ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.255
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.255.1
किमर्थं शार्ङ्गकानग्निर्न ददाह तथा गते ।
तस्मिन्वने दह्यमाने ब्रह्मन्नेतत्प्रचक्ष्व मे ॥ १.२५५.१ ॥
ସେହି ବନ ଜଳୁଥିବା ବେଳେ, ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ, ଅଗ୍ନି ଶାର୍ଙ୍ଗକମାନଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦଗ୍ଧ କଲା ନାହିଁ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
1.255.2
अदाहे ह्यश्वसेनस्य दानवस्य मयस्य च ।
कारणं कीर्तितं ब्रह्मञ्शार्ङ्गकाणां न कीर्तितम् ॥ १.२५५.२ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଶ୍ୱସେନ ଓ ଦାନବ ମୟଙ୍କର ନ ଜଳିବାର କାରଣ କୁହାଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ଶାର୍ଙ୍ଗକମାନଙ୍କର କାରଣ କୁହାଯାଇ ନାହିଁ।
1.255.3
तदेतदद्भुतं ब्रह्मञ्शार्ङ्गकाणामनामयम् ।
कीर्तयस्वाग्निसंमर्दे कथं ते न विनाशिताः ॥ १.२५५.३ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଗ୍ନିଦାହରେ ଶାର୍ଙ୍ଗକମାନେ ଅକ୍ଷତ ରହିବାର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା କୁହନ୍ତୁ — ସେମାନେ କିପରି ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ?
1.255.4
यदर्थं शार्ङ्गकानग्निर्न ददाह तथा गते ।
तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि यथा भूतमरिन्दम ॥ १.२५५.४ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ସେହି ବନ ଜଳୁଥିବା ବେଳେ ଅଗ୍ନି ଶାର୍ଙ୍ଗକମାନଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦଗ୍ଧ କଲା ନାହିଁ, ତାହା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
1.255.5
धर्मज्ञानां मुख्यतमस्तपस्वी संशितव्रतः ।
आसीन्महर्षिः श्रुतवान्मन्दपाल इति श्रुतः ॥ १.२५५.५ ॥
ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ, ତପସ୍ୱୀ, ଶ୍ରୁତବାନ ଜଣେ ମହର୍ଷି ଥିଲେ; ସେ ମନ୍ଦପାଳ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
1.255.6
स मार्गमाश्रितो राजन्नृषीणामूर्ध्वरेतसाम् ।
स्वाध्यायवान्धर्मरतस्तपस्वी विजितेन्द्रियः ॥ १.२५५.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଋଷିମାନଙ୍କ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ରତ, ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା, ତପସ୍ୱୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଥିଲେ।
1.255.7
स गत्वा तपसः पारं देहमुत्सृज्य भारत ।
जगाम पितृलोकाय न लेभे तत्र तत्फलम् ॥ १.२५५.७ ॥
ସେ ତପସ୍ୟାର ପାରକୁ ଯାଇ, ହେ ଭାରତ, ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ପିତୃଲୋକକୁ ଗଲା; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ତାହାର ଫଳ ପାଇଲା ନାହିଁ।
1.255.8
स लोकानफलान्दृष्ट्वा तपसा निर्जितानपि ।
पप्रच्छ धर्मराजस्य समीपस्थान्दिवौकसः ॥ १.२५५.८ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ଜିତାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳହୀନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେହି ଲୋକସମୂହକୁ ଦେଖି, ସେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲା।
1.255.9
किमर्थमावृता लोका ममैते तपसाऽर्जिताः ।
किं मया न कृतं तत्र यस्यैतत्कर्मणः फलम् ॥ १.२५५.९ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ଅର୍ଜିତ ମୋର ଏହି ଲୋକସମୂହ କାହିଁକି ଅବରୁଦ୍ଧ? ସେଠାରେ ମୁଁ କ'ଣ କରିନାହିଁ, ଯାହାର ଏହି କର୍ମର ଫଳ?
