महाभारत · अध्याय 1.257
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.257.1
अस्माद्बिलान्निष्पतितमाखुं श्येनो जहार तम् ।
क्षुद्रं पद्भ्यां गृहीत्वा च यातो नात्र भयं हि वः ॥ १.२५७.१ ॥
या बिळातून बाहेर पडलेल्या उंदराला एका ससाण्याने धरले. त्या लहानशा प्राण्याला पायांनी पकडून तो निघून गेला; येथे तुम्हाला भय नाही.
1.257.2
न हृतं तं वयं विद्मः श्येनेनाखुं कथंचन ।
अन्येऽपि भितारोऽत्र तेभ्योऽपि भमेव नः ॥ १.२५७.२ ॥
त्या उंदराला ससाण्याने कोणत्याही प्रकारे धरले हे आम्हाला माहीत नाही. येथे इतर भीत प्राणीही आहेत; त्यांच्यापासूनही आम्हाला भयच आहे.
1.257.3
संशयो वह्निरागच्छेद्दृष्टं वायोर्निवर्तनम् ।
मृत्युर्नो बिलवासिभ्यो बिले स्यान्नात्र संशयः ॥ १.२५७.३ ॥
आग येईल असा संशय आहे, आणि वाऱ्याचे परतणेही पाहिले गेले आहे. बिळात राहणाऱ्यांकडून आम्हाला मृत्यू येऊ शकतो; बिळातच येईल, यात संशय नाही.
1.257.4
निःसंशयात्संशयितो मृत्युर्मातर्विशिष्यते ।
चर खे त्वं यथान्यायं पुत्रानाप्स्यसि शोभनान् ॥ १.२५७.४ ॥
हे माते, निश्चित मृत्यूपेक्षा संशयित मृत्यू श्रेष्ठ आहे. तू न्यायाने आकाशात संचार कर; उत्तम पुत्र तुला मिळतील.
1.257.5
अहं वेगेन तं यान्तमद्राक्षं पततां वरम् ।
बिलादाखुं समादाय श्येनं पुत्रा महाबलम् ॥ १.२५७.५ ॥
हे पुत्रांनो, वेगाने जात असलेल्या पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ, महाबलवान ससाण्याला मी पाहिले; त्याने बिळातून उंदीर उचलला होता.
1.257.6
तं पतन्तं महावेगा त्वरिता पृष्ठतोऽन्वगाम् ।
आशिषोऽस्य प्रयुञ्जाना हरतो मूषिकं बिलात् ॥ १.२५७.६ ॥
उडणाऱ्या त्या ससाण्याच्या मागे मी अत्यंत वेगाने घाईने गेले; बिळातून उंदीर पळवणाऱ्या त्याला आशीर्वाद देत.
1.257.7
यो नो द्वेष्टारमादाय श्येनराज प्रधावसि ।
भव त्वं दिवमास्थाय निरमित्रो हिरण्मयः ॥ १.२५७.७ ॥
हे श्येनराजा, आमच्या शत्रूला घेऊन तू पळत आहेस; आकाशात चढून शत्रुविरहित आणि सुवर्णमय हो.
1.257.8
स यदा भक्षितस्तेन श्येनेनाखुः पतत्रिणा ।
तदाहं तमनुज्ञाप्य प्रत्युपायां पुनर्गृहम् ॥ १.२५७.८ ॥
त्या पक्ष्याने, श्येनाने, तो उंदीर खाल्ला तेव्हा मी त्याची अनुमती घेऊन पुन्हा घरी परतलो.
1.257.9
प्रविशध्वं बिलं पुत्रा विश्रब्धा नास्ति वो भयम् ।
श्येनेन मम पश्यन्त्या हृत आखुर्महात्मना ॥ १.२५७.९ ॥
हे पुत्रांनो, निर्भय होऊन बिळात प्रवेश करा; तुम्हाला भय नाही. माझ्या देखत त्या महात्म्या श्येनाने उंदीर पळवून नेला.
