మహాభారతం · అధ్యాయం 1.255
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.255.1
किमर्थं शार्ङ्गकानग्निर्न ददाह तथा गते ।
तस्मिन्वने दह्यमाने ब्रह्मन्नेतत्प्रचक्ष्व मे ॥ १.२५५.१ ॥
ఆ అడవి దగ్ధమవుతున్నప్పుడు, అలా జరుగుతుండగా, అగ్ని శార్ఙ్గకులను ఎందుకు దహించలేదు? బ్రాహ్మణా, దీన్ని నాకు వివరించు.
1.255.2
अदाहे ह्यश्वसेनस्य दानवस्य मयस्य च ।
कारणं कीर्तितं ब्रह्मञ्शार्ङ्गकाणां न कीर्तितम् ॥ १.२५५.२ ॥
బ్రాహ్మణా, అశ్వసేనుడు, దానవుడు మయుడు దహించబడకపోవడానికి కారణం చెప్పబడింది; కాని శార్ఙ్గకుల కారణం చెప్పబడలేదు.
1.255.3
तदेतदद्भुतं ब्रह्मञ्शार्ङ्गकाणामनामयम् ।
कीर्तयस्वाग्निसंमर्दे कथं ते न विनाशिताः ॥ १.२५५.३ ॥
బ్రాహ్మణా, అగ్ని ప్రజ్వలనలో శార్ఙ్గకులు నాశనం కాకుండా ఉండిన ఈ అద్భుతాన్ని వివరించు — వారు ఎలా నాశనం కాలేదు?
1.255.4
यदर्थं शार्ङ्गकानग्निर्न ददाह तथा गते ।
तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि यथा भूतमरिन्दम ॥ १.२५५.४ ॥
శత్రుదమనా, అలా అడవి దగ్ధమవుతున్నప్పుడు అగ్ని శార్ఙ్గకులను ఎందుకు దహించలేదో, అది జరిగినట్లే అంతా నీకు చెబుతాను.
1.255.5
धर्मज्ञानां मुख्यतमस्तपस्वी संशितव्रतः ।
आसीन्महर्षिः श्रुतवान्मन्दपाल इति श्रुतः ॥ १.२५५.५ ॥
ధర్మం తెలిసినవారిలో ప్రముఖుడు, దృఢవ్రతుడు, తపస్వి, శాస్త్రజ్ఞుడు అయిన ఒక మహర్షి ఉండేవాడు; ఆయన మందపాలుడు అని ప్రసిద్ధుడు.
1.255.6
स मार्गमाश्रितो राजन्नृषीणामूर्ध्वरेतसाम् ।
स्वाध्यायवान्धर्मरतस्तपस्वी विजितेन्द्रियः ॥ १.२५५.६ ॥
రాజా, ఆయన ఊర్ధ్వరేతస్సులైన ఋషుల మార్గాన్ని అనుసరించాడు; స్వాధ్యాయనిరతుడు, ధర్మంలో ఆనందించేవాడు, తపస్వి, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు.
1.255.7
स गत्वा तपसः पारं देहमुत्सृज्य भारत ।
जगाम पितृलोकाय न लेभे तत्र तत्फलम् ॥ १.२५५.७ ॥
అతడు తపస్సు యొక్క పరాకాష్ఠను చేరి, భరతవంశీయుడా, దేహాన్ని విడిచి పితృలోకానికి వెళ్ళాడు; అక్కడ దాని ఫలాన్ని పొందలేదు.
1.255.8
स लोकानफलान्दृष्ट्वा तपसा निर्जितानपि ।
पप्रच्छ धर्मराजस्य समीपस्थान्दिवौकसः ॥ १.२५५.८ ॥
తపస్సుతో జయించినవైనా ఫలరహితంగా కనిపించిన ఆ లోకాలను చూసి, ధర్మరాజు సమీపంలో ఉన్న దేవతలను అతడు అడిగాడు.
