มหาภารตะ · อัธยายะ 1.255

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.255.1

किमर्थं शार्ङ्गकानग्निर्न ददाह तथा गते ।
तस्मिन्वने दह्यमाने ब्रह्मन्नेतत्प्रचक्ष्व मे ॥ १.२५५.१ ॥

เหตุใดไฟจึงไม่เผาศารงกะทั้งหลาย ในเมื่อป่าถูกไฟไหม้อยู่เช่นนั้น ข้าแต่พราหมณ์ โปรดอธิบายเรื่องนี้แก่ข้าพเจ้าด้วย

1.255.2

अदाहे ह्यश्वसेनस्य दानवस्य मयस्य च ।
कारणं कीर्तितं ब्रह्मञ्शार्ङ्गकाणां न कीर्तितम् ॥ १.२५५.२ ॥

ข้าแต่พราหมณ์ เหตุที่อัศวเสนและทานพมยะไม่ถูกเผานั้นได้เล่าไปแล้ว แต่เหตุเรื่องศารงกะทั้งหลายยังมิได้เล่า

1.255.3

तदेतदद्भुतं ब्रह्मञ्शार्ङ्गकाणामनामयम् ।
कीर्तयस्वाग्निसंमर्दे कथं ते न विनाशिताः ॥ १.२५५.३ ॥

ข้าแต่พราหมณ์ ขอทรงเล่าเรื่องอัศจรรย์นี้ คือเหตุที่ศารงกะทั้งหลายปลอดภัยไม่ถูกทำลายในกองเพลิง ว่าเป็นมาอย่างไร

1.255.4

यदर्थं शार्ङ्गकानग्निर्न ददाह तथा गते ।
तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि यथा भूतमरिन्दम ॥ १.२५५.४ ॥

ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู เหตุทั้งหมดที่ไฟมิได้เผาศารงกะทั้งหลายในขณะที่ป่าไหม้อยู่เช่นนั้น ข้าพเจ้าจะเล่าให้ท่านฟังตามที่เป็นมาจริงทุกประการ

1.255.5

धर्मज्ञानां मुख्यतमस्तपस्वी संशितव्रतः ।
आसीन्महर्षिः श्रुतवान्मन्दपाल इति श्रुतः ॥ १.२५५.५ ॥

มีมหาฤๅษีผู้หนึ่ง ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้รู้ธรรม เป็นผู้บำเพ็ญตบะ มั่นคงในวัตรปฏิบัติ และเป็นผู้มีความรู้ ท่านมีนามว่ามันทปาละ

1.255.6

स मार्गमाश्रितो राजन्नृषीणामूर्ध्वरेतसाम् ।
स्वाध्यायवान्धर्मरतस्तपस्वी विजितेन्द्रियः ॥ १.२५५.६ ॥

ข้าแต่พระราชา ท่านดำเนินตามทางของฤๅษีผู้ถือพรหมจรรย์ ยินดีในการศึกษาพระเวทและในธรรม เป็นผู้บำเพ็ญตบะและสามารถข่มอินทรีย์ได้

1.255.7

स गत्वा तपसः पारं देहमुत्सृज्य भारत ।
जगाम पितृलोकाय न लेभे तत्र तत्फलम् ॥ १.२५५.७ ॥

ข้าแต่ภารตะ ท่านบรรลุถึงที่สุดแห่งตบะ สละร่างแล้วไปยังปิตृโลก แต่ที่นั่นท่านมิได้รับผลของตบะนั้น

1.255.8

स लोकानफलान्दृष्ट्वा तपसा निर्जितानपि ।
पप्रच्छ धर्मराजस्य समीपस्थान्दिवौकसः ॥ १.२५५.८ ॥

เมื่อเห็นโลกเหล่านั้นซึ่งตนได้มาด้วยตบะแต่กลับไร้ผล ท่านจึงถามเทวดาทั้งหลายซึ่งอยู่ใกล้พระธรรมราช

1.255.9

किमर्थमावृता लोका ममैते तपसाऽर्जिताः ।
किं मया न कृतं तत्र यस्यैतत्कर्मणः फलम् ॥ १.२५५.९ ॥

เพราะเหตุใดโลกเหล่านี้ซึ่งข้าได้มาด้วยตบะจึงถูกปิดกั้นไว้ ข้าได้ทำอะไรไว้ที่นั่นจึงมีผลของกรรมเป็นเช่นนี้