1.255.10
तत्राहं तत्करिष्यामि यदर्थमिदमावृतम् ।
फलमेतस्य तपसः कथयध्वं दिवौकसः ॥ १.२५५.१० ॥
ଯାହା ପାଇଁ ଏହା ଅବରୁଦ୍ଧ, ତାହା ମୁଁ ସେଠାରେ କରିବି। ହେ ଦେବତାଗଣ, ଏହି ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
1.255.11
ऋणिनो मानवा ब्रह्मञ्जायन्ते येन तच्छृणु ।
क्रियाभिर्ब्रह्मचर्येण प्रजया च न संशयः ॥ १.२५५.११ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଋଣ ସହିତ ଜନ୍ମନ୍ତି। ଯଦ୍ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ତାହା ଶୁଣ: କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଓ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
1.255.12
तदपाक्रियते सर्वं यज्ञेन तपसा सुतैः ।
तपस्वी यज्ञकृच्चासि न च ते विद्यते प्रजा ॥ १.२५५.१२ ॥
ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁ ଶୋଧି ହୁଏ। ତୁମେ ତପସ୍ୱୀ ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା; କିନ୍ତୁ ତୁମର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନାହିଁ।
1.255.13
त इमे प्रसवस्यार्थे तव लोकाः समावृताः ।
प्रजायस्व ततो लोकानुपभोक्ष्यसि पुष्कलान् ॥ १.२५५.१३ ॥
ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ତୁମ ସନ୍ତାନୋତ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ଆବୃତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କର; ତା'ପରେ ପ୍ରଚୁର ଲୋକ ଭୋଗ କରିବ।
1.255.14
पुन्नाम्नो नरकात्पुत्रस्त्रायते पितरं श्रुतिः ।
तस्मादपत्यसन्ताने यतस्व ब्रह्मसत्तम ॥ १.२५५.१४ ॥
'ପୁତ୍' ନାମକ ନରକରୁ ପୁତ୍ର ପିତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ ବୋଲି ଶ୍ରୁତି କହେ। ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସନ୍ତାନ ପରମ୍ପରା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।
1.255.15
तच्छ्रुत्वा मन्दपालस्तु वचस्तेषां दिवौकसाम् ।
क्व नु शीघ्रमपत्यं स्याद्बहुलं चेत्यचिन्तयत् ॥ १.२५५.१५ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ସେ କଥା ଶୁଣି ମନ୍ଦପାଳ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ପ୍ରଚୁର ସନ୍ତାନ ଶୀଘ୍ର କେଉଁଠି ମିଳିବ?'
1.255.16
स चिन्तयन्नभ्यगच्छत्सुबहुप्रसवान्खगान् ।
शार्ङ्गिकां शार्ङ्गको भूत्वा जरितां समुपेयिवान् ॥ १.२५५.१६ ॥
ସେ ଚିନ୍ତା କରି ଅନେକ ଛୁଆ ପ୍ରସବ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଶାର୍ଙ୍ଗକ ପକ୍ଷୀ ହୋଇ ସେ ଶାର୍ଙ୍ଗିକା ଜରିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
1.255.17
तस्यां पुत्रानजनयच्चतुरो ब्रह्मवादिनः ।
तानपास्य स तत्रैव जगाम लपितां प्रति ॥ १.२५५.१७ ॥
ତାଙ୍କଠାରୁ ସେ ବେଦବାଦୀ ଚାରି ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ହିଁ ଛାଡ଼ି ସେ ଲପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ।
1.255.18
बालान्स तानण्डगतान्सह मात्रा मुनिर्वने ।
तस्मिन्गते महाभागे लपितां प्रति भारत ॥ १.२५५.१८ ॥