1.255.9
किमर्थमावृता लोका ममैते तपसाऽर्जिताः ।
किं मया न कृतं तत्र यस्यैतत्कर्मणः फलम् ॥ १.२५५.९ ॥
తపస్సుతో ఆర్జించిన నా ఈ లోకాలు ఎందుకు అడ్డగించబడ్డాయి? అక్కడ నేను ఏమి చేయలేదు, ఈ కర్మకు ఫలమేమిటి?
1.255.10
तत्राहं तत्करिष्यामि यदर्थमिदमावृतम् ।
फलमेतस्य तपसः कथयध्वं दिवौकसः ॥ १.२५५.१० ॥
దేనికోసం ఇది అడ్డగించబడిందో, అక్కడ నేను అది చేస్తాను. దేవతలారా, ఈ తపస్సు యొక్క ఫలాన్ని నాకు చెప్పండి.
1.255.11
ऋणिनो मानवा ब्रह्मञ्जायन्ते येन तच्छृणु ।
क्रियाभिर्ब्रह्मचर्येण प्रजया च न संशयः ॥ १.२५५.११ ॥
బ్రాహ్మణా, మానవులు ఋణంతో జన్మిస్తారు. దాని నుండి విముక్తి ఎలాగో విను: క్రియల ద్వారా, బ్రహ్మచర్యం ద్వారా, సంతానం ద్వారా — ఇందులో సందేహం లేదు.
1.255.12
तदपाक्रियते सर्वं यज्ञेन तपसा सुतैः ।
तपस्वी यज्ञकृच्चासि न च ते विद्यते प्रजा ॥ १.२५५.१२ ॥
యజ్ఞం ద్వారా, తపస్సు ద్వారా, పుత్రుల ద్వారా అది అంతా తొలగించబడుతుంది. నీవు తపస్వివి, యజ్ఞకర్తవు; కానీ నీకు సంతానం లేదు.
1.255.13
त इमे प्रसवस्यार्थे तव लोकाः समावृताः ।
प्रजायस्व ततो लोकानुपभोक्ष्यसि पुष्कलान् ॥ १.२५५.१३ ॥
ఈ లోకాలన్నీ నీ సంతానోత్పత్తి కోసమే ఆవరించబడి ఉన్నాయి. సంతానం పొందు; అప్పుడు సమృద్ధమైన లోకాలను అనుభవిస్తావు.
1.255.14
पुन्नाम्नो नरकात्पुत्रस्त्रायते पितरं श्रुतिः ।
तस्मादपत्यसन्ताने यतस्व ब्रह्मसत्तम ॥ १.२५५.१४ ॥
'పుత్' అనే నరకం నుండి కొడుకు తండ్రిని రక్షిస్తాడని శ్రుతి చెబుతోంది. కాబట్టి, బ్రహ్మోత్తమా, సంతాన పరంపర కోసం ప్రయత్నించు.
1.255.15
तच्छ्रुत्वा मन्दपालस्तु वचस्तेषां दिवौकसाम् ।
क्व नु शीघ्रमपत्यं स्याद्बहुलं चेत्यचिन्तयत् ॥ १.२५५.१५ ॥
దేవతల ఆ మాటలు విని మందపాలుడు 'అనేక సంతానం త్వరగా ఎక్కడ దొరుకుతుంది?' అని ఆలోచించాడు.
1.255.16
स चिन्तयन्नभ्यगच्छत्सुबहुप्रसवान्खगान् ।
शार्ङ्गिकां शार्ङ्गको भूत्वा जरितां समुपेयिवान् ॥ १.२५५.१६ ॥
అతడు ఆలోచిస్తూ అనేక పిల్లలను కనే పక్షుల వద్దకు వెళ్ళాడు. శార్ఙ్గకుడు అనే మగ పక్షిగా మారి శార్ఙ్గికా జరితను చేరాడు.
1.255.17
तस्यां पुत्रानजनयच्चतुरो ब्रह्मवादिनः ।
तानपास्य स तत्रैव जगाम लपितां प्रति ॥ १.२५५.१७ ॥
ఆమె ద్వారా అతడు వేదవాదులైన నలుగురు కొడుకులను కన్నాడు. వారిని అక్కడే విడిచి అతడు లపితా వద్దకు వెళ్ళాడు.