1.255.10

तत्राहं तत्करिष्यामि यदर्थमिदमावृतम् ।
फलमेतस्य तपसः कथयध्वं दिवौकसः ॥ १.२५५.१० ॥

ที่นั่น ข้าจะทำสิ่งที่เป็นเหตุให้โลกนี้ถูกปิดกั้น ข้าแต่เทวดาทั้งหลาย ขอบอกข้าถึงผลของตบะนี้ด้วย

1.255.11

ऋणिनो मानवा ब्रह्मञ्जायन्ते येन तच्छृणु ।
क्रियाभिर्ब्रह्मचर्येण प्रजया च न संशयः ॥ १.२५५.११ ॥

ข้าแต่พราหมณ์ มนุษย์เกิดมาพร้อมหนี้สิน ขอฟังว่าจะพ้นจากหนี้นั้นได้ด้วยอะไร คือด้วยพิธีกรรม ด้วยพรหมจรรย์ และด้วยบุตร ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้

1.255.12

तदपाक्रियते सर्वं यज्ञेन तपसा सुतैः ।
तपस्वी यज्ञकृच्चासि न च ते विद्यते प्रजा ॥ १.२५५.१२ ॥

ทั้งหมดนั้นย่อมถูกชำระให้หมดไปได้ด้วยยัญ ด้วยตบะ และด้วยบุตร ท่านเป็นผู้บำเพ็ญตบะและเป็นผู้ประกอบยัญ แต่ท่านไม่มีบุตร

1.255.13

त इमे प्रसवस्यार्थे तव लोकाः समावृताः ।
प्रजायस्व ततो लोकानुपभोक्ष्यसि पुष्कलान् ॥ १.२५५.१३ ॥

โลกเหล่านี้ของท่านถูกปิดกั้นไว้เพราะเหตุแห่งการให้กำเนิดบุตร จงให้กำเนิดบุตรเถิด แล้วท่านจะได้เสวยโลกอันอุดมสมบูรณ์

1.255.14

पुन्नाम्नो नरकात्पुत्रस्त्रायते पितरं श्रुतिः ।
तस्मादपत्यसन्ताने यतस्व ब्रह्मसत्तम ॥ १.२५५.१४ ॥

ตามพระเวทกล่าวว่า บุตรย่อมช่วยบิดาให้พ้นจากนรกที่เรียกว่าปุต ฉะนั้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในพราหมณ์ จงพยายามให้วงศ์สกุลดำรงต่อไป

1.255.15

तच्छ्रुत्वा मन्दपालस्तु वचस्तेषां दिवौकसाम् ।
क्व नु शीघ्रमपत्यं स्याद्बहुलं चेत्यचिन्तयत् ॥ १.२५५.१५ ॥

มันทปาละได้ฟังถ้อยคำของเทวดาเหล่านั้นแล้ว จึงคิดว่า "บุตรจำนวนมากจะมาได้อย่างรวดเร็วที่ไหนหนอ"

1.255.16

स चिन्तयन्नभ्यगच्छत्सुबहुप्रसवान्खगान् ।
शार्ङ्गिकां शार्ङ्गको भूत्वा जरितां समुपेयिवान् ॥ १.२५५.१६ ॥

ท่านครุ่นคิดเช่นนั้นแล้ว จึงเข้าไปหานกที่ให้กำเนิดลูกได้มากตัว ท่านแปลงเป็นนกศารงกะตัวผู้ แล้วเข้าไปหาศารงกิกาตัวเมียชื่อชริตา

1.255.17

तस्यां पुत्रानजनयच्चतुरो ब्रह्मवादिनः ।
तानपास्य स तत्रैव जगाम लपितां प्रति ॥ १.२५५.१७ ॥

ท่านให้กำเนิดบุตรกับนางสี่คน ซึ่งเป็นผู้กล่าวพระเวท แล้วท่านก็ทอดทิ้งบุตรเหล่านั้นไว้ตรงนั้น และไปยังลปิตา

1.255.18

बालान्स तानण्डगतान्सह मात्रा मुनिर्वने ।
तस्मिन्गते महाभागे लपितां प्रति भारत ॥ १.२५५.१८ ॥