ସେ ମୁନି ବନରେ ଅଣ୍ଡା ଭିତରେ ଥିବା ସେହି ପିଲାମାନଙ୍କୁ ମାତା ସହିତ ଛାଡ଼ି, ହେ ଭାରତ, ଲପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
1.255.19
अपत्यस्नेहसंयुक्ता जरिता बह्वचिन्तयत् ।
तेन त्यक्तानसंत्याज्यानृषीनण्डगतान्वने ॥ १.२५५.१९ ॥
ସନ୍ତାନ ସ୍ନେହରେ ଭରପୂର ଜରିତା ବହୁତ ଚିନ୍ତା କଲେ — ବନରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ, ଅଣ୍ଡାମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା, ପରିତ୍ୟାଗ ନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ସେହି ଋଷିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ।
1.255.20
न जहौ पुत्रशोकार्ता जरिता खाण्डवे सुतान् ।
बभार चैतान्संजातान्स्ववृत्त्या स्नेहविक्लवा ॥ १.२५५.२० ॥
ପୁତ୍ରଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତା ଜରିତା ଖାଣ୍ଡବରେ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ନାହିଁ; ସ୍ନେହରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ନିଜ ଜୀବିକାରେ ଏହି ନବଜାତମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କଲେ।
1.255.21
ततोऽग्निं खाण्डवं दग्धुमायान्तं दृष्टवानृषिः ।
मन्दपालश्चरंस्तस्मिन्वने लपितया सह ॥ १.२५५.२१ ॥
ତା'ପରେ ଖାଣ୍ଡବ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ମନ୍ଦପାଳ ଋଷି ଦେଖିଲେ; ସେ ନିଜ ପତ୍ନୀ ଲପିତା ସହିତ ସେହି ବନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।
1.255.22
तं संकल्पं विदित्वाग्नेर्ज्ञात्वा पुत्रांश्च बालकान् ।
सोऽभितुष्टाव विप्रर्षिब्रार्ह्मणो जातवेदसम् ॥ १.२५५.२२ ॥
ଅଗ୍ନିଙ୍କର ସେହି ସଂକଳ୍ପ ଜାଣି ଏବଂ ନିଜ ଶିଶୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣି, ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିପ୍ରର୍ଷି ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ତୁତି କଲେ।
1.255.23
पुत्रान्प्रतिवदन्भीतो लोकपालं महौजसम् ।
त्वमग्ने सर्वलोकानां मुखं त्वमसि हव्यवाट् ॥ १.२५५.२३ ॥
ଭୀତ ହୋଇ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଉ ଦେଉ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଲୋକପାଳଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ: "ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମୁଖ; ତୁମେ ହବ୍ୟବାହକ।"
1.255.24
त्वमन्तः सर्वभूतानां गूढश्चरसि पावक ।
त्वामेकमाहुः कवयस्त्वामाहुस्त्रिविधं पुनः ॥ १.२५५.२४ ॥
"ହେ ପାବକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭିତରେ ତୁମେ ଗୁପ୍ତ ହୋଇ ବିଚରଣ କର। ଜ୍ଞାନୀ କବିମାନେ ତୁମକୁ ଏକ କହନ୍ତି, ଏବଂ ପୁଣି ତ୍ରିବିଧ ବୋଲନ୍ତି।"
1.255.25
त्वामष्टधा कल्पयित्वा यज्ञवाहमकल्पयन् ।
त्वया विश्वमिदं सृष्टं वदन्ति परमर्षयः ॥ १.२५५.२५ ॥
ଆଠ ରୂପରେ ତୁମକୁ ଗଢ଼ି ସେମାନେ ତୁମକୁ ଯଜ୍ଞବାହକ କଲେ। ଏ ବିଶ୍ୱ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ବୋଲି ପରମ ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି।
1.255.26
त्वदृते हि जगत्कृत्स्नं सद्यो नश्येद्धुताशन ।