1.255.18
बालान्स तानण्डगतान्सह मात्रा मुनिर्वने ।
तस्मिन्गते महाभागे लपितां प्रति भारत ॥ १.२५५.१८ ॥
ఆ ముని అడవిలో గుడ్లలో ఉన్న ఆ బాలురను తల్లితో కలిపి విడిచి, ఓ భారతా, లపితా వద్దకు వెళ్ళాడు.
1.255.19
अपत्यस्नेहसंयुक्ता जरिता बह्वचिन्तयत् ।
तेन त्यक्तानसंत्याज्यानृषीनण्डगतान्वने ॥ १.२५५.१९ ॥
సంతాన ప్రేమతో నిండిన జరిత చాలా ఆలోచించింది — అతడు అడవిలో విడిచిపెట్టిన, గుడ్లలో ఉన్న, విడువరాని ఆ ఋషి శిశువుల గురించి.
1.255.20
न जहौ पुत्रशोकार्ता जरिता खाण्डवे सुतान् ।
बभार चैतान्संजातान्स्ववृत्त्या स्नेहविक्लवा ॥ १.२५५.२० ॥
పుత్రశోకంతో బాధపడిన జరిత ఖాండవ వనంలో తన కుమారులను విడువలేదు; ప్రేమతో కరిగిపోయి, తన స్వంత జీవనోపాధితో ఈ నవజాత శిశువులను పోషించింది.
1.255.21
ततोऽग्निं खाण्डवं दग्धुमायान्तं दृष्टवानृषिः ।
मन्दपालश्चरंस्तस्मिन्वने लपितया सह ॥ १.२५५.२१ ॥
అప్పుడు ఖాండవాన్ని దహించడానికి అగ్ని వస్తుండటం మందపాలుడు అనే ఋషి చూశాడు; అతడు తన భార్య లపితతో కలిసి ఆ వనంలో సంచరిస్తున్నాడు.
1.255.22
तं संकल्पं विदित्वाग्नेर्ज्ञात्वा पुत्रांश्च बालकान् ।
सोऽभितुष्टाव विप्रर्षिब्रार्ह्मणो जातवेदसम् ॥ १.२५५.२२ ॥
అగ్ని సంకల్పాన్ని తెలుసుకుని, తన చిన్న కుమారులను కూడా గ్రహించి, ఆ బ్రాహ్మణ విప్రర్షి జాతవేదసుడైన అగ్నిని బాగా స్తుతించాడు.
1.255.23
पुत्रान्प्रतिवदन्भीतो लोकपालं महौजसम् ।
त्वमग्ने सर्वलोकानां मुखं त्वमसि हव्यवाट् ॥ १.२५५.२३ ॥
భయపడుతూ కుమారులకు బదులిస్తూ, మహాశక్తిమంతుడైన లోకపాలుడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: "ఓ అగ్నీ, నీవే సర్వలోకాలకు ముఖం; నీవే హవ్యవాహకుడవు."
1.255.24
त्वमन्तः सर्वभूतानां गूढश्चरसि पावक ।
त्वामेकमाहुः कवयस्त्वामाहुस्त्रिविधं पुनः ॥ १.२५५.२४ ॥
"ఓ పావకా, సర్వప్రాణుల అంతరంగంలో దాగి నీవు సంచరిస్తావు. జ్ఞానులైన కవులు నిన్ను ఒకడిగా, మరల మూడు విధాలుగా కూడా పిలుస్తారు."
1.255.25
त्वामष्टधा कल्पयित्वा यज्ञवाहमकल्पयन् ।
त्वया विश्वमिदं सृष्टं वदन्ति परमर्षयः ॥ १.२५५.२५ ॥
ఎనిమిది రూపాలలో నిన్ను నిర్మించి, వారు నిన్ను యజ్ఞవాహకుడిగా చేశారు. ఈ విశ్వం నీ చేత సృష్టించబడిందని పరమ ఋషులు చెబుతారు.