1.257.10
न विद्महे हृतं मातः श्येनैनाखुं कथंचन ।
अविज्ञाय न शक्यामः प्रवेष्टं विवरं भुवः ॥ १.२५७.१० ॥
आई, श्येनाने उंदीर पळवला हे आम्हाला कोणत्याही प्रकारे माहीत नाही. न जाणता आम्ही भूमीच्या बिळात प्रवेश करू शकत नाही.
1.257.11
अहं तमभिजानामि हृतं श्येनेन मूषिकम् ।
नास्ति वोऽत्र भयं पुत्राः क्रियतां वचनं मम ॥ १.२५७.११ ॥
श्येनाने तो उंदीर पळवला हे मला चांगले माहीत आहे. हे पुत्रांनो, इथे तुम्हाला भय नाही; माझे ऐका.
1.257.12
न त्वं मिथ्योपचारेण मोक्षयेथा भयाद्धि नः ।
समाकुलेषु ज्ञानेषु न बुद्धिकृतमेव तत् ॥ १.२५७.१२ ॥
तू खोट्या आदराने आम्हाला भयातून सोडवू शकणार नाहीस. ज्ञान गोंधळलेले असता ते बुद्धीने केलेले नसते.
1.257.13
न चोपकृतमस्माभिर्न चास्मान्वेत्थ ये वयम् ।
पीड्यमाना बिभर्ष्यस्मान्का सती के वयं तव ॥ १.२५७.१३ ॥
आम्ही तुझे कोणतेही उपकार केलेले नाहीत, आम्ही कोण आहोत हेही तुला ठाऊक नाही. पीडित असूनही तू आम्हाला पोसतेस; हे सती, तुझ्यासाठी आम्ही कोण?
1.257.14
तरुणी दर्शीयाऽसि समर्था भर्तुरेषणे ।
अनुगच्छ पतिं मातुः पुत्रानाप्स्यसि शोमनान् ॥ १.२५७.१४ ॥
तू तरुण, सुंदर आणि पतीच्या शोधात समर्थ आहेस. पतीच्या मागे जा; तुला चांगले पुत्र प्राप्त होतील.
1.257.15
वयमस्निं समाविश्य लोकानाप्स्याम शोभनान् ।
अथास्मान्न दहेदग्निरायास्त्वं पुनरेव नः ॥ १.२५७.१५ ॥
आम्ही अग्नीत प्रवेश करून उत्तम लोक प्राप्त करू. नाहीतर अग्नीने आम्हाला जाळू नये; तू पुन्हा आमच्याकडे ये.
1.257.16
एवमुक्ता ततः शार्ङ्गी पुत्रानुत्सृज्य खाण्डवे ।
जगाम त्वरिता देशं क्षेममग्नेरनामयम् ॥ १.२५७.१६ ॥
असे सांगितल्यावर शार्ङ्गी खांडववनात आपल्या पुत्रांना सोडून अग्नीपासून सुरक्षित, निरुपद्रवी स्थानाकडे त्वरेने निघून गेली.
1.257.17
ततस्तीक्ष्णार्चिरभ्यागात्त्वरितो हव्यवाहनः ।
यत्र शार्ङ्गा वभूवुस्ते मन्दपालस्य पुत्रकाः ॥ १.२५७.१७ ॥
नंतर तीक्ष्ण ज्वाला असलेला हव्यवाहन अग्नी त्वरेने तिथे आला, जिथे मन्दपालाचे पुत्र शार्ङ्ग पक्षी होते.
1.257.18
ततस्तं ज्वलितं दृष्ट्वा ज्वलनं ते विहङ्गमाः ।
व्यथिताः करुणा वाचः श्रावयामासुरन्तिकात्।
जरितारिस्ततो वाक्यं श्रावयामास पावकम् ॥ १.२५७.१८ ॥
तेव्हा जळणारा तो अग्नी पाहून ते पक्षी व्यथित झाले आणि जवळूनच करुण वाणीने मोठ्याने बोलू लागले. मग जरितारीने अग्नीला हे वचन सांगितले.