ข้าแต่ภารตะ ฤๅษีผู้นั้นได้ทิ้งลูกน้อยที่ยังอยู่ในไข่ไว้ในป่ากับมารดา แล้วไปยังลปิตาผู้มีบุญมาก

1.255.19

अपत्यस्नेहसंयुक्ता जरिता बह्वचिन्तयत् ।
तेन त्यक्तानसंत्याज्यानृषीनण्डगतान्वने ॥ १.२५५.१९ ॥

ชริตาเปี่ยมด้วยความรักต่อลูก จึงคิดถึงลูกๆ มากมาย ที่เป็นฤๅษีอยู่ในไข่ ซึ่งท่านผู้นั้นได้ทิ้งไว้ในป่า ทั้งที่ไม่ควรทอดทิ้ง

1.255.20

न जहौ पुत्रशोकार्ता जरिता खाण्डवे सुतान् ।
बभार चैतान्संजातान्स्ववृत्त्या स्नेहविक्लवा ॥ १.२५५.२० ॥

ชริตาเศร้าโศกถึงลูกชาย ไม่ทิ้งลูกเหล่านั้นไว้ในขาณฑวะ นางด้วยความรักอันท่วมท้น ได้เลี้ยงดูลูกที่เพิ่งเกิดเหล่านั้นด้วยการหาเลี้ยงชีพของตนเอง

1.255.21

ततोऽग्निं खाण्डवं दग्धुमायान्तं दृष्टवानृषिः ।
मन्दपालश्चरंस्तस्मिन्वने लपितया सह ॥ १.२५५.२१ ॥

ครั้งนั้น ฤๅษีมันทปาลได้เห็นพระอัคนีกำลังเสด็จมาเพื่อเผาป่าขาณฑวะ ท่านกำลังท่องเที่ยวอยู่ในป่านั้นพร้อมกับนางลปิตาภรรยาของตน

1.255.22

तं संकल्पं विदित्वाग्नेर्ज्ञात्वा पुत्रांश्च बालकान् ।
सोऽभितुष्टाव विप्रर्षिब्रार्ह्मणो जातवेदसम् ॥ १.२५५.२२ ॥

เมื่อรู้ถึงความตั้งใจของพระอัคนี และรู้ว่ามีบุตรน้อยอยู่ พราหมณ์ฤๅษีผู้เป็นนักบวชคนนั้นจึงสรรเสริญพระชาตเวท คือพระอัคนีอย่างยิ่ง

1.255.23

पुत्रान्प्रतिवदन्भीतो लोकपालं महौजसम् ।
त्वमग्ने सर्वलोकानां मुखं त्वमसि हव्यवाट् ॥ १.२५५.२३ ॥

ด้วยความหวาดกลัว ท่านกล่าวตอบแก่บุตรของตน แล้วกล่าวแก่ผู้พิทักษ์โลกผู้มีพลังมหาศาลว่า "ข้าแต่พระอัคนี พระองค์เป็นปากของโลกทั้งปวง พระองค์เป็นผู้นำเครื่องบูชาไป"

1.255.24

त्वमन्तः सर्वभूतानां गूढश्चरसि पावक ।
त्वामेकमाहुः कवयस्त्वामाहुस्त्रिविधं पुनः ॥ १.२५५.२४ ॥

"ข้าแต่พระปาวกะ พระองค์ทรงเคลื่อนไปอย่างซ่อนเร้นภายในสรรพสัตว์ กวีทั้งหลายเรียกพระองค์ว่าหนึ่ง และกล่าวอีกว่าพระองค์มีสามประเภท"

1.255.25

त्वामष्टधा कल्पयित्वा यज्ञवाहमकल्पयन् ।
त्वया विश्वमिदं सृष्टं वदन्ति परमर्षयः ॥ १.२५५.२५ ॥

ผู้ทรงสร้างพระองค์ให้มีแปดรูปแล้ว จึงทำให้พระองค์เป็นผู้นำพาพิธียัญ มหาฤๅษีทั้งหลายกล่าวว่าจักรวาลนี้ทั้งหมดถูกสร้างขึ้นโดยพระองค์

1.255.26

त्वदृते हि जगत्कृत्स्नं सद्यो नश्येद्धुताशन ।
तुभ्यं कृत्वा नमो विप्राः स्वकर्मविजितां गतिम् ॥ १.२५५.२६ ॥