तुभ्यं कृत्वा नमो विप्राः स्वकर्मविजितां गतिम् ॥ १.२५५.२६ ॥
ହେ ହୁତାଶନ, ତୁମ ବିନା ଏ ସମଗ୍ର ଜଗତ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଆନ୍ତା। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ କର୍ମରେ ଜିତା ଗତି ପାଆନ୍ତି।
1.255.27
गच्छन्ति सह पत्नीभिः सुतैरपि च शाश्वतीम् ।
त्वामग्ने जलदानाहुः खेविषक्तान्सविद्युतः ॥ १.२५५.२७ ॥
ସେମାନେ ପତ୍ନୀ ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାଶ୍ୱତ ଗତିକୁ ଯା’ନ୍ତି। ହେ ଅଗ୍ନି, ଆକାଶରେ ଲାଗିଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସହିତ ମେଘକୁ ଲୋକେ ତୁମକୁ ହିଁ କହନ୍ତି।
1.255.28
दहन्ति सर्वभूतानि त्वत्तो निष्क्रम्य हेतयः ।
जातवेदस्त्वयैवेदं विश्वं सृष्टं महाद्युते ॥ १.२५५.२८ ॥
ତୁମଠାରୁ ନିର୍ଗତ ଶିଖାମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦହନ କରନ୍ତି। ହେ ଜାତବେଦ, ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି, ଏ ବିଶ୍ୱ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସୃଷ୍ଟ।
1.255.29
तवैव कर्मविहितं भूतं सर्वं चराचरम् ।
त्वयापो विहिताः पूर्वं त्वयि सर्वमिदं जगत् ॥ १.२५५.२९ ॥
ତୁମ କର୍ମରେ ବିହିତ ଚର-ଅଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତୁମର ହିଁ। ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା; ତୁମଠାରେ ହିଁ ଏ ସମଗ୍ର ଜଗତ ରହିଛି।
1.255.30
त्वयि हव्यं च कव्यं च यथावत्संप्रतिष्ठितम् ।
त्वमेव दहनो देव त्वं धाता त्वं बृहस्पतिः ॥ १.२५५.३० ॥
ତୁମଠାରେ ହିଁ ହବ୍ୟ ଓ କବ୍ୟ ଯଥାବିଧି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ହେ ଦେବ, ତୁମେ ହିଁ ଦହନ; ତୁମେ ହିଁ ଧାତା; ତୁମେ ହିଁ ବୃହସ୍ପତି।
1.255.31
त्वमश्विनौ यमौ मित्रः सोमस्त्वमसि चानिलः ।
एवं स्तुतस्तदा तेन मन्दपालेन पावकः ॥ १.२५५.३१ ॥
ତୁମେ ଅଶ୍ୱିନୀ, ଯମ, ମିତ୍ର; ତୁମେ ସୋମ ଓ ବାୟୁ। ଏହିପରି ମନ୍ଦପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେତେବେଳେ ସ୍ତୁତ ପାବକ (ଅଗ୍ନି)…
1.255.32
तुतोष तस्य नृपते मुनेरमिततेजसः ।
उवाच चैनं प्रीतात्मा किमिष्टं करवाणि ते ॥ १.२५५.३२ ॥
ହେ ନୃପତି, ସେହି ଅମିତତେଜା ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରତି (ଅଗ୍ନି) ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତରେ ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମର କି ଇଷ୍ଟ ମୁଁ କରିବି?"
1.255.33
तमब्रवीन्मन्दपालः प्राञ्जलिर्हव्यवाहनम् ।
प्रदहन्खाण्डवं दावं मम पुत्रान्विसर्जय ॥ १.२५५.३३ ॥
ମନ୍ଦପାଳ ହାତଯୋଡ଼ି ସେହି ହବ୍ୟବାହନଙ୍କୁ (ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ) କହିଲେ, "ଖାଣ୍ଡବ ବନ ଦଗ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।"
1.255.34
तथेति तत्प्रतिश्रुत्य भगवान्हव्यवाहनः ।
खाण्डवे तेन काले न प्रजज्वाल दिदक्षया ॥ १.२५५.३४ ॥
"ତଥାସ୍ତୁ" କହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲା ପରେ ଭଗବାନ ହବ୍ୟବାହନ ଖାଣ୍ଡବରେ ସେ ସମୟରେ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ।