres la boca de todos los mundos; tú eres el portador de las ofrendas."
1.255.24
त्वमन्तः सर्वभूतानां गूढश्चरसि पावक ।
त्वामेकमाहुः कवयस्त्वामाहुस्त्रिविधं पुनः ॥ १.२५५.२४ ॥
"Oh purificador, te mueves oculto dentro de todos los seres. Los poetas sabios te llaman uno, y también te llaman triple."
1.255.25
त्वामष्टधा कल्पयित्वा यज्ञवाहमकल्पयन् ।
त्वया विश्वमिदं सृष्टं वदन्ति परमर्षयः ॥ १.२५५.२५ ॥
Habiéndote formado en ocho formas, te hicieron portador del sacrificio. Los supremos videntes dicen que este universo fue creado por ti.
1.255.26
त्वदृते हि जगत्कृत्स्नं सद्यो नश्येद्धुताशन ।
तुभ्यं कृत्वा नमो विप्राः स्वकर्मविजितां गतिम् ॥ १.२५५.२६ ॥
¡Oh Hutāśana!, sin ti todo este mundo perecería al instante. Tras rendirte homenaje, los brahmanes alcanzan la meta conquistada por sus propios ritos.
1.255.27
गच्छन्ति सह पत्नीभिः सुतैरपि च शाश्वतीम् ।
त्वामग्ने जलदानाहुः खेविषक्तान्सविद्युतः ॥ १.२५५.२७ ॥
Van a la morada eterna junto con sus esposas e hijos. ¡Oh Agni!, te llaman a ti las nubes adheridas al cielo, junto con el relámpago.
1.255.28
दहन्ति सर्वभूतानि त्वत्तो निष्क्रम्य हेतयः ।
जातवेदस्त्वयैवेदं विश्वं सृष्टं महाद्युते ॥ १.२५५.२८ ॥
Las llamas que brotan de ti queman a todos los seres. Oh Jātavedas, oh tú de gran esplendor, este universo fue creado solo por ti.
1.255.29
तवैव कर्मविहितं भूतं सर्वं चराचरम् ।
त्वयापो विहिताः पूर्वं त्वयि सर्वमिदं जगत् ॥ १.२५५.२९ ॥
Todos los seres, móviles e inmóviles, fueron dispuestos por tu acción. Antiguamente las aguas fueron establecidas por ti, y en ti reposa todo este mundo.
1.255.30
त्वयि हव्यं च कव्यं च यथावत्संप्रतिष्ठितम् ।
त्वमेव दहनो देव त्वं धाता त्वं बृहस्पतिः ॥ १.२५५.३० ॥
En ti se establecen debidamente la oblación y la ofrenda a los antepasados. Oh dios, tú eres el quemador, tú eres el creador, tú eres Bṛhaspati.
1.255.31
त्वमश्विनौ यमौ मित्रः सोमस्त्वमसि चानिलः ।
एवं स्तुतस्तदा तेन मन्दपालेन पावकः ॥ १.२५५.३१ ॥
Tú eres los dos Aśvins, los gemelos Yama, Mitra; tú eres Soma y también el viento. Así, alabado entonces por Mandapāla, el purificador (Agni)…
1.255.32
तुतोष तस्य नृपते मुनेरमिततेजसः ।
उवाच चैनं प्रीतात्मा किमिष्टं करवाणि ते ॥ १.२५५.३२ ॥
Oh rey, se complació con aquel sabio de esplendor inmensurable. Con el corazón alegre, le dijo: "¿Qué deseo tuyo debo cumplir?"
1.255.33
तमब्रवीन्मन्दपालः प्राञ्जलिर्हव्यवाहनम् ।
प्रदहन्खाण्डवं दावं मम पुत्रान्विसर्जय ॥ १.२५५.३३ ॥
Mandapāla, con las manos juntas, dijo a aquel portador de ofrendas (Agni): "Al quemar el bosque de Khāṇḍava, libera a mis hijos."
1.255.34
तथेति तत्प्रतिश्रुत्य भगवान्हव्यवाहनः ।
खाण्डवे तेन काले न प्रजज्वाल दिदक्षया ॥ १.२५५.३४ ॥
Habiendo prometido "Así sea", el bendito Havyavāhana no ardió en Khāṇḍava en aquel momento, por deseo de ver.