1.255.26
त्वदृते हि जगत्कृत्स्नं सद्यो नश्येद्धुताशन ।
तुभ्यं कृत्वा नमो विप्राः स्वकर्मविजितां गतिम् ॥ १.२५५.२६ ॥
ఓ హుతాశనా, నీవు లేకపోతే ఈ సమస్త జగత్తు వెంటనే నశించిపోయేది. బ్రాహ్మణులు నీకు నమస్కరించి, తమ కర్మలచే గెలిచిన గతిని పొందుతారు.
1.255.27
गच्छन्ति सह पत्नीभिः सुतैरपि च शाश्वतीम् ।
त्वामग्ने जलदानाहुः खेविषक्तान्सविद्युतः ॥ १.२५५.२७ ॥
వారు భార్యలతో, కుమారులతో కలిసి శాశ్వత గతికి వెళ్తారు. ఓ అగ్నీ, ఆకాశంలో అంటుకున్న మెరుపులతో కూడిన మేఘాలను నిన్నే అంటారు.
1.255.28
दहन्ति सर्वभूतानि त्वत्तो निष्क्रम्य हेतयः ।
जातवेदस्त्वयैवेदं विश्वं सृष्टं महाद्युते ॥ १.२५५.२८ ॥
నుండి వెలువడిన జ్వాలలు సమస్త ప్రాణులను దహిస్తాయి. ఓ జాతవేదా, ఓ మహాతేజస్వీ, ఈ విశ్వం నీ చేతనే సృష్టించబడింది.
1.255.29
तवैव कर्मविहितं भूतं सर्वं चराचरम् ।
त्वयापो विहिताः पूर्वं त्वयि सर्वमिदं जगत् ॥ १.२५५.२९ ॥
నీ కర్మచేత నియమించబడిన చరాచర భూతాలన్నీ నీవే. పూర్వం నీచేత జలాలు స్థాపించబడ్డాయి; నీలోనే ఈ సమస్త జగత్తు నిలిచి ఉంది.
1.255.30
त्वयि हव्यं च कव्यं च यथावत्संप्रतिष्ठितम् ।
त्वमेव दहनो देव त्वं धाता त्वं बृहस्पतिः ॥ १.२५५.३० ॥
నీలోనే హవ్యమూ కవ్యమూ యథావిధిగా స్థిరంగా ఉన్నాయి. ఓ దేవా, నీవే దహనుడవు; నీవే ధాత; నీవే బృహస్పతివి.
1.255.31
त्वमश्विनौ यमौ मित्रः सोमस्त्वमसि चानिलः ।
एवं स्तुतस्तदा तेन मन्दपालेन पावकः ॥ १.२५५.३१ ॥
నీవే అశ్వినులు, యములు, మిత్రుడు; నీవే సోముడు, వాయువు కూడా. ఈ విధంగా మందపాలునిచే అప్పుడు స్తుతించబడిన పావకుడు (అగ్ని)…
1.255.32
तुतोष तस्य नृपते मुनेरमिततेजसः ।
उवाच चैनं प्रीतात्मा किमिष्टं करवाणि ते ॥ १.२५५.३२ ॥
ఓ రాజా, ఆ అమిత తేజస్వి మునిచే (అగ్ని) సంతోషించాడు. ప్రసన్నమనస్కుడై అతనితో అన్నాడు: "నీకు ఇష్టమైనది ఏమి చేయాలి?"
1.255.33
तमब्रवीन्मन्दपालः प्राञ्जलिर्हव्यवाहनम् ।
प्रदहन्खाण्डवं दावं मम पुत्रान्विसर्जय ॥ १.२५५.३३ ॥
మందపాలుడు చేతులు జోడించి ఆ హవ్యవాహనునితో (అగ్నితో) అన్నాడు: "ఖాండవ వనాన్ని దహించేటప్పుడు నా కుమారులను విడిచిపెట్టు."
1.255.34
तथेति तत्प्रतिश्रुत्य भगवान्हव्यवाहनः ।
खाण्डवे तेन काले न प्रजज्वाल दिदक्षया ॥ १.२५५.३४ ॥
"సరే" అని వాగ్దానం చేసి, భగవంతుడైన హవ్యవాహనుడు ఖాండవంలో ఆ సమయంలో చూడాలన్న కోరికతో ప్రజ్వలించలేదు.