ข้าแต่พระหุตาศนะ หากปราศจากพระองค์ โลกทั้งสิ้นจะพินาศไปในทันที พวกพราหมณ์ทั้งหลายเมื่อถวายความนอบน้อมแด่พระองค์แล้ว ย่อมบรรลุคติที่ตนได้มาด้วยกรรมของตน

1.255.27

गच्छन्ति सह पत्नीभिः सुतैरपि च शाश्वतीम् ।
त्वामग्ने जलदानाहुः खेविषक्तान्सविद्युतः ॥ १.२५५.२७ ॥

พวกเขาไปยังที่อยู่อันนิรันดร์พร้อมกับภรรยาและบุตรของตน ข้าแต่พระอัคนี พวกเขาเรียกพระองค์ว่าเมฆที่เกาะอยู่บนท้องฟ้า พร้อมกับสายฟ้า

1.255.28

दहन्ति सर्वभूतानि त्वत्तो निष्क्रम्य हेतयः ।
जातवेदस्त्वयैवेदं विश्वं सृष्टं महाद्युते ॥ १.२५५.२८ ॥

เปลวไฟที่พวยพุ่งออกมาจากพระองค์เผาผลาญสรรพสัตว์ ข้าแต่พระชาตเวท ข้าแต่ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ จักรวาลนี้ถูกสร้างขึ้นด้วยพระองค์เพียงผู้เดียว

1.255.29

तवैव कर्मविहितं भूतं सर्वं चराचरम् ।
त्वयापो विहिताः पूर्वं त्वयि सर्वमिदं जगत् ॥ १.२५५.२९ ॥

สรรพสัตว์ทั้งหมด ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ถูกกำหนดไว้ด้วยการกระทำของพระองค์ แต่เดิมน้ำก็ถูกจัดตั้งขึ้นโดยพระองค์ และโลกทั้งสิ้นนี้ตั้งอยู่ในพระองค์

1.255.30

त्वयि हव्यं च कव्यं च यथावत्संप्रतिष्ठितम् ।
त्वमेव दहनो देव त्वं धाता त्वं बृहस्पतिः ॥ १.२५५.३० ॥

เครื่องบูชาและเครื่องถวายแด่บรรพบุรุษตั้งอยู่ในพระองค์อย่างถูกต้องตามควร ข้าแต่เทพ พระองค์คือผู้เผา พระองค์คือผู้สร้าง พระองค์คือพระพฤหัสบดี

1.255.31

त्वमश्विनौ यमौ मित्रः सोमस्त्वमसि चानिलः ।
एवं स्तुतस्तदा तेन मन्दपालेन पावकः ॥ १.२५५.३१ ॥

พระองค์คืออัศวินทั้งสอง คือยมฝาแฝด คือพระมิตระ พระองค์คือพระโสม และพระองค์ก็คือลม เมื่อพระมันทปาละสรรเสริญอย่างนี้ พระปาวกะ…

1.255.32

तुतोष तस्य नृपते मुनेरमिततेजसः ।
उवाच चैनं प्रीतात्मा किमिष्टं करवाणि ते ॥ १.२५५.३२ ॥

ข้าแต่พระราชา พระอัคนีทรงพอพระทัยในฤๅษีผู้มีเดชานุภาพหาประมาณมิได้นั้น ทรงมีพระทัยยินดีจึงตรัสแก่ท่านว่า "ข้าจะทำสิ่งใดให้แก่ท่านที่ท่านปรารถนา?"

1.255.33

तमब्रवीन्मन्दपालः प्राञ्जलिर्हव्यवाहनम् ।
प्रदहन्खाण्डवं दावं मम पुत्रान्विसर्जय ॥ १.२५५.३३ ॥

มันทปาละประนมมือกล่าวแก่พระหัวยวาหนะนั้นว่า "ขณะที่พระองค์เผาป่าขาณฑวะ ขอทรงปล่อยบุตรทั้งหลายของข้าพระองค์ไป"

1.255.34

तथेति तत्प्रतिश्रुत्य भगवान्हव्यवाहनः ।
खाण्डवे तेन काले न प्रजज्वाल दिदक्षया ॥ १.२५५.३४ ॥

พระภควานหัวยวาหนะรับคำว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้ว ในขณะนั้นมิได้ลุกโพลงขึ้นในป่าขาณฑวะ เพราะทรงประสงค์จะเห็นอีก